Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwościz dnia 20 grudnia 2012 r.w sprawie nadzoru administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów powszechnych
Spis treści
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 37i ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
szczegółowy tryb sprawowania nadzoru administracyjnego nad działalnością administracyjną
sądów powszechnych, zwanego dalej „nadzorem”;
2)
sposób dokumentowania czynności nadzorczych;
3)
sposób sporządzania informacji rocznej o działalności sądów na obszarze apelacji,
zwanej dalej „informacją roczną”.
§ 2.
Czynności nadzorcze powinny być przeprowadzane w sposób sprawny i niezakłócający bieżącej
pracy sądu.
§ 3.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o ustawie, należy przez to rozumieć ustawę z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Rozdział 2
Nadzór wewnętrzny
§ 4.
Prezes sądu apelacyjnego ustala kierunki nadzoru, o których mowa w art. 37b § 3 ustawy,
uwzględniając ogólne kierunki wewnętrznego nadzoru, o których mowa w art. 37g § 1
pkt 2 ustawy, i przedstawia je prezesom sądów działających na obszarze apelacji.
§ 5.
1.
Prezes sądu apelacyjnego sporządza plan nadzorczy działalności sądu apelacyjnego oraz
plany nadzorcze działalności sądów okręgowych działających na obszarze apelacji, a
prezes sądu okręgowego - plany nadzorcze działalności sądów rejonowych działających
w okręgu sądowym, zwane dalej „planami nadzorczymi”.
2.
W razie potrzeby prezes sądu apelacyjnego może zaplanować także czynności nadzorcze,
które powinny zostać przeprowadzone w sądach rejonowych działających na obszarze apelacji.
W takim przypadku przekazuje prezesom sądów okręgowych informacje o zaplanowanych
czynnościach.
3.
Prezes sądu okręgowego przedstawia prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego plany
nadzorcze działalności sądów rejonowych, uwzględniając w nich czynności nadzorcze,
o których mowa w ust. 2. Prezes sądu apelacyjnego w terminie 14 dni może wnieść do
planów wiążące uwagi.
4.
Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do zmiany planów nadzorczych.
§ 6.
1.
Plany nadzorcze obejmują przeprowadzenie wizytacji, o których mowa w art. 37c ustawy;
w razie potrzeby plany nadzorcze mogą obejmować również przeprowadzenie lustracji.
2.
W planach nadzorczych wskazuje się terminy przeprowadzenia poszczególnych czynności
nadzorczych oraz prezesa sądu odpowiedzialnego za ich przeprowadzenie, a w przypadku
lustracji - także ich zakres.
§ 7.
Przeprowadzenie czynności nadzorczych zarządza się zgodnie z planem nadzorczym lub
w razie potrzeby, w szczególności w przypadku stwierdzenia uchybień w działalności
administracyjnej sądu.
§ 8.
Prezes sądu odpowiedzialny za przeprowadzenie czynności nadzorczej wydaje, w razie
potrzeby, zarządzenia zmierzające do usprawnienia toku wewnętrznego urzędowania sądu
lub podniesienia efektywności i poziomu kultury organizacji pracy (zarządzenia nadzorcze).
§ 9.
1.
Powierzenie czynności nadzorczej następuje w drodze zarządzenia.
2.
W uzasadnionych przypadkach prezes sądu apelacyjnego może zwrócić się do Ministra
Sprawiedliwości o zarządzenie przeprowadzenia czynności nadzorczej przez sędziego
wizytatora lub inspektora do spraw biurowości z obszaru innej apelacji. W takim przypadku
Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego prezesa sądu apelacyjnego o wyznaczenie
sędziego wizytatora lub inspektora do spraw biurowości.
§ 10.
1.
W zawiadomieniu o wizytacji wydziału sądu, o którym mowa w art. 37c § 6 ustawy, wskazuje
się:
1)
wizytowany wydział sądu;
2)
termin rozpoczęcia wizytacji;
3)
sędziego wizytatora (sędziów wizytatorów), któremu powierzono przeprowadzenie wizytacji;
4)
sędziów, których praca będzie podlegała ocenie w ramach wizytacji.
2.
W ramach wizytacji sędzia wizytator może zwołać naradę w celu omówienia zagadnień
będących jej przedmiotem; o naradzie należy poinformować sędziów, o których mowa w
ust. 1 pkt 4, nie później niż na 5 dni przed terminem narady.
3.
Protokół wizytacji sporządza się w terminie 30 dni od dnia zakończenia wizytacji i
przedstawia prezesowi sądu odpowiedzialnemu za jej przeprowadzenie. Odpis protokołu
doręcza się prezesowi wizytowanego sądu, a także sędziom, o których mowa w ust. 1
pkt 4.
