Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 22 października 2015 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o związkach zawodowych
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Tworzenie związków zawodowych
- Rozdział 3 - Uprawnienia związków zawodowych
- Rozdział 4 - Zakładowa organizacja związkowa
- Rozdział 5 - Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy
- Rozdział 6 - Przepisy szczególne
- Rozdział 7 - Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt K 1/13 ,
2)
ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach
dialogu społecznego
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 20 października 2015 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy nie obejmuje
art. 90 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach
dialogu społecznego , który stanowi:
„
Art. 90.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do
reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych.
2.
Związek zawodowy jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców,
administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji.
3.
Organy państwowe, samorządu terytorialnego i pracodawcy obowiązani są traktować jednakowo
wszystkie związki zawodowe.
Art. 2.
11)Uznany za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dniem 12 czerwca 2015 r. w zakresie, w jakim ogranicza wolność tworzenia i wstępowania do związków zawodowych osobom wykonującym pracę zarobkową niewymienionym w tym przepisie, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt K 1/13 (Dz. U. poz. 791)..
Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych mają pracownicy bez względu na
podstawę stosunku pracy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz osoby
wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeżeli nie są pracodawcami.
2.
3.
Przejście na emeryturę lub rentę nie pozbawia osób, o których mowa w ust. 1 i 2, prawa
przynależności i wstępowania do związków zawodowych.
4.
Osoby bezrobotne w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu zachowują prawo przynależności
do związków zawodowych, a jeśli nie są członkami związków zawodowych, mają prawo wstępowania
do związków zawodowych w przypadkach i na warunkach określonych statutami związków.
5.
Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych w zakładach pracy przysługuje
również osobom skierowanym do tych zakładów w celu odbycia służby zastępczej.
6.
Do praw związkowych funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej i Służby Więziennej
oraz strażaków Państwowej Straży Pożarnej, a także pracowników Najwyższej Izby Kontroli
stosuje się odpowiednio przepisy niniejszej ustawy, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających
z odrębnych ustaw.
7.
Przepisy ustawy dotyczące pracowników stosuje się odpowiednio również do innych osób,
o których mowa w ust. 1-6.
Art. 3.
Nikt nie może ponosić ujemnych następstw z powodu przynależności do związku zawodowego
lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej. W szczególności nie
może to być warunkiem nawiązania stosunku pracy i pozostawania w zatrudnieniu oraz
awansowania pracownika.
Art. 4.
Związki zawodowe reprezentują pracowników i inne osoby, o których mowa w art. 2, a
także bronią ich godności, praw oraz interesów materialnych i moralnych, zarówno zbiorowych,
jak i indywidualnych.
Art. 5.
Związki zawodowe mają prawo reprezentowania interesów pracowniczych na forum międzynarodowym.
Art. 6.
Związki zawodowe współuczestniczą w tworzeniu korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku.
Art. 7.
1.
W zakresie praw i interesów zbiorowych związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników,
niezależnie od ich przynależności związkowej.
2.
W sprawach indywidualnych stosunków pracy związki zawodowe reprezentują prawa i interesy
swoich członków. Na wniosek pracownika niezrzeszonego związek zawodowy może podjąć
się obrony jego praw i interesów wobec pracodawcy.
Art. 8.
Na zasadach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach odrębnych związki
zawodowe kontrolują przestrzeganie przepisów dotyczących interesów pracowników, emerytów,
rencistów, bezrobotnych i ich rodzin.
Art. 9.
Statuty oraz uchwały związkowe określają swobodnie struktury organizacyjne związków
zawodowych. Zobowiązania majątkowe mogą podejmować wyłącznie statutowe organy struktur
związkowych posiadających osobowość prawną.
Art. 10.
Zasady członkostwa w związku zawodowym oraz sprawowania funkcji związkowych ustalają
statuty i uchwały statutowych organów związkowych.
Art. 11.
1.
Związki zawodowe mają prawo tworzyć ogólnokrajowe zrzeszenia (federacje) związków
zawodowych.
2.
Ogólnokrajowe związki zawodowe i zrzeszenia związków zawodowych mogą tworzyć ogólnokrajowe
organizacje międzyzwiązkowe (konfederacje).
3.
Organizacje związkowe, w tym federacje i konfederacje, mają prawo tworzenia i wstępowania
do międzynarodowych organizacji pracowników.
Rozdział 2
Tworzenie związków zawodowych
Art. 12.
1.
Związek zawodowy powstaje z mocy uchwały o jego utworzeniu, podjętej przez co najmniej
10 osób uprawnionych do tworzenia związków zawodowych.
