Ustawaz dnia 20 maja 1971 r.Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Spis treści
- Treść ustawy
- Dział I - Zasady ogólne
- Dział II - Kolegia do spraw wykroczeń przy prezydiach rad narodowych
- Dział III - Postępowanie przed kolegium
- Dział IV - Postępowanie nakazowe
- Dział V - Postępowanie mandatowe
- Dział VI - Postępowanie przyspieszone
- Dział VII - Postępowanie przed kolegiami przy prezydiach gromadzkich rad narodowych, rad narodowych osiedli i rad narodowych miast nie stanowiących powiatów
- Dział VIII - Środki zaskarżenia
- Dział IX - Wykonywanie rozstrzygnięć
- Dział X - Nadzór
- Dział XI - Prokuratorska kontrola przestrzegania prawa
- Dział XII - Przepisy porządkowe
- Dział XIII - Kolegia do spraw wykroczeń przy organach administracji morskiej i górniczej
Treść ustawy
Dział I
Zasady ogólne
Art. 1.
Postępowanie w sprawach o wykroczenia toczy się według przepisów niniejszego kodeksu.
Art. 2.
§ 1.
Do orzekania w sprawach o wykroczenia właściwe są kolegia do spraw wykroczeń, zwane
dalej kolegiami, chyba że ustawa powierza orzekanie innemu organowi.
§ 2.
Orzekanie następuje w postępowaniu:
1)
przed kolegiami,
2)
nakazowym,
3)
mandatowym.
Art. 3.
Członkowie kolegiów są w zakresie orzekania niezawiśli i podlegają tylko ustawom.
Art. 4.
Zadaniem postępowania w sprawach o wykroczenia jest ustalenie sprawców wykroczeń,
stosowanie do nich przewidzianych w ustawie środków w celu wdrażania do poszanowania
prawa i przestrzegania zasad współżycia społecznego, a także ujawnianie okoliczności
sprzyjających popełnianiu wykroczeń.
Art. 5.
§ 1.
W razie stwierdzenia w toku postępowania istotnego uchybienia w czynnościach instytucji
państwowej lub społecznej, sprzyjającego naruszaniu prawa lub zasad współżycia społecznego,
organ orzekający zawiadamia o stwierdzonym uchybieniu tę instytucję bądź organ powołany
do sprawowania nad nią nadzoru, bądź właściwą komisję rady narodowej.
§ 2.
Złożenie wniosku o ukaranie przez instytucję państwową lub społeczną nie zwalnia jej
od ustawowego obowiązku zapobiegania takim czynom w przyszłości, a w miarę potrzeby
- także od usunięcia skutków czynu będącego przedmiotem wniosku.
Art. 6.
Organy prowadzące postępowanie obowiązane są do wyczerpującego zebrania i wszechstronnego
rozpatrzenia materiału dowodowego, uwzględniając okoliczności przemawiające zarówno
na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.
Art. 7.
§ 1.
Obwinionego nie uważa się za winnego, dopóki nie zostanie mu udowodniona wina w niniejszym
postępowaniu.
§ 2.
Nie dających się usunąć wątpliwości nie wolno rozstrzygać na niekorzyść obwinionego.
Art. 8.
Obwinionemu przysługuje prawo do obrony i prawo do korzystania z pomocy obrońcy.
Art. 9.
Organy prowadzące postępowanie czuwają, aby w toku postępowania jego uczestnicy nie
ponieśli szkody z powodu nieznajomości przepisów procesowych, i w tym celu udzielają
im niezbędnych wyjaśnień i informacji.
Art. 10.
§ 1.
Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy:
1)
w zarzucanym czynie brak znamion wykroczenia;
2)
nastąpiło przedawnienie orzekania;
3)
czyn podlega wyłącznie orzecznictwu innych organów;
4)
obwiniony zmarł;
5)
obwiniony jest:
a)
uwierzytelnionym w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej szefem przedstawicielstwa dyplomatycznego
państwa obcego,
b)
osobą należącą do personelu dyplomatycznego tego przedstawicielstwa,
c)
osobą należącą do personelu administracyjnego lub technicznego tego przedstawicielstwa,
d)
członkiem rodziny osób wymienionych pod lit. a-c i pozostaje z nimi we wspólnocie
domowej,
e)
inną osobą korzystającą z immunitetu dyplomatycznego na podstawie ustaw, umów lub
powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych,
f)
kierownikiem urzędu konsularnego lub innym urzędnikiem konsularnym państwa obcego
albo inną osobą zrównaną z nimi na podstawie ustaw, umów lub powszechnie uznanych
zwyczajów międzynarodowych;
6)
obwiniony z mocy przepisów szczególnych nie podlega orzecznictwu na podstawie niniejszego
kodeksu;
7)
w sprawie o ten sam czyn popełniony przez tego samego obwinionego wydano prawomocne
rozstrzygnięcie albo o ten sam czyn toczy się przeciwko temu samemu obwinionemu wcześniej
wszczęte postępowanie przed kolegium; nie dotyczy to postanowienia o odmowie wszczęcia
postępowania;
8)
stosuje się przepis art. 41 Kodeksu wykroczeń;
9)
zachodzi inna okoliczność wyłączająca z mocy ustawy orzekanie w postępowaniu na podstawie
niniejszego kodeksu.
