Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 17 sierpnia 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin
„Za życiem”
Spis treści
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie
pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 17 sierpnia 2023 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje
art. 44 i art. 45 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o wspieraniu
rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw , które stanowią:
„
Art. 44.
Przepis art. 10 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 17 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą
w zakresie terminu na złożenie wniosku o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia
w przypadku objęcia dziecka opieką albo przysposobienia dziecka stosuje się do wniosków
dotyczących dzieci urodzonych i objętych opieką lub urodzonych i przysposobionych,
począwszy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W zakresie wniosków dotyczących
dzieci urodzonych i objętych opieką lub urodzonych i przysposobionych przed dniem
wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Art. 45.
Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy
od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 71 oraz art. 10, które wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2023 r.;
2)
art. 12, który wchodzi w życie z dniem 31 października 2022 r.;
2a)
art. 15 pkt 2 lit. a-c, które wchodzą w życie z dniem 15 listopada 2022 r.;
3)
art. 18, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od
dnia 1 stycznia 2022 r.;
4)
art. 20, który wchodzi w życie z dniem 30 października 2022 r.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”
Art. 1.
Ustawa określa uprawnienia kobiet w ciąży i rodzin do wsparcia w zakresie dostępu
do:
1)
świadczeń opieki zdrowotnej;
2)
instrumentów polityki na rzecz rodziny.
Art. 2.
1.
Ustawę stosuje się do świadczeniobiorców oraz osób uprawnionych do świadczeń opieki
zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych .
2.
Wsparcie, o którym mowa w art. 1, jest realizowane przez świadczeniodawców, o których
mowa w art. 5 pkt 41 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych, jednostki samorządu terytorialnego oraz jednostki organizacyjne realizujące wspieranie
rodziny, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , lub inne jednostki sektora finansów publicznych lub wykonujące zadania zlecone im
przez jednostki sektora finansów publicznych, w tym na zasadach, w sposób i w trybie
przewidzianym w przepisach odrębnych.
Art. 3.
Ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie, oznacza to odpowiednio: małżonków, rodziców
dziecka w fazie prenatalnej, rodziców dziecka, opiekuna faktycznego dziecka, przez
którego rozumie się osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z
wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a także pozostające na ich
utrzymaniu dzieci.
Art. 4.
1.
Wsparcie, o którym mowa w art. 1, jest realizowane przez:
1)
zapewnienie dostępu do informacji w zakresie rozwiązań wspierających rodziny oraz
kobiety w ciąży,
2)
zapewnienie kobietom w ciąży dostępu do diagnostyki prenatalnej,
3)
zapewnienie odpowiednich świadczeń opieki zdrowotnej dla kobiety w okresie ciąży,
porodu i połogu, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej oraz w sytuacji
niepowodzeń położniczych
- na zasadach określonych w przepisach odrębnych.
2.
Wsparcie, o którym mowa w art. 1, obejmuje także zapewnienie:
1)
dostępu do poradnictwa w zakresie rozwiązań wspierających rodzinę;
2)
jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie
i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które
powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;
3)
odpowiednich świadczeń opieki zdrowotnej dla dziecka, ze szczególnym uwzględnieniem
dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną
chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka
lub w czasie porodu;
4)
dostępu do usług koordynacyjno-opiekuńczo-rehabilitacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem
dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną
chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka
lub w czasie porodu;
5)
możliwości przeprowadzenia porodu w szpitalu III poziomu referencyjnego;
6)
innych świadczeń, w tym w zakresie wspierania rodziny i pieczy zastępczej.
3.
Ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu,
które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, o których
mowa w ust. 2 pkt 2-4, stwierdza w zaświadczeniu lekarz ubezpieczenia zdrowotnego,
w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych, posiadający specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie: położnictwa
i ginekologii, perinatologii, neonatologii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej
lub chirurgii dziecięcej.
4.
Wsparcie, o którym mowa w ust. 2 pkt 3-6, jest realizowane również na zasadach określonych
w przepisach odrębnych.
Art. 5.
1.
Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rodziny
oraz ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego opracuje informator o
uprawnieniach przysługujących na podstawie ustawy. Informator jest zamieszczany na
stronach podmiotowych urzędów obsługujących tych ministrów.
2.
Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest obowiązany do udzielania w miejscu
udzielania świadczeń informacji w zakresie objętym informatorem, o którym mowa w ust.
1.
Art. 6.
Uprawnienia, o których mowa w art. 1 pkt 1, na rzecz kobiety w ciąży oraz dziecka
obejmują w szczególności:
1)
diagnostykę prenatalną;
2)
świadczenia opieki zdrowotnej z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i leczenia
szpitalnego, w tym zabiegi wewnątrzmaciczne;
3)
wsparcie psychologiczne;
4)
rehabilitację leczniczą;
5)
zaopatrzenie w wyroby medyczne;
6)
opiekę paliatywną i hospicyjną;
7)
poradnictwo laktacyjne, ze szczególnym uwzględnieniem matek dzieci urodzonych przed
ukończeniem 37 tygodnia ciąży lub urodzonych z masą urodzeniową poniżej 2500 g.