4.
W terminie 21 dni od dnia doręczenia odpisu protokołu prezes wizytowanego sądu oraz,
za jego pośrednictwem, sędziowie, o których mowa w ust. 1 pkt 4, mają prawo zgłosić
na piśmie uwagi i zastrzeżenia do treści protokołu.
5.
Sędzia wizytator ma obowiązek ustosunkowania się na piśmie do zgłoszonych uwag i zastrzeżeń
w terminie wskazanym przez prezesa sądu odpowiedzialnego za przeprowadzenie wizytacji.
Stanowisko sędziego wizytatora doręcza się prezesowi wizytowanego sądu, który niezwłocznie
umożliwia zapoznanie się z jego treścią sędziom, o których mowa w ust. 1 pkt 4.
6.
W razie potrzeby odpis protokołu wizytacji doręcza się referendarzom sądowym wizytowanego
wydziału; w takim wypadku przepisy ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio.
7.
Prezes sądu odpowiedzialny za przeprowadzenie wizytacji może zwołać naradę w celu
omówienia wyników wizytacji, w szczególności w przypadku gdy wyniki wizytacji wskazują
na konieczność wydania zarządzeń nadzorczych. Naradę przeprowadza się z udziałem sędziego
wizytatora bądź sędziów wizytatorów, o których mowa w ust. 1 pkt 3, prezesa wizytowanego
sądu oraz sędziów i referendarzy sądowych wizytowanego wydziału. Z przebiegu narady
sporządza się protokół.
8.
Uwagi i zastrzeżenia, o których mowa w ust. 4, stanowisko sędziego wizytatora, o którym
mowa w ust. 5, oraz protokół narady, o której mowa w ust. 7, załącza się do protokołu
wizytacji.
§ 11.
1.
O wizytacji sądu zawiadamia się prezesa sądu co najmniej na 30 dni przed przystąpieniem
do jej przeprowadzenia.
2.
Do wizytacji sądu przepisy § 10 stosuje się odpowiednio.
§ 12.
1.
Zarządzenia nadzorcze przedstawia się prezesowi wizytowanego sądu, wskazując termin
przedstawienia informacji o sposobie ich wykonania.
2.
Protokół wizytacji, zarządzenia nadzorcze oraz informację o sposobie ich wykonania
przedstawia się niezwłocznie właściwemu kolegium sądu.
§ 13.
Jeżeli odpowiedzialnym za przeprowadzenie wizytacji był prezes sądu okręgowego, protokół
wizytacji oraz informację o zarządzeniach nadzorczych i sposobie ich wykonania, a
także stanowisko kolegium sądu przedstawia się niezwłocznie prezesowi sądu apelacyjnego.
Prezes sądu apelacyjnego, w razie potrzeby, może wydać własne zarządzenia nadzorcze.
Przepis § 12 ust. 1 stosuje się odpowiednio.
§ 14.
O lustracji przeprowadzanej zgodnie z planem nadzorczym zawiadamia się prezesa sądu,
a w przypadku lustracji wydziału sądu - także przewodniczącego wydziału, co najmniej
14 dni przed przystąpieniem do jej przeprowadzenia. Do lustracji przepisy § 10, 12
i 13 stosuje się odpowiednio.
§ 15.
1.
O kontroli działalności sekretariatu wydziału, o której mowa w art. 37b § 1 pkt 2
ustawy, zawiadamia się przewodniczącego wydziału oraz kierownika sekretariatu wydziału
co najmniej 7 dni przed przystąpieniem do jej przeprowadzenia. W zawiadomieniu wskazuje
się:
1)
kontrolowany sekretariat sądowy;
2)
termin i zakres kontroli;
3)
osobę (osoby), której powierzono przeprowadzenie kontroli.
2.
Prezes sądu rejonowego może zwrócić się do prezesa sądu okręgowego o wyznaczenie inspektora
(inspektorów) do spraw biurowości w celu przeprowadzenia kontroli działalności sekretariatu
wydziału w podległym mu sądzie.
3.
Protokół kontroli działalności sekretariatu sporządza się w terminie 30 dni od dnia
zakończenia kontroli i przedstawia prezesowi sądu odpowiedzialnemu za jej przeprowadzenie;
odpis protokołu doręcza się kierownikowi sekretariatu oraz przewodniczącemu wydziału,
którzy w terminie 7 dni mają prawo zgłosić na piśmie uwagi i zastrzeżenia do treści
protokołu. Przepisy § 10 ust. 5 stosuje się odpowiednio.
4.