§ 2.
Przepisu § 1 pkt 5 nie stosuje się:
1)
do osób w nim wymienionych, jeżeli są obywatelami polskimi lub mają w Polsce miejsce
pobytu stałego (zamieszkania), przy czym osoby, o których mowa pod lit. f, nie podlegają
orzecznictwu na podstawie niniejszego kodeksu tylko w zakresie czynności pełnionych
w toku i w wykonaniu ich funkcji urzędowych;
2)
jeżeli umowa międzynarodowa, której Polska Rzeczpospolita Ludowa jest stroną, stanowi
inaczej.
§ 3.
Przepisu § 1 pkt 5 można nie stosować do państwa obcego, z którym nie ma w tym przedmiocie
umowy, a państwo to nie zapewnia wzajemności.
Art. 11.
Prawomocne rozstrzygnięcia organów orzekających mogą być uchylane tylko w trybie i
w wypadkach przewidzianych w niniejszym kodeksie.
Art. 12.
Rozstrzygnięcia, które nie są orzeczeniami, nakazami karnymi, mandatami karnymi albo
zarządzeniami, wydaje się w formie postanowień. Rozstrzygnięcia, od których przysługuje
środek zaskarżenia, jak również rozstrzygnięcia, które wydano w wyniku rozpoznania
tego środka, powinny zawierać uzasadnienie.
Dział II
Kolegia do spraw wykroczeń przy prezydiach rad narodowych
Rozdział 1
Właściwość i skład kolegium
Art. 13.
Kolegia orzekają w sprawach o wykroczenia nie zastrzeżone orzecznictwu innych organów.
Art. 14.
§ 1.
W pierwszej instancji orzekają kolegia:
1)
przy prezydiach powiatowych rad narodowych (rad narodowych miast stanowiących powiaty)
i dzielnicowych rad narodowych,
2)
przy prezydiach gromadzkich rad narodowych, rad narodowych osiedli i rad narodowych
miast nie stanowiących powiatów, powołane w trybie art. 2 § 3 ustawy o ustroju kolegiów
do spraw wykroczeń z zastrzeżeniami wynikającymi z art. 76,
- zwane dalej kolegiami pierwszej instancji.
§ 2.
W drugiej instancji orzekają kolegia:
1)
przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw)
i rad narodowych miast stanowiących powiaty podzielonych na dzielnice, rozpoznając
odwołania od rozstrzygnięć kolegiów pierwszej instancji, określonych w § 1 pkt 1,
2)
przy prezydiach powiatowych rad narodowych, rozpoznając odwołania od rozstrzygnięć
kolegiów pierwszej instancji, określonych w § 1 pkt 2,
- zwane dalej kolegiami drugiej instancji.
Art. 15.
Właściwość miejscowa kolegium odpowiada terytorialnemu zasięgowi działania prezydium
rady narodowej, przy którym kolegium jest powołane.
Art. 16.
§ 1.
Właściwe miejscowo jest kolegium, na którego terenie działania wykroczenie popełniono.
§ 2.
Jeżeli do chwili złożenia do kolegium wniosku o ukaranie nie można ustalić miejsca
popełnienia wykroczenia, właściwe jest kolegium, na którego terenie działania wykroczenie
to ujawniono.
§ 3.
Właściwe kolegium może wystąpić do kolegium drugiej instancji z wnioskiem o przekazanie
sprawy innemu kolegium pierwszej instancji, jeżeli większość osób, które należy wezwać
na rozprawę, zamieszkuje blisko tego kolegium, a z dala od kolegium właściwego.
Art. 17.
§ 1.
Kolegia orzekają w składach orzekających złożonych:
1)
z przewodniczącego kolegium lub jego zastępcy - jako przewodniczącego składu orzekającego,
2)
z dwóch członków kolegium, wyznaczonych przez przewodniczącego kolegium.
§ 2.
Przewodniczący kolegium może powierzyć przewodniczenie na rozprawie lub posiedzeniu
członkowi kolegium.
§ 3.
W składzie orzekającym powinno zasiadać co najmniej dwóch członków nie będących pracownikami
prezydium rady narodowej, przy którym działa dane kolegium.
Rozdział 2
Wyłączenie członka kolegium
Art. 18.
§ 1.