Art. 7.
1.
Do zawierania umów ze świadczeniodawcami realizującymi świadczenia opieki zdrowotnej
w więcej niż jednym zakresie świadczeń lub w różnych rodzajach działalności leczniczej,
o których mowa w art. 8 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej , skierowane do kobiet w ciąży powikłanej oraz dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie
i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały
w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych dotyczących konkursu ofert i rokowań.
2.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu
Zdrowia zawiera umowę ze świadczeniodawcą spełniającym warunki do zawarcia umowy na
realizację świadczeń, o których mowa w ust. 1, określone przez Prezesa Narodowego
Funduszu Zdrowia. Przepisy art. 146 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych stosuje się odpowiednio.
Art. 8.
1.
Rodzina jest uprawniona w sytuacjach, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust.
2 pkt 2-4, do poradnictwa w zakresie:
1)
przezwyciężania trudności w pielęgnacji i wychowaniu dziecka;
2)
wsparcia psychologicznego;
3)
pomocy prawnej, w szczególności w zakresie praw rodzicielskich i uprawnień pracowniczych;
4)
dostępu do rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz świadczeń opieki zdrowotnej.
2.
Poradnictwo w zakresie, o którym mowa w ust. 1, dla kobiet posiadających dokument
potwierdzający ciążę, ich rodzin lub rodziny z dzieckiem posiadającym zaświadczenie,
o którym mowa w art. 4 ust. 3, koordynowane jest przez asystenta rodziny, o którym
mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
3.
Koordynacja, o której mowa w ust. 2, polega na:
1)
opracowywaniu wspólnie z osobami, o których mowa w ust. 2, katalogu możliwego do uzyskania
wsparcia;
2)
występowaniu przez asystenta rodziny w imieniu osób, o których mowa w ust. 2, na ich
żądanie, do podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem świadczeniodawców,
w celu umożliwienia im skorzystania ze wsparcia, na podstawie pisemnego upoważnienia.
4.
Podmioty odpowiedzialne za realizację wsparcia, o którym mowa w art. 1, obowiązane
są do współpracy z asystentem rodziny w zakresie przekazywania informacji na jego
wniosek o możliwym do zrealizowania przez te podmioty wsparciu.
5.
Podmioty, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem świadczeniodawców, przekazują
asystentowi rodziny informacje w zakresie udzielonego wsparcia w przypadku złożenia
wniosku, o którym mowa w ust. 4.
6.
Koordynacja wsparcia podejmowana jest przez asystenta rodziny na wniosek osób, o których
mowa w ust. 2, złożony do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy
kierownika ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora centrum usług społecznych. Przepisów
art. 11 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej nie stosuje się.
7.
Składając wniosek, o którym mowa w ust. 6, wnioskodawca wyraża zgodę na przetwarzanie
przez asystenta rodziny jego danych osobowych niezbędnych do wykonywania zadań wynikających
z ustawy oraz zgodę na przekazanie asystentowi rodziny przez podmioty, o których mowa
w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem świadczeniodawców, informacji o udzielonym wsparciu.
Art. 9.
1.
Koordynacja, o której mowa w art. 8 ust. 2, finansowana jest ze środków Funduszu Pracy.
2.
W ustawie budżetowej corocznie przeznacza się na realizację koordynacji, o której
mowa w art. 8 ust. 2, środki finansowe w kwocie nie większej niż 70 mln zł.
3.
Środki na realizację koordynacji, o której mowa w art. 8 ust. 2, minister właściwy
do spraw rodziny przekazuje wojewodom na ich wniosek.
4.
Wojewoda przekazuje środki, o których mowa w ust. 3, wójtom, burmistrzom lub prezydentom
miast na podstawie zawartej umowy.
5.
Środki Funduszu Pracy przekazane wójtom, burmistrzom lub prezydentom miast na realizację
koordynacji, o której mowa w art. 8 ust. 2, stanowią dochód gminy, o którym mowa w
art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego .
Art. 10.
1.
Z tytułu urodzenia się żywego dziecka, posiadającego zaświadczenie, o którym mowa
w art. 4 ust. 3, przyznaje się, na to dziecko, jednorazowe świadczenie w wysokości
4000 zł.
2.
Jednorazowe świadczenie przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo
opiekunowi faktycznemu dziecka bez względu na dochód.
3.
Prawo do jednorazowego świadczenia ustala się na wniosek osób, o których mowa w ust.
2.
42)W brzmieniu ustalonym przez art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2140 i 2243), która weszła w życie z dniem 1 lutego 2023 r..
Wniosek o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia składa się w terminie 12 miesięcy
od dnia narodzin dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką
prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego - w terminie 12 miesięcy od
dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia, nie później niż do ukończenia przez
dziecko 18. roku życia. Wniosek złożony po terminie właściwy organ pozostawia bez
rozpoznania.
