Rozdział 1

Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. 2. Świadczenia rodzinne przysługują: 1) obywatelom polskim; 2) cudzoziemcom: a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustron- nych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoter- minowego Wspólnot Europejskich, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694, z 2007 r. Nr 120, poz. 818 i Nr 165, poz. 1170 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416) lub w związku z uzyska- niem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzu- pełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rze- czypospolitej Polskiej. 3. Świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli za- mieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji sys- temów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Art. 2. Świadczeniami rodzinnymi są: 1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego; 2) świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuń- czy oraz świadczenie pielęgnacyjne; 3) zapomoga wypłacana przez gminy, na podstawie art. 22a; 4) jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka. Art. 3. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodo- wym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.¹⁾), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpie- czenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opo- datkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku docho- dowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: – renty określone w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, – renty wypłacone osobom represjonowanym i członkom ich rodzin, przyznane na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, – świadczenia pieniężne oraz ryczałt energetyczny określone w prze- pisach o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i bata- lionach budowlanych, – dodatek kombatancki, ryczałt energetyczny i dodatek kompensacyj- ny określone w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, – świadczenie pieniężne określone w przepisach o świadczeniu pie- niężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymu- sowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę Niemiecką lub Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, – emerytury i renty otrzymywane przez osoby, które utraciły wzrok w wyniku działań wojennych w latach 1939–1945 lub eksplozji pozo- stałych po tej wojnie niewypałów i niewybuchów, – renty inwalidzkie z tytułu inwalidztwa wojennego, kwoty zaopa- trzenia otrzymywane przez ofiary wojny oraz członków ich rodzin, renty wypadkowe osób, których inwalidztwo powstało w związku z przymusowym pobytem na robotach w III Rzeszy Niemieckiej w la- tach 1939–1945, otrzymywane z zagranicy, – zasiłki chorobowe określone w przepisach o ubezpieczeniu społecz- nym rolników oraz w przepisach o systemie ubezpieczeń społecz- nych, – środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodo- wych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest do- konywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzie- lania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmio- tów, którym służyć ma ta pomoc, – należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycz- nych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospoli- tej Polskiej, przebywających czasowo za granicą – w wysokości od- powiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w pań- stwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.²⁾), – należności pieniężne wypłacone policjantom, żołnierzom, celnikom i pracownikom jednostek wojskowych i jednostek policyjnych uży- tych poza granicami państwa w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji po- kojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, a także należności pieniężne wypłacone żołnierzom, policjantom, cel- nikom i pracownikom pełniącym funkcje obserwatorów w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych, – należności pieniężne ze stosunku służbowego otrzymywane w cza- sie służby kandydackiej przez funkcjonariuszy Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej i Biura Ochrony Rządu, obliczo- ne za okres, w którym osoby te uzyskały dochód, – dochody członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne, – alimenty na rzecz dzieci, – stypendia doktoranckie i habilitacyjne przyznane na podstawie ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule nau- kowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595, z późn. zm.³⁾), stypendia doktoranckie określone w art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.⁴⁾), stypendia sportowe przy- znane na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857 i Nr 151, poz. 1014 oraz z 2011 r. Nr 171, poz. 1016 i Nr 185, poz. 1092) oraz inne stypendia o charakterze socjal- nym przyznane uczniom lub studentom, – kwoty diet nieopodatkowane podatkiem dochodowym od osób fi- zycznych, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności zwią- zane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, – należności pieniężne otrzymywane z tytułu wynajmu pokoi gościn- nych w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym osobom przebywającym na wypoczynku oraz uzyskane z tytułu wyżywienia tych osób, – dodatki za tajne nauczanie określone w ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674), – dochody uzyskane z działalności gospodarczej prowadzonej na pod- stawie zezwolenia na terenie specjalnej strefy ekonomicznej okre- ślonej w przepisach o specjalnych strefach ekonomicznych, – ekwiwalenty pieniężne za deputaty węglowe określone w przepi- sach o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębior- stwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”, – ekwiwalenty z tytułu prawa do bezpłatnego węgla określone w przepisach o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003–2006, – świadczenia określone w przepisach o wykonywaniu mandatu posła i senatora, – dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego, – dochody uzyskiwane za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, po- mniejszone odpowiednio o zapłacone za granicą Rzeczypospolitej Polskiej: podatek dochodowy oraz składki na obowiązkowe ubez- pieczenie społeczne i obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, – renty określone w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiej- skich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspie- raniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europej- skiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, – zaliczkę alimentacyjną określoną w przepisach o postępowaniu wo- bec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, – świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności eg- zekucji alimentów, – pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.⁵⁾) oraz pomoc materialną określoną w art. 173 ust. 1 pkt 1, 2 i 8, art. 173a, art. 199 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 i art. 199a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkol- nictwie wyższym; 2) dochodzie rodziny – oznacza to sumę dochodów członków rodziny; 2a) dochodzie członka rodziny – oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4–4b; 3) dochodzie osoby uczącej się albo dziecka pozostającego pod opieką opieku- na prawnego – oznacza to przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4–4b; 4) dziecku – oznacza to dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziec- ko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziec- ko znajdujące się pod opieką prawną; 5) emeryturach i rentach – oznacza to emerytury i renty inwalidzkie oraz renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowe określone w prze- pisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o ubezpieczeniu społecznym rolników, o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjo- nariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywia- du, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, o zaopa- trzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, o kombatan- tach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a także uposażenia w stanie spoczynku określone w przepi- sach prawa o ustroju sądów powszechnych, przepisach o prokuraturze oraz w przepisach o Sądzie Najwyższym, a także renty szkoleniowe i renty z ty- tułu niezdolności do pracy określone w przepisach o ubezpieczeniu społecz- nym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, renty z tytułu niezdolności do pracy określone w przepisach o zaopatrzeniu z tytułu wy- padków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okoliczno- ściach, a także renty strukturalne określone w przepisach o wspieraniu roz- woju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Eu- ropejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich; 6) gospodarstwie rolnym – oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu prze- pisów o podatku rolnym; 7) instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie – oznacza to dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno- opiekuńczy, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewnia- ją nieodpłatnie pełne utrzymanie; 8) koszyku żywnościowym – oznacza to asortyment artykułów spożywczych, określony wartościowo i ilościowo w badaniach progu wsparcia dochodo- wego rodzin, których spożycie jest niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka w określonym wieku; 9) niepełnosprawnym dziecku – oznacza to dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; 10) okresie zasiłkowym - oznacza to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 paź- dziernika następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych; 11) organie właściwym – oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne; 12) osobach pozostających na utrzymaniu – oznacza to członków rodziny utrzymujących się z połączonych dochodów tych osób; 13) osobie uczącej się – oznacza to osobę pełnoletnią uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustale- niem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich stro- ny; 14) opiekunie faktycznym dziecka – oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposo- bienie dziecka; 15) pełnoletniej osobie niepełnosprawnej – oznacza to osobę pełnoletnią, legi- tymującą się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepeł- nosprawności, a także osobę, która ukończyła 75 lat; 15a) przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – oznacza to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w spra- wie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1); 16) rodzinie – oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: mał- żonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opieku- na prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełno- letniego dziecka posiadającego własne dziecko; 16a) rodzinie wielodzietnej – oznacza to rodzinę wychowującą troje i więcej dzieci mających prawo do zasiłku rodzinnego; 17) (utracił moc);⁶⁾ 17a) osobie samotnie wychowującej dziecko – oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem; 18) szkole – oznacza to szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodsta- wową i ponadgimnazjalną oraz szkołę artystyczną, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także specjalny ośrodek szkolno- wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wy- chowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki; 19) szkole wyższej – oznacza to uczelnię, w rozumieniu przepisów Prawo o szkolnictwie wyższym, a także kolegium nauczycielskie, nauczycielskie ko- legium języków obcych oraz kolegium pracowników służb społecznych; 20) umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – oznacza to: a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełno- sprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów; 21) znacznym stopniu niepełnosprawności – oznacza to: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o re- habilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełno- sprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubez- pieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określo- nych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie prze- pisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników; 22) zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakład- czą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spół- dzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności go- spodarczej; 23) utracie dochodu – oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przy- znanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodar- stwa rolnego, e) (uchylona), f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawie- szeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, 675 i 983), g) (uchylona), h) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, i) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń; 24) uzyskaniu dochodu – oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytal- nego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emery- tury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą go- spodarstwa rolnego, e) (uchylona), f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania, g) (uchylona), h) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Rozdział 2

Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego Art. 4. 1. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziec- ka. 2. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Art. 5. 1. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli do- chód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie prze- kracza kwoty 504,00 zł. 2. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stop- niu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. 3. W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub do- chód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiada- jącej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku ka- lendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. 4. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziec- ko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprze- dzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. 4a. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym po- przedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osią- gnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. 4b. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. 5. (uchylony). 6. (uchylony). 7. W przypadku gdy członek rodziny przebywa w instytucji zapewniającej całodo- bowe utrzymanie, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie uwzględnia się osoby przebywającej w tej instytucji. 8. W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podat- ku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.⁷⁾). 8a. Ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni go- spodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spół- dzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem ren- ty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orien- tacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. 8b. Ustalając dochód rodziny uzyskany przez dzierżawcę gospodarstwa rolnego od- danego w dzierżawę na zasadach, o których mowa w ust. 8a, dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego pomniejsza się o zapłacony czynsz z tytułu dzierżawy. 8c. Ustalając dochód rodziny uzyskany z wydzierżawionego od Agencji Nierucho- mości Rolnych gospodarstwa rolnego, dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego pomniejsza się o zapłacony czynsz z tytułu dzierżawy. 9. W przypadku gdy rodzina lub osoba ucząca się uzyskuje dochody z gospodar- stwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się. 10. (utracił moc).⁸⁾ 11. W przypadku gdy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na dziecko pozosta- jące pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód uwzględnia się tylko do- chód dziecka. Art. 6. 1. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2, do ukończenia przez dziecko: 1) 18. roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21. roku życia, albo 3) 24. roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i le- gitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepeł- nosprawności. 1a. Zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24. roku życia. 2. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 1) 44,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia; 2) 56,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia; 3) 65,00 zł na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia. Art. 7. Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli: 1) dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim; 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzy- manie albo w pieczy zastępczej; 3) osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobo- we utrzymanie; 4) pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzin- nego na własne dziecko; 5) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z ro- dziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadcze- nia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 6) członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chy- ba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Art. 8. Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu: 1) urodzenia dziecka; 2) opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; 3) (utracił moc);⁹⁾ 3a) samotnego wychowywania dziecka; 4) (utracił moc);¹⁰⁾ 4a) wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej; 5) kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego; 6) rozpoczęcia roku szkolnego; 7) podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Art. 9. 1. Dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka. 2. Dodatek przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka w wieku do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia, jeżeli nie został przyznany rodzicom lub opiekunowi prawnemu dziecka. 3. Dodatek przysługuje jednorazowo, w wysokości 1 000,00 zł. 4. W przypadku wystąpienia o przysposobienie więcej niż jednego dziecka lub uro- dzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu dodatek przysługuje na każde dziecko. 5. (uchylony). 6. Dodatek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. 7. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. 8. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, formę opieki medycznej, o której mowa w ust. 6, oraz wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 7, uwzględniając odpowiednio rodzaje świadczeń zdrowotnych udzielanych kobiecie w okresie ciąży przez lekarza i położną oraz zakres danych niezbędnych do zapewnienia należytego udokumentowania pozostawania jej pod opieką medyczną w okresie od 10 tygodnia ciąży do porodu. 9. Przepisu ust. 6 nie stosuje się do osób będących prawnymi lub faktycznymi opiekunami dziecka, a także do osób, które przysposobiły dziecko. Art. 10. 1. Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wycho- wawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legity- mującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. 2. Dodatek przysługuje w wysokości 400,00 zł miesięcznie. 3. Dodatek przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wyso- kości 1/30 dodatku miesięcznego za każdy dzień. Kwotę dodatku przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. 4. W przypadku równoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego przez oboje rodziców lub opiekunów prawnych dziecka przysługuje jeden dodatek. 5. Dodatek nie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 1) (uchylony); 2) bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozosta- wała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy; 3) podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, która unie- możliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzysta- nia z urlopu wychowawczego; 4) dziecko zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opie- kę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodo- bowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, oraz w innych przypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem; 5) w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego. 6. Obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego do okresu zatrudnienia wymaganego do nabycia prawa do do- datku zalicza się okres zatrudnienia na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Art. 11. (uchylony). Art. 11a. 1. Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wy- chowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie ali- mentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodzi- ców zostało oddalone. 2. Dodatek przysługuje również osobie uczącej się, jeżeli oboje rodzice osoby uczącej się nie żyją. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio. 3. Dodatek przysługuje w wysokości 170,00 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 340,00 zł na wszystkie dzieci. 4. W przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności kwotę dodatku zwiększa się o 80,00 zł na dziecko, nie więcej jednak niż o 160,00 zł na wszystkie dzieci. 5. W przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwot, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, kwotę dodatku zwiększa się o 50,00 zł na dziecko, nie więcej jednak niż o 100,00 zł na wszystkie dzieci. 6. W przypadku wyboru dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utra- ty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, dodatek, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje na żadne dziecko w rodzinie. 7. Przepis ust. 5 obowiązuje do dnia 31 sierpnia 2006 r. Art. 12. (utracił moc).¹¹⁾ Art. 12a. 1. Dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. 2. Dodatek przysługuje w wysokości 50,00 zł miesięcznie na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego. Art. 13. 1. Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabili- tacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełno- sprawności; 2) powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawno- ści. 2. Dodatek przysługuje miesięcznie w wysokości: 1) 50,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia; 2) 70,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia. Art. 14. 1. Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje matce lub ojcu, opie- kunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także oso- bie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego. 1a. Dodatek przysługuje również na dziecko rozpoczynające roczne przygotowanie przedszkolne. 2. Dodatek przysługuje raz w roku, w związku z rozpoczęciem roku szkolnego albo rocznego przygotowania przedszkolnego, w wysokości 100,00 zł na dziecko. 3. Wniosek o wypłatę dodatku składa się do dnia zakończenia okresu zasiłkowego, w którym rozpoczęto rok szkolny albo roczne przygotowanie przedszkolne. 4. Wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania. Art. 15. 1. Dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamiesz- kania przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opieku- nowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się: 1) w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się sie- dziba szkoły ponadgimnazjalnej lub szkoły artystycznej, w której realizo- wany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także szkoły podstawo- wej lub gimnazjum w przypadku dziecka lub osoby uczącej się, legitymują- cej się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności – w wysokości 80 zł miesięcznie na dziecko albo 2) w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadgimna- zjalnej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole po- nadgimnazjalnej – w wysokości 40 zł miesięcznie na dziecko. 2. Dodatek przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego. Art. 15a. Rada gminy w drodze uchwały może podnieść kwoty dodatków do zasiłku rodzinne- go, o których mowa w art. 9–15. Podwyższenie kwot dodatków finansowane jest ze środków własnych gminy.

