Ustawaz dnia 29 grudnia 1989 r.o zatrudnieniu
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Organy i rady zatrudnienia
- Rozdział 3 - Pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe
- Rozdział 4 - Świadczenia przysługujące osobom podejmującym zatrudnienie poza miejscem dotychczasowego zamieszkania
- Rozdział 5 - Aktywizacja zawodowa inwalidów
- Rozdział 6 - Zatrudnianie obywateli polskich za granicą u pracodawców zagranicznych oraz zatrudnianie cudzoziemców w Polsce
- Rozdział 7 - Fundusz Pracy
- Rozdział 8 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.8 orzeczeń
1.
Ustawa reguluje działalność państwa w zakresie zatrudnienia.
2.
Ustawa ma zastosowanie do poszukujących pracy i ją podejmujących w ramach stosunku
pracy. Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do podejmujących pracę na podstawie
umowy o pracę nakładczą lub umowy agencyjnej.
Art. 2.16 orzeczeń
1.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
zakładzie pracy - oznacza to zakład pracy w rozumieniu Kodeksu pracy oraz osobę fizyczną zatrudniającą pracowników w celach zarobkowych,
2)
organach zatrudnienia - oznacza to terenowe organy administracji państwowej o właściwości
szczególnej w sprawach zatrudnienia odpowiedniego stopnia,
3)
najniższym wynagrodzeniu - oznacza to najniższe wynagrodzenie pracowników zatrudnionych
w uspołecznionych zakładach pracy, ogłaszane przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej
w Dzienniku Urzędowym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej „Monitor Polski” na podstawie
odrębnych przepisów,
4)
przeciętnym wynagrodzeniu - oznacza to przeciętne wynagrodzenie miesięczne pracowników
zatrudnionych w jednostkach gospodarki uspołecznionej, ogłaszane przez Prezesa Głównego
Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej „Monitor
Polski” na podstawie odrębnych przepisów,
5)
wynagrodzeniu - oznacza to, z zastrzeżeniem ust. 2, wynagrodzenie miesięczne pobierane
w ostatnim zakładzie pracy, obliczone według zasad ustalonych dla ekwiwalentu pieniężnego
za urlop wypoczynkowy, z wyłączeniem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych,
6)
zasiłku - oznacza to zasiłek dla bezrobotnych,
7)
zasiłku szkoleniowym - oznacza to zasiłek wypłacany bezrobotnym w czasie przyuczania
do zawodu lub przekwalifikowania,
8)
bezrobotnym - oznacza to osobę zdolną do pracy i gotową do jej podjęcia w ramach stosunku
pracy, pozostającą bez pracy i zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zamieszkania
organie zatrudnienia stopnia podstawowego, jeżeli:
a)
nie pobiera emerytury,
b)
nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) gospodarstwa rolnego,
c)
nie prowadzi działalności gospodarczej lub nie podlega ubezpieczeniu społecznemu z
innego tytułu,
9)
dodatkowym miejscu pracy - oznacza to miejsce pracy utworzone przez zakład pracy na
wniosek organu zatrudnienia stopnia podstawowego z przeznaczeniem dla bezrobotnych,
10)
pracach interwencyjnych - oznacza to wykonywanie w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy
pracy inicjowanej lub zorganizowanej dla bezrobotnych przez organ zatrudnienia stopnia
podstawowego,
11)
absolwentów szkół wyższych - oznacza to absolwentów szkół wyższych studiów dziennych
w okresie 12 miesięcy od dnia ukończenia studiów, z wyłączeniem absolwentów szkół
podlegających Ministrowi Obrony Narodowej lub Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz skierowanych
na studia przez organy wojskowe jako kandydaci na żołnierzy zawodowych,
12)
absolwentach szkół zawodowych - oznacza to:
a)
absolwentów szkół dla niepracujących w okresie 12 miesięcy od dnia ukończenia szkół:
średnich zawodowych, w tym studiów policealnych, liceów zawodowych, zasadniczych zawodowych,
b)
osoby, które w okresie ostatnich 12 miesięcy ukończyły zasadnicze szkoły zawodowe
dla młodzieży pracującej, absolwentów liceów ogólnokształcących, którzy uzyskali uprawnienia
do wykonywania określonego zawodu,
z wyłączeniem absolwentów szkół podlegających Ministrowi Obrony Narodowej lub Ministrowi
Spraw Wewnętrznych,
13)
cudzoziemcach - oznacza to osoby nie posiadające obywatelstwa polskiego ani karty
stałego pobytu w Polsce,
14)
odpowiedniej pracy - oznacza to pracę odpowiadającą poziomowi wykształcenia bezrobotnego,
do której ma on przygotowanie zawodowe lub może ją wykonywać po uprzednim przyuczeniu
do zawodu lub przekwalifikowaniu, jeżeli praca ta jest odpowiednia ze względu na stan
zdrowia bezrobotnego, a łączny czas dojazdu do pracy i z pracy środkami komunikacji
publicznej nie przekracza 3 godzin.
