Ustawaz dnia 13 lutego 1984 r.o funkcjach konsulów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
W rozumieniu ustawy konsulem jest kierownik konsulatu generalnego, konsulatu, wicekonsulatu
i agencji konsularnej, jak również wydziału konsularnego przedstawicielstwa dyplomatycznego.
Art. 2.
Konsulem może być mianowany obywatel polski o wysokich walorach politycznych i moralnych,
który ma pełną zdolność do czynności prawnych, korzysta z praw publicznych oraz ma
wykształcenie wyższe i inne odpowiednie kwalifikacje zawodowe określone dla pracowników
służby dyplomatyczno-konsularnej.
Art. 3.
W przedstawicielstwie dyplomatycznym, w którym nie ustanowiono wydziału konsularnego,
funkcja konsula może wykonywać członek personelu dyplomatycznego wyznaczony przez
Ministra Spraw Zagranicznych.
Art. 4.
Konsul wykonuje funkcje osobiście lub upoważnia do ich wykonywania innych pracowników
posiadających stopnie służbowe konsularne lub dyplomatyczne.
Art. 5.
1.
Minister Spraw Zagranicznych może powoływać honorowych konsulów generalnych, konsulów,
wicekonsulów lub agentów konsularnych do wykonywania niektórych funkcji konsulów,
określając każdorazowo ich zakres.
2.
Na honorowego konsula generalnego, konsula, wicekonsula lub agenta konsularnego może
być powołany obywatel polski zamieszkały w państwie przyjmującym, obywatel państwa
przyjmującego lub państwa trzeciego, posiadający wysoki autorytet, cieszący się zaufaniem
oraz dający rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków.
Art. 6.
W wyjątkowych wypadkach, za zgodą właściwych organów państwa przyjmującego, Minister
Spraw Zagranicznych może powierzyć wykonywanie funkcji konsula na rzecz Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej kierownikowi przedstawicielstwa dyplomatycznego lub konsulowi państwa trzeciego.
Art. 7.
1.
Konsul wykonuje funkcje w okręgu konsularnym obejmującym terytorium państwa przyjmującego
lub jego część.
2.
Konsul może wykonywać funkcje poza okręgiem konsularnym wyłącznie na podstawie decyzji
Ministra Spraw Zagranicznych i za zgodą państwa przyjmującego.
Art. 8.
1.
Konsul podlega służbowo Ministrowi Spraw Zagranicznych.
2.
Bezpośredni nadzór nad działalnością konsula sprawuje kierownik przedstawicielstwa
dyplomatycznego.
3.
Organizację urzędów konsularnych oraz prawa i obowiązki pracowników tych urzędów określają
przepisy o urzędzie Ministra Spraw Zagranicznych i inne przepisy szczególne.
Art. 9.
Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelach polskich, odnosi się to odpowiednio do osób
prawnych, instytucji i innych polskich jednostek organizacyjnych.
Rozdział 2
Zakres funkcji konsulów
Art. 10.
Konsul:
1)
chroni prawa i interesy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i jej obywateli,
2)
działa na rzecz rozwijania przyjaznych stosunków oraz współpracy między Polską Rzecząpospolitą
Ludową a państwem przyjmującym,
3)
czuwa w zakresie swojej właściwości nad wykonywaniem umów międzynarodowych obowiązujących
w stosunkach między Polską Rzecząpospolitą Ludową a państwem przyjmującym,
4)
działa na rzecz umacniania więzi między Polonią Zagraniczną a Polską,
5)
informuje o Polsce, w szczególności przedstawia organom państwa przyjmującego i opinii
publicznej tego państwa kierunki polityki zagranicznej i wewnętrznej Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej oraz rozwoju jej gospodarki, nauki i kultury,
6)
zapoznaje się z problematyką państwa przyjmującego, w szczególności ze stanem jego
gospodarki, nauki i kultury oraz z ustawodawstwem tego państwa i umowami zawieranymi
przez nie z państwami trzecimi, jak również udziela odpowiednich informacji w tym
zakresie właściwym organom Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i zainteresowanym obywatelom
polskim.
Art. 11.
Konsul zapewnia pomoc obywatelom polskim w realizacji praw przysługujących im zgodnie
z prawem państwa przyjmującego oraz prawem i zwyczajami międzynarodowymi.
Art. 12.
Konsul z urzędu zastępuje lub zapewnia zastępstwo obywateli polskich przed sądami
i innymi organami państwa przyjmującego w celu ochrony praw i interesów tych obywateli,
jeżeli z powodu nieobecności lub z innych przyczyn nie mogą oni w odpowiednim czasie
bronić osobiście swych praw i interesów ani nie ustanowili pełnomocników. O podjęciu
tych czynności konsul zawiadamia niezwłocznie zainteresowaną osobę.
