Ustawaz dnia 31 stycznia 1980 r.o ochronie i kształtowaniu środowiska
Spis treści
- Treść ustawy
- Dział I - Przepisy ogólne
- Dział II - Podstawowe kierunki ochrony środowiska
- Rozdział 1 - Ochrona powierzchni ziemi oraz kopalin
- Rozdział 2 - Ochrona wód oraz środowiska morskiego
- Rozdział 3 - Ochrona powietrza atmosferycznego
- Rozdział 4 - Ochrona świata roślinnego i zwierzęcego
- Rozdział 5 - Ochrona walorów krajobrazowych oraz wypoczynkowych środowiska
- Rozdział 6 - Ochrona zieleni w miastach i wsiach
- Rozdział 7 - Ochrona środowiska przed hałasem i wibracjami
- Rozdział 8 - Ochrona środowiska przed odpadami i innymi zanieczyszczeniami
- Rozdział 9 - Ochrona przed promieniowaniem
- Dział III - Wykonywanie ochrony środowiska
- Dział IV - Odpowiedzialność za skutki naruszenia stanu środowiska
- Dział V - Środki ekonomiczne ochrony środowiska
- Dział VI - Organizacja ochrony środowiska
- Dział VII - Przepisy karne
- Dział VIII - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść ustawy
Polska Rzeczpospolita Ludowa zapewnia ochronę i racjonalne kształtowanie środowiska
stanowiącego dobro ogólnonarodowe oraz tworzy warunki sprzyjające urzeczywistnieniu
prawa obywateli do wszechstronnego korzystania z wartości środowiska.
Kierując się powyższymi zasadami konstytucyjnymi uznaje się za niezbędne:
-
-kształtowanie środowiska zgodnie z potrzebami społeczeństwa i gospodarki narodowej,
-
-zharmonizowanie rozwoju sił wytwórczych, nauki i techniki z potrzebami ochrony środowiska,
-
-określenie środków prawnych zapewniających korzystanie ze środowiska zgodnie z potrzebami społecznymi,
-
-uczynienie z zadań mających na celu ochronę środowiska obowiązku organów państwowych, jednostek państwowych, organizacji spółdzielczych, społecznych i zawodowych,
-
-ochronę środowiska przez każdego obywatela
i w związku z tym stanowi się, co następuje:
Dział I
Przepisy ogólne
Rozdział 1
Zasady ogólne
Art. 1.
1.
Ustawa określa zasady ochrony i racjonalnego kształtowania środowiska, zmierzające
do zapewnienia współczesnemu i przyszłym pokoleniom korzystnych warunków życia oraz
realizacji prawa do korzystania z zasobów środowiska i zachowania jego wartości.
2.
Środowiskiem w rozumieniu ustawy jest ogół elementów przyrodniczych, w szczególności
powierzchnia ziemi łącznie z glebą, kopaliny, wody, powietrze atmosferyczne, świat
roślinny i zwierzęcy, a także krajobraz, znajdujących się zarówno w stanie naturalnym,
jak też przekształconych w wyniku działalności człowieka.
Art. 2.
1.
Ochrona środowiska polega na działaniu lub zaniechaniu umożliwiającym zachowanie bądź
przywrócenie równowagi przyrodniczej koniecznej do osiągnięcia celu, o którym mowa
w art. 1 ust. 1. Ochrona ta wyraża się w szczególności w:
1)
racjonalnym kształtowaniu środowiska,
2)
racjonalnym gospodarowaniu zasobami przyrodniczymi,
3)
przeciwdziałaniu lub zapobieganiu szkodliwym wpływom na środowisko, powodującym jego
zniszczenie, uszkodzenie, zanieczyszczenie, zmiany cech fizycznych lub charakteru
elementów przyrodniczych,
4)
przywracaniu do stanu właściwego elementów przyrodniczych.
2.
Racjonalne gospodarowanie zasobami przyrodniczymi środowiska polega w szczególności
na:
1)
korzystaniu z zasobów tylko w zakresie uzasadnionym interesem społecznym, przy ocenie
którego uwzględnia się, obok wskazań długookresowego, kompleksowego rachunku ekonomicznego,
także inne niż gospodarcze znaczenie tych zasobów dla równowagi przyrodniczej i dla
warunków życia ludzi,
2)
zapewnieniu pierwszeństwa przedsięwzięciom umożliwiającym oszczędne wykorzystanie
zasobów, zwłaszcza w drodze powtórnego lub wielokrotnego ich wykorzystywania w procesach
gospodarczych,
3)
niepogarszaniu stanu środowiska.
Art. 3.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
równowadze przyrodniczej - rozumie się przez to stan, w którym istnieje równowaga
we wzajemnym oddziaływaniu na określonym obszarze - człowieka, składników przyrody
żywej i układu warunków siedliskowych tworzonych przez składniki przyrody nieożywionej,
2)
zasobach przyrodniczych środowiska - rozumie się przez to zasoby elementów przyrodniczych,
o których mowa w art. 1 ust. 2,
3)
kształtowaniu środowiska - rozumie się przez to oddziaływanie na środowisko, mające
na celu uzyskanie zamierzonych efektów społecznych lub gospodarczych, z równoczesnym
zachowaniem równowagi przyrodniczej, a zwłaszcza warunków do odnawiania się zasobów,
4)
ściekach - rozumie się przez to substancje ciekłe, które wprowadzane bezpośrednio
lub za pośrednictwem urządzeń kanalizacyjnych do wód albo do ziemi mogą je zanieczyszczać,
zmieniać ich stan fizyczny, chemiczny lub biologiczny albo działać niszcząco na świat
roślinny lub zwierzęcy,
5)
odpadach - rozumie się przez to zużyte przedmioty oraz substancje stałe, a także nie
będące ściekami substancje ciekłe, powstające w związku z bytowaniem człowieka lub
działalnością gospodarczą, nieprzydatne w miejscu lub czasie, w którym powstały, i
uciążliwe dla środowiska,
6)
uciążliwościach dla środowiska - rozumie się przez to zjawiska fizyczne lub stany
utrudniające życie albo dokuczliwe dla otaczającego środowiska, a zwłaszcza hałas,
wibracje, zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego i zanieczyszczenie odpadami;
przez szkodliwe uciążliwości dla środowiska rozumie się wymienione zjawiska lub stany
o natężeniu utrudniającym życie albo dokuczliwe dla środowiska w stopniu powodującym
zagrożenie zdrowia ludzi, uszkodzenie albo zniszczenie środowiska,
7)
walorach krajobrazowych środowiska - rozumie się przez to wartości ekologiczne, estetyczne,
widokowe i kulturowe terenu i związanych z nim elementów przyrodniczych, ukształtowanych
przez siły przyrody lub w wyniku działalności człowieka,
8)
jednostkach organizacyjnych - rozumie się przez to jednostki gospodarki uspołecznionej
oraz jednostki nie będące jednostkami gospodarki uspołecznionej,
9)
ministrze - rozumie się przez to również kierownika urzędu centralnego,
10)
przepisach o ochronie środowiska - rozumie się przez to także inne przepisy regulujące
sprawy ochrony środowiska lub jego elementów przyrodniczych.
Art. 4.
Z zasobów przyrodniczych środowiska, służących zaspokojeniu potrzeb społeczno-gospodarczych,
można korzystać wyłącznie w zakresie ustalonym w narodowych planach społeczno-gospodarczych
i w planach zagospodarowania przestrzennego oraz przepisach o ochronie środowiska.
Art. 5.
1.
Ochrona środowiska stanowi istotny element polityki społeczno-gospodarczej Państwa.
Zadania związane z ochroną środowiska są ujmowane w narodowych planach społeczno-gospodarczych
i w planach zagospodarowania przestrzennego, w aktach normatywnych oraz uwzględniane
w działalności organów państwowych, jednostek organizacyjnych i organizacji społecznych.
2.
Przedsięwzięcia w zakresie ochrony środowiska stanowią część składową zadań społeczno-gospodarczych.
3.
W narodowych planach społeczno-gospodarczych uwzględnia się, jako integralną część
przewidzianych w nich przedsięwzięć, zadania i środki zapewniające skuteczną ochronę
środowiska oraz usuwanie skutków działalności wpływającej ujemnie na środowisko.
4.
W planach, o których mowa w ust. 3, w szczególności:
1)
określa się przedsięwzięcia niezbędne do zapewnienia ochrony środowiska lub przywrócenia
go do stanu właściwego,
2)
ustala się warunki podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, umożliwiającej
uzyskanie optymalnych efektów w zakresie ochrony środowiska, oraz zapewnia niezbędne
na ten cel środki,
3)
wykorzystuje się osiągnięcia nauki i techniki, zmniejszające lub eliminujące zagrożenie
środowiska.
Art. 6.2 orzeczenia
1.
Przy ustalaniu w planach zagospodarowania przestrzennego kierunków rozwoju kraju,
województw, miast oraz gmin należy uwzględniać potrzeby ochrony środowiska.
2.
W planach zagospodarowania przestrzennego zapewnia się warunki utrzymania równowagi
przyrodniczej, racjonalną gospodarkę zasobami przyrodniczymi środowiska i ochronę
walorów krajobrazowych oraz warunków klimatycznych. Przeznaczenie i sposoby zagospodarowania
terenów powinny w największym stopniu zapewniać zachowanie ich walorów naturalnych.
3.
W planach zagospodarowania przestrzennego przy przeznaczaniu terenów na poszczególne
cele oraz określaniu zadań związanych z zagospodarowaniem tych terenów, w strukturze
wykorzystania terenów ustala się proporcje pozwalające na zachowanie lub przywracanie
na nich równowagi przyrodniczej i prawidłowych warunków życia.
4.
W planach zagospodarowania przestrzennego w szczególności:
1)
ustala się programy racjonalnego wykorzystania powierzchni ziemi i racjonalnego gospodarowania
zasobami gleby,
2)
zapewnia się kompleksowe rozwiązywanie problemów zabudowy miast i wsi, ze szczególnym
uwzględnieniem gospodarki wodnej, odprowadzania ścieków, składowania i unieszkodliwiania
odpadów, urządzania i kształtowania terenów zieleni,
3)
zapewnia się ochronę walorów krajobrazowych środowiska i warunków klimatycznych,
4)
uwzględnia się potrzeby ochrony powietrza atmosferycznego, ochrony przed hałasem i
wibracjami oraz przed promieniowaniem szkodliwym dla ludzi i środowiska, a także potrzeby
ochrony powierzchni ziemi na terenach eksploatacji złóż kopalin.