Jeżeli prezes sądu apelacyjnego zarządza przeprowadzenie kontroli działalności sekretariatu
wydziału w sądzie okręgowym lub sądzie rejonowym działającym na obszarze apelacji
albo prezes sądu okręgowego zarządza przeprowadzenie takiej kontroli w sądzie rejonowym
działającym w okręgu sądowym, zawiadomienie o planowanej kontroli oraz odpis protokołu
kontroli doręcza się prezesowi kontrolowanego sądu. W takim przypadku prezesowi tego
sądu przysługuje także prawo zgłoszenia uwag i zastrzeżeń, o których mowa w ust. 3.
Przepisy § 12 ust. 1 i § 13 stosuje się odpowiednio.
5.
Do kontroli działalności sekretariatów zespołów kuratorskiej służby sądowej przepisy
ust. 1-4 stosuje się odpowiednio.
§ 16.
Badanie sprawności postępowania w poszczególnych sprawach przeprowadza się w szczególności
przy wykorzystaniu elektronicznych systemów ewidencyjnych.
Rozdział 3
Nadzór zewnętrzny
§ 17.
Minister Sprawiedliwości co najmniej raz w roku zwołuje naradę z prezesami sądów apelacyjnych
w celu omówienia zagadnień związanych ze sprawowaniem nadzoru.
§ 18.
1.
Ogólne kierunki wewnętrznego nadzoru, o których mowa w art. 37g § 1 pkt 2 ustawy,
ustala się, uwzględniając w szczególności wyniki analizy informacji rocznych.
2.
Ogólne kierunki wewnętrznego nadzoru mogą obejmować także odrębne zalecenia odnoszące
się do działalności sądów na obszarze poszczególnych apelacji lub okręgów sądowych.
§ 19.
1.
Rozpatrzenie informacji rocznej następuje nie później niż do końca września każdego
roku.
2.
Minister Sprawiedliwości może zarządzić uzupełnienie informacji rocznej lub złożenie
pisemnych wyjaśnień do przedstawionej informacji rocznej.
3.
O przyjęciu informacji rocznej albo odmowie jej przyjęcia oraz przyczynach odmowy
zawiadamia się niezwłocznie prezesa sądu apelacyjnego.
§ 20.
W ramach kontroli wykonywania obowiązków nadzorczych przez prezesów sądów apelacyjnych
Minister Sprawiedliwości może żądać od prezesa sądu apelacyjnego przedstawienia, w
zakreślonym terminie, informacji lub dokumentów dotyczących wykonywania tych obowiązków,
a w uzasadnionych przypadkach - także akt spraw sądowych.
§ 21.
Minister Sprawiedliwości może żądać od prezesa sądu przedstawienia, w zakreślonym
terminie, informacji lub dokumentów, w tym akt spraw sądowych, niezbędnych do wykonywania
zadań związanych z reprezentowaniem Rzeczypospolitej Polskiej przed Europejskim Trybunałem
Praw Człowieka w zakresie spraw dotyczących działalności sądów powszechnych.
§ 22.
1.
W zarządzeniu o przeprowadzeniu lustracji, o którym mowa w art. 37g § 2 ustawy, Minister
Sprawiedliwości poleca prezesowi sądu apelacyjnego wyznaczenie sędziego wizytatora
(sędziów wizytatorów) lub inspektora (inspektorów) do spraw biurowości, którym powierza
się jej przeprowadzenie. W przypadku zarządzenia przeprowadzenia lustracji przez sędziów
wizytatorów z obszaru innej apelacji Minister Sprawiedliwości poleca ich wyznaczenie
właściwemu prezesowi sądu apelacyjnego.
2.
Na wniosek sędziego wizytatora bądź inspektora do spraw biurowości, a także na wniosek
swojego przedstawiciela, Minister Sprawiedliwości może przedłużyć termin przeprowadzenia
lustracji lub zmienić jej zakres.
3.
Po zakończeniu lustracji prezes sądu apelacyjnego przedstawia Ministrowi Sprawiedliwości
protokół lustracji.
4.
Przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości może, w terminie 14 dni od dnia przedstawienia
protokołu lustracji Ministrowi Sprawiedliwości, zgłosić uwagi do sposobu przeprowadzenia
lustracji lub treści protokołu. Pismo zawierające uwagi załącza się do protokołu.
5.
W przypadku zarządzenia przez Ministra Sprawiedliwości uzupełnienia protokołu lustracji
prezes sądu apelacyjnego przedstawia uzupełniony protokół w terminie 21 dni od dnia
doręczenia żądania.
6.