2.
Przepisu ust. 1 pkt 5 nie stosuje się do wynagrodzeń, o których mowa w art. 13 ust.
1 pkt 1, art. 15 ust. 6, art. 18 pkt 3 oraz art. 24 ust. 1 pkt 2.
Rozdział 2
Organy i rady zatrudnienia
Art. 3.
1.
Zadania określone w ustawie realizują Minister Pracy i Polityki Socjalnej oraz terenowe
organy administracji państwowej o właściwości szczególnej w sprawach zatrudnienia.
2.
Terenowym organem administracji państwowej o właściwości szczególnej w sprawach zatrudnienia
stopnia wojewódzkiego jest dyrektor wojewódzkiego biura pracy.
3.
Wojewoda po zasięgnięciu opinii terenowych organów administracji państwowej o właściwości
ogólnej stopnia podstawowego tworzy rejonowe biura pracy, których kierownicy wykonują
zadania terenowego organu administracji państwowej o właściwości szczególnej w sprawach
zatrudnienia stopnia podstawowego dla kilku jednostek podziału terytorialnego stopnia
podstawowego.
Art. 4.
Do zadań dyrektora wojewódzkiego biura pracy należy w szczególności:
1)
koordynowanie działalności kierowników rejonowych biur pracy na terenie województwa,
2)
opracowywanie analiz i ocen dotyczących problematyki zatrudnienia w województwie na
potrzeby Ministra Pracy i Polityki Socjalnej oraz rad zatrudnienia,
3)
współdziałanie z radą zatrudnienia i kierownikami rejonowych biur pracy w podejmowaniu
przedsięwzięć zmierzających do zapobiegania negatywnym dla pracowników skutkom zwolnień
z pracy oraz łagodzenia tych skutków, a zwłaszcza pozyskiwania odpowiednich miejsc
pracy, przeszkolenia i przekwalifikowania bezrobotnych oraz tworzenia miejsc pracy
dla inwalidów,
4)
przedstawianie Ministrowi Pracy i Polityki Socjalnej propozycji do planów Funduszu
Pracy oraz sprawozdań z wykorzystania środków Funduszu,
5)
przydzielanie kierownikom rejonowych biur pracy środków Funduszu Pracy oraz kontrolowanie
ich wykorzystania,
6)
kierowanie do pracy za granicą w ramach umów międzynarodowych, o których mowa w art.
26 pkt 1,
7)
przyjmowanie zgłoszeń od osób podejmujących pracę za granicą na podstawie umów indywidualnych
z pracodawcami zagranicznymi,
8)
wydawanie zezwoleń na zatrudnianie cudzoziemców przez zakłady pracy, z uwzględnieniem
sytuacji na wojewódzkim rynku pracy,
9)
organizowanie i nadzorowanie przemieszczania kadr.
Art. 5.3 orzeczenia
1.
Tworzy się przy Ministrze Pracy i Polityki Socjalnej Naczelną Radę Zatrudnienia jako
organ opiniodawczo-doradczy w sprawach zatrudnienia.
2.
Do zakresu działania Naczelnej Rady Zatrudnienia należy w szczególności:
1)
opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących zatrudnienia oraz wnioskowanie w
sprawie wydania lub zmiany obowiązujących przepisów,
2)
opiniowanie planów Funduszu Pracy oraz rocznych sprawozdań z działalności tego Funduszu,
3)
wydawanie opinii w sprawach nabywania akcji lub obligacji oraz wniesienia udziałów
do spółek ze środków Funduszu Pracy, a także w sprawach zaciągania kredytów i pożyczek
przez Fundusz Pracy,
4)
przedstawianie Ministrowi Pracy i Polityki Socjalnej okresowych informacji o swojej
działalności oraz o działalności rad zatrudnienia.
Art. 6.
1.
Tworzy się przy dyrektorach wojewódzkich biur pracy wojewódzkie rady zatrudnienia
jako organy opiniodawczo-doradcze.
2.
Do zakresu działania wojewódzkich rad zatrudnienia należy w szczególności:
1)
opiniowanie kierunków zatrudnienia w województwie,
2)
ocena racjonalności gospodarki środkami Funduszu Pracy,
3)
opiniowanie projektów planów finansowych opracowywanych przez wojewódzkie biura pracy
oraz sprawozdań z ich wykonania,
4)
inspirowanie przedsięwzięć zmierzających do pełnego i racjonalnego zatrudnienia w
województwie,
5)
ocenianie okresowych sprawozdań z działalności wojewódzkich i rejonowych biur pracy
oraz przedstawianie Naczelnej Radzie Zatrudnienia okresowych sprawozdań i wniosków
w sprawach zatrudnienia.
Art. 7.6 orzeczeń
1.
Naczelna Rada Zatrudnienia składa się z 24 osób, w równych częściach z przedstawicieli:
ogólnokrajowych organizacji międzyzwiązkowych oraz ogólnokrajowych związków zawodowych
reprezentatywnych dla pracowników większości zakładów pracy, organizacji pracodawców,
organów administracji państwowej oraz samorządów terytorialnych.