4a3)Dodany przez art. 17 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
Przyznanie jednorazowego świadczenia przed dniem objęcia dziecka opieką przez opiekuna
prawnego, opiekuna faktycznego lub przysposobienia nie wyklucza prawa opiekuna prawnego,
opiekuna faktycznego lub rodzica adopcyjnego do jednorazowego świadczenia po objęciu
dziecka opieką albo przysposobieniem.
5.
Jednorazowe świadczenie przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną
nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.
6.
Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem
wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio.
7.
Przepisu ust. 5 nie stosuje się do osób będących prawnymi lub faktycznymi opiekunami
dziecka, a także do osób, które przysposobiły dziecko.
8.
Systemy teleinformatyczne stosowane w urzędach administracji publicznej realizujących
zadania w zakresie jednorazowego świadczenia stanowią integralne części systemów teleinformatycznych
stosowanych do realizacji świadczeń rodzinnych określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
9.
Do finansowania jednorazowego świadczenia mają zastosowanie przepisy o finansach publicznych.
10.
Jednorazowe świadczenie i koszty jego obsługi są finansowane w formie dotacji celowej
z budżetu państwa.
11.
Koszty obsługi, o których mowa w ust. 10, w przypadku organu właściwego w rozumieniu
ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wynoszą 3% otrzymanej dotacji na jednorazowe świadczenie.
12.
Zwroty nienależnie pobranego jednorazowego świadczenia w trakcie danego roku budżetowego
nie mają wpływu na wysokość kosztów obsługi, o których mowa w ust. 11.
13.
Przepisy art. 3 pkt 7, 11 i 15a, art. 7 pkt 2 i 6, art. 20-22, art. 23 ust. 2-3f, ust. 4 pkt
3, ust. 6a-13, art. 23a, art. 23b, art. 24a, art. 25 ust. 3, art. 27 ust. 1 i 2 i
art. 29-32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio.
14.
Minister właściwy do spraw rodziny określi, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku,
o którym mowa w ust. 3, kierując się koniecznością zapewnienia prawidłowego przebiegu
postępowania w sprawach o przyznanie jednorazowego świadczenia oraz dokumentacji niezbędnej
do sprawnej realizacji zadania, również drogą elektroniczną.
Art. 11.
Kwoty jednorazowego świadczenia nie wlicza się do dochodu, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej .
Art. 12.
1.
Rada Ministrów w terminie do dnia 31 grudnia 2016 r. przyjmie program kompleksowego
wsparcia dla rodzin „Za życiem”, opracowany na podstawie odrębnych przepisów.
2.
Program dotyczy w szczególności:
1)
wczesnego wspomagania rozwoju dziecka;
2)
opieki, w tym paliatywnej lub rehabilitacji dzieci posiadających zaświadczenie, o
którym mowa w art. 4 ust. 3;
3)
wsparcia dla kobiet w ciąży i ich rodzin w przypadku ciąży powikłanej;
4)
pomocy w zabezpieczeniu szczególnych potrzeb, w tym mieszkaniowych, rodzin z dzieckiem
posiadającym zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3.
3.
Program może być również skierowany do rodzin z dzieckiem legitymującym się orzeczeniem
o niepełnosprawności albo orzeczeniem o lekkim lub umiarkowanym lub znacznym stopniu
niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz do dzieci i młodzieży posiadających
odpowiednio opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, orzeczenie o
potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
o których mowa w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe , i ich rodzin.
Art. 13.
1.
Monitoring realizacji ustawy sprawuje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania
kobiety w ciąży oraz dziecka uprawnionego do wsparcia.
2.
Wojewoda obowiązany jest do przedstawienia Radzie Ministrów corocznie do dnia 30 kwietnia
informacji z realizacji ustawy za rok poprzedni.
3.
Rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa, biorąc pod uwagę lokalne potrzeby
w zakresie wspierania kobiet w ciąży, rodzin oraz dzieci, o których mowa w art. 4
ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 2-4, mogą w drodze uchwały ustanowić dla osób zamieszkałych
na terenie jej działania uprawnienia na rzecz kobiet, rodzin i dzieci, inne niż określone
w niniejszej ustawie.
Art. 14-20.
(pominięte)
Art. 21.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem art. 7, art. 12 i art.
18 pkt 3 i 4, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia4)Ustawa została ogłoszona w dniu 17 listopada 2016 r..
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r.
poz. 2674 i 2770 oraz z 2023 r. poz. 605, 650, 658, 1234 i 1429.
2)
W brzmieniu ustalonym przez art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie
ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2140 i 2243), która weszła w życie z dniem 1 lutego 2023 r.
3)
Dodany przez art. 17 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
4)
Ustawa została ogłoszona w dniu 17 listopada 2016 r.
Załącznik -
(pominięty)