2.
Osoby, które podjęły uchwałę o utworzeniu związku zawodowego, uchwalają statut i wybierają
komitet założycielski w liczbie od 3 do 7 osób.
Art. 13.
Statut związku zawodowego określa w szczególności:
1)
nazwę związku;
2)
siedzibę związku;
3)
terytorialny i podmiotowy zakres działania;
4)
cele i zadania związku oraz sposoby i formy ich realizacji;
5)
zasady nabywania i utraty członkostwa;
6)
prawa i obowiązki członków;
7)
strukturę organizacyjną związku ze wskazaniem, które z jednostek organizacyjnych związku
mają osobowość prawną;
8)
sposób reprezentowania związku oraz osoby upoważnione do zaciągania zobowiązań majątkowych
w imieniu związku;
9)
organy związku, tryb ich wyboru i odwołania, zakres ich kompetencji oraz okres kadencji;
10)
źródła finansowania działalności związku oraz sposób ustanawiania składek członkowskich;
11)
zasady uchwalania i zmian statutu;
12)
sposób rozwiązania związku i likwidacji jego majątku.
Art. 14.
1.
Związek zawodowy podlega obowiązkowi rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym, zwanym
dalej „rejestrem”.
2.
Jeżeli komitet założycielski nie złoży w terminie 30 dni od dnia założenia związku
wniosku o rejestrację, uchwała o utworzeniu związku traci moc.
3.
Postępowanie w sprawach rejestracji jest wolne od opłat sądowych.
Art. 15.
1.
Związek zawodowy oraz jego jednostki organizacyjne wskazane w statucie nabywają osobowość
prawną z dniem zarejestrowania.
2.
(uchylony)
Art. 16.
1.
Związek zawodowy zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd o zmianie statutu. Zmiana wchodzi
w życie z upływem 14 dni od dnia zawiadomienia, jeżeli sąd nie zgłosił wcześniej zastrzeżeń
co do jej zgodności z prawem.
2.
W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 1, sąd zawiadamia o nich związek
zawodowy i wyznacza rozprawę dla ich rozpatrzenia w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia
przez związek o zmianie statutu.
3.
Art. 18 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 17.
1.
Sąd skreśla związek zawodowy z rejestru, gdy:
1)
wskazany w statucie organ podjął uchwałę o rozwiązaniu związku;
2)
zakład pracy, w którym dotychczas działał związek zawodowy, został wykreślony z właściwego
rejestru z powodu likwidacji lub upadłości tego zakładu albo jego przekształcenia
organizacyjno-prawnego, uniemożliwiającego kontynuowanie działalności tego związku;
3)
liczba członków związku utrzymuje się poniżej 10 przez okres dłuższy niż 3 miesiące.
2.
Okoliczności wskazane w ust. 1 sąd stwierdza z urzędu lub na wniosek związku zawodowego.
3.
(uchylony)
Art. 18.
1.
Sprawy dotyczące rejestracji związków zawodowych są rozpatrywane w trybie przepisów
Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym.
2.
Sprawy, o których mowa w ust. 1, sąd rozpatruje w terminie 14 dni od dnia złożenia
wniosku.
3.
(uchylony)
4.
(uchylony)
Rozdział 3
Uprawnienia związków zawodowych
Art. 19.
13)W brzmieniu ustalonym przez art. 52 pkt 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240), która weszła w życie z dniem 11 września 2015 r..
Organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach
dialogu społecznego , zwanej dalej „ustawą o Radzie Dialogu Społecznego”, ma prawo opiniowania założeń
i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Nie dotyczy
to założeń projektu budżetu państwa oraz projektu ustawy budżetowej, których opiniowanie
regulują odrębne przepisy.
2.
Organy władzy i administracji rządowej oraz organy samorządu terytorialnego kierują
założenia albo projekty aktów prawnych, o których mowa w ust. 1, do odpowiednich władz
statutowych związku, określając termin przedstawienia opinii nie krótszy jednak niż
30 dni. Termin ten może zostać skrócony do 21 dni ze względu na ważny interes publiczny.
Skrócenie terminu wymaga szczególnego uzasadnienia. Bieg terminu na przedstawienie
opinii liczy się od dnia następującego po dniu doręczenia założeń albo projektu wraz
z pismem określającym termin przedstawienia opinii. Nieprzedstawienie opinii w wyznaczonym
terminie uważa się za rezygnację z prawa jej wyrażenia.
21.
Założenia albo projekty aktów prawnych, o których mowa w ust. 1, organy władzy i administracji
rządowej oraz organy samorządu terytorialnego przekazują również na odpowiedni adres
elektroniczny wskazany przez właściwy organ statutowy związku, nie później niż w dniu
ich doręczenia na piśmie.