2.
Wojewódzkie rady zatrudnienia składają się z 16 osób, w równych częściach z przedstawicieli
działających na terenie danego województwa organizacji związków zawodowych, pracodawców,
organów administracji państwowej oraz samorządu terytorialnego.
3.
Członków Naczelnej Rady Zatrudnienia i wojewódzkich rad zatrudnienia powołuje Minister
Pracy i Polityki Socjalnej na okres 4 lat. Członkowie Naczelnej Rady Zatrudnienia
i wojewódzkich rad zatrudnienia pełnią swoje funkcje społecznie.
4.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej określi organizację oraz tryb działania Naczelnej
Rady Zatrudnienia i wojewódzkich rad zatrudnienia.
Rozdział 3
Pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe
Art. 8.
1.
Pośrednictwo pracy polega na udzielaniu pomocy osobom poszukującym pracy w uzyskaniu
odpowiedniego zatrudnienia oraz zakładom pracy w znalezieniu odpowiednich pracowników.
Pośrednictwo pracy prowadzą organy zatrudnienia stopnia podstawowego.
2.
Pośrednictwo pracy jest wykonywane nieodpłatnie i opiera się na następujących zasadach:
1)
dostępności usług pośrednictwa dla wszystkich osób poszukujących pracy oraz dla zakładów
pracy,
2)
dobrowolności - oznaczającej wolne od przymusu korzystanie z usług pośrednictwa pracy
dla obu stron,
3)
równości - oznaczającej obowiązek organów zatrudnienia udzielania wszystkim poszukującym
pracy pomocy w znalezieniu zatrudnienia, bez względu na ich narodowość, przynależność
do organizacji politycznych, społecznych, na płeć, wyznanie i inne okoliczności,
4)
jawności - oznaczającej, że każde wolne miejsce pracy zgłoszone do organu, o którym
mowa w ust. 1, powinno być podane do wiadomości poszukujących pracy.
Art. 9.
Organy zatrudnienia stopnia podstawowego prowadzą rejestr bezrobotnych.
Art. 10.
W razie braku możliwości zapewnienia bezrobotnym odpowiedniej pracy, organy zatrudnienia
stopnia podstawowego:
1)
organizują przyuczenie do zawodu lub przekwalifikowanie bezrobotnych oraz przyznają
i wypłacają zasiłki szkoleniowe w czasie tego przyuczenia lub przekwalifikowania,
a także finansują tę działalność,
2)
inicjują tworzenie dodatkowych miejsc pracy w zakładach pracy i udzielają im pomocy
finansowej w tym zakresie,
3)
inicjują lub organizują oraz finansują prace interwencyjne,
4)
przyznają i wypłacają zasiłki.
Art. 11.
1.
Przyuczenie do zawodu lub przekwalifikowanie, o których mowa w art. 10 pkt 1, jest
organizowane dla bezrobotnych w razie:
1)
braku kwalifikacji zawodowych,
2)
konieczności zmiany kwalifikacji w związku z brakiem propozycji pracy odpowiadających
ich kwalifikacjom i stanowi zdrowia,
3)
utraty zdolności do wykonywania pracy w dotychczas wykonywanym zawodzie.
2.
Przyuczenie do zawodu lub przekwalifikowanie nie powinno trwać dłużej niż 6 miesięcy,
a w przypadkach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie okres ten może
być przedłużony przez organ zatrudnienia do 12 miesięcy.
Art. 12.
1.
Wysokość zasiłku szkoleniowego wynosi 80% wynagrodzenia, a dla osób, które utraciły
zdolność do wykonywania dotychczasowej pracy wskutek wypadku przy pracy, w drodze
do pracy lub z pracy albo choroby zawodowej - 100% wynagrodzenia.
2.
Zasiłek, o którym mowa w ust. 1, nie może być niższy od 40% przeciętnego wynagrodzenia.
3.
Wysokość zasiłku szkoleniowego dla osób, które dotychczas nie pracowały, wynosi 125%
najniższego wynagrodzenia.
4.
Zasiłek, o którym mowa w ust. 1, podwyższa się każdorazowo, począwszy od dnia ogłoszenia
przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego przeciętnego wynagrodzenia za kwartał
poprzedni, o procent wzrostu tego wynagrodzenia.
5.
Osobom pobierającym zasiłki szkoleniowe przysługują na zasadach przewidzianych dla
pracowników:
1)
zasiłki rodzinne,
2)
świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
3)
świadczenia zakładów społecznych służby zdrowia, które są udzielane na podstawie wpisów
w legitymacjach ubezpieczeniowych, dokonywanych przez organy zatrudnienia stopnia
podstawowego.
Art. 13.1 orzeczenie
1.
Organy zatrudnienia stopnia podstawowego udzielają ze środków Funduszu Pracy pożyczek:
1)
zakładom pracy na koszty zorganizowania dodatkowych miejsc pracy, a w szczególności
na zakup lub najem maszyn oraz na wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne
dla bezrobotnych skierowanych na te miejsca,
2)
jednorazowo bezrobotnym na podjęcie działalności gospodarczej.