Rozdział 2a

Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka Art. 15b. 1. Z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1 000 zł na jedno dziecko. 2. Jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi praw- nemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przelicze- niu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4–4b, 7–9 i 11 stosuje się odpowiednio. 3. Wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego – w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania. 4. Jednorazowa zapomoga nie przysługuje, jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie z tytułu urodzenia dziecka, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. 5. Zapomoga, o której mowa w ust. 1, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. 6. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podsta- wie art. 9 ust. 8 stosuje się odpowiednio. 7. Przepisu ust. 5 nie stosuje się do osób będących prawnymi lub faktycznymi opiekunami dziecka, a także do osób, które przysposobiły dziecko.

Rozdział 3

Świadczenia opiekuńcze Art. 16. 1. Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. 2. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. 3. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku po- wyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. 4. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje w wysokości 144,00 zł miesięcznie. 5. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapew- niającej całodobowe utrzymanie. 5a. Osobom, o których mowa w ust. 2 i 3, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jeżeli członkom rodziny przysługują za granicą świadczenia na pokrycie wydat- ków związanych z pielęgnacją tych osób, chyba że przepisy o koordynacji sys- temów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. 6. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgna- cyjnego. Art. 16a. 1. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepi- sami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z za- trudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu nie- pełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazania- mi: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 2. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4– 9 stosuje się odpowiednio. 3. W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawnia- jącą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. 4. Za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny: 1) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest małoletnia: a) osoby wymagającej opieki, b) rodziców osoby wymagającej opieki, c) małżonka rodzica osoby wymagającej opieki, d) osoby, z którą rodzic osoby wymagającej opieki wychowuje wspólne dziecko, e) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a–d, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia – z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeń- skim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pocho- dzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz; 2) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia: a) osoby wymagającej opieki, b) małżonka osoby wymagającej opieki, c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a–c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia – z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeń- skim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. 5. W przypadku gdy prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustala się na oso- bę znajdującą się pod opieką opiekuna prawnego lub umieszczoną w rodzinie zastępczej spokrewnionej w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887, z późn. zm.¹²⁾), uwzględnia się dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz do- chód osoby wymagającej opieki. 6. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje w wysokości 520,00 zł miesięcznie. 7. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 specjalnego zasiłku opiekuńczego za każdy dzień. Należną kwotę zasiłku zaokrągla się do 10 groszy w górę. 8. Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku sta- łego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przede- merytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z in- nych tytułów, c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadcze- nia pielęgnacyjnego, d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wy- jątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w pla- cówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniej- szej emerytury; 4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuń- czego lub świadczenia pielęgnacyjnego; 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku ro- dzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuń- czego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umo- wy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Art. 17. 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy za- robkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej oso- by w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzi- cielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzecze- niem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wyma- gającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. 2–2d. (uchylone). 3. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 620,00 zł miesięcznie. 4. Świadczenie pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień. Na- leżną kwotę świadczenia zaokrągla się do 10 groszy w górę. 5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku sta- łego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przed- emerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadcze- nia pielęgnacyjnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastęp- czej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z ko- niecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce za- pewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno- wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniej- szej emerytury; 4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuń- czego lub świadczenia pielęgnacyjnego; 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku ro- dzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuń- czego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umo- wy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Art. 17a. W przypadku gdy ośrodek pomocy społecznej przekazał organowi właściwemu in- formację, że osoba uprawniona lub jej przedstawiciel marnotrawią wypłacane jej świadczenia rodzinne lub wydatkują je niezgodnie z przeznaczeniem, organ właści- wy przekazuje należne osobie świadczenia rodzinne w całości lub w części w formie rzeczowej.