Art. 13.
Konsul czuwa, aby obywatele polscy zatrzymani, aresztowani lub w inny sposób pozbawieni
wolności w państwie przyjmującym mieli zapewnioną ochronę prawną i traktowanie zgodne
z prawem tego państwa oraz z prawem i zwyczajami międzynarodowymi. W tym celu podejmuje
w szczególności następujące działania:
1)
zwraca się do sądów i innych organów państwa przyjmującego o udzielenie informacji
o przyczynach zatrzymania, aresztowania lub w inny sposób pozbawienia wolności, zwłaszcza
o zarzutach stawianych tym obywatelom,
2)
odwiedza tych obywateli oraz porozumiewa się z nimi także w inny sposób.
Art. 14.
Konsul podejmuje czynności zmierzające do ustanowienia, w wypadkach przewidzianych
w ustawodawstwie polskim, opieki nad obywatelami polskimi bądź kurateli dla nich lub
nad ich mieniem pozostającym bez opieki. W tym celu może w szczególności proponować
sądom lub innym właściwym organom Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej bądź państwa przyjmującego
odpowiednie osoby na opiekunów lub kuratorów.
Art. 15.
Konsul wykonuje czynności dotyczące realizacji spadków i innych należności przysługujących
obywatelom polskim lub pozostałych po obywatelach polskich. W tym celu podejmuje w
szczególności następujące działania w imieniu i na rzecz obywateli polskich:
1)
zgłasza sądom lub innym właściwym organom państwa przyjmującego roszczenia do spadku
i innych należności,
2)
występuje do właściwych organów państwa przyjmującego o dostarczenie informacji niezbędnych
do ustalenia spadkobierców, stanu prawnego i wysokości poszczególnych składników masy
spadkowej oraz o wydanie testamentu,
3)
występuje do sądów i innych właściwych organów państwa przyjmującego z wnioskami o
zabezpieczenie spadku, jeżeli zachodzi obawa naruszenia mienia lub praw pozostałych
po spadkodawcy, oraz o wyznaczanie administratora lub kuratora spadku,
4)
występuje do sądów lub innych właściwych organów państwa przyjmującego o wydanie postanowienia
o nabyciu spadku,
5)
przyjmuje dokumenty, środki płatnicze oraz przedmioty wartościowe w celu przekazania
obywatelom polskim.
Art. 16.
Konsul, w razie niezbędnej potrzeby, udziela obywatelom polskim zapomóg lub pożyczek.
Art. 17.
Konsul przyjmuje do depozytu dokumenty, środki płatnicze oraz przedmioty wartościowe,
jeżeli jest to niezbędne do ochrony praw i interesów obywateli polskich.
Art. 18.6 orzeczeń
1.
Na wniosek sądu lub innego właściwego organu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej konsul:
1)
doręcza pisma i inne dokumenty,
2)
przesłuchuje strony, podejrzanych, świadków i biegłych,
3)
przekazuje do wykonania sądom i innym organom państwa przyjmującego wnioski o udzielenie
pomocy prawnej
2.
Czynności wymienione w ust. 1 pkt 1 i 2 konsul wykonuje, stosując odpowiednio właściwe
przepisy prawa polskiego, jeżeli odbiorca pisma lub innego dokumentu albo osoba, która
ma być przesłuchana, jest obywatelem polskim i zgadza się dobrowolnie przyjąć pismo
lub inny dokument albo złożyć zeznanie, wyjaśnienie lub opinię.
Art. 19.7 orzeczeń
1.
Konsul wykonuje czynności notarialne, a w szczególności:
1)
sporządza i poświadcza wypisy, odpisy, wyciągi i kopie dokumentów,
2)
poświadcza własnoręczność podpisów i znaków ręcznych na dokumentach,
3)
poświadcza datę okazania dokumentów, pozostawania osoby przy życiu lub w określonym
miejscu oraz stawiennictwo lub niestawiennictwo osoby,
4)
przyjmuje oświadczenia.
2.
Czynności, o których mowa w ust. 1, konsul wykonuje na wniosek obywateli polskich
lub właściwych organów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
3.
Konsul może wykonywać czynności, o których mowa w ust. 1, również na wniosek jakiejkolwiek
osoby, jeżeli mają one wywrzeć skutek prawny na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej.
4.
Konsul może sporządzić akt notarialny pod warunkiem uzyskania od Ministra Sprawiedliwości
pisemnego upoważnienia wydanego na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych.