3.
W razie odrzucenia w całości lub w części stanowiska związku, właściwy organ administracji
rządowej lub samorządu terytorialnego informuje o tym związek na piśmie, podając uzasadnienie
swojego stanowiska. W razie rozbieżności stanowisk związek może przedstawić swoją
opinię na posiedzeniu właściwej komisji sejmowej, senackiej lub samorządu terytorialnego.
4.
Związkom zawodowym przysługuje prawo wyrażania publicznie opinii na temat założeń
lub projektów, o których mowa w ust. 1, w środkach masowego przekazu, w tym także
w radio i telewizji.
Art. 191.
14)W brzmieniu ustalonym przez art. 52 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego,
ma prawo opiniowania dokumentów konsultacyjnych Unii Europejskiej, w szczególności
białych ksiąg, zielonych ksiąg
i komunikatów, oraz projektów aktów prawnych Unii Europejskiej w zakresie zadań objętych
zadaniami związków zawodowych.
2.
Organy władzy i administracji państwowej kierują dokumenty konsultacyjne Unii Europejskiej
oraz projekty aktów prawnych, o których mowa w ust. 1, do odpowiednich władz statutowych
związku, określając termin przedstawienia opinii.
3.
Dokumenty konsultacyjne Unii Europejskiej oraz projekty aktów prawnych, o których
mowa w ust. 1, organy władzy i administracji państwowej przekazują na odpowiedni adres
elektroniczny, wskazany przez właściwy organ statutowy związku.
Art. 20.
15)W brzmieniu ustalonym przez art. 52 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego,
ma prawo występowania z wnioskami o wydanie lub zmianę ustawy albo innego aktu prawnego
w zakresie spraw objętych zadaniami związku zawodowego. Wnioski dotyczące ustaw związek
kieruje do posłów lub organów mających prawo inicjatywy ustawodawczej. W przypadku
aktów prawnych niższego rzędu wnioski kieruje się do organów uprawnionych do ich wydania.
2.
Organ państwowy, do którego został skierowany wniosek, obowiązany jest w terminie
30 dni przedstawić związkowi zawodowemu swoje stanowisko, a w razie negatywnego stanowiska
- także jego uzasadnienie.
Art. 21.
1.
Na zasadach ustalonych odrębnymi przepisami związkom zawodowym przysługuje prawo prowadzenia
rokowań zbiorowych oraz zawierania układów zbiorowych pracy, a także innych porozumień
przewidzianych przepisami prawa pracy.
2.
W gałęziach pracy nieobjętych układami zbiorowymi regulacja warunków pracy i płacy
wymaga konsultacji ze związkami zawodowymi.
Art. 22.
(uchylony)
Art. 23.
1.
Związki zawodowe sprawują kontrolę nad przestrzeganiem prawa pracy oraz uczestniczą,
na zasadach określonych odrębnymi przepisami, w nadzorze nad przestrzeganiem przepisów
oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
2.
Jeżeli w sprawach, o których mowa w ust. 1, zdaniem związku zawodowego postępowanie
organu administracji państwowej i samorządu terytorialnego lub pracodawcy jest niezgodne
z prawem lub narusza zasady sprawiedliwości, związek może wystąpić do właściwego organu
z żądaniem spowodowania usunięcia we właściwym trybie stwierdzonej nieprawidłowości.
Art. 24.
1.
Dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez związki zawodowe służy realizacji
ich zadań statutowych i nie może być przeznaczony do podziału pomiędzy ich członków.
2.
Związki zawodowe korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń.
Art. 25.
1.
Pracownikowi powołanemu do pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy,
jeżeli z wyboru wynika obowiązek wykonywania tej funkcji w charakterze pracownika,
przysługuje - na wniosek organizacji związkowej - prawo do urlopu bezpłatnego.
11.
Pracownikowi, który po urlopie bezpłatnym stawi się do pracy w terminie przewidzianym
w art. 74 Kodeksu pracy, okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia
pracownicze.
12.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb udzielania urlopu bezpłatnego
oraz zakres uprawnień przysługujących pracownikowi korzystającemu z tego urlopu.
2.
Pracownik ma prawo do zwolnienia od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia
na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej
poza zakładem pracy, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy.
Art. 251.
1.
Uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej
co najmniej 10 członków będących:
1)
pracownikami lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą u
pracodawcy objętego działaniem tej organizacji albo
2)
funkcjonariuszami, o których mowa w art. 2 ust. 6, pełniącymi służbę w jednostce objętej
działaniem tej organizacji.