5.
W planach zagospodarowania przestrzennego określa się także sposób zagospodarowania
obszarów objętych szkodliwym oddziaływaniem na środowisko, powodowanym działalnością
gospodarczą, jeżeli oddziaływanie to nie może być wyeliminowane ani skutecznie ograniczone
przez zastosowanie odpowiednich środków technicznych, zmianę technologii lub wyznaczenie
stref ochronnych.
Art. 7.
1.
Rozstrzygnięcia organów administracji państwowej nie mogą naruszać wymagań ochrony
środowiska, a w szczególności ustaleń planów zagospodarowania przestrzennego dotyczących
ochrony środowiska.
2.
Decyzja administracyjna sprzeczna z przepisem ust. 1 jest nieważna.
Art. 8.
1.
Polska Rzeczpospolita Ludowa rozwija współpracę międzynarodową w sprawach ochrony
środowiska.
2.
Zawierane przez Polską Rzeczpospolitą Ludową umowy międzynarodowe powinny uwzględniać
potrzeby ochrony środowiska.
Rozdział 2
Tworzenie warunków ochrony środowiska
Art. 9.
W toku realizacji zadań ochrony środowiska stosuje się, wynikające z aktualnego stanu
wiedzy, środki i metody zapewniające maksymalną skuteczność ochrony, określone po
rozpoznaniu czynników szkodliwych dla środowiska i stopnia ich szkodliwości.
Art. 10.
1.
Szkoły wyższe, placówki naukowe, instytuty naukowo-badawcze oraz jednostki organizacyjne
prowadzące działalność naukowo-badawczą uczestniczą w tworzeniu warunków ochrony środowiska
w szczególności przez prowadzenie badań naukowych w ścisłym związku z potrzebami ochrony
środowiska, podejmowanie badań i doświadczeń dotyczących technologii produkcji i wyrobów
przemysłowych nie szkodzących środowisku, współdziałanie w rozwoju postępu technicznego,
z uwzględnieniem potrzeb środowiska, popularyzację krajowych i zagranicznych zdobyczy
nauki i techniki w dziedzinie ochrony środowiska oraz ich praktycznego zastosowania.
2.
Organy i instytucje koordynujące oraz kierujące działalnością naukową i naukowo-badawczą,
a także szkoły wyższe, placówki naukowe i naukowo-badawcze, obejmujące swym zakresem
działania dziedziny nauki lub dyscypliny naukowe wiążące się z zagadnieniami ochrony
środowiska, są obowiązane uwzględniać w ustalanych programach oraz w swej działalności
badania dotyczące tych zagadnień i badania te rozwijać.
Art. 11.
1.
Szkoły wszystkich stopni są obowiązane uwzględniać problematykę ochrony środowiska
w działalności dydaktyczno-wychowawczej, obejmując ją programami nauczania.
2.
Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy również jednostek prowadzących kursy mające
na celu podnoszenie kwalifikacji pracowników.
Art. 12.
Środki masowego przekazu są obowiązane kształtować właściwy stosunek społeczeństwa
do ochrony środowiska oraz popularyzować zasady tej ochrony w publikacjach i audycjach.
Dział II
Podstawowe kierunki ochrony środowiska
Rozdział 1
Ochrona powierzchni ziemi oraz kopalin
Art. 13.
1.
Powierzchnia ziemi łącznie z glebą i rzeźbą terenu podlega ochronie, polegającej w
szczególności na zapobieganiu i przeciwdziałaniu ich niekorzystnym zmianom, a w razie
uszkodzenia lub zniszczenia - na przywróceniu do właściwego stanu.
2.
Części powierzchni ziemi oraz rzeźba terenu, których ochrona leży w interesie społecznym
ze względów naukowych, estetycznych, historyczno-pamiątkowych lub innych, podlegają
ochronie przewidzianej w przepisach o ochronie przyrody.
3.
Jednostki organizacyjne i osoby fizyczne są obowiązane racjonalnie gospodarować zasobami
gleby, zapewniać ochronę jej wartości produkcyjnych i innych niezbędnych do zachowania
równowagi przyrodniczej.
4.
Grunty rolne wysokiej jakości i grunty leśne nie mogą być przeznaczone na cele nierolnicze
i nieleśne, w tym także na cele inwestycyjne.
5.
Odstępstwa od zasad określonych w ust. 4 są dopuszczalne jedynie w wypadkach wyjątkowo
uzasadnionych, gdy zezwalają na to przepisy szczególne.
6.
Szczegółowe zasady ochrony zasobów gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów
określają przepisy szczególne.
Art. 14.
Przy zmianie przeznaczenia gruntów rolnych, leśnych i innych uprawnych, zadrzewionych
lub zakrzewionych uwzględnia się, oprócz wskazań długookresowego, kompleksowego rachunku
ekonomicznego, także inne niż gospodarcze znaczenie gruntów w utrzymaniu równowagi
przyrodniczej i kształtowaniu warunków życia.
Art. 15.
1.
Jednostki organizacyjne i osoby fizyczne użytkujące grunty są obowiązane zapewnić
ochronę gleby przed erozją, niszczeniem mechanicznym oraz zanieczyszczeniem substancjami
szkodliwymi, a jeśli prowadzą działalność związaną z użytkowaniem rolniczym lub leśnym
- są obowiązane stosować właściwe metody uprawy, w szczególności płodozmiany i nawożenie
organiczne niezbędne do zachowania lub stworzenia właściwych warunków rozwoju organizmów
i stosunków wodnych w glebie.
2.
Jednostki organizacyjne i osoby fizyczne prowadzące działalność nie związaną z użytkowaniem
rolniczym lub leśnym gruntów są obowiązane wykonywać tę działalność w sposób chroniący
glebę przed zanieczyszczeniem substancjami szkodliwymi.
3.
Jednostki organizacyjne i osoby fizyczne prowadzące działalność związaną z rolniczym
lub leśnym użytkowaniem gruntów stosują środki chemiczne i biologiczne, wprowadzane
bezpośrednio lub pośrednio do gleby, w ilościach i w sposób nie naruszający równowagi
przyrodniczej, a zwłaszcza nie powodujący szkodliwego zanieczyszczenia gleby lub wody,
niszczenia zwierząt, roślin i ekosystemów albo pogorszenia warunków ich życia lub
hodowli.
4.
Ministrowie Rolnictwa oraz Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w porozumieniu z Ministrami
Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Zdrowia i Opieki Społecznej,
w drodze rozporządzenia, określą sposób, zakres i warunki stosowania środków, o których
mowa w ust. 3, dostosowanych do potrzeb ochrony środowiska.
5.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi szczegółowe zasady ochrony powierzchni
ziemi.
Art. 16.
1.
Złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami
oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym również kopalin towarzyszących.
2.
Organy administracji państwowej w planach zagospodarowania przestrzennego i w decyzjach
w sprawie ustalenia lokalizacji oraz miejsca i warunków realizacji inwestycji na terenach,
na których znajdują się złoża kopalin, uwzględniają aktualne i przyszłe potrzeby eksploatacji
tych złóż.
Art. 17.1 orzeczenie
1.
Eksploatację złoża kopaliny prowadzi się w sposób gospodarczo uzasadniony oraz przy
zastosowaniu środków ograniczających szkody w środowisku i przy zapewnieniu racjonalnego
wydobycia i zagospodarowania kopalin.
2.
Jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne podejmujące eksploatację złóż kopaliny
lub prowadzące tę eksploatację są obowiązane przedsiębrać środki niezbędne do ochrony
zasobów złoża, jak również do ochrony powierzchni ziemi oraz wód powierzchniowych
i podziemnych, sukcesywnie prowadzić rekultywację terenów poeksploatacyjnych oraz
przywracać do właściwego stanu inne elementy przyrodnicze środowiska.
3.
Zasady gospodarowania złożem kopaliny i związanej z eksploatacją złoża ochrony środowiska
określają przepisy szczególne.
Rozdział 2
Ochrona wód oraz środowiska morskiego
Art. 18.
Wody śródlądowe powierzchniowe i podziemne oraz środowisko morskie podlegają, ochronie
polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami, zapobieganiu lub przeciwdziałaniu
naruszania równowagi przyrodniczej i wywoływania w wodach zmian powodujących ich nieprzydatność
dla ludzi, dla świata roślinnego lub zwierzęcego albo dla gospodarki narodowej.
Art. 19.
Jeżeli zamierzone korzystanie z wód śródlądowych lub wód tworzących środowisko morskie
może spowodować znaczne przekształcenie środowiska, jednostka organizacyjna podejmująca
działalność inwestycyjną lub eksploatacyjną jest obowiązana opracować program przedsięwzięć
i zadań niezbędnych do nowego ukształtowania środowiska zapewniającego równowagę przyrodniczą.
Działalność zmierzająca do nowego ukształtowania środowiska stanowi część składową
przedsięwzięcia związanego z korzystaniem z wód.
Art. 20.
1.
Przy przygotowywaniu i wykonywaniu robót melioracyjnych, odwodnień budowlanych oraz
innych robót ziemnych zmieniających stosunki wodne jednostki organizacyjne i osoby
fizyczne są obowiązane stosować środki zapewniające utrzymanie w glebie stosunków
wodnych niezbędnych do zachowania równowagi przyrodniczej.
2.
Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska ustala warunki prowadzenia robót, o których
mowa w ust. 1, podejmowanych na terenach o szczególnych wartościach społeczno-gospodarczych,
a zwłaszcza na terenach, na których znajdują się skupienia roślinności o szczególnej
wartości z punktu widzenia przyrodniczego lub gospodarczego, terenach o walorach krajobrazowych
i ekologicznych, terenach masowych lęgów ptactwa, występowania skupień gatunków chronionych
i tarlisk ryb.
Art. 21.
Wody podziemne i obszary ich zasilania podlegają szczególnej ochronie, polegającej
zwłaszcza na niedopuszczeniu do zanieczyszczania wód oraz zapobieganiu i przeciwdziałaniu
szkodliwym wpływom na obszary ich zasilania.
Art. 22.
Przedsięwzięcia gospodarcze wpływające na stan zasobów wodnych na określonym obszarze
oraz na stosunki wodne na tym obszarze należy poprzedzić kompleksową ekspertyzą obejmującą
skutki realizacji przedsięwzięcia, w tym również na obszarach sąsiednich.