5.
Do czynności konsula, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy prawa
o notariacie. Czynności te mają taką samą moc jak czynności wykonane przez notariusza
w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Art. 20.
1.
Konsul sporządza i poświadcza tłumaczenie dokumentów z języka polskiego na język urzędowy
państwa przyjmującego i z tego języka na język polski, jak również poświadcza wypisy,
odpisy, wyciągi i kopie dokumentów sporządzonych w języku urzędowym państwa przyjmującego.
2.
Konsul może również wykonywać czynności, o których mowa w ust. 1, jeżeli dokumenty
są sporządzone w innych językach niż język urzędowy państwa przyjmującego.
3.
Czynności konsula określone w ust. 1 i 2 mają taką samą moc jak czynności wykonane
przez tłumacza przysięgłego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Art. 21.1 orzeczenie
Konsul legalizuje dokumenty urzędowe, sporządzone lub uwierzytelnione w państwie przyjmującym
bądź w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Art. 22.
Czynności określone w art. 19 ust. 1-3, art. 20 i 21 konsul wykonuje na podstawie
upoważnienia Ministra Spraw Zagranicznych, wydanego w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości.
Art. 23.
1.
Konsul:
1)
wydaje obywatelom polskim paszporty lub inne dokumenty uprawniające do przekraczania
granicy, wznawia ich ważność, dokonuje w nich zmian oraz je unieważnia,
2)
udziela wiz pobytowych i przejazdowych cudzoziemcom, którzy zamierzają udać się do
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
2.
Tryb i zakres wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1, określają odrębne przepisy.
Art. 24.
Konsul:
1)
prowadzi rejestr obywateli polskich mających miejsca stałego pobytu w okręgu konsularnym,
2)
doręcza obywatelom polskim pisma i dokumenty inne niż określone w art. 18 ust. 1 pkt
1,
3)
wydaje obywatelom polskim zaświadczenia przewidziane w przepisach prawa polskiego.
Art. 25.
1.
Konsul:
1)
wydaje decyzje o przyjęciu oświadczenia w sprawie wyboru, odzyskania bądź utraty obywatelstwa
polskiego, a także decyzje w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na
obce,
2)
przyjmuje oświadczenia rodziców lub opiekunów osoby małoletniej o nabyciu przez nią
obywatelstwa polskiego lub o wyborze dla niej obywatelstwa obcego.
2.
Tryb i zakres wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1, określają przepisy o
obywatelstwie polskim.
Art. 26.2 orzeczenia
1.
Konsul:
1)
przyjmuje oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński, jeżeli osoby zawierające
małżeństwo są obywatelami polskimi,
2)
wydaje zaświadczenia o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa za granicą,
3)
pośredniczy w zgłoszeniu we właściwym urzędzie stanu cywilnego w Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej faktu urodzenia lub zgonu za granicą,
4)
przekazuje właściwym urzędom stanu cywilnego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej protokoły
o urodzeniach i zgonach, które nastąpiły na polskich statkach morskich i powietrznych
oraz na okrętach wojennych i wojskowych statkach powietrznych.
2.
Tryb i zakres wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1, określają przepisy prawa
o aktach stanu cywilnego.
Art. 27.
1.
Konsul działa na rzecz rozwijania i pogłębiania współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej
oraz kulturalnej między Polską Rzecząpospolitą Ludową a państwem przyjmującym, w szczególności
ułatwia nawiązywanie kontaktów oraz wykonywanie umów między odpowiednimi organami
i instytucjami obu państw.
2.
Zakres funkcji, o których mowa w ust. 1, określa Minister Spraw Zagranicznych w porozumieniu
z zainteresowanymi ministrami.
Art. 28.
1.