Rozdział 4

Zasady weryfikacji świadczeń rodzinnych Art. 18. 1. Kwoty, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 oraz w art. 15b ust. 2, oraz wysokości świadczeń rodzinnych podlegają weryfikacji co 3 lata, z uwzględnieniem wyni- ków badań progu wsparcia dochodowego rodzin. 2. Próg wsparcia dochodowego rodzin bada i przedstawia Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. 3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze roz- porządzenia, sposób ustalania progu wsparcia dochodowego rodzin, w tym gru- py wydatków i ich zakres, źródła danych, okres, z jakiego przyjmuje się wyso- kość cen towarów i usług, uwzględniając poziom wydatków gospodarstw do- mowych z II kwintyla rozkładu dochodów. Art. 19. 1. W roku, w którym przeprowadza się weryfikację, o której mowa w art. 18 ust. 1, Rada Ministrów, do dnia 15 maja, przedstawia Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych: 1) propozycje wysokości kwot, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 oraz w art. 15b ust. 2; 2) propozycje wysokości świadczeń rodzinnych; 3) wyniki badań progu wsparcia dochodowego rodzin; 4) informację o realizacji świadczeń rodzinnych za okres od poprzedniej wery- fikacji, w tym liczbę osób otrzymujących świadczenia rodzinne oraz wydat- ki na ten cel w poszczególnych latach; 5) informację o sytuacji dochodowej rodzin posiadających dzieci na utrzyma- niu. 2. Trójstronna Komisja do Spraw Społeczno-Gospodarczych, po otrzymaniu pro- pozycji i informacji Rady Ministrów, uzgadnia wysokość kwot, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 oraz w art. 15b ust. 2, oraz wysokość świadczeń rodzinnych, w terminie do dnia 15 czerwca danego roku kalendarzowego. 3. Wysokość zasiłku rodzinnego od dnia 1 listopada 2009 r. nie może być niższa niż 40% wartości koszyka żywnościowego dla danej grupy wieku ustalonej w badaniach progu wsparcia dochodowego rodzin. 4. W przypadku gdy Trójstronna Komisja do Spraw Społeczno-Gospodarczych nie uzgodni w terminie, o którym mowa w ust. 2, wysokości kwot, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 oraz w art. 15b ust. 2, oraz wysokości świadczeń rodzinnych, Rada Ministrów ustala kwoty, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 oraz w art. 15b ust. 2, oraz wysokość świadczeń rodzinnych, w drodze rozporządzenia, w termi- nie do dnia 15 sierpnia danego roku, na poziomie nie niższym niż wynika to z propozycji, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2. 5. Wysokość kwot, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 oraz w art. 15b ust. 2, oraz wysokość świadczeń rodzinnych ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczy- pospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia Prezesa Rady Mi- nistrów, w terminie do dnia 15 sierpnia roku, w którym przeprowadza się wery- fikację.

Rozdział 5

Podmioty realizujące zadania w zakresie świadczeń rodzinnych Art. 20. 1. Organ właściwy realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. 2. Postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych prowadzi organ właściwy. 3. Organ właściwy może upoważnić, w formie pisemnej, swojego zastępcę, pra- cownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomo- cy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy do prowadzenia postę- powania w sprawach, o których mowa w ust. 2, a także do wydawania w tych sprawach decyzji. 4. W przypadku upoważnienia kierownika ośrodka pomocy społecznej, w ośrodku tym tworzy się komórkę organizacyjną do realizacji świadczeń rodzinnych. Rea- lizacja świadczeń rodzinnych nie może powodować nieprawidłowości w wyko- nywaniu zadań pomocy społecznej, a także nie może naruszać norm zatrudnienia pracowników socjalnych określonych w przepisach o pomocy społecznej. Art. 21. 1. Samorząd województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Do zadań tych należy: 1) pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospoli- tej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przy- padku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europej- skiego Obszaru Gospodarczego; 2) wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. 2. Marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne może, w formie pisemnej, upoważnić dy- rektora, jego zastępcę lub innego pracownika regionalnego ośrodka polityki spo- łecznej albo innego pracownika urzędu marszałkowskiego do załatwiania w jego imieniu spraw dotyczących realizacji świadczeń rodzinnych w ramach koordy- nacji systemów zabezpieczenia społecznego i wydawania w tych sprawach de- cyzji. 3. Świadczenia rodzinne przyznane decyzją wydaną przez marszałka województwa wypłaca organ właściwy. Art. 22. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego jest władzą właściwą oraz instytucją łącznikową w zakresie świadczeń rodzinnych w związku z udziałem Rze- czypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Art. 22a. 1. Rada gminy w drodze uchwały może przyznać zamieszkałym na terenie jej dzia- łania osobom jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia ich dziecka. 2. Do zapomogi, o której mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów rozdziałów 4, 6 i 7. 3. Szczegółowe zasady udzielania zapomogi określa uchwała rady gminy. 4. W związku z urodzeniem się jednego dziecka może być przyznana tylko jedna zapomoga. 5. Wypłaty zapomóg finansowane są ze środków własnych gminy.