Art. 23.
1.
Terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego za zgodą Ministra Administracji,
Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska ograniczy lub zakaże używania jednostek
pływających lub niektórych ich rodzajów na określonych ciekach lub zbiornikach wodnych,
jeżeli jest to konieczne do utrzymania środowiska we właściwym stanie.
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy używania jednostek pływających związanych z utrzymaniem
cieków lub zbiorników wodnych.
Art. 24.3 orzeczenia
Szczegółowe zasady gospodarki wodnej i ochrony wód, a także zasady ochrony środowiska
morskiego oraz organy administracji państwowej właściwe w sprawach tej ochrony określają
przepisy szczególne.
Rozdział 3
Ochrona powietrza atmosferycznego
Art. 25.
Ochrona powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniem polega na zapobieganiu przekraczania
dopuszczalnych stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu atmosferycznym i
ograniczaniu lub eliminowaniu wprowadzanych do powietrza atmosferycznego ilości tych
substancji przez zakłady produkcyjne i usługowe, pojazdy mechaniczne, hałdy, wysypiska
i inne źródła zanieczyszczenia.
Art. 26.
Zanieczyszczeniem powietrza atmosferycznego jest wprowadzanie do powietrza substancji
stałych, ciekłych lub gazowych w ilościach, które mogą ujemnie wpłynąć na zdrowie
człowieka, klimat, przyrodę żywą, glebę, wodę lub spowodować inne szkody w środowisku.
Art. 27.
Jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą są
obowiązane stosować metody, technologie i środki techniczne chroniące powietrze atmosferyczne
przed zanieczyszczeniem oraz w miarę potrzeby występować o wyznaczenie stref ochronnych
lub o określenie zasad zagospodarowania obszaru, o którym mowa w art. 6 ust. 5.
Art. 28.
1.
Przy podejmowaniu przedsięwzięć, z którymi związane jest wprowadzanie do powietrza
atmosferycznego substancji zanieczyszczających, uwzględnia się aktualny i przewidywany
stan zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego na danym obszarze, określany przez
właściwe organy administracji państwowej.
2.
Jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą powodującą
wprowadzanie do powietrza atmosferycznego substancji zanieczyszczających są obowiązane
prowadzić pomiary stężeń tych substancji.
Art. 29.1 orzeczenie
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi:
1)
dopuszczalne stężenie substancji zanieczyszczających powietrze atmosferyczne, zakres
i warunki odstępstw od tych stężeń, organy właściwe do orzekania w sprawach odstępstw,
2)
zasady ustalania przez terenowe organy administracji państwowej dopuszczalnych do
wprowadzenia do powietrza atmosferycznego rodzajów i ilości substancji zanieczyszczających,
3)
zasady przeprowadzania pomiarów stężeń substancji.
Art. 30.
1.
Terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego ustala w drodze decyzji
rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze atmosferyczne, dopuszczone
do wprowadzania do powietrza przez jednostkę organizacyjną lub osobę fizyczną podejmującą
lub prowadzącą działalność gospodarczą.
2.
Stosowanie się do ustaleń decyzji, o której mowa w ust. 1, nie wyłącza ani nie ogranicza
odpowiedzialności jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych za szkody powodowane
zanieczyszczeniem powietrza atmosferycznego.
Art. 31.
1.
W razie naruszenia przez jednostkę organizacyjną lub osobę fizyczną ustaleń decyzji,
o której mowa w art. 30 ust. 1, terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego,
niezależnie od zastosowania innych środków przewidzianych prawem, może wydać decyzję
o wstrzymaniu działalności powodującej naruszenie.
2.
W wypadkach określonych w ust. 1, na wniosek zainteresowanego, organ wymieniony w
tym przepisie może ustalić termin do usunięcia naruszenia, a w razie nieusunięcia
go w tym terminie - wstrzyma działalność powodującą naruszenie.
Art. 32.
1.
W razie szczególnie niekorzystnych warunków atmosferycznych lub z innych przyczyn,
mogących spowodować przekroczenie dopuszczalnego stężenia zanieczyszczeń powietrza
atmosferycznego na danym terenie w stopniu stanowiącym bezpośrednie zagrożenie dla
życia lub zdrowia ludzi - terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego
zarządzi na czas oznaczony ograniczenie lub zakaz wprowadzania określonych zanieczyszczeń
do powietrza atmosferycznego. Organ ten może też ograniczyć lub zakazać używania pojazdów
napędzanych silnikami spalinowymi na terenach, na których nastąpiło szkodliwe dla
zdrowia ludzi stężenie substancji zanieczyszczających powietrze atmosferyczne.
2.
Przepis ust. 1 może być stosowany odpowiednio w wypadku stężenia na określonym terenie
substancji zanieczyszczających powietrze atmosferyczne w stopniu stwarzającym poważne
zagrożenie stanu zabytków.
3.
Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w porozumieniu z
Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej, w drodze rozporządzenia:
1)
określi dopuszczalne do wprowadzania do powietrza atmosferycznego rodzaje i ilości
substancji zanieczyszczających, wytwarzanych przez silniki spalinowe,
2)
może w razie potrzeby - na określonym obszarze - zakazać używania paliw lub surowców
albo stosowania procesów technologicznych powodujących zanieczyszczenie powietrza
w stopniu zagrażającym zdrowiu ludzi.
Rozdział 4
Ochrona świata roślinnego i zwierzęcego
Art. 33.
1.
Ochrona świata roślinnego i zwierzęcego polega na racjonalnym korzystaniu z zasobów
świata roślinnego i zwierzęcego, ich odtwarzaniu w sposób zapewniający utrzymanie
równowagi przyrodniczej oraz zachowaniu w stanie nienaruszonym zasobów lub ich części,
o szczególnej wartości ze względu na potrzeby naukowe lub społeczne.
2.
Ochrona świata roślinnego i zwierzęcego ma na celu:
1)
tworzenie warunków prawidłowego rozwoju i optymalnego spełniania przez roślinność
i zwierzęta funkcji biologicznej na rzecz środowiska,
2)
zapobieganie lub ograniczanie szkodliwych oddziaływań na środowisko, które mogłyby
niekorzystnie wpływać na zasoby i stan świata roślinnego i zwierzęcego,
3)
zapobieganie, pochodzącemu z zewnątrz, zagrożeniu naturalnym kompleksom i tworom przyrody
o wyjątkowej wartości dla społeczeństwa i nauki,
4)
zapewnienie równowagi przyrodniczej, niezbędnej do zachowania gatunków ginących, ochrony
gatunków przed nadmierną eksploatacją i ochrony cennych ekosystemów.
Art. 34.
1.
Ochronę świata roślinnego i zwierzęcego zapewnia się w szczególności w planach zagospodarowania
przestrzennego przez zabezpieczenie lasów i zadrzewień przed szkodliwym oddziaływaniem
zanieczyszczeń środowiska, zakładanie lasów, tworzenie zadrzewień lub skupień roślinności,
zwłaszcza gdy jest to konieczne ze względu na potrzebę ochrony gleby i świata zwierzęcego,
kształtowanie klimatu oraz inne potrzeby związane z zapewnieniem równowagi przyrodniczej
i zaspokojeniem potrzeb ludzi w zakresie wypoczynku.
2.
Administracja lasów i inne jednostki organizacyjne działające w dziedzinie gospodarki
leśnej oraz właściciele lasów i gruntów leśnych nie stanowiących własności Państwa
są obowiązani prowadzić racjonalną gospodarkę leśną, mającą na celu zachowanie równowagi
przyrodniczej i właściwej jakości środowiska.
3.
Organy administracji państwowej oraz jednostki organizacyjne i osoby fizyczne prowadzące
działalność gospodarczą są obowiązane chronić lasy przed szkodliwymi wpływami gazów,
pyłów i ścieków, powstających w związku z działalnością gospodarczą.
4.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi szczegółowe zasady ochrony lasów przed
szkodliwymi wpływami gazów, pyłów wydalanych w wyniku działalności gospodarczej prowadzonej
przez jednostki organizacyjne i osoby fizyczne oraz zasady współdziałania tych jednostek
i osób z administracją lasów w celu ochrony lasów i likwidacji szkód w lasach, spowodowanych
zanieczyszczeniami.
Art. 35.
1.
Zasady ochrony, cennych ze względu na szczególne wartości naukowe lub społeczne albo
unikalność lub rzadkość występowania, tworów przyrody oraz obszarów o wyjątkowych
naturalnych wartościach przyrodniczych, a także zasobów dziko rosnących roślin i dziko
żyjących zwierząt, określają przepisy o ochronie przyrody.
2.
Zasady ochrony zwierząt gospodarskich i domowych określają przepisy szczególne.
Art. 36.
1.
Ogrody botaniczne i zoologiczne ze względu na ich rolę społeczną, dydaktyczną, wychowawczo-kulturalną,
naukową i gospodarczą podlegają ochronie niezbędnej do zapewnienia prawidłowej działalności
i rozwoju tych placówek.
2.
Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w drodze rozporządzenia
określi zasady ochrony ogrodów botanicznych i zoologicznych.
Art. 37.
Zabrania się niszczenia roślinności służącej wiązaniu gleby oraz niszczenia roślin
i zwierząt przyczyniających się do oczyszczania środowiska, a zwłaszcza wód.
Rozdział 5
Ochrona walorów krajobrazowych oraz wypoczynkowych środowiska
Art. 38.
Walory krajobrazowe środowiska podlegają ochronie, polegającej na ich zachowaniu,
kształtowaniu lub odtwarzaniu.
Art. 39.
Walory krajobrazowe środowiska, o szczególnej wartości ze względu na potrzeby społeczne,
podlegają ochronie, której zasady i formy określają przepisy o ochronie przyrody.
Art. 40.
Ochronę walorów krajobrazowych środowiska i wynikające z niej zadania uwzględnia się
w planach społeczno-gospodarczych oraz w planach zagospodarowania przestrzennego.
Art. 41.
Rada narodowa stopnia wojewódzkiego może wprowadzić zakazy lub nakazy konieczne do
zapewnienia ochrony terenów posiadających walory wypoczynkowe i krajobrazowe przed
ich niszczeniem bądź utratą tych walorów.
Rozdział 6
Ochrona zieleni w miastach i wsiach
Art. 42.