2.
Pożyczek udziela się do wysokości dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia na
zasadach określonych w umowach.
3.
Pożyczki podlegają umorzeniu w 50% pod warunkiem:
1)
zatrudnienia przez zakład pracy bezrobotnego przez 24 miesiące (ust. 1 pkt 1),
2)
prowadzenia działalności gospodarczej przez 24 miesiące (ust. 1 pkt 2).
Art. 14.
Organy zatrudnienia stopnia podstawowego przyznają zakładom pracy zwrot kosztów związanych
z zatrudnieniem bezrobotnych przy pracach interwencyjnych, odpowiadających stawce
wynagrodzenia na stanowisku, na którym bezrobotny był zatrudniony, składce na ubezpieczenie
społeczne oraz dodatkom i innym świadczeniom, które przysługiwały mu w tym zakładzie
pracy.
Art. 15.4 orzeczenia
1.
Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania,
jeżeli nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji przyuczenia do zawodu
lub przekwalifikowania, skierowania do prac interwencyjnych lub na utworzone dodatkowe
miejsce pracy. Zasiłki wypłaca się w okresach miesięcznych z dołu.
2.
Wysokość zasiłku wynosi:
1)
70% wynagrodzenia - przez okres pierwszych 3 miesięcy pozostawania bez pracy,
2)
50% wynagrodzenia - przez dalsze 6 miesięcy,
3)
40% wynagrodzenia - po upływie 9 miesięcy pozostawania bez pracy.
3.
Zasiłek nie może być niższy od najniższego wynagrodzenia i przekraczać przeciętnego
wynagrodzenia.
4.
Bezrobotnym, którzy dotychczas nie pozostawali w stosunku pracy, przysługuje zasiłek
w wysokości najniższego wynagrodzenia, z zastrzeżeniem ust. 5.
5.
Bezrobotnym absolwentom, którzy dotychczas nie pracowali, przysługuje zasiłek w wysokości:
1)
absolwentom szkół wyższych:
a)
200% najniższego wynagrodzenia - przez okres pierwszych 3 miesięcy pozostawania bez
pracy,
b)
150% najniższego wynagrodzenia - przez dalsze 6 miesięcy,
c)
najniższego wynagrodzenia - po upływie 9 miesięcy pozostawania bez pracy,
2)
absolwentom szkół zawodowych:
a)
150% najniższego wynagrodzenia - przez okres pierwszych 3 miesięcy,
b)
najniższego wynagrodzenia - po upływie 3 miesięcy pozostawania bez pracy.
6.
Zasiłek obniża się o 50%, jeżeli bezrobotny podjął pracę w niepełnym wymiarze czasu
pracy obowiązującego w danym zakładzie lub w systemie pracy nakładczej i osiąga wynagrodzenie
nie wyższe od najniższego wynagrodzenia. W razie osiągania wyższego wynagrodzenia,
zasiłek nie przysługuje.
7.
Bezrobotnym pobierającym zasiłki przysługują świadczenia, o których mowa w art. 12
ust. 5 pkt 1 i 3.
Art. 16.
1.
Zasiłek nie przysługuje bezrobotnemu, który:
1)
z przyczyn nieusprawiedliwionych nie stawił się w wyznaczonym terminie w urzędzie
organu zatrudnienia stopnia podstawowego w celu otrzymania propozycji pracy,
2)
odmówił przyjęcia w okresie 30 dni dwóch kolejnych propozycji odpowiedniej pracy albo
propozycji przyuczenia do zawodu lub przekwalifikowania niezbędnego do uzyskania pracy,
3)
odmówił bez uzasadnionej przyczyny wykonywania pracy w ramach prac interwencyjnych,
4)
pobiera rentę z ubezpieczenia społecznego,
5)
pobiera świadczenie pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa,
6)
pobiera zasiłek wychowawczy.
2.
W przypadku utraty prawa do zasiłku z powodu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, bezrobotny
może ponownie ubiegać się o zasiłek po upływie 30 dni od otrzymania ostatniej propozycji
pracy, przyuczenia do zawodu lub przekwalifikowania.
Art. 17.
Okresy pobierania zasiłków, o których mowa w art. 12 i 15, wlicza się do okresu pracy
wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych w wymiarze nie większym
niż 24 miesiące, jeżeli bezrobotny pobierający zasiłek podjął pracę w ciągu jednego
miesiąca od dnia zakończenia przyuczenia do zawodu lub przekwalifikowania albo w ciągu
12 miesięcy od dnia przyznania zasiłku.
Art. 18.