2.
Organizacja, o której mowa w ust. 1, przedstawia co kwartał - według stanu na ostatni
dzień kwartału - w terminie do 10. dnia miesiąca następującego po tym kwartale, pracodawcy
albo dowódcy jednostki, o której mowa w ust. 1 pkt 2, informację o łącznej liczbie
członków tej organizacji, w tym o liczbie członków, o których mowa w ust. 1.
Rozdział 4
Zakładowa organizacja związkowa
Art. 26.
Do zakresu działania zakładowej organizacji związkowej należy w szczególności:
1)
zajmowanie stanowiska w indywidualnych sprawach pracowniczych w zakresie unormowanym
w przepisach prawa pracy;
2)
zajmowanie stanowiska wobec pracodawcy i organu samorządu załogi w sprawach dotyczących
zbiorowych interesów i praw pracowników;
3)
sprawowanie kontroli nad przestrzeganiem w zakładzie pracy przepisów prawa pracy,
a w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy;
4)
kierowanie działalnością społecznej inspekcji pracy i współdziałanie z państwową inspekcją
pracy;
5)
zajmowanie się warunkami życia emerytów i rencistów.
Art. 261.
1.
W razie przejścia zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę, dotychczasowy
i nowy pracodawca są obowiązani do poinformowania na piśmie działających u każdego
z nich zakładowych organizacji związkowych o przewidywanym terminie tego przejścia,
jego przyczynach, prawnych, ekonomicznych oraz socjalnych skutkach dla swoich pracowników,
a także zamierzonych działaniach dotyczących warunków zatrudnienia tych pracowników,
w szczególności warunków pracy, płacy i przekwalifikowania.
2.
Informacje, o których mowa w ust. 1, dotychczasowy i nowy pracodawca są obowiązani
przekazać co najmniej na 30 dni przed przewidywanym terminem przejścia zakładu pracy
lub jego części.
3.
Jeżeli dotychczasowy lub nowy pracodawca zamierza podjąć działania dotyczące warunków
zatrudnienia pracowników, jest obowiązany do podjęcia negocjacji z zakładowymi organizacjami
związkowymi w celu zawarcia porozumienia w tym zakresie, w terminie nie dłuższym niż
30 dni od dnia przekazania informacji o tych działaniach.
4.
W razie niezawarcia porozumienia w terminie, o którym mowa w ust. 3, z powodu niemożności
uzgodnienia przez strony jego treści, pracodawca samodzielnie podejmuje działania
w sprawach dotyczących warunków zatrudnienia pracowników, uwzględniając ustalenia
dokonane z zakładowymi organizacjami związkowymi w toku negocjacji nad zawarciem porozumienia.
5.
Przepisy ust. 3 i 4 nie mają zastosowania, gdy tryb dokonania działań dotyczących
warunków zatrudnienia pracowników, jakie zamierza podjąć pracodawca, określają odrębne
przepisy.
Art. 27.
1.
Ustalanie zasad wykorzystania zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, w tym podział
środków z tego funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności, ustala pracodawca
w regulaminie uzgodnionym z zakładową organizacją związkową.
2.
Przyznawanie pracownikom świadczeń z funduszu, o którym mowa w ust. 1, dokonywane
jest w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową.
3.
Regulaminy nagród i premiowania są ustalane i zmieniane w uzgodnieniu z zakładową
organizacją związkową; dotyczy to również zasad podziału środków na wynagrodzenia
dla pracowników zatrudnionych w państwowej jednostce sfery budżetowej.
4.
(uchylony)
Art. 28.
Pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie związku zawodowego informacji niezbędnych
do prowadzenia działalności związkowej, w szczególności informacji dotyczących warunków
pracy i zasad wynagradzania.
Art. 29.
1.
W razie uzasadnionego podejrzenia, że w zakładzie pracy występuje zagrożenie dla życia
lub zdrowia pracowników, zakładowa organizacja związkowa może wystąpić do pracodawcy
z wnioskiem o przeprowadzenie odpowiednich badań, zawiadamiając o tym równocześnie
właściwego okręgowego inspektora pracy. Pracodawca jest obowiązany w terminie 14 dni
od dnia otrzymania wniosku zawiadomić zakładową organizację związkową o swoim stanowisku.
W razie przeprowadzenia badań, pracodawca udostępnia ich wyniki zakładowej organizacji
związkowej wraz z informacją o sposobie i terminie usunięcia stwierdzonego zagrożenia.
2.