Rozdział 6

Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych Art. 23. 1. Ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowied- nio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodzi- ców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do re- prezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzin- ny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny. 2. Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1. 3. Wniosek powinien zawierać dane dotyczące: 1) osoby występującej o przyznanie świadczeń rodzinnych, w tym: imię, na- zwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w razie gdy nie nadano numeru PESEL – numer dokumentu potwierdzającego tożsamość; 2) dzieci pozostających na utrzymaniu osoby, o której mowa w ust. 1, w tym: imię, nazwisko, numer PESEL, datę urodzenia, stan cywilny. 4. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio: 1) zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem docho- dowym od osób fizycznych, na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycz- nych, każdego członka rodziny, wydane przez naczelnika właściwego urzę- du skarbowego, zawierające informacje o wysokości: a) dochodu, b) składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, c) należnego podatku; 2) zaświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów; 3) oświadczenie o deklarowanych dochodach osiąganych przez osoby podlega- jące przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające w szczególności informacje o: a) wysokości dochodu, b) wysokości należnych składek na ubezpieczenia społeczne, c) wysokości należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne, d) wysokości i formie opłacanego podatku dochodowego, e) wysokości dochodu po odliczeniu należnych składek i podatku; 4) inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym: a) dokument stwierdzający wiek dziecka, b) orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, c) prawomocny wyrok sądu rodzinnego stwierdzający przysposobienie lub zaświadczenie sądu rodzinnego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzo- nym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka, d) prawomocny wyrok sądu rodzinnego orzekający rozwód lub separację, e) orzeczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka, f) zaświadczenie o uczęszczaniu dziecka do szkoły lub szkoły wyższej, g) zaświadczenie z urzędu pracy o braku propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej dla osoby ubiegającej się o dodatek, o którym mowa w art. 11¹³⁾, h) zaświadczenie pracodawcy o terminie urlopu wychowawczego i okre- sie, na jaki został udzielony, oraz o okresach zatrudnienia, i) zaświadczenie lub oświadczenie o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne. 4a. W przypadku gdy w stosunku do osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne wystąpią wątpliwości dotyczące okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 17a, organ właściwy może przeprowadzić wywiad. 4aa. Jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące okoliczności, o których mowa w art. 17, organ właściwy może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowi- skowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecz- nej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm.¹⁴⁾), w celu weryfikacji oko- liczności, o których mowa w art. 17. 4b. W przypadkach, o których mowa w ust. 4a i 4aa, organ właściwy może wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach, o któ- rych mowa w art. 3 pkt 17a lub art. 17, jeżeli okoliczności te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji. 4c. Przepis ust. 4b stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy organ właściwy upo- ważnił do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych kierow- nika ośrodka pomocy społecznej lub kierownika innej jednostki organizacyjnej gminy, lub inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej, lub kierownika innej jednostki organizacyjnej gminy. 4d. W przypadku utraty dochodu lub uzyskania dochodu do wniosku o świadczenia rodzinne należy dołączyć dokumenty potwierdzające ich utratę lub uzyskanie oraz ich wysokość. 4e. Ustalając prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ właściwy zwraca się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu weryfikacji okoliczności dotyczących spełniania wa- runków, o których mowa w art. 16a. 4f. Aktualizację wywiadu, o którym mowa w ust. 4e, przeprowadza się po upływie 6 miesięcy, jeżeli do końca okresu, na który ustalone zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, pozostało więcej niż 3 miesiące, oraz w każdej sytuacji, gdy zaistnieją wątpliwości co do spełniania warunków, o których mowa w art. 16a. 4g. Przepisy ust. 4e i 4f stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy organ właściwy upoważnił do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych kie- rownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, lub inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej, lub innej jednostki organizacyjnej gminy. 5. Minister właściwy do spraw rodziny określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz wzory: 1) wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, 2) zaświadczenia z urzędu skarbowego, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, 3) oświadczeń o dochodach rodziny, w tym oświadczeń osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, oraz innych oświadczeń i dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń ro- dzinnych, 4) kwestionariusza wywiadu, o którym mowa w ust. 4a – kierując się koniecznością ujednolicenia procedur oraz zapewnienia stosow- nej dokumentacji niezbędnej do sprawnej realizacji świadczeń rodzinnych. 5a. Ilekroć w postępowaniach w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych wy- magane jest potwierdzenie następujących okoliczności: 1) uczęszczanie dziecka do szkoły lub szkoły wyższej, 2) wysokość dochodu rodziny lub członków rodziny uzyskanego przez rodzinę lub członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasił- kowy, w tym dochodów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, 3) wielkość gospodarstwa rolnego, 4) wysokość opłaty za pobyt członka rodziny w instytucji zapewniającej cało- dobowe utrzymanie, 5) termin i okres, na jaki został udzielony przez pracodawcę urlop wychowaw- czy oraz okresy zatrudnienia, 6) zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych, 7) niekorzystanie z całodobowej opieki nad dzieckiem umieszczonym w spe- cjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, 8) brak propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia rodzinnego może przedłożyć stosowne zaświadczenie albo oświadczenie. 5b. W przypadku złożenia oświadczenia potwierdzającego okoliczności, o których mowa w ust. 5a pkt 4, dołącza się dowód wniesionej opłaty, a w przypadku, o którym mowa w ust. 5a pkt 6, dołączana jest również kopia imiennego raportu miesięcznego osoby ubezpieczonej potwierdzająca odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne. 5c. Oświadczenia, o których mowa w ust. 5a, składa się pod rygorem odpowiedzial- ności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest ob- owiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. 6. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z mi- nistrem właściwym do spraw informatyzacji, określi, w drodze rozporządzenia: 1) opis systemów teleinformatycznych stosowanych w urzędach administracji publicznej realizujących zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, zawiera- jący strukturę systemu, wymaganą minimalną funkcjonalność systemu oraz zakres komunikacji między elementami struktury systemu, w tym zestawie- nie struktur dokumentów elektronicznych, formatów danych oraz protoko- łów komunikacyjnych i szyfrujących, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmio- tów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565 oraz z 2006 r. Nr 12, poz. 65 i Nr 73, poz. 501), 2) wymagania standaryzujące w zakresie bezpieczeństwa, wydajności i rozwo- ju systemu, 3) sposób postępowania w zakresie stwierdzania zgodności oprogramowania z opisem systemu – mając na uwadze zapewnienie spójności systemów teleinformatycznych sto- sowanych w urzędach administracji publicznej do realizacji zadań w zakresie świadczeń rodzinnych, w szczególności w zakresie jednorodności zakresu i ro- dzaju danych, która umożliwi ich scalanie w zbiór centralny, a także zachowanie zgodności z minimalnymi wymogami i sposobem stwierdzania zgodności opro- gramowania, określonymi na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o in- formatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. 7. Urzędy administracji publicznej do realizacji zadań w zakresie świadczeń ro- dzinnych używają oprogramowania, które jest zgodne z wymaganiami określo- nymi przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w przepi- sach wydanych na podstawie ust. 6, i z jego zastosowaniem sporządzają spra- wozdawczość, którą przekazują wojewodzie. 8. Minister właściwy do spraw rodziny jest obowiązany utworzyć rejestr centralny obejmujący następujące informacje gromadzone na podstawie przepisów ustawy przez organy właściwe i samorządy województw podczas realizacji zadań w za- kresie świadczeń rodzinnych: 1) dane dotyczące osób pobierających świadczenia rodzinne: a) imię i nazwisko, b) datę urodzenia, c) adres zamieszkania lub pobytu, d) miejsce zamieszkania lub pobytu, e) numer ewidencyjny PESEL, f) numer dokumentu potwierdzającego tożsamość w przypadku osób, któ- re nie posiadają numeru PESEL, g) stan cywilny, h) obywatelstwo, i) stopień pokrewieństwa z członkami rodziny, j) rodzaj szkoły, do której uczęszcza dziecko, na które jest pobierane świadczenie rodzinne, lub osoba ucząca się, k) stan zdrowia, l) liczbę, rodzaj i wysokość wypłaconych świadczeń, m) płeć, n) dochody; 2) wartości udzielonych świadczeń. 9. Informacje, o których mowa w ust. 8, mogą być przetwarzane przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, z późn. zm.¹⁵⁾). Organy właściwe i samorządy województw przekazują dane do rejestru centralnego, wykorzystując oprogra- mowanie, o którym mowa w ust. 7. Art. 23a. 1. W przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, or- gan właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka woje- wództwa. 2. W przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, or- gan właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społeczne- go. 2a. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu lub pobytu turystycz- nego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. 3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. 4. W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21. 5. W przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. 6. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba pod- lega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów za- bezpieczenia społecznego. 7. W przypadku gdy marszałek województwa ustali, że w sprawie nie mają zasto- sowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: 1) przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świad- czeń rodzinnych – w przypadku, o którym mowa w ust. 1; 2) informuje o tym fakcie organ właściwy – w przypadku, o którym mowa w ust. 2. 8. Organ właściwy w przypadku, o którym mowa w ust. 7 pkt 1, ustala prawo do świadczeń rodzinnych od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1. 9. Marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świad- czeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordy- nacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 30 stosuje się odpo- wiednio. 10. W przypadku zwrotu przez instytucję państwa, o którym mowa w ust. 1, niena- leżnie pobranych świadczeń rodzinnych zgodnie z przepisami o koordynacji sys- temów zabezpieczenia społecznego, marszałek województwa może umorzyć po- zostałą kwotę nienależnie pobranych świadczeń łącznie z ustawowymi odsetka- mi w całości lub w części, w szczególności jeśli pozostała kwota wynika z róż- nicy kursowej. Art. 24. 1. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14–16 i art. 17. 2.¹⁶⁾ Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. 2a. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełno- sprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawno- ści, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. 3. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od nie- pełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres za- siłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu za- siłkowego. 3a. (uchylony). 3b. (uchylony). 4. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stop- niu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wyda- nia orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawno- ści na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielę- gnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. 5. Zasiłek rodzinny przysługuje za wrzesień, jeżeli dziecko lub osoba ucząca się le- gitymujące się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełno- sprawności po ukończeniu nauki w szkole zostały przyjęte, w tym samym roku kalendarzowym, do szkoły wyższej. 6. W razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. 7. W przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń ro- dzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. Art. 24a. 1. W przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku podmiot realizują- cy świadczenia wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia do popra- wienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwa- nia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. 2. W przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezasto- sowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. 3. W przypadku gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym, w odrębnych przepisach, terminie oraz osoba może to udokumentować, świadczenia przysługują począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony. Art. 25. 1. W przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. 2. W przypadku gdy w okresie zasiłkowym dziecko osiągnęło wiek powodujący przejście do następnej grupy wiekowej, zasiłek rodzinny wypłaca się w wysoko- ści odpowiadającej nowej grupie wiekowej dziecka, od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła ta zmiana. 3. Osoby otrzymujące świadczenia rodzinne, instytucje publiczne i organizacje po- zarządowe są obowiązane do udzielania, na żądanie organu właściwego, wyja- śnień oraz informacji co do okoliczności mających wpływ na prawo do świad- czeń rodzinnych.