1.
Rady narodowe, terenowe organy administracji państwowej i jednostki organizacyjne
zapewniają mieszkańcom miast korzystanie z przyrody żywej, przede wszystkim przez
tworzenie terenów zieleni miejskiej, łączących się - w miarę możliwości - z terenami
zalesionymi.
2.
Przez zieleń miejską rozumie się zespoły roślinności, znajdujące się na terenach przeznaczonych
w planie zagospodarowania przestrzennego na cele wypoczynkowe, zdrowotne i estetyczne,
w szczególności parki, zieleńce, zieleń na ulicach i placach, zieleń izolacyjną, pracownicze
ogrody działkowe.
Art. 43.
1.
Układ terenów zieleni miejskiej powinien zapewniać właściwe warunki zdrowotne, klimatyczne
i wypoczynkowe, niezbędne do zaspokojenia potrzeb mieszkańców miast, związanych z
zamieszkaniem, pracą i wypoczynkiem.
2.
Przy zmianie przeznaczenia terenu zieleni miejskiej na inne cele stosuje się tryb
przewidziany do opracowywania, uzgadniania i zatwierdzania planu zagospodarowania
przestrzennego jednostki osadniczej lub zespołu jednostek osadniczych. Zmiana przeznaczenia
terenów, na których znajduje się starodrzew, może być dokonana jedynie za zgodą wojewody,
a w miastach stopnia wojewódzkiego - Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej
i Ochrony Środowiska, wyrażoną przed wszczęciem postępowania zmierzającego do zmiany
planu.
3.
Przepis ust. 2 dotyczy również terenów jeszcze nie zagospodarowanych, lecz przeznaczonych
w planie zagospodarowania przestrzennego na cele, o których mowa w art. 42 ust. 2.
Art. 44.
1.
Na ulicach, placach i drogach publicznych środki chemiczne mogą być stosowane tylko
w taki sposób, aby nie szkodziły zieleni miejskiej.
2.
Roboty ziemne oraz inne roboty związane z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub
urządzeń technicznych, prowadzone w pobliżu drzew albo ich zespołów, mogą być wykonywane
wyłącznie w sposób nie szkodzący drzewom.
3.
Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w drodze rozporządzenia
ustala rodzaje środków, jakie mogą być stosowane w miejscach określonych w ust. 1,
oraz warunki ich stosowania.
Art. 45.
Tereny nie przeznaczone pod zabudowę oraz tereny przewidziane do zagospodarowania
w późniejszym terminie, a nie wykorzystane rolniczo, zagospodarowuje się zwłaszcza
poprzez zasadzenie na nich roślinności dostosowanej do otoczenia, z uwzględnieniem
okresu zagospodarowania, gdy ma ono charakter czasowy.
Art. 46.
Przepisy art. 42-45 stosuje się odpowiednio do terenów zieleni na obszarze wsi o zwartej
zabudowie.
Art. 47.
1.
Tereny na obszarach wsi pokryte drzewostanem o charakterze parkowym, stanowiące własność
lub będące w użytkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej, obejmuje się ochroną
jako parki wiejskie, jeżeli nie podlegają przepisom o ochronie zabytków.
2.
Rada narodowa stopnia wojewódzkiego:
1)
ustanawia park wiejski, określa jego granice oraz sposób wykonywania ochrony,
2)
może uznać za park wiejski tereny, na których znajduje się starodrzew, stanowiące
także własność osób fizycznych lub jednostek organizacyjnych nie będących jednostkami
gospodarki uspołecznionej; nie dotyczy to terenów zadrzewionych drzewami owocowymi
i terenów służących celom kultu religijnego oraz cmentarzy.
3.
Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w porozumieniu z
Ministrami Kultury i Sztuki oraz Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, w drodze rozporządzenia,
określi zasady uznawania terenów zadrzewionych na obszarach wsi za parki wiejskie,
ochrony tych parków i zarządzania nimi.
Art. 48.
1.
Jednostki organizacyjne i osoby fizyczne są obowiązane utrzymywać we właściwym stanie
drzewa i krzewy rosnące na użytkowanych nieruchomościach.
2.
Usunięcie drzew i krzewów z terenów nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem terenowego
organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ ten może uzależnić udzielenie
zezwolenia od przeniesienia drzew lub krzewów we wskazane przez siebie miejsce, jeżeli
takie przeniesienie jest możliwe, albo zastąpienia drzew lub krzewów przewidzianych
do usunięcia innymi drzewami lub krzewami.
3.
Zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru
zabytków może być wydane tylko przy zachowaniu wymagań określonych przepisami o ochronie
zabytków.
4.
Przepisu ust. 2 nie stosuje się do:
1)
drzew i krzewów w lasach i na gruntach leśnych,
2)
zadrzewień, drzew i krzewów w gospodarstwach rolnych, ogrodach działkowych i sadach,
3)
drzew i krzewów usuwanych z terenów zieleni miejskiej i z parków wiejskich w związku
z zabiegami pielęgnacyjnymi.
Rozdział 7
Ochrona środowiska przed hałasem i wibracjami
Art. 49.
1.
Ochrona przed hałasem i wibracjami polega na zapobieganiu ich powstawania lub przenikania
do środowiska.
2.
Jednostki organizacyjne i osoby fizyczne zapewniają ochronę środowiska przed hałasem
i wibracjami przez zaniechanie czynności powodujących hałas lub wibracje bądź przez
stosowanie odpowiednich środków technicznych zapobiegających powstawaniu albo przenikaniu
do środowiska hałasu lub wibracji, a także mających na celu zmniejszenie ich natężenia.
W miarę potrzeby należy izolować źródła hałasu lub wibracji w drodze ustanawiania
stref ochronnych.
Art. 50.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi:
1)
dopuszczalne natężenie hałasu i wibracji w środowisku,
2)
obowiązki organów administracji państwowej, jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych,
związane z ochroną ludzi i środowiska przed hałasem i wibracjami.
Art. 51.
1.
Terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego ustala stan natężenia
hałasu i wibracji w środowisku.
2.
Jeżeli hałas lub wibracje w środowisku przekraczają dopuszczalne natężenie, terenowy
organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego określa w drodze decyzji, dla
jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych, dopuszczalny poziom hałasu lub wibracji
przenikających do środowiska.
3.
W razie przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu lub wibracji określonego decyzją,
o której mowa w ust. 2, terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego
może wstrzymać działalność powodującą przekroczenie.
4.
W wypadkach określonych w ust. 3, na wniosek zainteresowanego, organ wymieniony w
tym przepisie może ustalić termin do usunięcia przekroczenia dopuszczalnego poziomu
hałasu lub wibracji, a w razie nieusunięcia go w tym terminie - wstrzyma działalność
powodującą przekroczenie.
Art. 52.
1.
Przebieg oraz rozwiązania techniczne tras komunikacyjnych powinny zapewniać możliwie
najmniejsze uciążliwości dla środowiska w zakresie hałasu i wibracji.
2.
Terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego może ustanawiać ograniczenia
co do czasu pracy lub korzystania z urządzeń technicznych oraz środków transportu
i komunikacji, stwarzających uciążliwości dla środowiska w zakresie hałasu i wibracji.
Rozdział 8
Ochrona środowiska przed odpadami i innymi zanieczyszczeniami
Art. 53.
Jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, w
wyniku której powstają odpady, są obowiązane chronić środowisko przed zanieczyszczeniem,
niszczeniem lub innym ujemnym oddziaływaniem tych odpadów oraz postępować w sposób
zapewniający ochronę środowiska przed odpadami, uwzględniając w pierwszej kolejności
ich gospodarcze wykorzystanie.
Art. 54.
1.
Odpady, których nie można wykorzystać gospodarczo, likwiduje się lub unieszkodliwia,
gromadzi albo wylewa w miejscach wyznaczonych na ten cel w planach zagospodarowania
przestrzennego, w sposób zapewniający ochronę środowiska.
2.
Obowiązki wymienione w ust. 1 ciążą na jednostkach organizacyjnych i osobach fizycznych,
o których mowa w art. 53.
3.
Sposób usuwania i unieszkodliwiania odpadów grożących skażeniem lub zakażeniem i innych
szczególnie szkodliwych dla środowiska wymaga uzgodnienia z terenowym organem administracji
państwowej stopnia wojewódzkiego.
4.
Przepisy ust. 1-3 stosuje się również do usuwania i likwidacji surowców, produktów
i innych materiałów uznanych za nieprzydatne do wykorzystania gospodarczego.
Art. 55.
Jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne wytwarzające opakowania oraz inne wyroby,
które po wykorzystaniu lub zużyciu zagrażałyby środowisku, są obowiązane określić
sposób ich powtórnego wykorzystania, a w razie braku takich możliwości - sposób gromadzenia
lub likwidacji zapewniający ochronę środowiska.
Art. 56.
Terenowe organy administracji państwowej zapewniają warunki organizacyjne i techniczne
niezbędne dla ochrony środowiska przed odpadami oraz dbają o utrzymanie porządku i
czystości na terenie objętym ich właściwością.
Art. 57.
1.
Utrzymanie porządku i czystości polega na usuwaniu z terenów miast i wsi o zwartej
zabudowie oraz z poszczególnych nieruchomości odpadów i innych zanieczyszczeń powstających
w związku z bytowaniem człowieka i jego działalnością oraz na oczyszczaniu ze śmieci,
odpadów, śniegu, lodu i błota ulic, dróg i placów publicznych.
2.
Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, ciąży na:
1)
właścicielach i zarządcach nieruchomości,
2)
użytkownikach lokali, nieruchomości oraz obiektów przeznaczonych do celów handlowych,
gastronomicznych, magazynowych i innych celów gospodarczych, jak też obiektów przeznaczonych
na cele użyteczności publicznej,
3)
kierownikach budów - w stosunku do nieruchomości będących terenami budowy,
4)
jednostkach organizacyjnych użytkujących tereny służące komunikacji publicznej,
5)
terenowych organach administracji państwowej stopnia podstawowego - w stosunku do
terenów nie wymienionych w pkt 1-4.
Art. 58.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi:
1)
szczegółowe zadania terenowych organów administracji państwowej w sprawach ochrony
środowiska przed odpadami i przed innymi zanieczyszczeniami,
2)
szczegółowe obowiązki jednostek organizacyjnych i osób fizycznych, wynikające z art.