Osobom objętym ustawą o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków
pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy oraz o zmianie innych ustaw przysługują:
1)
zasiłek szkoleniowy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 - w wysokości 100% wynagrodzenia
w okresie przyuczenia do zawodu lub przekwalifikowania, z uwzględnieniem przepisu
art. 12 ust. 4,
2)
zasiłek w wysokości 75% wynagrodzenia, jednakże nie mniej niż wynosi najniższe wynagrodzenie,
jeżeli ukończyły wiek 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna; zasiłek przysługuje pod warunkiem,
że dla bezrobotnego nie ma propozycji odpowiedniej pracy; przepisy art. 12 ust. 4
oraz art. 15 ust. 6 i 7 stosuje się odpowiednio,
3)
dodatek wyrównawczy wypłacany przez okres nie dłuższy niż 3 miesiące, jeżeli pracownik
odbywał przyuczenie do zawodu lub przekwalifikowanie, w wysokości stanowiącej różnicę
między zasiłkiem szkoleniowym a wynagrodzeniem w nowym zakładzie pracy; w celu ustalenia
wysokości dodatku przyjmuje się wysokość ostatnio wypłaconego zasiłku szkoleniowego
podwyższoną według zasad określonych w art. 12 ust. 4.
Art. 19.
1.
Organy zatrudnienia prowadzą poradnictwo zawodowe, które ma na celu udzielanie młodocianym
nie pobierającym nauki oraz pełnoletnim kandydatom do pracy pomocy w wyborze lub zmianie
zawodu albo pracy.
2.
Poradnictwo zawodowe realizuje się w szczególności przez:
1)
informowanie o zawodach, warunkach pracy w zakładach pracy, możliwości uzupełniania
lub podnoszenia kwalifikacji zawodowych,
2)
udzielanie indywidualnych porad zawodowych, stosownie do potrzeb osób mających podjąć
pracę lub przygotowanie zawodowe,
3)
współdziałanie z zakładami pracy w organizowaniu miejsc pracy przeznaczonych dla inwalidów,
stosownych do wskazań i przeciwwskazań komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia.
3.
Orzecznictwo lekarskie na potrzeby poradnictwa zawodowego wykonują zakłady społeczne
służby zdrowia.
Art. 20.1 orzeczenie
1.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej określa szczegółowo zasady prowadzenia pośrednictwa
pracy.
2.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej może:
1)
powołać pełnomocników do realizacji niektórych zadań wynikających z ustawy,
2)
upoważnić do prowadzenia pośrednictwa pracy inne organy lub organizacje, określając
warunki i zakres prowadzenia pośrednictwa pracy oraz obowiązki z tym związane.
3.
Jeżeli warunki i obowiązki zawarte w upoważnieniu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, nie
są przestrzegane, Minister Pracy i Polityki Socjalnej może cofnąć upoważnienie.
4.
Prowadzenie pośrednictwa pracy jako działalności gospodarczej jest zakazane.
Rozdział 4
Świadczenia przysługujące osobom podejmującym zatrudnienie poza miejscem dotychczasowego zamieszkania
Art. 21.
1.
Osobom, które podjęły pracę wymagającą zmiany dotychczasowego miejsca zamieszkania,
odpowiedni organ samorządu terytorialnego może udzielić:
1)
jednorazowej pożyczki na zagospodarowanie,
2)
pożyczki na własny wkład warunkujący uzyskanie kredytu na podstawie przepisów w sprawie
ogólnych zasad kredytowania budownictwa mieszkaniowego, jeżeli zakład pracy nie przydzieli
mieszkania.
2.
Organ zatrudnienia stopnia podstawowego zwraca organowi samorządu terytorialnego jedną
czwartą pożyczki, o której mowa w ust. 1 pkt 1, jednakże kwotę nie przekraczającą
trzykrotnego przeciętnego wynagrodzenia, po przepracowaniu przez pożyczkobiorcę co
najmniej 12 miesięcy.
3.
Pożyczka, o której mowa w ust. 1 pkt 1, podlega umorzeniu przy udzielaniu pożyczki
przez organ samorządu terytorialnego.
Art. 22.1 orzeczenie
Organ zatrudnienia stopnia podstawowego wydaje osobie skierowanej do pracy poza miejsce
stałego zamieszkania bilet kredytowy na przejazd do miejsca przyszłej pracy najtańszym
środkiem komunikacji publicznej.
Rozdział 5
Aktywizacja zawodowa inwalidów
Art. 23.
Organy zatrudnienia stopnia wojewódzkiego opracowują corocznie programy zatrudnienia
inwalidów, współpracując w tym zakresie z zakładami pracy, organizacjami zrzeszającymi
inwalidów, organizacjami związkowymi, instytucjami pomocy społecznej i innymi działającymi
na ich terenie, mającymi wpływ na realizację tych programów.
Art. 24.
1.
Organy zatrudnienia stopnia podstawowego przyznają zakładom pracy zwrot kosztów:
1)
związanych z organizacją miejsc pracy dla skierowanych do pracy inwalidów, do wysokości
trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za każde miejsce pracy,
2)
wynagrodzenia wypłaconego inwalidom skierowanym do pracy oraz składki na ich ubezpieczenie
społeczne - przez okres 18 miesięcy od dnia zatrudnienia.
