Ustawaz dnia 31 marca 1977 r.o dalszym zwiększeniu emerytur i rent oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu
emerytalnym
Treść ustawy
Uznając wielką doniosłość społeczną zadań określonych w uchwale VII Zjazdu Polskiej
Zjednoczonej Partii Robotniczej w dziedzinie doskonalenia systemu emerytalno-rentowego
oraz stopniowego wzrostu emerytur i rent, zapewniającego dalszą poprawę sytuacji bytowej
weteranów walki i pracy, stanowi się, co następuje:
Art. 1.
1.
Podwyższa się emerytury, renty inwalidzkie i renty rodzinne przysługujące na podstawie
przepisów:
1)
ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
i ich rodzin ,
2)
ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin ,
3)
ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych
i ich rodzin ,
4)
dekretu z dnia 5 października 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym osób zajmujących
kierownicze stanowiska polityczne i państwowe oraz członków ich rodzin ,
5)
ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób
zawodowych ,
6)
ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę
na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy
zlecenia ,
7)
dekretu z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni
produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin ,
8)
ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych
innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin ,
jeżeli świadczenia te przyznane zostały przed dniem 1 stycznia 1975 r.
2.
Świadczenia określone w ust. 1 podwyższa się w zależności od roku ich przyznania o
następujące kwoty:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
3.
Przy ustalaniu kwoty podwyżki w myśl ust. 2:
1)
za rok przyznania emerytury lub renty inwalidzkiej uważa się rok kalendarzowy, w którym
przypada termin, od jakiego ustalono prawo do świadczenia, a jeżeli świadczenia te
uległy ponownemu ustaleniu na podstawie wyższych zarobków - ostatni rok kalendarzowy,
w którym osiągnięto te zarobki,
2)
za rok przyznania renty rodzinnej uważa się rok kalendarzowy, w którym nastąpiła śmierć
osoby, po której przyznano rentę, a jeżeli przyznano ją po osobie pobierającej emeryturę
lub rentę inwalidzką - rok przyznania tych świadczeń, ustalony zgodnie z pkt 1,
3)
za rok przyznania emerytury lub renty przyznanej w trybie wyjątkowym uważa się rok
kalendarzowy, w którym przypada termin, od którego przyznano te świadczenia, a jeżeli
były one później podwyższane - rok kalendarzowy, w którym ostatnio je podwyższono.
4.
Na zasadach określonych w ust. 2 i 3 podwyższa się również renty inwalidzkie i renty
rodzinne przysługujące na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu Inwalidów wojennych i wojskowych oraz
ich rodzin , jeżeli za podstawę wymiaru tych rent przyjęto zarobek z tytułu zatrudnienia, osiągnięty
w okresie do dnia 31 grudnia 1974 r., przy czym za rok przyznania renty uważa się
ostatni rok kalendarzowy, w którym osiągnięto ten zarobek. Renty obliczone od zryczałtowanej
podstawy wymiaru ulegają podwyższeniu według zasad wynikających z art. 11 niniejszej
ustawy.
5.
Nauczycielom i nauczycielom akademickim, którym z dniem 1 czerwca 1976 r. podwyższono
emerytury i renty inwalidzkie przez ponowne ich ustalenie w oparciu o zarobki z tytułu
pracy nauczycielskiej, przysługujące według stawek określonych na dzień 1 września
1976 r., przyznaje się na ich wniosek w miejsce tej podwyżki - podwyżkę przewidzianą
w ust. 2.
Art. 2.
1.
Osobom uprawnionym na podstawie przepisów wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1-3 do
rent inwalidzkich lub rent rodzinnych z tytułu wypadków w zatrudnieniu lub chorób
zawodowych przyznaje się zamiast tych rent renty inwalidzkie lub renty rodzinne określone
ustawą z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób
zawodowych , obliczając je od podstawy Umiaru przysługującej poprzednio renty.
2.
Renty ustalone w myśl ust. 1 podwyższa się na zasadach określonych w art. 1.
3.
Renty ustalone w myśl ust. 1 i 2 nie mogą być niższe od najniższych rent przysługujących
na podstawie przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
Art. 3.
Emerytury, renty inwalidzkie i renty rodzinne, przyznane na podstawie ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin i wypłacane w wysokości podstawowej, podwyższa się o kwoty:
1)
700 zł - gdy chodzi o emerytury i renty inwalidzkie dla inwalidów I i II grupy oraz
o renty rodzinne dla dwóch i więcej osób,
2)
500 zł - gdy chodzi o renty inwalidzkie dla inwalidów III grupy oraz o renty rodzinne,
do których uprawniona jest jedna osoba.
Art. 4.