53-55 i 57,
3)
zasady odpłatnego lub nieodpłatnego utrzymania porządku i czystości przez komunalne
przedsiębiorstwa (zakłady) oczyszczania.
Rozdział 9
Ochrona przed promieniowaniem
Art. 59.
Substancje promieniotwórcze i urządzenia wytwarzające szkodliwe promieniowanie mogą
być używane wyłącznie pod warunkiem zapewnienia należytej ochrony przed ich szkodliwym
oddziaływaniem na ludzi i środowisko.
Art. 60.
1.
Jednostki organizacyjne, które wytwarzają, używają, przemieszczają lub przechowują
substancje promieniotwórcze albo używają urządzeń wytwarzających promieniowanie szkodliwe
dla ludzi i środowiska, są obowiązane stosować środki zabezpieczające przed oddziaływaniem
źródeł promieniowania.
2.
Obiekty budowlane, w których jest prowadzona działalność związana z wykorzystywaniem
substancji promieniotwórczych lub stosowaniem urządzeń wytwarzających promieniowanie
szkodliwe dla ludzi i środowiska, projektuje się, buduje, eksploatuje i likwiduje
w sposób nie stwarzający zagrożenia dla ludzi i środowiska. Obiekty te w miarę potrzeby
otacza się strefami ochronnymi, o których mowa w art. 71 ust. 1.
Art. 61.
Gospodarcze wykorzystywanie odpadów przemysłowych zawierających substancje promieniotwórcze
następuje na podstawie decyzji Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska, wydanej po
porozumieniu z organem właściwym w sprawach ochrony radiologicznej i Państwową Inspekcją
Sanitarną.
Art. 62.
Jednostki organizacyjne, które wykorzystują substancje promieniotwórcze lub stosują
urządzenia wytwarzające promieniowanie szkodliwe dla ludzi i środowiska, są obowiązane
prowadzić pomiary natężeń promieniowania przenikającego do środowiska.
Art. 63.
1.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi szczegółowe zasady ochrony przed promieniowaniem
szkodliwym dla ludzi i środowiska.
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy ochrony przed promieniowaniem jonizującym, której zasady
określają przepisy szczególne.
Dział III
Wykonywanie ochrony środowiska
Rozdział 1
Obowiązki jednostek organizacyjnych i osób fizycznych
Art. 64.
1.
Jednostki organizacyjne i osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą są obowiązane
zapewniać ochronę środowiska oraz eliminować lub ograniczać uciążliwości szkodliwe
dla środowiska.
2.
Jednostki organizacyjne i osoby fizyczne prowadzące albo zamierzające podjąć działalność,
która może być szkodliwa dla środowiska, są obowiązane zastosować środki zapewniające
jego ochronę.
Art. 65.
Osoby fizyczne są obowiązane przestrzegać wymagań ochrony środowiska również jeżeli
korzystają ze środowiska w celach innych niż gospodarcze, a zwłaszcza w celach turystycznych
lub wypoczynkowych.
Art. 66.
Organy administracji państwowej oraz jednostki organizacyjne i osoby fizyczne prowadzące
działalność gospodarczą są obowiązane zapewniać ochronę środowiska w szczególności
przez:
1)
rozmieszczanie środków produkcji w sposób najmniej szkodliwy dla środowiska,
2)
zapewnianie w przygotowywanej lub prowadzonej działalności gospodarczej wymaganej
ochrony elementów przyrodniczych lub ich części oraz przywracanie ich do właściwego
stanu, jeżeli w wyniku działalności gospodarczej utraciły swą wartość użytkową,
3)
dbałość o walory krajobrazowe środowiska,
4)
stosowanie w działalności gospodarczej technologii i rozwiązań technicznych stwarzających
jak najmniejsze zagrożenie lub uciążliwości dla środowiska, a w szczególności technologii
małoodpadowych i bezodpadowych,
5)
budowę lub instalowanie oraz sprawne funkcjonowanie i eksploatację urządzeń chroniących
środowisko,
6)
instalowanie aparatury kontrolno-pomiarowej oraz prowadzenie niezbędnych pomiarów,
7)
uwzględnianie wymagań ochrony środowiska w projektowanych, konstruowanych i wytwarzanych
maszynach, urządzeniach technicznych i innych wyrobach,
8)
gospodarcze wykorzystanie odpadów i ścieków albo skuteczne ich unieszkodliwianie lub
likwidację,
9)
wykorzystanie osiągnięć naukowych i technicznych, stosowanie środków ekonomicznych,
prawnych i organizacyjnych w celu ochrony środowiska.
Art. 67.
1.
Pracownicy jednostek organizacyjnych są obowiązani postępować w sposób zapewniający
przestrzeganie wymagań ochrony środowiska.
2.
Kierownik jednostki organizacyjnej jest obowiązany organizować pracę w sposób zapewniający
ochronę środowiska, a w szczególności:
1)
zapewniać przestrzeganie przepisów o ochronie środowiska,
2)
zapewniać funkcjonowanie urządzeń chroniących środowisko,
3)
zapewniać usuwanie przyczyn zagrożenia lub naruszenia środowiska,
4)
powierzać funkcje związane z zapewnieniem ochrony środowiska osobom posiadającym odpowiednie
przygotowanie zawodowe.
Rozdział 2
Ochrona środowiska w działalności inwestycyjnej
Art. 68.
1.
Inwestor, projektant i wykonawca robót, każdy w swoim zakresie zadań, są obowiązani:
1)
uwzględniać w działalności inwestycyjnej wymagania ochrony środowiska,
2)
zapewniać stosowanie w budownictwie, zwłaszcza mieszkaniowym i budownictwie użyteczności
publicznej - materiałów i elementów budowlanych skutecznie chroniących użytkowników
obiektów budowlanych przed hałasem i wibracjami, a także przed innym szkodliwym oddziaływaniem
na zdrowie ludzkie.
2.
Inwestor i projektant przy przygotowywaniu inwestycji o charakterze gospodarczym są
obowiązani stosować procesy technologiczne najmniej uciążliwe dla środowiska oraz
racjonalnie rozwiązać problemy postępowania z odpadami i ściekami, w szczególności
gospodarczego ich wykorzystania.
3.
Organ administracji państwowej ustalający miejsce realizacji inwestycji oraz inwestor
i projektant są obowiązani zapewnić oszczędne korzystanie z terenu potrzebnego dla
podejmowanej inwestycji.
4.
Nowo zbudowany lub zmodernizowany obiekt budowlany lub zespół obiektów nie może być
oddany do użytku, jeżeli nie wykonano wymaganych przepisami lub przewidzianych w ramach
danej inwestycji urządzeń chroniących środowisko.
5.
Rozwiązania projektowe inwestycji mogących zagrozić środowisku wymagają uzgodnienia
z terenowym organem administracji państwowej stopnia wojewódzkiego.
Art. 69.
1.
Przy lokalizacji inwestycji uwzględnia się wymagania ochrony środowiska, wynikające
z planów zagospodarowania przestrzennego i przepisów o ochronie środowiska.
2.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia może określić obszary wymagające szczególnej
ochrony, na których lokalizowane inwestycje lub przedsięwzięcia budowlane wpływające
niekorzystnie na środowisko wymagają zgody Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej
i Ochrony Środowiska.
Art. 70.
1.
Organ administracji państwowej właściwy w sprawach ochrony środowiska może zażądać
od inwestora, a także od właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego albo zespołu
obiektów, przedłożenia opinii sporządzonej przez wskazanego rzeczoznawcę co do oddziaływania
inwestycji lub obiektu budowlanego albo zespołu obiektów na środowisko.
2.
Koszty opinii, o której mowa w ust. 1, ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu
budowlanego lub zespołu obiektów.
3.
W razie nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie żądanej opinii jej wykonanie może być
zlecone na koszt zobowiązanego.
4.
Opinie dotyczące ochrony środowiska opracowują wpisane na listę rzeczoznawców szkoły
wyższe, placówki naukowe, instytuty naukowo-badawcze oraz jednostki organizacyjne
prowadzące działalność naukowo-badawczą, jak też stowarzyszenia naukowe, naukowo-techniczne
i osoby fizyczne. Listę tę ustala i prowadzi Minister Administracji, Gospodarki Terenowej
i Ochrony Środowiska.
Rozdział 3
Ograniczenia w korzystaniu ze środowiska
Art. 71.3 orzeczenia
1.
W wypadku gdy mimo zastosowania odpowiednich rozwiązań technicznych nie mogą być wyeliminowane
lub ograniczone szkodliwe oddziaływania na środowisko, powodowane działalnością wykonywaną
w obiekcie budowlanym albo na terenie nieruchomości, jeżeli równocześnie za utrzymaniem
takiej działalności przemawia interes społeczny, dla tego obiektu lub nieruchomości
może być utworzona strefa ochronna.
2.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi zasady tworzenia i zagospodarowania
stref ochronnych.
3.
Przepis ust. 2 nie dotyczy stref, których zasady tworzenia i zagospodarowania określają
przepisy szczególne.
Art. 72.3 orzeczenia
Przy wprowadzaniu, przewidzianej przepisami o ochronie środowiska, ochrony zasobów
przyrody żywej, niektórych tworów przyrody lub obszarów o cennych walorach krajobrazowych
określa się zasady korzystania z nich oraz niezbędne zakazy i nakazy dostosowane do
przedmiotu ochrony i jej zakresu, umożliwiające zachowanie chronionych wartości przyrodniczych
lub krajobrazowych.
Art. 73.1 orzeczenie
1.
Zabrania się:
1)
budowy lub rozbudowy obiektów wpływających szkodliwie na środowisko na obszarach,
które wymagają szczególnej ochrony, jak: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki
krajobrazowe, obszary krajobrazu chronionego, obszary uzdrowisk, miejscowości turystyczno-wypoczynkowe,
obszary, na których znajdują się źródła zaopatrzenia w wodę miast, wsi lub zespołów
jednostek osadniczych,
2)
budowy lub rozbudowy, w granicach administracyjnych miast oraz w obrębie zwartej zabudowy
wsi, zakładów produkcyjnych albo usługowych, stwarzających zagrożenie dla zdrowia
ludzkiego,
3)
wznoszenia w pobliżu morza, jezior, innych zbiorników wodnych, rzek i kanałów, krajobrazowych
punktów widokowych lub na terenach o szczególnych walorach krajobrazowych obiektów
budowlanych naruszających walory krajobrazowe środowiska, uniemożliwiających do nich
dostęp albo utrudniających lub uniemożliwiających zwierzętom dziko żyjącym dostęp
do wód.