Rozdział 7

Finansowanie świadczeń rodzinnych Art. 33. 1. Do finansowania świadczeń rodzinnych mają zastosowanie przepisy o finansach publicznych. 2. Świadczenia rodzinne i koszty ich obsługi, składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne są finansowane w formie dotacji celowej z budżetu państwa. 2a. Koszty obsługi, o których mowa w ust. 2, wynoszą 3% otrzymanej dotacji na świadczenia rodzinne oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego, nie mniej jednak niż 6000 zł rocznie dla organu właściwego. 2b. Zwroty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w trakcie danego roku bu- dżetowego nie mają wpływu na wysokość kosztów obsługi, o których mowa w ust. 2a. 2c. Organ właściwy oraz marszałek województwa sporządzają i przekazują, za po- średnictwem wojewody, ministrowi właściwemu do spraw rodziny sprawozda- nia rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu świadczeń rodzinnych. 3. Minister właściwy do spraw rodziny określi, w drodze rozporządzenia, wzory i sposób sporządzania sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu świadczeń rodzinnych oraz terminy i sposób ich przedstawiania, uwzględniając potrzebę zapewnienia kompletności i jednolitości informacji przekazywanych przez podmioty realizujące ustawę oraz zapewnienie skutecz- nej realizacji zadań z zakresu świadczeń rodzinnych finansowanych z budżetu państwa oraz budżetów gmin.