Zawiadomienie zakładowej organizacji związkowej o odrzuceniu wniosku, o którym mowa
w ust. 1, lub niezajęcie przez pracodawcę stanowiska wobec tego wniosku w terminie
14 dni od dnia jego złożenia upoważnia zakładową organizację związkową do przeprowadzenia
niezbędnych badań na koszt pracodawcy. O zamiarze podjęcia badań, ich zakresie oraz
przewidywanych kosztach zakładowa organizacja związkowa zawiadamia pracodawcę na piśmie
z co najmniej 14-dniowym wyprzedzeniem.
3.
Pracodawca może w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w
ust. 2, zwrócić się do właściwego okręgowego inspektora pracy o ustalenie celowości
zamierzonych badań lub ich niezbędnego zakresu. Przeprowadzenie badań wbrew stanowisku
inspektora pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku pokrycia kosztów tych badań.
Art. 30.
1.
W zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna organizacja związkowa, każda z
nich broni praw i reprezentuje interesy swych członków.
2.
Pracownik niezrzeszony w związku zawodowym ma prawo do obrony swoich praw na zasadach
dotyczących pracowników będących członkami związku, jeżeli wybrana przez niego zakładowa
organizacja związkowa wyrazi zgodę na obronę jego praw pracowniczych.
21.
W indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy zobowiązują
pracodawcę do współdziałania z zakładową organizacją związkową, pracodawca jest obowiązany
zwrócić się do tej organizacji o informację o pracownikach korzystających z jej obrony,
zgodnie z przepisami ust. 1 i 2. Nieudzielenie tej informacji w ciągu 5 dni zwalnia
pracodawcę od obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach
dotyczących tych pracowników.
3.
W sprawach dotyczących zbiorowych praw i interesów pracowników organizacje związkowe
mogą tworzyć wspólną reprezentację związkową.
4.
W sprawach wymagających zawarcia porozumienia lub uzgodnienia stanowiska z organizacjami
związkowymi, organizacje te przedstawiają wspólnie uzgodnione stanowisko. Sposób ustalania
i przedstawiania tego stanowiska przez każdorazowo wyłanianą do tych spraw wspólną
reprezentację związkową określa porozumienie zawarte przez organizacje związkowe.
5.
Jeżeli w sprawie ustalenia regulaminu wynagradzania, regulaminów nagród i premiowania,
regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, planu urlopów lub regulaminu
pracy, okresu rozliczeniowego, o którym mowa w art. 135 § 2 i 3 Kodeksu pracy, wykazu prac, o którym mowa w art. 1517 § 4 Kodeksu pracy lub indywidualnego rozkładu czasu pracy, o którym mowa w art. 8 ust. 2-4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców , organizacje związkowe albo organizacje związkowe reprezentatywne w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy nie przedstawią wspólnie uzgodnionego stanowiska w terminie 30 dni, decyzje w tych
sprawach podejmuje pracodawca, po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk organizacji związkowych.
6.
(uchylony)
Art. 31.
1.
Prawo do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej
organizacji związkowej przysługuje:
1)
częściowo jednemu pracownikowi w miesięcznym wymiarze godzin równym liczbie członków
zatrudnionych w zakładzie pracy, gdy ich liczba jest mniejsza od 150;
2)
jednemu pracownikowi, gdy związek liczy od 150 do 500 członków zatrudnionych w zakładzie
pracy;
3)
dwom pracownikom, gdy związek liczy od 501 do 1000 członków zatrudnionych w zakładzie
pracy;
4)
trzem pracownikom, gdy związek liczy od 1001 do 2000 członków zatrudnionych w zakładzie
pracy;
5)
kolejnemu pracownikowi za każdy rozpoczęty nowy tysiąc, gdy zakładowa organizacja
związkowa liczy ponad 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy;
6)
w niepełnym wymiarze godzin i wtedy może ono być udzielane większej liczbie pracowników,
zgodnie z zasadami zawartymi w punktach poprzedzających.
2.
W zależności od wniosku zarządu zakładowej organizacji związkowej zwolnienia od pracy,
o których mowa w ust. 1, udzielane są z zachowaniem prawa do wynagrodzenia lub bezpłatnie.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb udzielania zwolnień od pracy
oraz zakres uprawnień przysługujących pracownikowi w czasie tych zwolnień.
3.
Pracownik ma prawo do zwolnienia od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia
na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej,
jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy.
Art. 32.
1.
Pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może:
1)
wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego
członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji
związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo
organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy,
2)
zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika, o którym
mowa w pkt 1
- z wyjątkiem gdy dopuszczają to odrębne przepisy.
2.