Podwyżkę emerytur i rent określoną w art. 1-3 realizuje się według następujących zasad:
1)
emerytury i renty dla osób, które osiągnęły wiek 80 lat, zwiększa się o pełną kwotę
podwyżki od pierwszego dnia miesiąca, w którym osiągnęły ten wiek, nie wcześniej jednak
niż od dnia 1 maja 1977 r.,
2)
emerytury i renty dla osób, które do dnia 30 kwietnia 1977 r. osiągnęły wiek 75 lat,
zwiększa się z dniem 1 maja 1977 r. o połowę kwoty podwyżki, a z dniem 1 stycznia
1979 r. - o pozostałą część tej podwyżki, przy czym pierwszą część podwyżki wypłaca
się w kwocie nie niższej niż 100 zł; jeżeli podwyżka nie przekracza 140 zł wypłaca
się ją jednorazowo,
3)
emerytury i renty dla osób nie wymienionych w pkt 1 i 2 zwiększa się o 1/4 część kwoty podwyżki w następujących terminach: 1 maja 1977 r., 1 stycznia 1978 r.,
1 stycznia 1979 r. oraz 1 stycznia 1980 r.; jeżeli kwota podwyżki wynosi mniej niż
400 zł, kolejne części podwyżki poza ostatnią nie mogą wynosić mniej niż 100 zł, przy
czym ostatnią część podwyżki nie przekraczającą 40 zł wypłaca się łącznie z poprzednią.
Art. 5.
Przyspiesza się realizację podwyżki niektórych emerytur, rent inwalidzkich i rent
rodzinnych, przewidzianej w art. 4 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu
emerytalnym , według następujących zasad:
1)
emerytury i renty dla osób, które osiągnęły wiek 80 lat, zwiększa się o pełną kwotę
podwyżki, ustalonej na lata 1978-1980, od pierwszego dnia miesiąca, w którym osiągnęły
ten wiek, nie wcześniej jednak niż od dnia 1 maja 1977 r.,
2)
emerytury i renty dla osób, które do dnia 30 kwietnia 1977 r. osiągnęły wiek 75 lat,
zwiększa się z dniem 1 maja 1977 r. o połowę kwoty podwyżki, ustalonej na lata 1978-1980.
a z dniem 1 stycznia 1979 r. - o pozostałą część podwyżki, przy czym pierwszą część
podwyżki wypłaca się w kwocie nie niższej niż 100 zł; jeżeli podwyżka nie przekracza
140 zł, wypłaca się ją jednorazowo.
Art. 6.
Emerytom i rencistom, którzy osiągnęli 80 lat życia, przyznaje się prawo do dodatku
przysługującego z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów, bez orzekania o inwalidztwie.
Art. 7.
W ustawie z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
i ich rodzin wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 17:
a)
dotychczasowe ust. 3 i 4 oraz 4a i 4b zastępuje się ust. 3-6 w brzmieniu:
„
3.
Za zarobek z tytułu zatrudnienia w uspołecznionym zakładzie pracy uważa się wypłaty
w gotówce i w naturze dokonane z osobowego funduszu plac, z wyjątkiem wypłat określonych
w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 7, jak również wymienione w tym rozporządzeniu
niektóre wypłaty spoza osobowego funduszu płac.
4.
Za zarobek z tytułu zatrudnienia w nie uspołecznionym zakładzie pracy uważa się wynagrodzenie
zgłaszane bieżąco do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.
5.
Za zarobek z tytułu zatrudnienia uważa się również dochód stanowiący podstawę wymiaru
składek na ubezpieczenie społeczne osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki
uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia i kwoty stanowiące
podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne rzemieślników oraz niektórych
innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek.
6.
Jeżeli zarobek podlega podatkowi od wynagrodzeń i składce na cele emerytalne, podstawę
wymiaru emerytury lub renty ustala się odliczając kwoty tego podatku i składki.
”
,
b)
dotychczasowy ust. 5 oznacza się jako ust. 7,
c)
dotychczasowy ust. 6 oznacza się jako ust. 8, a zamieszczone w nim wyrazy: „ust. 5” zastępuje się wyrazami: „ust. 7”;
2)
art. 18 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 18.
1.
Kwota emerytury, renty inwalidzkiej oraz renty rodzinnej nie może być - z zastrzeżeniem
ust. 3 - niższa od kwot określonych w tabeli:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2.
Świadczenia w wysokości określonej w tabeli podanej w ust. 1 na rok 1981 wypłaca się
emerytom i rencistom, którzy osiągnęli wiek:
1)
80 lat - od pierwszego dnia miesiąca, w którym osiągnęli ten wiek, nie wcześniej jednak
niż od dnia 1 maja 1977 r.,
2)
75 lat - od pierwszego dnia miesiąca, w którym osiągnęli ten wiek, nie wcześniej jednak
niż od dnia 1 stycznia 1979 r.
3.
Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych po porozumieniu z Centralną Radą Związków
Zawodowych określi najniższe kwoty emerytur, rent Inwalidzkich i rent rodzinnych w
wypadkach, gdy zarobek stanowiący podstawę wymiaru tych świadczeń był - wobec zatrudnienia
w w niepełnym wymiarze czasu pracy - niższy od kwot określonych w ust. 1.
”
;
3)
dodaje się art. 18a w brzmieniu:
„
Art. 18a.
Rada Ministrów po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych może w drodze
rozporządzenia podwyższać emerytury i renty, dodatki do emerytur i rent oraz kwoty
najniższych emerytur i rent.
”
;
4)
w art. 22 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Emerytura wynosi miesięcznie:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
5)
w art. 25 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Renta inwalidzka wynosi miesięcznie:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
6)
art. 29b otrzymuje brzmienie:
„
Art. 29b.
Renta chorobowa wynosi 75% zarobku stanowiącego podstawę wymiaru renty.
”
;
7)
w art. 38 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Renta rodzinna wynosi miesięcznie:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
8)
art. 44 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 44.
1.
Dodatki rodzinne przysługują w wysokości określonej przepisami o zasiłkach rodzinnych,
z uwzględnieniem ust. 2.
2.
Dodatek rodzinny dla żony wynosi:
|
|||||||||||||||||||||||
9)
art. 65 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 65.
1.
Prawo do emerytury, renty inwalidzkiej i renty rodzinnej ulega zawieszeniu w razie:
1)
wykonywania zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy,
2)
prowadzenia gospodarstwa rolnego o rocznym przychodzie szacunkowym ustalonym dla celów
podatku gruntowego, przekraczającym kwotę 24.000 zł rocznie,
3)
prowadzenia rzemiosła lub innej działalności uzasadniającej objęcie ubezpieczeniem
na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych
osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek,
4)
prowadzenia innej dzielności podlegającej opodatkowaniu podatkiem obrotowym lub dochodowym.
2.
W razie osiągania zarobku z tytułu zatrudnienia wykonywanego w niepełnym wymiarze
czasu pracy lub dochodu z tytułu wykonywania umowy o pracę nakładczą, umowy zlecenia,
umowy o dzieło lub umowy agencyjnej, emerytura, renta inwalidzka i renta rodzinna
ulega zmniejszeniu aż do pełnego zawieszenia prawa do świadczeń, jeżeli ten zarobek
lub dochód przekracza kwotą 24.000 zł w roku kalendarzowym.
3.
Prawo do inwalidzkiej renty wyrównawczej ulega zawieszeniu w wypadkach określonych
w ust. 1 pkt 2-4.
4.
Prawo do emerytury, renty chorobowej, renty inwalidzkiej, renty wyrównawczej i renty
rodzinnej ulega zawieszeniu w razie wyjazdu za granicę na pobyt stały lub na pobyt
czasowy trwający dłużej niż 12 miesięcy, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej.
5.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia:
1)
szczegółowe zasady zawieszania prawa do emerytury lub renty oraz zmniejszania wysokości
tych świadczeń,
2)
wypadki, w których mimo zajścia okoliczności określonych w ust., 1-3 nie następuje
zawieszenie prawa do emerytury lub renty ani zmniejszenie wysokości tych świadczeń,
3)
szczegółowe zasady zawieszania prawa do emerytury lub renty w razie wyjazdu za granicę.
”
Art. 8.
W ustawie z dnia 28 maja 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 12 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Górnicza emerytura wynosi miesięcznie:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
2)
w art. 15 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Górnicza renta inwalidzka wynosi miesięcznie:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
3)
w art. 20 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Górnicza renta wdowia wynosi miesięcznie:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
Art. 9.
W ustawie z dnia 23 stycznia 1968 r. a zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych
i ich rodzin wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 10 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Kolejowa emerytura wynosi miesięcznie:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
2)
w art. 13 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Kolejowa renta inwalidzka wynosi miesięcznie:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
3)
w art. 19 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Kolejowa renta rodzinna wynosi miesięcznie:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Art. 10.
W ustawie z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela art. 104 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 104.
1.
Jeżeli podstawę wymiaru emerytury lub renty nauczyciela lub nauczyciela akademickiego
ustala się, w całości lub w części, od zarobków osiągniętych w okresie od dnia 1 maja
1972 r. do dnia 31 sierpnia 1976 r., podstawą wymiaru świadczeń za ten okres stanowi:
1)
zarobek z tytułu zatrudnienia w szkole lub w szkole wyższej, obliczony według ustalonych
dla V etapu podwyżki stawek uposażenia zasadniczego, dodatków i wynagrodzenia za godziny
ponadwymiarowe,
2)
zarobek z tytułu równoczesnego zatrudnienia poza szkołą lub szkolą wyższą obliczony
na zasadach ogólnych, określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio przy ustalaniu podstawy wymiaru renty rodzinnej
po nauczycielu lub nauczycielu akademickim.