Rozdział 8

Zmiany w przepisach obowiązujących Art. 34–46. (pominięte).¹⁸⁾

Rozdział 9

Przepisy przejściowe i dostosowujące Art. 47. 1. W okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. wysokość mie- sięcznego zasiłku rodzinnego wynosi: 1) 43,00 zł na pierwsze i drugie dziecko; 2) 53,00 zł na trzecie dziecko; 3) 66,00 zł na czwarte i kolejne dziecko. 2. W okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. prawo do świad- czeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002. Art. 48. 1. Do dnia przekazania organowi właściwemu realizacji zadań w zakresie świad- czeń rodzinnych wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłatę składa się odpowiednio do podmiotów, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 49 ust. 1 pkt 2. 2. W okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. świadczenia ro- dzinne przyznają i wypłacają: 1) zasiłek rodzinny, o którym mowa w art. 6, oraz dodatki do zasiłku rodzinne- go, o których mowa w art. 9–15, a także zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne – organ właściwy: a) osobom bezrobotnym oraz osobom pobierającym zasiłek przedemery- talny lub świadczenie przedemerytalne, b) osobom, którym do dnia wejścia w życie ustawy zasiłki rodzinne i pie- lęgnacyjne przyznawały i wypłacały ośrodki pomocy społecznej, c) osobom ubiegającym się o dodatki, o których mowa w art. 10–12¹⁹⁾, lub o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17, d) osobom zatrudnionym lub wykonującym pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej u pracodawcy zatrudniającego w dniu 31 marca 2004 r. nie więcej niż 4 pracowników, e) osobom, którym są wypłacane za okres po ustaniu zatrudnienia zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, f) posłom i senatorom, g) osobom, którym po dniu wejścia w życie ustawy ustalone zostało prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej, renty socjalnej lub uposażenia ro- dzinnego; 2) zasiłek rodzinny, o którym mowa w art. 6, oraz dodatki, o których mowa w art. 9 i 13–15, a także zasiłki pielęgnacyjne: a) pracodawcy zatrudniający w dniu 31 marca 2004 r. co najmniej 5 pra- cowników – swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia oraz osobom wykonującym pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej, b) właściwe jednostki organizacyjne podległe Ministrowi Obrony Naro- dowej, ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, Szefowi Agencji Wywiadu, Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Ministrowi Sprawiedliwości – żołnierzom lub funkcjonariuszom tych służb, c) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – osobom podle- gającym ubezpieczeniu społecznemu rolników, d) Zakład: – osobom ubezpieczonym innym niż wymienione w lit. a–c prowa- dzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracują- cym oraz duchownym, – osobom, którym wypłacał emeryturę, rentę, rentę socjalną albo ren- tę rodziną, do dnia wejścia w życie ustawy, e) rolnicze spółdzielnie produkcyjne – członkom, jeżeli są obowiązane do wypłaty świadczeń rodzinnych pracownikom, f) jednostki, które zawarły umowę agencyjną lub umowę zlecenia, jeżeli są obowiązane do wypłaty świadczeń rodzinnych pracownikom, g) właściwe organy emerytalne lub rentowe osobom, którym wypłacały emerytury, renty, renty rodzinne lub uposażenia rodzinne, do dnia wej- ścia w życie ustawy. 3. Podmioty realizujące zadania z zakresu świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i pkt 2 lit. b–d oraz g, świadczenia rodzinne przyznają w drodze decyzji administracyjnej. 4. Do dnia przekazania organowi właściwemu realizacji zadań z zakresu świadczeń rodzinnych podmioty, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 49 ust. 1 pkt 2, wy- płacają świadczenia rodzinne w dotychczasowych terminach wypłaty zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. 5. Do dnia przekazania organowi właściwemu realizacji zadań z zakresu świadczeń rodzinnych zadania te są finansowane z budżetu państwa. Art. 48a. W okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. koszty obsługi, o któ- rych mowa w art. 33 ust. 2, stanowią 2% wydatków na świadczenia rodzinne. Art. 48b. Świadczenia rodzinne przysługujące za maj 2004 r. wypłaca się nie później niż do dnia 15 czerwca 2004 r. Art. 49. 1. W okresie od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. świadczenia ro- dzinne przyznają i wypłacają: 1) zasiłek rodzinny, o którym mowa w art. 6, oraz dodatki, o których mowa w art. 9–15, a także zasiłki pielęgnacyjne i świadczenie pielęgnacyjne – organ właściwy; 2) zasiłek rodzinny, o którym mowa w art. 6, oraz dodatki do zasiłku rodzinne- go, o których mowa w art. 9, 13 i 14, a także zasiłki pielęgnacyjne, praco- dawcy zatrudniający w dniu 31 lipca 2005 r. co najmniej 20 pracowników – swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia oraz osobom wyko- nującym pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej. 2. Przepis art. 48 ust. 5 stosuje się odpowiednio. 3. W przypadku ubiegania się o dodatek, o którym mowa w art. 15, świadczenia ro- dzinne wypłaca organ właściwy. 4. Świadczenia rodzinne przysługujące danej rodzinie wypłaca jeden podmiot reali- zujący te świadczenia. Art. 49a. Organ właściwy, po dniu wejścia w życie ustawy, przyznaje i wypłaca świadczenia rodzinne osobie ubiegającej się o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowy- wania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Przepisy art. 20 i 50 stosuje się odpowied- nio. Art. 50. 1. W przypadku zmiany podmiotu realizującego świadczenia rodzinne obowiązek poinformowania o tym fakcie osoby otrzymującej świadczenie spoczywa na podmiocie dotychczas je realizującym. Obowiązek ten dotyczy również podmio- tów realizujących zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne lub wychowawcze do dnia wejścia w życie ustawy. 2. W przypadku gdy zmiana podmiotu realizującego świadczenia rodzinne następu- je wskutek zmiany w sytuacji osoby otrzymującej świadczenie rodzinne, w szczególności gdy wiąże się ze zmianą miejsca zatrudnienia lub przejściem na emeryturę, rentę, uposażenie rodzinne lub rentę rodzinną, realizację świadczeń rodzinnych przejmuje organ właściwy. 3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, podmiot realizujący świadczenia rodzin- ne jest obowiązany do niezwłocznego przekazania organowi właściwemu posia- danej dokumentacji dotyczącej osoby otrzymującej świadczenia rodzinne. Pod- miot realizujący świadczenia rodzinne pozostawia w swoich aktach poświad- czone przez siebie za zgodność z oryginałem kopie dokumentów. 4. Osobie niewymienionej w art. 48 i 49 uprawnionej do świadczeń rodzinnych świadczenie przyznaje organ właściwy. Art. 51. Upoważnia się ministra właściwego do spraw finansów publicznych do dokonania, na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, przeniesienia między częściami, działami, rozdziałami i paragrafami zawartych w ustawie budże- towej na rok 2004 planowanych wydatków przeznaczonych na finansowanie wraz z kosztami obsługi: 1) zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych przysługujących na podstawie przepisów o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wycho- wawczych; 2) świadczeń z funduszu alimentacyjnego przysługujących na podstawie prze- pisów o funduszu alimentacyjnym; 3) zasiłków stałych, gwarantowanych zasiłków okresowych, jednorazowych zasiłków macierzyńskich przysługujących na podstawie przepisów o pomo- cy społecznej; 4) składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie zdro- wotne. Art. 51a. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, dokona przeniesienia między częściami i pa- ragrafami zawartymi w ustawie budżetowej na rok 2005 i 2006 planowanych wydat- ków przeznaczonych na finansowanie świadczeń rodzinnych wraz z kosztami obsłu- gi oraz składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Art. 52. Do dnia przekazania organowi właściwemu realizacji zadań w zakresie świadczeń rodzinnych kwoty świadczeń rodzinnych wypłaconych przez pracodawców, a także przez jednostki, które zawarły umowę agencyjną lub umowę zlecenia, zalicza się na poczet należnych składek na ubezpieczenia społeczne, z wyjątkiem świadczeń, któ- rych wypłata została uznana, w drodze decyzji, za bezpodstawną. Art. 53. 