Po przeprowadzeniu lustracji, w razie potrzeby, Minister Sprawiedliwości wydaje zarządzenia
nadzorcze i przedstawia je prezesowi sądu apelacyjnego.
7.
Do lustracji zarządzonej przez Ministra Sprawiedliwości przepisy § 10, 12 i 13 stosuje
się odpowiednio.
Rozdział 4
Sposób dokumentowania czynności nadzorczych oraz sporządzania informacji rocznej
§ 23.
1.
Zarządzenia, zawiadomienia, żądania i inne dokumenty sporządzane w związku z czynnościami
nadzorczymi wymagają formy pisemnej; dokumenty można doręczać również drogą elektroniczną.
2.
Pisma w sprawach, o których mowa w art. 37 § 4 i 8, art. 37e § 1 oraz art. 37g § 5
ustawy, przesyła się w sposób uniemożliwiający zapoznanie się z ich treścią osobom
nieuprawnionym.
§ 24.
1.
Protokół wizytacji sporządza się z uwzględnieniem specyfiki funkcjonowania wizytowanego
wydziału. Wzór protokołu wizytacji jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
2.
Protokół kontroli działalności sekretariatu wydziału sporządza się z uwzględnieniem
specyfiki funkcjonowania wizytowanego wydziału. Wzór protokołu kontroli działalności
sekretariatu wydziału jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
3.
Z przebiegu lustracji sporządza się protokół; przeprowadzenie innych czynności nadzorczych
dokumentuje się w formie notatki urzędowej.
§ 25.
Informację roczną sporządza się w formie pisemnej. Wzór informacji rocznej o działalności
sądów na obszarze apelacji jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
§ 26.
1.
Prezes sądu rejonowego w terminie do końca stycznia każdego roku przedstawia prezesowi
sądu okręgowego dane potrzebne do sporządzenia informacji rocznej.
2.
Prezes sądu okręgowego w terminie do dnia 15 lutego każdego roku przedstawia prezesowi
sądu apelacyjnego dane potrzebne do sporządzenia informacji rocznej.
3.
Prezes sądu apelacyjnego może zażądać od prezesa sądu okręgowego lub prezesa sądu
rejonowego uzupełnienia danych. Uzupełnione dane przedstawia się w terminie 7 dni.
Rozdział 5
Przepis końcowy
§ 27.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.2)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości
z dnia 25 października 2002 r. w sprawie trybu sprawowania nadzoru nad działalnością
administracyjną sądów (Dz. U. Nr 187, poz. 1564 oraz z 2003 r. Nr 105, poz. 993),
które utraciło moc z dniem 28 marca 2012 r. w związku z art. 25 ustawy z dnia 18 sierpnia
2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. Nr 203, poz. 1192).
1)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1787,
z 2002 r. Nr 153, poz. 1271, Nr 213, poz. 1802 i Nr 240, poz. 2052, z 2003 r. Nr 188,
poz. 1838 i Nr 228, poz. 2256, z 2004 r. Nr 34, poz. 304, Nr 130, poz. 1376, Nr 185,
poz. 1907 i Nr 273, poz. 2702 i 2703, z 2005 r. Nr 13, poz. 98, Nr 131, poz. 1102,
Nr 167, poz. 1398, Nr 169, poz. 1410, 1413 i 1417, Nr 178, poz. 1479 i Nr 249, poz.
2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1044 i Nr 218, poz. 1592, z 2007 r. Nr 25, poz. 162,
Nr 64, poz. 433, Nr 73, poz. 484, Nr 99, poz. 664, Nr 112, poz. 766, Nr 136, poz.
959, Nr 138, poz. 976, Nr 204, poz. 1482 i Nr 230, poz. 1698, z 2008 r. Nr 223, poz.
1457, Nr 228, poz. 1507 i Nr 234, poz. 1571, z 2009 r. Nr 1, poz. 4, Nr 9, poz. 57,
Nr 26, poz. 156 i 157, Nr 56, poz. 459, Nr 157, poz. 1241, Nr 178, poz. 1375, Nr 219,
poz. 1706 i Nr 223, poz. 1777, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 205, poz. 1364, z
2011 r. Nr 109, poz. 627, Nr 126, poz. 714 i Nr 203, poz. 1192 oraz z 2012 r. poz.
637, 672 i 1544.
2)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości
z dnia 25 października 2002 r. w sprawie trybu sprawowania nadzoru nad działalnością
administracyjną sądów (Dz. U. Nr 187, poz. 1564 oraz z 2003 r. Nr 105, poz. 993),
które utraciło moc z dniem 28 marca 2012 r. w związku z art. 25 ustawy z dnia 18 sierpnia
2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. Nr 203, poz. 1192).