Ochrona, o której mowa w ust. 1, przysługuje przez okres określony uchwałą zarządu,
a po jego upływie - dodatkowo przez czas odpowiadający połowie okresu określonego
uchwałą, nie dłużej jednak niż rok po jego upływie.
3.
Zarząd zakładowej organizacji związkowej, reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy, wskazuje pracodawcy pracowników podlegających ochronie przewidzianej w ust. 1, w
liczbie nie większej niż liczba osób stanowiących kadrę kierowniczą w zakładzie pracy
albo liczba pracowników ustalona zgodnie z ust. 4.
4.
Zarząd zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w ust. 3, zrzeszającej do
20 członków ma prawo wskazać pracodawcy 2 pracowników podlegających ochronie przewidzianej
w ust. 1, a w przypadku organizacji zrzeszającej więcej niż 20 członków będących pracownikami
ma prawo wskazać, jako podlegających tej ochronie, 2 pracowników oraz dodatkowo:
1)
po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 10 członków tej organizacji będących pracownikami,
w przedziale od 21 do 50 tych członków;
2)
po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 20 członków tej organizacji będących pracownikami,
w przedziale od 51 do 150 tych członków;
3)
po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 30 członków tej organizacji będących pracownikami,
w przedziale od 151 do 300 tych członków;
4)
po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 40 członków tej organizacji będących pracownikami,
w przedziale od 301 do 500 tych członków;
5)
po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 50 członków tej organizacji będących pracownikami,
w przedziale powyżej 500 tych członków.
5.
Osobami stanowiącymi kadrę kierowniczą w zakładzie pracy, o których mowa w ust. 3,
są kierujący jednoosobowo zakładem pracy i ich zastępcy albo wchodzący w skład kolegialnego
organu zarządzającego zakładem pracy, a także inne osoby wyznaczone do dokonywania
za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy.
6.
Ochrona przewidziana w ust. 1, w zakładowej organizacji związkowej innej niż wymieniona
w ust. 3 i 4, przysługuje jednemu pracownikowi imiennie wskazanemu uchwałą zarządu
tej organizacji.
7.
Ochrona przewidziana w ust. 1 przysługuje, przez okres 6 miesięcy od dnia utworzenia
komitetu założycielskiego zakładowej organizacji związkowej, nie więcej niż trzem
pracownikom imiennie wskazanym uchwałą komitetu założycielskiego.
8.
W przypadku gdy właściwy organ nie dokona wskazania, o którym mowa w ust. 3, 4, 6
albo 7, ochrona przewidziana w ust. 1 przysługuje - w okresie do dokonania wskazania
- odpowiednio przewodniczącemu zakładowej organizacji związkowej bądź przewodniczącemu
komitetu założycielskiego.
9.
Ochrona przewidziana w ust. 1 przysługuje pracownikowi pełniącemu z wyboru funkcję
związkową poza zakładową organizacją związkową, korzystającemu u pracodawcy z urlopu
bezpłatnego lub ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. Ochrona przysługuje w
okresie tego urlopu lub zwolnienia oraz przez rok po upływie tego okresu. Zgodę, o
której mowa w ust. 1, wyraża właściwy statutowo organ organizacji związkowej, w której
pracownik pełni albo pełnił tę funkcję.
10.
Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady
i tryb:
1)
powiadamiania przez pracodawcę zarządu zakładowej organizacji związkowej o liczbie
osób stanowiących kadrę kierowniczą w zakładzie pracy, o której mowa w ust. 5;
2)
wskazywania przez zarząd oraz komitet założycielski zakładowej organizacji związkowej
pracowników podlegających ochronie przewidzianej w ust. 1, a także dokonywania zmian
w takim wskazaniu.
Art. 33.
1.
Pracodawca, na warunkach określonych w umowie, jest obowiązany udostępnić zakładowej
organizacji związkowej pomieszczenia i urządzenia techniczne niezbędne do wykonywania
działalności związkowej w zakładzie pracy.
2.
Zakładowej organizacji związkowej oraz pracodawcy przysługuje prawo wystąpienia do
sądu pracy z roszczeniem wynikającym z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy,
o której mowa w ust. 1.
3.
Jeżeli warunki udostępniania organizacji związkowej pomieszczeń i urządzeń technicznych
określają postanowienia układu zbiorowego pracy, prawo wystąpienia z roszczeniem,
o którym mowa w ust. 2, przysługuje pracodawcy lub każdej z organizacji związkowych,
której postanowienia te dotyczą.
4.
Do postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 2 i 3, stosuje się odpowiednio przepisy
Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu z zakresu prawa pracy.