2.
Zakład pracy zatrudniający inwalidów skierowanych przez organ zatrudnienia powinien
ich zatrudniać przez okres nie krótszy niż 3 lata.
3.
Zakład pracy jest obowiązany wydzielać lub organizować stanowiska pracy umożliwiające
zatrudnienie pracowników tego zakładu, którzy w wyniku wypadku przy pracy lub choroby
zawodowej utracili zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku i zostali zaliczeni
do jednej z grup inwalidów.
4.
Jeżeli zakład pracy nie wydzieli lub nie zorganizuje stanowiska pracy dla osoby, o
której mowa w ust. 3, jest obowiązany dokonać wpłaty na Fundusz Pracy w wysokości
czterdziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia.
5.
Zakłady pracy prowadzące działalność na zasadach rozrachunku gospodarczego dokonują
wpłaty, o której mowa w ust. 4, z zysku po opodatkowaniu lub z nadwyżki bilansowej.
6.
Zakłady pracy, które zatrudniają inwalidów, są zwolnione od ustalania od wynagrodzeń
tych inwalidów podatków od płac, od wynagrodzeń oraz za wzrost wynagrodzeń, na zasadach
określonych w odrębnych przepisach.
7.
W przypadkach uzasadnionych rodzajem inwalidztwa bezrobotnych organy zatrudnienia
stopnia podstawowego mogą dokonać zakupu sprzętu przystosowującego miejsce pracy do
tego rodzaju inwalidztwa w celu przekazania go nieodpłatnie zakładom pracy - w granicach
refundacji, o której mowa w ust. 1 pkt 1.
Art. 25.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej,
określi warunki, jakim powinny odpowiadać miejsca pracy dla inwalidów.
Rozdział 6
Zatrudnianie obywateli polskich za granicą u pracodawców zagranicznych oraz zatrudnianie cudzoziemców w Polsce
Art. 26.35 orzeczeń
Zatrudnienie obywateli polskich za granicą u pracodawców zagranicznych jest realizowane
na podstawie:
1)
umów międzynarodowych,
2)
umów zawartych przez upoważnione jednostki kierujące z obywatelami polskimi kierowanymi
przez te jednostki do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych,
3)
umów zawieranych przez obywateli polskich z pracodawcami zagranicznymi.
Art. 27.2 orzeczenia
1.
Kierowanie obywateli polskich do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych odbywa
się na podstawie upoważnień udzielanych jednostkom kierującym przez Ministra Pracy
i Polityki Socjalnej.
2.
Jeżeli warunki i obowiązki wynikające z upoważnienia, o którym mowa w ust. 1, nie
są przestrzegane, Minister może cofnąć upoważnienie.
3.
Kierowanie do pracy za granicą przez jednostki kierujące odbywa się na podstawie umów
zawieranych przez te jednostki z obywatelami polskimi kierowanymi do pracy za granicę,
które regulują:
1)
czas zatrudnienia za granicą,
2)
obowiązki osoby skierowanej i jednostki kierującej,
3)
zwrot kosztów związanych ze skierowaniem do pracy za granicą, a w szczególności:
a)
załatwiania formalności związanych z wyjazdem,
b)
ubezpieczenia skierowanych od nieszczęśliwych wypadków i chorób tropikalnych,
c)
związanych z załatwieniem innych spraw zleconych przez kierowanego do pracy zagranicą.
Art. 28.2 orzeczenia
1.
Okres zatrudnienia obywateli polskich za granicą na podstawie umów, o których mowa
w art. 26 pkt 1 i 2, jest traktowany jak okres zatrudnienia w Polsce w zakresie uprawnień
pracowniczych oraz w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i
ich rodzin, o ubezpieczeniu społecznym i rodzinnym oraz o świadczeniach pieniężnych
z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
2.
Podstawę obliczania zasiłków, o których mowa w art. 12 i 15, dla osób, które powróciły
do kraju po zakończeniu pracy za granicą (art. 26), stanowi przeciętne wynagrodzenie,
z zastrzeżeniem ust. 3.
3.
Przepis ust. 2 stosuje się do osób, o których mowa w art. 26 pkt 3, jeżeli spełniły
warunki określone w art. 30.
Art. 29.29 orzeczeń
Jednostka kierująca, realizująca zatrudnienie na podstawie umów, o których mowa w
art. 26 pkt 2, jest obowiązana przekazywać:
1)
na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składkę na ubezpieczenie społeczne za każdą
osobę skierowaną do pracy za granicą, wymierzoną od przeciętnego wynagrodzenia w wysokości
przewidzianej dla pracowników zatrudnionych w Polsce,
2)
na Fundusz Pracy kwotę odpowiadającą 12% przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc
trwania ubezpieczenia społecznego osoby skierowanej do pracy za granicą w trybie i
na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne.
Art. 30.1 orzeczenie
1.
Jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, okresy pracy obywateli polskich
za granicą na podstawie umów, o których mowa w art. 26 pkt 3, uznaje się, z zastrzeżeniem
ust. 2, za okresy zatrudnienia na obszarze Polski w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin, o ubezpieczeniu społecznym i rodzinnym oraz
o świadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
2.
Uznanie okresów, o których mowa w ust. 1, następuje pod warunkiem udokumentowania
tych okresów oraz uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne pracowników w wysokości
przewidzianej dla pracowników zatrudnionych w Polsce od zadeklarowanej kwoty, nie
niższej jednak od przeciętnego wynagrodzenia.
Art. 31.
Okres udokumentowanego zatrudnienia za granicą na podstawie zawieranych przez obywateli
polskich z pracodawcami zagranicznymi umów, o których mowa w art. 26 pkt 3, jest traktowany
jak okres zatrudnienia w Polsce w zakresie uprawnień pracowniczych od dnia zgłoszenia
przez zainteresowanego podjęcia zatrudnienia za granicą u pracodawcy zagranicznego
we właściwym ze względu na miejsce zamieszkania organie zatrudnienia stopnia wojewódzkiego
i pod warunkiem dokonywania miesięcznych wpłat na Fundusz Pracy kwoty odpowiadającej
12% przeciętnego wynagrodzenia.
Art. 32.1 orzeczenie
Minister Pracy i Polityki Socjalnej określi, w drodze rozporządzenia:
1)
tryb dokonywania wpłat, o których mowa w art. 29 pkt 2 i art. 31,
2)
tryb uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne,
o których mowa w art. 29 pkt 1, art. 30 ust. 2 oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 i 5.
Art. 33.
1.
Zakłady pracy mogą zatrudniać cudzoziemców na obszarze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej,
jeżeli uzyskają na to zgodę organu zatrudnienia stopnia wojewódzkiego; organ ten wydając
zgodę powinien uwzględniać sytuację na rynku pracy.
2.
Jeżeli przepisy odrębne uzależniają możliwość wykonywania zawodu od uzyskania zgody
właściwego organu na jego wykonywanie, zakład pracy przed wystąpieniem do organu,
o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany uzyskać taką zgodę.
3.
Sekretarz Naukowy Polskiej Akademii Nauk ustali warunki zatrudnienia cudzoziemców
w placówkach Polskiej Akademii Nauk.
4.
Przepisy ust. 1 i 2 nie naruszają przepisów regulujących odrębnie warunki zatrudniania
cudzoziemców lub zawierające zakaz zatrudniania cudzoziemców.
Rozdział 7
Fundusz Pracy
Art. 34.
1.
Tworzy się Fundusz Pracy, zwany dalej „Funduszem”.
2.
Funduszem dysponuje Minister Pracy i Polityki Socjalnej.
Art. 35.1 orzeczenie
1.
Dochodami Funduszu są:
1)
obowiązkowe składki zakładów pracy, ustalane od wpłat stanowiących podstawę wymiaru
składek na ubezpieczenie społeczne, w wysokości określonej przez Radę Ministrów w
drodze rozporządzenia,
2)
wpłaty zakładów pracy, o których mowa w art. 24 ust. 4,
3)
dotacje z budżetu centralnego na uzupełnienie środków Funduszu przeznaczonych na wypłatę
obowiązkowych świadczeń, po wykorzystaniu środków ze składki, o której mowa w pkt
1,
4)
dochody z tytułu udziału Funduszu w spółkach,
5)
dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,
6)
środki pochodzące z innych źródeł na podstawie odrębnych przepisów,
7)
inne wpływy.
2.
Fundusz może zwiększać swoje środki w drodze zaciągania kredytów i pożyczek.
3.
Składki na Fundusz, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przekazują z własnych środków zakłady
pracy za okres trwania ubezpieczenia społecznego każdego pracownika, w trybie i na
zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne. Poboru składek na
Fundusz dokonuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych łącznie ze składkami na ubezpieczenie
społeczne, przekazując zebrane tytułem składek kwoty na Fundusz co kwartał w pierwszym
miesiącu następnego kwartału.
4.
Spółdzielnie inwalidów i niewidomych oraz zakłady szkoleniowo-produkcyjne Polskiego
Związku Głuchych są zwolnione z obowiązku płacenia składki, o której mowa w ust. 1
pkt 1.
Art. 36.
1.
Dochodami Funduszu są również:
1)
wpłaty wnoszone przez jednostki kierujące i obywateli podejmujących zatrudnienie u
pracodawców zagranicznych w przypadkach, o których mowa w art. 29 pkt 2 oraz art.
31,
2)
wpłaty dokonywane przez partnerów zagranicznych z tytułu rekrutacji pracowników polskich
zatrudnionych w ramach umów międzynarodowych.
2.
Środki, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są gromadzone na rachunku środków dewizowych,
którymi dysponuje Fundusz.
Art. 37.
1.