3.
Szczegółowe zasady ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent, o których mowa w ust.
1 i 2, określa Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w porozumieniu z Ministrami:
Oświaty i Wychowania oraz Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki.
4.
Na wniosek nauczyciela pozostającego w dniu wejścia w życie ustawy w czynnej służbie
nauczycielskiej emerytura wymierzona przed wejściem w życie ustawy i zawieszona na
skutek wykonywania zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin podlega przeliczeniu według
zasad określonych w ust. 1-3.
”
Art. 11.
W ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz
ich rodzin wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 10:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Podstawę wymiaru renty stanowi kwota 3.000 zł.
”
,
b)
w ust. 2 w zdaniu drugim wyrazy „2.200 zł” zastępuje się wyrazami „3.000 zł”;
2)
w art. 24 w ust. 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
kwota 3.000 zł
”
;
3)
w art. 36 dodaje się ust. 5 w brzmieniu:
„
5.
Podstawa wymiaru renty inwalidzkiej nie może wynosić mniej niż 3.000 zł.
”
;
4)
w art. 44:
a)
dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1,
b)
dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Podstawa wymiaru renty rodzinnej nie może wynosić mniej niż 3.000 zł.
”
;
5)
art. 53 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 53.
Prawo do renty rodzinnej ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach o
powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, z tym że osiąganie
zarobku z tytułu zatrudnienia lub dochodu z innych źródeł nie powoduje zawieszenia
prawa do renty przysługującej po poległym żołnierzu, inwalidzie wojennym oraz żołnierzu,
którego śmierć pozostawała w związku ze służbą wojskową.
”
;
6)
w art. 63 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„
3)
zmieniać wysokość kwot, o których mowa w art. 36 ust. 5, art. 44 ust. 2 oraz art.
60 ust. 2 i 3.
”
Art. 12.
Podwyżek emerytur, rent inwalidzkich oraz rent rodzinnych wynikających z ustawy dokonuje
się z urzędu, a jeżeli prawo do tych świadczeń było zawieszone - na wniosek osoby
zainteresowanej.
Art. 13.
1.
Wprowadzone niniejszą ustawą zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń oraz stawki
procentowe ich wymiaru stosuje się, jeżeli wniosek o przyznanie świadczeń zgłoszony
został poczynając od dnia wejścia w życie ustawy; według tych zasad oblicza się również
należności z tytułu tych świadczeń, przypadające za okres przed dniem wejścia w życie
ustawy.
2.
Do świadczeń wypłacanych oraz zawieszonych w dniu wejścia w życie ustawy, a także
do świadczeń przyznawanych po dniu wejścia w życie ustawy na podstawie wniosków zgłoszonych
przed tym dniem stosuje się zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń oraz stawki
procentowe ich Wymiaru określone w przepisach dotychczasowych.
Art. 14.
Utrzymuje się dodatek przewidziany w myśl przepisów dotychczasowych dla osób mających
na wyłącznym utrzymaniu małżonka i pobierających emerytury lub renty inwalidzkie nie
przekraczające 1.500 zł miesięcznie.
Art. 15.
1.
W razie ponownego ustalenia po dniu wejścia w życie ustawy wysokości renty inwalidzkiej
wskutek zmiany grupy inwalidów lub renty rodzinnej wskutek zmiany liczby osób uprawnionych
do tej renty ponownemu ustaleniu podlega również kwota podwyżki tych świadczeń przewidziana
w art. 1-3.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w razie zamiany renty inwalidzkiej na emeryturę
po dniu wejścia w życie ustawy.
Art. 16.1 orzeczenie
1.
Osoby uprawnione z tytułu wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej do rent inwalidzkich
albo rodzinnych przysługujących na podstawie przepisów określonych w art. 1 ust. 1
pkt 1-3, które podwyższone zostały w myśl art. 2, nie mogą po dniu wejścia w życie
ustawy dochodzić od zakładów pracy roszczeń z tytułu uszczerbku na zdrowiu będącego
następstwem tego wypadku lub tej choroby.
2.
Roszczenia, o których mowa w ust. 1, zgłoszone przed dniem wejścia w życie ustawy,
podlegają rozpoznaniu według zasad dotychczasowych.
3.
Osoby pobierające w dniu wejścia w życie ustawy - obok świadczeń określonych w ust.
1 - renty uzupełniające od zakładów pracy na podstawie przepisów prawa cywilnego zachowują
prawo do pobierania tych rent po wejściu w życie ustawy. Wysokość tych rent ulega
z mocy prawa, zmniejszeniu o kwotę podwyżki, wynikającej z art. 2.
Art. 17.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 maja 1977 r.