Art. 331.
1.
Pracodawca, na pisemny wniosek zakładowej organizacji związkowej i za pisemną zgodą
pracownika, jest obowiązany pobierać z wynagrodzenia pracownika składkę związkową
w zadeklarowanej przez niego wysokości.
2.
Pracodawca jest obowiązany niezwłocznie przekazywać kwoty pobranych składek związkowych
na rachunek bankowy wskazany przez zakładową organizację związkową.
Art. 34.
1.
Przepisy art. 251-331 stosuje się do międzyzakładowej organizacji związkowej obejmującej swoim działaniem
pracodawcę, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 341 i 342.
2.
Przy ustalaniu liczby członków, o której mowa w art. 251ust. 1, oraz prawa do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, o którym mowa w art.
31 ust. 1, uwzględnia się liczbę członków międzyzakładowej organizacji związkowej
zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji.
Art. 341.
1.
Pracodawcy objęci działaniem międzyzakładowej organizacji związkowej ponoszą koszty,
w tym koszty wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne, związane z zatrudnianiem
pracownika zwolnionego:
1)
z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie międzyzakładowej organizacji
związkowej - na podstawie art. 31 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 2,
2)
od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia - na podstawie art. 31 ust.
3,
odpowiednio do udziału liczby członków tej organizacji zatrudnionych u danego pracodawcy
w łącznej liczbie członków tej organizacji zatrudnionych u wszystkich pracodawców
objętych działaniem tej organizacji - w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
2.
Zarząd międzyzakładowej organizacji związkowej przedstawia pracodawcy, który zwolni
pracownika lub pracowników z obowiązku świadczenia pracy lub od pracy zawodowej z
zachowaniem prawa do wynagrodzenia, informacje o liczbie członków tej organizacji
zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji oraz u
każdego z tych pracodawców - w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, według stanu
na ostatni dzień miesiąca.
3.
Zarząd międzyzakładowej organizacji związkowej przedstawia informacje, o których mowa
w ust. 2, w terminie do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło
zwolnienie pracownika lub pracowników z obowiązku świadczenia pracy lub od pracy zawodowej
z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
4.
Sposób i tryb ponoszenia kosztów, o których mowa w ust. 1, określa każdy pracodawca,
który zwolni pracownika lub pracowników z obowiązku świadczenia pracy lub od pracy
zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, w zakresie dotyczącym kosztów związanych
z zatrudnianiem tego pracownika lub tych pracowników.
Art. 342.
1.
Zarząd międzyzakładowej organizacji związkowej, która w co najmniej jednym zakładzie
pracy objętym jej działaniem zrzesza pracowników w liczbie wymaganej do uzyskania
statusu organizacji reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy, może wskazać pracowników podlegających ochronie przewidzianej w art. 32 ust. 1:
1)
w liczbie ustalonej zgodnie z art. 32 ust. 3 albo 4 lub
2)
w liczbie ustalonej zgodnie z art. 32 ust. 3 albo 4 w jednym zakładzie pracy wskazanym
przez tę organizację spośród zakładów pracy objętych jej działaniem, w którym ta organizacja
zrzesza pracowników w liczbie wymaganej do uzyskania statusu organizacji reprezentatywnej
w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy, powiększonej o liczbę pozostałych zakładów pracy objętych działaniem tej organizacji,
w których jest zatrudnionych co najmniej 10 pracowników będących jej członkami.
2.
W przypadku gdy międzyzakładowa organizacja związkowa w żadnym zakładzie pracy z objętych
jej działaniem nie zrzesza liczby pracowników wymaganej do uzyskania statusu organizacji
reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy, liczba pracowników podlegających ochronie przewidzianej w art. 32 ust. 1 nie może
być większa od liczby zakładów pracy objętych działaniem tej organizacji, które zatrudniają
co najmniej 10 pracowników będących jej członkami.
Rozdział 5
Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy
Art. 35.
1.
Kto w związku z zajmowanym stanowiskiem lub pełnioną funkcją:
1)
przeszkadza w utworzeniu zgodnie z prawem organizacji związkowej,
2)
utrudnia wykonywanie działalności związkowej prowadzonej zgodnie z przepisami ustawy,
3)
dyskryminuje pracownika z powodu przynależności do związku zawodowego, pozostawania
poza związkiem zawodowym lub wykonywania funkcji związkowej,
4)
nie dopełnia obowiązków określonych w art. 261, 331i 341
- podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
2.
3.
Odpowiedzialność za kierowanie nielegalnym strajkiem określa ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych.
Art. 36.
1.