2.
Napowietrzne i podziemne linie kablowe oraz linie komunikacyjne i inne urządzenia
liniowe przeprowadza się i wykonuje w sposób zapewniający zachowanie walorów krajobrazowych
środowiska oraz ochronę przed szkodliwymi uciążliwościami dla środowiska.
3.
Ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, o których mowa w ust. 1 i 2, uwzględnia się
w planach zagospodarowania przestrzennego i w decyzjach organów administracji państwowej,
ustalających lokalizację oraz miejsce i warunki realizacji inwestycji budowlanych.
Rozdział 4
Maszyny i inne urządzenia techniczne
Art. 74.
1.
Konstruktorzy, projektanci i producenci maszyn i innych urządzeń technicznych, w tym
środków komunikacji i transportu, są obowiązani zapewnić, aby maszyny i inne urządzenia
techniczne odpowiadały wymaganiom ochrony środowiska.
2.
Maszyny i inne urządzenia techniczne, o których mowa w ust. 1, przed dopuszczeniem
do produkcji poddaje się ocenie co do zgodności z wymaganiami ochrony środowiska.
3.
Oceny, o której mowa w ust. 2, dokonują jednostki powołane do oceny jakościowej bądź
do podejmowania decyzji o dopuszczeniu do produkcji lub do obrotu albo do użytkowania
lub eksploatacji.
4.
Maszyny i inne urządzenia techniczne, o których mowa w ust. 1, nie mogą być wprowadzane
do produkcji ani też kierowane do obrotu oraz przeznaczane do użytkowania lub innego
wykorzystania, jeżeli nie spełniają ustalonych wymagań ochrony środowiska.
Art. 75.
1.
Producenci maszyn i innych urządzeń technicznych, które przy niewłaściwym używaniu
lub stosowaniu mogłyby zagrozić środowisku, są obowiązani dołączyć do nich pouczenia
co do sposobu ich używania lub stosowania ze względu na potrzeby ochrony środowiska.
2.
Producenci maszyn i innych urządzeń technicznych, w których w drodze konstrukcyjnej
nie można zapewnić wymagań ochrony środowiska, są obowiązani wyposażyć je w odpowiednie
zabezpieczenia chroniące środowisko. Jeżeli jednak użycie zabezpieczenia jest zależne
od warunków występujących przy eksploatacji lub użytkowaniu, obowiązek zabezpieczenia
ciąży również na użytkowniku, który ponadto jest odpowiedzialny za prawidłowe jego
stosowanie.
3.
Producenci maszyn i innych urządzeń technicznych są obowiązani:
1)
dokonywać bieżąco analizy ich rozwiązań konstrukcyjnych co do możliwości wyeliminowania
lub zmniejszenia stopnia szkodliwości dla środowiska,
2)
zaopatrzyć je, jeżeli podlegają ocenie, o której mowa w art. 74 ust. 2 i 3, w świadectwa
stwierdzające spełnienie ustalonych wymagań ochrony środowiska.
4.
Użytkownicy maszyn i innych urządzeń technicznych są obowiązani przeprowadzać ich
okresowe kontrole co do spełniania przez nie wymagań ochrony środowiska.
5.
Zabrania się używania maszyn i innych urządzeń technicznych, nie spełniających ustalonych
wymagań ochrony środowiska.
Art. 76.2 orzeczenia
1.
Terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego może nakazać użytkownikowi
maszyny lub innego urządzenia technicznego wykonanie w określonym czasie odpowiednich
czynności zmierzających do ograniczenia ich uciążliwości dla środowiska.
2.
W wypadku niezastosowania się użytkownika maszyny lub innego urządzenia technicznego
do ustaleń, o których mowa w ust. 1, terenowy organ administracji państwowej stopnia
wojewódzkiego może nakazać unieruchomienie maszyny lub innego urządzenia technicznego,
powodujących uciążliwości dla środowiska.
Art. 77.
Maszyny i inne urządzenia techniczne importowane powinny odpowiadać wymaganiom ochrony
środowiska określonym polskimi przepisami prawnymi i normami.
Art. 78.
Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska występuje do właściwego
ministra, innego organu lub organizacji z wnioskiem o wstrzymanie produkcji albo importu
maszyn i innych urządzeń szkodliwych dla zdrowia ludzi lub powodujących szkodliwe
uciążliwości dla środowiska, produkowanych albo importowanych przez podległą lub nadzorowaną
jednostkę organizacyjną.
Art. 79.
1.
Przepisy art. 74-78 stosuje się odpowiednio do produkcji i dostaw paliw oraz wyrobów
nie będących maszynami i innymi urządzeniami technicznymi.
2.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia może określić szczegółowe wymagania, jakim
powinny odpowiadać, ze względu na potrzebę ochrony zdrowia ludzi i środowiska, paliwa
oraz wyroby nie będące maszynami i innymi urządzeniami technicznymi.
Dział IV
Odpowiedzialność za skutki naruszenia stanu środowiska
Art. 80.
Jednostka organizacyjna oraz osoba fizyczna ponosi przewidzianą prawem cywilnym odpowiedzialność
za szkody wynikające z działań lub zaniechań wpływających szkodliwie na środowisko.
Art. 81.
1.
Właściciel lub posiadacz nieruchomości, z której korzystanie jest połączone z uciążliwościami
powodowanymi naruszeniem przepisów o ochronie środowiska, może wystąpić do sądu z
roszczeniem o zaniechanie takiego naruszenia przeciwko jednostce organizacyjnej lub
osobie fizycznej dopuszczającej się naruszenia.
2.
Kierownik jednostki organizacyjnej oraz inny jej pracownik, który wskutek niewykonania
lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych spowodował naruszenie stanu środowiska
pociągające za sobą powstanie szkody, ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych
w przepisach prawnych.
Art. 82.
1.
Jednostka organizacyjna oraz osoba fizyczna, wykonująca działalność gospodarczą wpływającą
szkodliwie na środowisko, jest obowiązana podejmować działania mające na celu usunięcie
przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko lub zagrożenia i przywrócenie środowiska
do stanu właściwego.
2.
Terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego może ustalać w drodze
decyzji zakres i sposób wykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę
interes społeczny, istniejący stan zniszczenia lub zagrożenia środowiska oraz faktyczne
możliwości wykonania obowiązku.
3.
W razie braku możliwości wykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, terenowy organ
administracji państwowej stopnia wojewódzkiego zobowiąże jednostkę organizacyjną lub
osobę fizyczną wykonującą działalność gospodarczą do uiszczenia na rzecz Funduszu
Ochrony Środowiska kwoty pieniężnej odpowiadającej wysokości szkód wynikłych z naruszenia
stanu środowiska.
Art. 83.
1.
Jeżeli mimo zastosowania środków przewidzianych przepisami o ochronie środowiska określona
działalność w znacznym stopniu pogarsza stan środowiska, a w szczególności zagraża
życiu lub zdrowiu ludzkiemu - Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony
Środowiska występuje o usunięcie zagrożenia do:
1)
właściwego ministra lub terenowego organu administracji państwowej stopnia wojewódzkiego
- w stosunku do podporządkowanych im jednostek organizacyjnych,
2)
zarządu centralnego związku spółdzielni lub zarządu głównego organizacji społecznej
- w stosunku do zrzeszonych lub podporządkowanych im jednostek organizacyjnych,
określając środki, które należy zastosować w celu usunięcia zagrożeń.
2.
W wypadku niezastosowania środków, o których mowa w ust. 1, Minister Administracji,
Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska występuje do właściwych organów o wstrzymanie
takiej działalności.
Art. 84.5 orzeczeń
1.
Właściciel nieruchomości położonej w strefie ochronnej (art. 71 ust. 1) lub na obszarze
objętym ochroną, o której mowa w art. 72, albo na terenach zieleni miejskiej lub w
obrębie parku wiejskiego może żądać wykupu lub zamiany nieruchomości na inną, jeżeli
korzystanie z niej w sposób dotychczasowy byłoby związane z istotnymi ograniczeniami
lub utrudnieniami.
2.
W sprawach wykupu lub zamiany nieruchomości, o której mowa w ust. 1, właściwy jest
terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego. Cenę wykupu ustala
się i wypłaca według zasad określonych w przepisach o wywłaszczaniu nieruchomości.
Koszty nabycia lub zamiany nieruchomości ponosi jednostka organizacyjna określona
przez terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego.
3.
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio w wypadku oddalenia przez sąd powództwa
o zaniechanie naruszenia środowiska (art. 81 ust. 1) oraz do użytkownika wieczystego
nieruchomości.
Art. 85.
Jednostka gospodarki uspołecznionej, będąca właścicielem lub użytkownikiem nieruchomości
położonej na obszarach, o których mowa w art. 84 ust. 1, może żądać przekazania innej
nieruchomości na zasadach określonych w odrębnych przepisach, jeżeli korzystanie z
nieruchomości w sposób dotychczasowy byłoby związane z istotnymi ograniczeniami lub
utrudnieniami.
Dział V
Środki ekonomiczne ochrony środowiska
Rozdział 1
Opłaty za korzystanie ze środowiska
Art. 86.3 orzeczenia
1.
Za gospodarcze korzystanie ze środowiska i za wprowadzanie w nim zmian pobiera się
opłaty.
2.
Opłaty pobiera się za:
1)
szczególne korzystanie z wód,
2)
wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego,
3)
usuwanie drzew,
4)
wykorzystywanie gruntów rolnych i leśnych na inne cele,
5)
składowanie odpadów.
3.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi zakres i wysokość opłat, o których
mowa w ust. 2, zasady i tryb ich ustalania i pobierania.
4.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia może wprowadzić opłaty za inne rodzaje korzystania
ze środowiska lub wprowadzania w nim zmian aniżeli wymienione w ust. 2, określając
jednocześnie zasady i tryb ich ustalania i pobierania.
5.
Przepis ust. 3 nie dotyczy opłat, których zakres, wysokość i zasady ustalania regulują
przepisy szczególne.
Rozdział 2
Fundusz Ochrony Środowiska
Art. 87.3 orzeczenia
1.
Tworzy się Fundusz Ochrony Środowiska.