1. Osoba, której świadczenia rodzinne wypłaca pracodawca, rolnicza spółdzielnia produkcyjna lub jednostka, która zawarła umowę agencyjną lub umowę zlece- nia, może wystąpić z wnioskiem do Zakładu o ustalenie prawa do tych świad- czeń i o wydanie decyzji. 2. Z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych i o wydanie decyzji może wystąpić do Zakładu także pracodawca, rolnicza spółdzielnia produkcyjna lub kierownik jednostki, o której mowa w ust. 1. Art. 54. 1. Do dnia przekazania organowi właściwemu realizacji zadań w zakresie świad- czeń rodzinnych Zakład kontroluje pracodawców, rolnicze spółdzielnie produk- cyjne oraz jednostki, które zawarły umowę agencyjną lub umowę zlecenia, w zakresie prawidłowości prowadzonego postępowania w sprawie przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych. 2. Do dnia przekazania organowi właściwemu realizacji zadań w zakresie świad- czeń rodzinnych pracodawcy, rolnicze spółdzielnie produkcyjne lub jednostki, które zawarły umowę agencyjną lub umowę zlecenia, wypłacający świadczenia rodzinne są obowiązani do: 1) prowadzenia dokumentacji dotyczącej wypłat świadczeń rodzinnych; 2) występowania do oddziału Zakładu o ustalenie uprawnień w przypadkach wątpliwych; 3) okazywania lub przedstawiania do wglądu wszystkich dokumentów doty- czących wypłaty świadczeń rodzinnych – organom kontrolnym Zakładu oraz innym organom uprawnionym do kontroli oraz udzielania w tych sprawach niezbędnych wyjaśnień i informacji; 4) podejmowania lub wstrzymywania wypłaty na polecenie Zakładu. 3. Organ właściwy, Zakład, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz or- gany emerytalne lub rentowe realizujące świadczenia rodzinne są obowiązane do prowadzenia dokumentacji postępowania w sprawie przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych. Art. 55. 1. Do dnia przekazania organowi właściwemu zadań w zakresie realizacji świad- czeń rodzinnych kontrola prawidłowości przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych należy do organu uprawnionego do wydania decyzji. 2. W razie powzięcia wątpliwości organ uprawniony do wydania decyzji może we- zwać osobę, której przyznano świadczenia rodzinne, do złożenia dodatkowych wyjaśnień i udokumentowania dochodów. 3. Organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzin- nych, może umorzyć kwoty nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć ich termin płatności albo rozłożyć je na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności. 4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze roz- porządzenia, tryb przekazywania przez Zakład, Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, inne organy emerytalne lub rentowe oraz inne podmioty wydające decyzje w sprawie świadczeń rodzinnych dokumentacji dotyczącej nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz świadczeń rodzinnych. Przepisy rozporządzenia powinny zapewnić sprawne i płynne wprowadzenie w życie nowego systemu świadczeń rodzinnych. Art. 56. 1. Do dnia przekazania organowi właściwemu zadań w zakresie realizacji świad- czeń rodzinnych od decyzji oddziału Zakładu, Prezesa Kasy Rolniczego Ubez- pieczenia Społecznego oraz innego właściwego organu emerytalnego lub rento- wego przysługuje odwołanie w terminie i na zasadach przewidzianych dla świadczeń z ubezpieczenia społecznego, określonych w ustawie z dnia 17 listo- pada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.²⁰⁾). 2. Do dnia przekazania organowi właściwemu zadań w zakresie realizacji świad- czeń rodzinnych odwołanie od decyzji jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej, ministrowi właściwemu do spraw wewnętrz- nych, Szefowi Agencji Wywiadu, Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrz- nego, Ministrowi Sprawiedliwości następuje w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Art. 56a. 1. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka przysługuje na dziec- ko urodzone w okresie od dnia 1 kwietnia 2004 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r., jeżeli rodzina spełnia warunki określone w ustawie. 2. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 maja 2004 r. został na dziecko przyznany jednorazowy zasiłek macierzyński, przysługujący na podstawie przepisów o pomocy społecznej lub jednorazowy zasiłek z tytułu urodzenia dziecka przysługujący na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. 3. Osoba ubiegająca się o dodatek, o którym mowa w ust. 1, do wniosku o zasiłek rodzinny dołącza zaświadczenie kierownika ośrodka pomocy społecznej, wła- ściwego ze względu na miejsce zamieszkania, stwierdzające, że jednorazowy za- siłek macierzyński nie został przyznany lub zaświadczenie właściwego oddziału Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdzające, że jednorazowy za- siłek z tytułu urodzenia dziecka nie został przyznany. 4. Dodatek wypłaca się do dnia 31 sierpnia 2005 r. Art. 57. Osoba uprawniona do dnia wejścia w życie ustawy do zasiłku pielęgnacyjnego za- chowuje do niego prawo, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku uprawniają- cym tę osobę do zasiłku rodzinnego przysługującego na dziecko. Art. 58. 1.²¹⁾ Osoba otrzymująca zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.²²⁾), nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17, do dnia 31 sierpnia 2005 r., jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. 2. Osoba opiekująca się dzieckiem, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem 1 września 2005 r. ukończyła 50 lat, nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyj- nego, o którym mowa w art. 17, jeżeli spełnia warunki określone w dotychcza- sowych przepisach. 3. Osoba zdolna do pracy, lecz niepozostająca w zatrudnieniu ze względu na ko- nieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, za które ośrodek pomocy społecznej opłacał składkę na ubezpieczenia społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., nabywa prawo do emerytury bez względu na wiek, je- żeli w dniu 1 stycznia 1999 r. ukończyła co najmniej 45 lat i ma okres ubezpie- czenia (składkowy i nieskładkowy) wynoszący co najmniej 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn. Wysokość emerytury dla tej osoby ustala się według zasad przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Fundu- szu Ubezpieczeń Społecznych, dla osób ubezpieczonych urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. Art. 59. 1. Osoba samotnie wychowująca dziecko oraz osoba wychowująca troje lub więcej dzieci otrzymująca do dnia wejścia w życie ustawy podwyższony zasiłek wy- chowawczy nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 10, na dziecko, na które korzystała z urlopu wychowawczego do dnia wejścia w życie ustawy, w wysokości 505,80 zł, jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych prze- pisach. 1a. Osoba samotnie wychowująca dziecko otrzymująca do dnia wejścia w życie ustawy zasiłek wychowawczy, uprawniona do 36-miesięcznego okresu pobiera- nia tego zasiłku, nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 10, na dziec- ko, na które korzystała z urlopu wychowawczego do dnia wejścia w życie usta- wy, przez okres 36 miesięcy, jeżeli spełnia warunki określone w dotychczaso- wych przepisach. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio. 2. Osoba otrzymująca do dnia 30 kwietnia 2004 r. zasiłek wychowawczy, jeżeli po- zostawała w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wy- chowawczego przez okres krótszy niż 6 miesięcy, nabywa prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, je- żeli spełnia warunki określone w ustawie. 3. Do okresów, o których mowa w art. 10 ust. 1, wlicza się okresy, za które zostały wypłacone zasiłki wychowawcze z tytułu wychowywania tego samego dziecka, do dnia wejścia w życie ustawy. 4. Osoba otrzymująca, przed dniem wejścia w życie ustawy, zasiłek wychowawczy przyznany na podstawie orzeczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka, naby-

Rozdział 10

Przepisy uchylające i przepisy o wejściu w życie Art. 71. Tracą moc: 1) ustawa z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (Dz. U. z 1991 r. Nr 45, poz. 200, z późn. zm.³⁰⁾); 2) ustawa z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm.³¹⁾). Art. 72. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 maja 2004 r., z wyjątkiem: 1) art. 36 i 40, które wchodzą w życie z dniem 31 grudnia 2003 r.; 2) art. 6 ust. 2, który wchodzi w życie z dniem 1 września 2006 r.