Sąd rejestrowy w razie stwierdzenia, że organ związku zawodowego prowadzi działalność
sprzeczną z ustawą, wyznacza termin co najmniej 14 dni na dostosowanie działalności
tego organu do obowiązującego prawa. Postępowanie wszczyna się na wniosek właściwego
prokuratora wojewódzkiego 7)Obecnie prokurator okręgowy, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r.
o zmianie ustawy o prokuraturze (Dz. U. Nr 162, poz. 1123), która weszła w życie z
dniem 1 stycznia 1999 r..
2.
W razie bezskutecznego upływu terminu przewidzianego w ust. 1, sąd rejestrowy może:
1)
orzec grzywnę wobec poszczególnych członków organu związkowego w wysokości określonej
w art. 163 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego;
2)
wyznaczyć władzom związku termin przeprowadzenia nowych wyborów do organu związku
wymienionego w ust. 1, pod rygorem zawieszenia działalności tego organu.
3.
Jeżeli środki określone w ust. 2 okażą się bezskuteczne, sąd rejestrowy, na wniosek
Ministra Sprawiedliwości, orzeka o skreśleniu związku zawodowego z rejestru. Od tego
orzeczenia przysługuje apelacja.
4.
Do spraw, o których mowa w ust. 1-3, stosuje się odpowiednio art. 18.
5.
Związek zawodowy skreślony prawomocnym orzeczeniem z rejestru w myśl ust. 3 jest obowiązany
niezwłocznie zaprzestać swej działalności, a w terminie najpóźniej trzech miesięcy
od uprawomocnienia się tego orzeczenia dokonać swojej likwidacji w sposób przewidziany
w statucie.
Rozdział 6
Przepisy szczególne
Art. 37.
Spory między związkami zawodowymi a pracodawcami i ich organizacjami dotyczące interesów
pracowniczych rozwiązywane są na zasadach określonych w odrębnej ustawie.
Art. 38.
Przepisy ustawy dotyczące związków zawodowych stosuje się odpowiednio do organizacji
związkowych, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 2, z wyłączeniem przepisu art. 12 ust.
1 w części dotyczącej liczby założycieli związku, a w części dotyczącej liczby członków
związku przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3.
Art. 39.
1.
W zakładach pracy mogą być tworzone pracownicze kasy zapomogowo-pożyczkowe, których
członkami mogą być pracownicy, emeryci i renciści bez względu na przynależność związkową.
Nadzór społeczny nad tymi kasami sprawują związki zawodowe.
2.
(utracił moc)
3.
(utracił moc)
4.
(utracił moc)
5.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia szczegółowe zasady organizowania i
działania kas, o których mowa w ust. 1, obowiązki zakładów pracy w tym zakresie.
Rozdział 7
Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe
Art. 40-45.
(pominięte)
Art. 46.
Rejestracja organizacji związkowych dokonana przed dniem wejścia w życie ustawy zachowuje
moc prawną.
Art. 47.
(pominięty)
Art. 48.
1.
Traci moc ustawa z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych .
2.
Do czasu wydania rozporządzenia Rady Ministrów, o którym mowa w art. 39 ust. 5 niniejszej
ustawy, pozostają w mocy przepisy wydane na podstawie art. 58 ustawy wymienionej w
ust. 1.
Art. 49.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia9)Ustawa została ogłoszona w dniu 26 czerwca 1991 r..
1)
Uznany za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dniem 12 czerwca 2015 r.
w zakresie, w jakim ogranicza wolność tworzenia i wstępowania do związków zawodowych
osobom wykonującym pracę zarobkową niewymienionym w tym przepisie, na podstawie wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt K 1/13 (Dz. U. poz. 791).
2)
Z dniem 12 czerwca 2015 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym
mowa w odnośniku 1.
3)
W brzmieniu ustalonym przez art. 52 pkt 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie
Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240),
która weszła w życie z dniem 11 września 2015 r.
4)
W brzmieniu ustalonym przez art. 52 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
5)
W brzmieniu ustalonym przez art. 52 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
6)
Z dniem 26 maja 2008 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 maja
2008 r. sygn. akt P 50/07 (Dz. U. Nr 90, poz. 562).
7)
Obecnie prokurator okręgowy, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r.
o zmianie ustawy o prokuraturze (Dz. U. Nr 162, poz. 1123), która weszła w życie z
dniem 1 stycznia 1999 r.
8)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1988 r.
Nr 11, poz. 84, z 1989 r. Nr 20, poz. 105 oraz z 1990 r. Nr 30, poz. 179.
9)
Ustawa została ogłoszona w dniu 26 czerwca 1991 r.