2.
Dochodami Funduszu Ochrony Środowiska są wpływy, o których mowa w art. 82 ust. 3,
wpływy z opłat przewidzianych w art. 86 ust. 2, nie stanowiące dochodów innych funduszów
określonych odrębnymi przepisami, oraz wpływy z kar przewidzianych w art. 110.
3.
Dochodami Funduszu Ochrony Środowiska mogą być także dobrowolne świadczenia pieniężne
i rzeczowe oraz inne dochody określone przez Radę Ministrów.
Art. 88.1 orzeczenie
1.
Środki Funduszu Ochrony Środowiska przeznacza się na pokrycie kosztów lub dofinansowanie
działalności zmierzającej do ochrony środowiska, a w szczególności na:
1)
realizację zadań inwestycyjnych,
2)
dofinansowanie czynów społecznych ludności,
3)
działalność związaną z zagospodarowaniem odpadów i wprowadzaniem technologii ich likwidacji,
4)
inne wydatki na cele związane z ochroną środowiska.
2.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi szczegółowe zasady tworzenia i wykorzystywania
Funduszu Ochrony Środowiska oraz organy właściwe do gospodarowania tym Funduszem.
Dział VI
Organizacja ochrony środowiska
Rozdział 1
Organy ochrony środowiska
Art. 89.
1.
Właściwi ministrowie zapewnią warunki niezbędne do realizacji przepisów o ochronie
środowiska przez podległe im oraz nadzorowane jednostki organizacyjne.
2.
Nadzór i kontrolę nad wykonywaniem zadań w dziedzinie ochrony środowiska przez organizacje
spółdzielcze i społeczne sprawują:
1)
związki spółdzielni - w stosunku do zrzeszonych w nich spółdzielni,
2)
zarządy główne organizacji społecznych - w stosunku do podporządkowanych im jednostek
organizacyjnych i zrzeszonych w nich organizacji.
Art. 90.
1.
Rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej zapewniają warunki niezbędne
do realizacji przepisów o ochronie środowiska na terenie objętym właściwością tych
organów oraz przez podległe im i nadzorowane jednostki organizacyjne.
2.
Rady narodowe uchwalają programy ochrony środowiska i okresowo wysłuchują sprawozdań
terenowych organów administracji państwowej o realizacji ustawy.
Art. 91.
Rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej sprawują kontrolę przestrzegania
i stosowania przepisów o ochronie środowiska na terenie objętym właściwością tych
organów.
Art. 92.
1.
Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska koordynuje działalność
organów administracji państwowej, organizacji spółdzielczych i społecznych w dziedzinie
ochrony środowiska oraz sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów ustawy,
udziela wyjaśnień w sprawie ich właściwego stosowania, a także ocenia stan środowiska
i zachodzące w nim zmiany.
2.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi szczegółowe zasady i tryb wykonywania
koordynacji, o której mowa w ust. 1.
Art. 93.
Ministrowie wydają, należące do ich właściwości, przepisy dotyczące ochrony środowiska
w porozumieniu z Ministrem Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.
Art. 94.
1.
Tworzy się Państwową Inspekcję Ochrony Środowiska.
2.
Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska podlega Ministrowi Administracji, Gospodarki
Terenowej i Ochrony Środowiska.
3.
Na czele Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska stoi Główny Inspektor Ochrony Środowiska,
powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Ministra Administracji,
Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.
Art. 95.
Zadaniem Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska jest:
1)
kontrola przestrzegania i stosowania przepisów ustawy,
2)
prowadzenie bądź inicjowanie badań mających na celu ocenę stanu środowiska i zachodzących
w nim zmian,
3)
podejmowanie działań tworzących warunki zapobiegania zagrożeniom środowiska oraz przywracania
go do stanu właściwego,
4)
popularyzowanie zasad ochrony środowiska,
5)
wykonywanie innych zadań określonych w ustawie.
Art. 96.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi szczegółowy zakres działania oraz organizację
Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska, a także zasady i tryb wykonywania przez ten
organ oraz przez terenowe organy administracji państwowej kontroli w zakresie ochrony
środowiska, jak też zasady współdziałania tych organów.
Art. 97.
1.
Tworzy się Państwową Radę Ochrony Środowiska jako organ doradczy i opiniodawczy Rady
Ministrów w sprawach ochrony środowiska.
2.
Do zakresu działania Państwowej Rady Ochrony Środowiska należy przygotowywanie dla
Rady Ministrów, Prezydium Rządu i Prezesa Rady Ministrów opinii w sprawach ochrony
środowiska oraz przedstawianie tym organom propozycji i wniosków zmierzających do
tworzenia warunków ochrony środowiska oraz do zachowania lub poprawy jego stanu.
3.
Przewodniczącego Państwowej Rady Ochrony Środowiska i jej członków powołuje Prezes
Rady Ministrów.
4.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi organizację, szczegółowe zasady i zakres
działania Państwowej Rady Ochrony Środowiska.
Art. 98.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi zasady współdziałania w zakresie ochrony
środowiska terenowych organów administracji państwowej z innymi organami i jednostkami
organizacyjnymi.
Rozdział 2
Udział samorządu mieszkańców miast i wsi, samorządu robotniczego oraz związków zawodowych i innych organizacji społecznych w tworzeniu warunków ochrony środowiska
Art. 99.
1.
Samorząd mieszkańców miast i wsi, samorząd robotniczy oraz związki zawodowe i inne
organizacje społeczne zainteresowane ochroną środowiska ze względu na przedmiot swego
działania mogą podejmować działalność sprzyjającą ochronie środowiska i zmierzającą
do urzeczywistnienia prawa obywateli do korzystania z jego wartości, polegającą w
szczególności na:
1)
kształtowaniu właściwego stosunku do środowiska, szerzeniu zrozumienia celów ochrony
środowiska oraz propagowaniu spraw ochrony środowiska i poczynań zmierzających do
zapewnienia tej ochrony,
2)
inicjowaniu i podejmowaniu społecznych działań dotyczących ochrony środowiska,
3)
inicjowaniu i podejmowaniu działań dotyczących właściwego stosunku do zwierząt i innych
składników przyrody żywej,
4)
zgłaszaniu wniosków mających na celu ochronę środowiska w działalności inwestycyjnej
i eksploatacyjnej oraz zmierzających do poprawy jego stanu,
5)
współdziałaniu z jednostkami gospodarki uspołecznionej w opracowaniu i realizacji
programów i planów działania zmierzających do poprawy stanu środowiska,
6)
zwiększaniu społecznego wpływu na działalność zakładów pracy w celu zapewnienia optymalnej
efektywności poczynań na rzecz ochrony środowiska,
7)
organizowaniu spotkań mających na celu rozszerzenie zainteresowania problematyką ochrony
środowiska,
8)
wykonywaniu innych uprawnień przewidzianych w ustawie.
2.
Organom samorządu mieszkańców miast i wsi oraz związkom zawodowym i innym organizacjom
społecznym może być powierzone sprawowanie funkcji społecznych organów ochrony środowiska,
wykonywanej we współdziałaniu z terenowymi organami administracji państwowej i Państwową
Inspekcją Ochrony Środowiska.
3.
Organizacjom społecznym może być powierzone tworzenie straży ochrony środowiska.
4.
Konferencje samorządu robotniczego i związki zawodowe mogą powoływać zakładowe komisje
ochrony środowiska oraz społecznych inspektorów ochrony środowiska w celu organizowania
i przeprowadzania społecznej kontroli ochrony środowiska przez zakłady pracy.
Art. 100.1 orzeczenie
1.
Organizacje, o których mowa w art. 99 ust. 1, mogą występować do właściwych organów
administracji państwowej o zastosowanie środków zmierzających do usunięcia zagrożenia
środowiska, jak też występować do sądu z roszczeniem o zaniechanie naruszenia środowiska
na określonym terenie i przywrócenie stanu poprzedniego lub naprawienie zaistniałych
w związku z tym szkód oraz o zakazanie lub ograniczenie działalności zagrażającej
środowisku.
2.
Organy administracji państwowej decydujące o lokalizacji oraz o wyznaczeniu miejsca
realizacji inwestycji budowlanych, przed wydaniem decyzji dotyczącej inwestycji o
dużym wpływie na środowisko, informują o przygotowywanych przedsięwzięciach organizacje
społeczne właściwe ze względu na przedmiot swego działania; organizacje te w określonym
terminie, nie krótszym niż 14 dni, mogą zgłosić swe wnioski i zastrzeżenia.
3.
Właściwy organ administracji państwowej rozpatrzy zgłoszone wnioski i zastrzeżenia
oraz zawiadomi o sposobie ich załatwienia organizacje społeczne, które zgłosiły wnioski
i zastrzeżenia.
Art. 101.
Organy administracji państwowej udzielają pomocy organizacjom społecznym w ich działalności
w dziedzinie ochrony środowiska.
Art. 102.
Terenowe organy administracji państwowej mogą powierzać jednostkom organizacyjnym
lub osobom fizycznym, na ich wniosek lub za ich zgodą, funkcje społecznych opiekunów
środowiska, określając każdorazowo przedmiot i zakres powierzonych im zadań.
Art. 103.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia może określić:
1)
zasady współdziałania organów administracji państwowej ze związkami zawodowymi i innymi
organizacjami społecznymi w sprawach ochrony środowiska,
2)
zasady sprawowania funkcji społecznych organów ochrony środowiska przez związki zawodowe
i inne organizacje społeczne,
3)
zasady powierzania oraz sposób pełnienia funkcji społecznych opiekunów środowiska,
4)
zasady tworzenia przez organizacje społeczne straży ochrony środowiska oraz zakres
i tryb działania tej straży.
Rozdział 3
Nadzwyczajne zagrożenie środowiska
Art. 104.
1.
W razie nadzwyczajnego zagrożenia środowiska terenowy organ administracji państwowej
stopnia wojewódzkiego podejmuje działania i stosuje środki niezbędne do usunięcia
zagrożenia i jego skutków, określając w szczególności związane z tym obowiązki terenowych
organów administracji państwowej stopnia podstawowego i jednostek organizacyjnych.
2.
Przez nadzwyczajne zagrożenie środowiska rozumie się zagrożenie spowodowane gwałtownym
zdarzeniem, nie będącym klęską żywiołową, które może wywołać znaczne zniszczenie środowiska
lub pogorszenie jego stanu, stwarzające powszechne niebezpieczeństwo dla ludzi i środowiska.