Środki Funduszu przeznacza się na finansowanie:
1)
kosztów przyuczenia do pracy lub przekwalifikowania bezrobotnych,
2)
zasiłków szkoleniowych, o których mowa w art. 12 i art. 18 pkt 1, oraz składki na
ubezpieczenie społeczne,
3)
pożyczek, o których mowa w art. 13,
4)
kosztów organizowania prac interwencyjnych, o których mowa w art. 14,
5)
zasiłków, o których mowa w art. 15 i art. 18 pkt 2 oraz składki na ubezpieczenie społeczne
osób pobierających te zasiłki,
6)
zwrotu pożyczki na zasadach określonych w art. 21 ust. 2,
7)
dodatków wyrównawczych, o których mowa w art. 18 pkt 3,
8)
biletów kredytowych, o których mowa w art. 22,
9)
kosztów tworzenia miejsc pracy, wynagrodzeń i składki na ubezpieczenia społeczne,
o których mowa w art. 24,
10)
dodatków wyrównawczych wypłaconych osobom objętym ustawą o szczególnych zasadach rozwiązywania
z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie
niektórych ustaw,
11)
wprowadzenia i rozwijania systemu informatycznego oraz informacji zawodowej, niezbędnych
do realizacji pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego, oraz zadań związanych z
podejmowaniem przez kandydatów zatrudnienia poza miejscem stałego zamieszkania,
12)
wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom zakładów pracy, zatrudnionym na podstawie
umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, oraz składki na ubezpieczenie społeczne
za tych pracowników,
13)
ekwiwalentów pieniężnych wypłacanych uczniom szkół zawodowych dla niepracujących w
okresie praktycznej nauki zawodu w warsztatach szkolnych lub zakładach pracy, odbywanej
na podstawie umowy zawartej między szkołą a zakładem pracy,
14)
dodatków i premii wypłacanych pracownikom za wykonywanie obowiązków opiekunów praktyk
uczniowskich,
15)
udziałów wnoszonych do spółek,
16)
nabywania akcji lub obligacji.
2.
Wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 12 i 13, są finansowane z Funduszu do wysokości
najniższych wypłat, określonych w odrębnych przepisach.
3.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Zatrudnienia
oraz w porozumieniu z Ministrem Finansów może określić inne niż wymienione w ust.
1 cele, na które mogą być przeznaczone środki Funduszu.
4.
Wypłaty wynagrodzeń finansowane z Funduszu nie wchodzą do podstawy opodatkowania podatkiem
od płac, od wynagrodzeń i za wzrost wynagrodzeń.
Art. 38.
Dochody Funduszu zwalnia się od podatku dochodowego.
Art. 39.
W sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy
prawa budżetowego o gospodarce funduszami celowymi.
Rozdział 8
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 40.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej w 1990 r. powołuje, na okres 2 lat, Naczelną Radę
Zatrudnienia w składzie 18 osób w równych częściach z przedstawicieli ogólnokrajowych
organizacji międzyzwiązkowych oraz ogólnokrajowych związków zawodowych reprezentatywnych
dla pracowników większości zakładów pracy, organizacji pracodawców i organów administracji
państwowej.
Art. 41.
Fundusz przejmuje ustalone dla Państwowego Funduszu Aktywizacji Zawodowej na rok 1990
środki wraz z dochodami zasilającymi z dniem likwidacji tego Funduszu.
Art. 42.
Do czasu utworzenia wojewódzkich i rejonowych biur pracy, nie dłużej niż przez 6 miesięcy
od dnia wejścia w życie ustawy, zadania wynikające z ustawy realizują dotychczasowe
terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw zatrudnienia.
Art. 43.
1.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej przedstawi Radzie Ministrów rozliczenie środków
Państwowego Funduszu Aktywizacji Zawodowej za okres do dnia wejścia w życie ustawy.
2.
Zobowiązania Państwowego Funduszu Aktywizacji Zawodowej, które zaistniały przed dniem
wejścia w życie ustawy, są zaspokajane z Funduszu Pracy.
3.
Absolwentkom szkół wyższych, które w dniu wejścia w życie ustawy otrzymują zasiłek
z Państwowego Funduszu Aktywizacji Zawodowej na zasadach określonych w przepisach
o urlopach wychowawczych, wypłaca się taki zasiłek z Funduszu Pracy na dotychczasowych
zasadach.
Art. 44.
Przepisy ustawy nie mają zastosowania do osób poszukujących pracy w zakresie uregulowanym
w ustawie o pracy na morskich statkach handlowych.
Art. 45.
1.
Tracą moc:
1)
dekret z dnia 2 sierpnia 1945 r. o urzędach zatrudnienia ,
2)
ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu wobec osób uchylających się od
pracy ,
3)
ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zatrudnianiu absolwentów ,
4)
ustawa z dnia 29 grudnia 1983 r. o Państwowym Funduszu Aktywizacji Zawodowej
2.
Nie zakończone postępowania administracyjne w sprawach, o których mowa w ustawie wymienionej
w ust. 1 pkt 2, umarza się, a ostateczne decyzje wydane w tych sprawach wygasają z
dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 46.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.