Konsul wykonuje funkcje w odniesieniu do polskich statków morskich oraz ich załóg,
pasażerów i ładunków, w szczególności:
1)
kontroluje, czy statek jest uprawniony do podnoszenia bandery polskiej, oraz wystawia
tymczasowe świadectwo polskiej przynależności statku,
2)
przeprowadza inspekcje statku lub występuje do obcego organu inspekcyjnego o przeprowadzenie
takiej inspekcji,
3)
wydaje dokumenty bezpieczeństwa statku i przedłuża terminy ich ważności, poświadcza
dziennik okrętowy i dokonuje w nim wymaganych wpisów, zatwierdza listy załogi statku
oraz wystawia książeczki żeglarskie i dokonuje w nich zmian,
4)
przyjmuje protesty morskie oraz przesłuchuje kapitana, innych członków załogi i pasażerów
na okoliczność wypadku, w razie zaś rozbicia lub uszkodzenia statku udziela pomocy
w organizowaniu akcji ratowniczej oraz podejmuje czynności niezbędne do zapewnienia
bezpieczeństwa uratowanych osób, jak również zabezpieczenia ich mienia oraz ładunku
i mienia statku, a także interesów armatora polskiego,
5)
przyjmuje od kapitana statku meldunki o przestępstwie dokonanym na statku i wydaje
mu polecenia w sprawie dalszego postępowania,
6)
uczestniczy przy wszelkich czynnościach podejmowanych na statku przez organy państwa
przyjmującego w celu zatrzymania, aresztowania lub pozbawienia wolności w inny sposób
członka załogi statku lub pasażera albo zajęcia mienia znajdującego się na statku,
7)
zapewnia opiekę i pomoc prawną członkom załogi statku w razie ich zatrzymania, aresztowania
lub pozbawienia wolności w inny sposób, a także przy rozpatrywaniu przez sądy i organy
administracyjne państwa przyjmującego spraw dotyczących tych osób,
8)
załatwia spory między załogą a kapitanem statku,
9)
udziela pomocy członkom załogi statku pozostałym na lądzie z powodu choroby lub z
innych przyczyn oraz umożliwia im powrót do Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej,
10)
podejmuje interwencje w razie dyskryminowania statku lub członków jego załogi.
2.
Szczegółowy zakres funkcji, o których mowa w ust. 1, określają odrębne przepisy.
3.
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do funkcji konsula w odniesieniu do statków
żeglugi śródlądowej i powietrznej, środków komunikacji lądowej, a także ich załóg,
pasażerów i ładunków.
Art. 29.
Poza funkcjami określonymi w ustawie konsul może wykonywać inne funkcje przewidziane
przez prawo i zwyczaje międzynarodowe, powierzone mu przez Ministra Spraw Zagranicznych.
Art. 30.
1.
Konsul wykonuje funkcje w taki sposób, aby umacniać zaufanie i szacunek obywateli
polskich i cudzoziemców do ustroju społeczno-politycznego i prawa Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej oraz do jej organów. W tym celu podejmuje działania niezbędne do szybkiego,
sprawnego i prawidłowego załatwiania zgłaszanych mu spraw, informowania obywateli
polskich o powstałym lub mogącym powstać zagrożeniu ich praw i interesów oraz udzielania
im, na wniosek lub z własnej inicjatywy, rad i wskazówek co do obrony tych praw i
interesów.
2.
Konsul odmówi wykonania czynności, która byłaby sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia
społecznego.
Art. 31.
1.
Szczegółowy tryb postępowania przed konsulem określa Minister Spraw Zagranicznych.
2.
W sprawach należących do właściwości konsula stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące skarg i wniosków, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu tego kodeksu
jest Minister Spraw Zagranicznych.
3.
Minister Spraw Zagranicznych, w drodze rozporządzenia, może dostosować przepisy dotyczące
terminów załatwiania skarg i wniosków do warunków pracy konsula
Art. 32.
1.
Konsul pobiera opłaty za wykonane czynności konsularne
2.
Minister Spraw Zagranicznych w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami w drodze
rozporządzenia, określa zasady pobierania opłat konsularnych oraz ich wysokość.
Rozdział 3
Przepisy końcowe
Art. 33.
W ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o urzędzie Ministra Spraw Zagranicznych po art. 3 dodaje się art. 3a w brzmieniu:
„
Art. 3a.
1.
Minister Spraw Zagranicznych:
1)
mianuje za zgodą Rady Państwa konsulów mających pełnić funkcje kierowników urzędów
konsularnych i występuje do Rady Państwa z wnioskami o wystawienie im listów komisyjnych,
2)
występuje do Rady Państwa z wnioskami o udzielenie exequatur konsulom państw obcych,
3)
wystawia listy komisyjne i udziela exequatur w wypadkach, które określa Rada Państwa.
2.
Mianowanie konsulów, którym listy komisyjne wystawia Minister Spraw Zagranicznych,
nie wymaga zgody Rady Państwa.
”
Art. 34.
1.
Tracą moc:
1)
ustawa z dnia 11 listopada 1924 r. o organizacji konsulatów i o czynnościach konsulów ,
2)
ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. o uregulowaniu niektórych spraw konsularnych .
2.
Do czasu wydania rozporządzenia przewidzianego w art. 32 ust. 2 pozostają w mocy przepisy
dotychczasowe
Art. 35.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1984 r.