Art. 105.
1.
Jednostki organizacyjne i osoby fizyczne są obowiązane bezzwłocznie zawiadomić terenowy
organ administracji państwowej lub najbliższy organ Milicji Obywatelskiej o wystąpieniu
nadzwyczajnego zagrożenia Środowiska.
2.
Terenowe organy administracji państwowej, na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach
w celu zwalczania klęsk żywiołowych, mogą wprowadzić obowiązek świadczeń osobistych
i rzeczowych dla celów zorganizowanej akcji społecznej na rzecz ochrony nadzwyczajnie
zagrożonego środowiska.
3.
Jeżeli nadzwyczajne zagrożenie środowiska swoim zasięgiem przekracza granicę jednego
województwa lub zagrożenie to może spowodować szczególnie poważne skutki dla ludzi
lub środowiska albo dla gospodarki narodowej, działania i środki niezbędne do usunięcia
zagrożenia i jego skutków podejmuje Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i
Ochrony Środowiska w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami; w takim wypadku Ministrowi
temu przysługują uprawnienia, o których mowa w ust. 2 i w art. 104 ust. 1.
Dział VII
Przepisy karne
Art. 106.1 orzeczenie
Kto wbrew przepisom i ciążącemu na nim obowiązkowi:
1)
nie przeprowadza wymaganych pomiarów (art. 28 ust. 2 i art. 62),
2)
przy przygotowywaniu i wykonywaniu robót ziemnych, zmieniających stosunki wodne, nie
stosuje środków niezbędnych do zachowania równowagi przyrodniczej (art. 20 ust. 1)
albo narusza warunki prowadzenia robót, o których mowa w art. 20 ust. 2,
3)
nie przestrzega zakazów wprowadzonych na podstawie art. 32, narusza zakazy lub nakazy
mające na celu ochronę walorów wypoczynkowych i krajobrazowych określonego terenu
(art. 41) albo narusza obowiązujące zasady postępowania ustalone w akcie o uznaniu
określonego terenu za park wiejski (art. 47) bądź też narusza zakaz pogarszania warunków
korzystania ze środowiska (art. 73),
4)
niszczy roślinność służącą wiązaniu gleby albo rośliny lub zwierzęta przyczyniające
się do oczyszczania środowiska (art. 37), stosuje środki chemiczne, wykonuje roboty
ziemne lub korzysta ze sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych w sposób powodujący
uszkodzenie drzew (art. 44),
5)
nie przestrzega wymagań ochrony środowiska przed odpadami lub nieprzydatnymi do gospodarczego
wykorzystania surowcami, produktami i innymi materiałami albo zużytymi opakowaniami
i wyrobami (art. 53-55),
6)
nie przestrzega obowiązków związanych z zapewnieniem ochrony przed promieniowaniem
szkodliwym dla ludzi i środowiska (art. 59-62),
7)
nie uwzględnia wymagań ochrony środowiska w projektowanych, konstruowanych lub wytwarzanych
maszynach i innych urządzeniach technicznych (art. 74 ust. 1), kieruje do produkcji
i obrotu maszyny lub inne urządzenia techniczne bez poddania ich wymaganej ocenie
co do zgodności z wymaganiami ochrony środowiska (art. 74 ust. 2 i 3), nie wyposaża
maszyny lub innego urządzenia technicznego w zabezpieczenia chroniące środowisko albo
nie przeprowadza wymaganych okresowych kontroli (art. 75 ust. 2 i 4),
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności, grzywny albo karze nagany.
Art. 107.1 orzeczenie
1.
Kto narusza obowiązek ochrony środowiska i powoduje chociażby nieumyślnie zanieczyszczenie
wody śródlądowej, powietrza atmosferycznego lub powierzchni ziemi tak, że może to
narazić na niebezpieczeństwo życie lub zdrowie ludzkie, spowodować w znacznych rozmiarach
zniszczenia w świecie roślinnym lub zwierzęcym albo wyrządzić poważne szkody gospodarcze,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
2.
Jeżeli sprawca działa nieumyślnie,
podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.
3.
Jeżeli następstwem czynu określonego w ust. 1 jest śmierć, ciężkie uszkodzenie ciała
lub ciężki rozstrój zdrowia człowieka,
sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Art. 108.1 orzeczenie
1.
Kto wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie utrzymuje we właściwym stanie lub nie eksploatuje
urządzeń zabezpieczających wody, powietrze atmosferyczne lub ziemię przed zanieczyszczeniem,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
2.
Tej samej karze podlega, kto wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie utrzymuje we właściwym
stanie lub nie eksploatuje urządzeń zabezpieczających przed szkodliwymi uciążliwościami
dla środowiska w postaci hałasu, wibracji lub promieniowania albo służących do unieszkodliwiania
odpadów, a także kto dopuszcza do oddania do eksploatacji obiektu budowlanego lub
zespołu obiektów bez jednoczesnego uruchomienia wymaganych urządzeń chroniących środowisko.
Art. 109.1 orzeczenie
1.
Kto narusza przepisy o obowiązku ochrony gruntów rolnych wysokiej jakości i gruntów
leśnych albo nie dokłada należytej staranności w zapewnieniu oszczędnego wykorzystywania
gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze lub nieleśne albo nie dokonuje wymaganej
rekultywacji takich gruntów,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
2.
Kto przejmuje grunt rolny lub leśny na cele nierolnicze lub nieleśne bez zgody właściwego
organu,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 110.1 orzeczenie
1.
Terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego wymierza jednostce organizacyjnej
karę pieniężną w razie:
1)
wprowadzenia do wód lub do ziemi oraz do stanowiących własność Państwa urządzeń kanalizacyjnych
- ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom,
2)
przekroczenia co do rodzaju lub ilości substancji dopuszczalnych do wprowadzenia do
powietrza atmosferycznego, określonych decyzją właściwego organu,
3)
przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu określonego decyzją właściwego organu,
4)
zniszczenia terenów zieleni lub drzew i krzewów powodowanego niewłaściwym wykonywaniem
robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych
oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności lub zwierząt,
5)
usuwania drzew i krzewów bez wymaganej zgody terenowego organu administracji państwowej,
6)
gromadzenia lub wylewania odpadów w nie przeznaczonych na ten cel miejscach lub niezgodnie
z warunkami określonymi przez terenowy organ administracji państwowej.
2.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi wysokość, zasady i tryb nakładania
kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, oraz ich ściągania.
3.
Przepis ust. 2 nie dotyczy kar, których wysokość, zasady i tryb ustalania określają
przepisy szczególne.
4.
W jednostkach gospodarki uspołecznionej, działających według zasad rozrachunku gospodarczego,
kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, obciążają wyniki ekonomiczne jednostki.
Dział VIII
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 111.
1.
W razie zbiegu przepisów ustawy oraz innych przepisów o ochronie środowiska, obowiązujących
w dniu wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy ustawy.
2.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się do odpowiedzialności za wykroczenia i odpowiedzialności
karnej przewidzianej w art. 106-109.
Art. 112.
1.
Właściwe terenowe organy administracji państwowej, w okresie dwóch lat od wejścia
w życie ustawy, spowodują dostosowanie obowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego
do przepisów ustawy.
2.
Przewidziane w prawie budowlanym decyzje administracyjne w sprawie ustalenia miejsca
i warunków realizacji inwestycji budowlanych, zatwierdzenia planów realizacyjnych
oraz pozwolenia na budowę, wydane przed dniem wejścia w życie ustawy, a dotyczące
inwestycji, do których realizacji nie przystąpiono, mogą być w uzasadnionych wypadkach
uzupełnione przez właściwe w tych sprawach terenowe organy administracji państwowej
warunkami i wymaganiami wynikającymi z ustawy.
Art. 113.
1.
Jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne prowadzące działalność powodującą zanieczyszczenie
powietrza atmosferycznego, dla których do dnia wejścia w życie ustawy nie zostały
ustalone rodzaje i ilości substancji dopuszczalnych do wprowadzania do powietrza atmosferycznego,
są obowiązane w okresie jednego roku od wejścia w życie ustawy przedłożyć właściwym
terenowym organom administracji państwowej stopnia wojewódzkiego określone przez nich
dane i materiały niezbędne do wydania decyzji ustalających rodzaje i ilości substancji
dopuszczalnych do wprowadzenia do powietrza atmosferycznego.
2.
Terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego wydając decyzje, o
których mowa w ust. 1, mogą przewidzieć w nich odstępstwa od przepisów, ustalone na
okres niezbędny do wykonania odpowiednich urządzeń chroniących powietrze przed zanieczyszczeniem.
Okres ten nie może być dłuższy niż pięć lat.
Art. 114.
1.
Jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne eksploatujące urządzenia powodujące hałas
lub wibracje przekraczające dopuszczalne ich natężenie zastosują, w okresie dwóch
lat od wejścia w życie ustawy, dostępne środki eliminujące albo ograniczające hałas
lub wibracje do dopuszczalnego poziomu. W uzasadnionych wypadkach terenowy organ administracji
państwowej stopnia podstawowego termin ten może przedłużyć.
2.
Właściwi ministrowie zapewnią wprowadzenie odpowiednich zmian w konstrukcji lub zasadach
działania urządzeń, w których, w celu ograniczenia hałasu lub wibracji do dopuszczalnego
poziomu, wprowadzenie takich zmian jest niezbędne.
3.
Zmiany w konstrukcji lub zasadach działania urządzeń, o których mowa w ust. 2, powinny
być wprowadzone w okresie ustalonym w ust. 1. Przedłużenie tego okresu dla określonego
rodzaju urządzenia może nastąpić za zgodą Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej
i Ochrony Środowiska, wyrażoną na wniosek właściwego ministra.
Art. 115.
Rada Ministrów przedstawia Sejmowi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej co trzy lata
informację o realizacji ustawy.
Art. 116.
W ustawie z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne skreśla się art. 122.
Art. 117.
Tracą moc:
1)
ustawa z dnia 4 kwietnia 1950 r. o nadzorze państwowym nad ogrodami zoologicznymi ,
2)
ustawa z dnia 22 kwietnia 1959 r. o utrzymaniu czystości i porządku w miastach i osiedlach ,
3)
ustawa z dnia 21 kwietnia 1966 r. o ochronie powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem .
Art. 118.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1980 r.