Członek kolegium podlega wyłączeniu od udziału w rozpoznawaniu sprawy, jeżeli:
1)
sprawa dotyczy tego członka bezpośrednio lub brał on udział w wydaniu zaskarżonego
lub uchylonego rozstrzygnięcia albo zeznawał w tej sprawie jako świadek,
2)
pomiędzy nim a obwinionym, pokrzywdzonym lub oskarżycielem publicznym zachodzi stosunek
osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwość co do bezstronności tego członka.
§ 2.
W sprawie wyłączenia członka kolegium rozstrzyga przewodniczący składu orzekającego,
a w sprawie wyłączenia przewodniczącego składu - przewodniczący kolegium.
Dział III
Postępowanie przed kolegium
Rozdział 3
Czynności sprawdzające
Art. 19.
§ 1.
W sprawach o wykroczenia określone w art. 50, 60, 62, 69, 87, 119-122, 124, 126, 132-136, 138, 148, 149 i 151-156 Kodeksu
wykroczeń, w celu zebrania danych niezbędnych do sporządzenia wniosku o ukaranie, do jego uzupełnienia
lub sprawdzenia faktów podanych we wniosku o ukaranie, Milicja Obywatelska, organ
Państwowej Inspekcji Handlowej oraz służby ochronnej lasów państwowych mogą w granicach
swojej właściwości, w miarę potrzeby, wzywać do złożenia wyjaśnień, zeznań i opinii,
do wydania albo okazania przedmiotu lub dokumentu mającego stanowić niezbędny dowód
w sprawie. Czynności sprawdzających dokonuje się w miarę możności na miejscu popełnienia
czynu, bezpośrednio po jego ujawnieniu.
§ 2.
Nadzór nad czynnościami sprawdzającymi sprawuje organ bezpośrednio nadrzędny nad organem,
który ich dokonuje.
Rozdział 4
Wszczęcie postępowania
Art. 20.
§ 1.
Podstawę do wszczęcia postępowania stanowi wniosek o ukaranie złożony na piśmie przez
oskarżyciela publicznego, pokrzywdzonego, instytucję państwową lub społeczną albo
osobę fizyczną.
§ 2.
W następujących sprawach wniosek o ukaranie pochodzący od osoby fizycznej stanowi
podstawę do wszczęcia postępowania tylko wówczas, gdy został złożony do kolegium za
pośrednictwem właściwych organów ścigania:
1)
w sprawach o wykroczenia określone w art. 119, 120, 122, 124, 132 i 134 Kodeksu wykroczeń - za pośrednictwem Milicji Obywatelskiej,
2)
w sprawach o wykroczenia określone w art. 120, 122 i 124 Kodeksu wykroczeń, popełnione na obszarze lasów państwowych - za pośrednictwem zarządu lasów państwowych
lub parku narodowego albo nadleśnictwa państwowego,
3)
w sprawach o wykroczenia określone w art. 132 i 134 Kodeksu wykroczeń - za pośrednictwem Państwowej Inspekcji Handlowej, jeżeli czyn popełniony został
w miejscowości będącej siedzibą tego organu.
Art. 21.
§ 1.
Wniosek o ukaranie pochodzący od osoby fizycznej powinien zawierać:
1)
imię i nazwisko obwinionego oraz inne dane niezbędne do ustalenia jego tożsamości,
2)
określenie zarzucanego obwinionemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności
jego popełnienia,
3)
wskazanie dowodów,
4)
imię i nazwisko, adres i podpis sporządzającego wniosek o ukaranie.
§ 2.
Wniosek o ukaranie pochodzący od oskarżyciela publicznego, instytucji państwowej lub
społecznej powinien w miarę możliwości ponadto zawierać:
1)
wskazanie miejsca zatrudnienia obwinionego,
2)
dane o warunkach materialnych, rodzinnych i osobistych obwinionego,
3)
wskazanie przepisu, pod który zarzucany czyn podpada,
4)
wskazanie osób pokrzywdzonych i ich adresów oraz określenie wysokości wyrządzonej
szkody,
5)
informacje, czy uprawniony do tego wnioskodawca zastosował środki przewidziane w przepisach
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub wystąpił o zastosowanie tych środków,
jeżeli czyn zarzucany obwinionemu stanowi jednocześnie niewykonanie obowiązku podlegającego
egzekucji administracyjnej.
§ 3.
Do wniosku o ukaranie należy dołączyć materiał dochodzenia lub postępowania sprawdzającego,
jeżeli było ono przeprowadzone, a w sprawach o wykroczenia określone w art. 119, 120, 122, 124, 132 i 134 Kodeksu wykroczeń - ponadto dane o wysokości wyrządzonej szkody oraz dane o karalności z Centralnego
Rejestru Skazanych.
§ 4.
Jeżeli wniosek o ukaranie nie zawiera wszystkich wymaganych danych albo zachodzi konieczność
uzupełnienia jego dodatkowymi danymi lub wyjaśnienia wskazanych okoliczności, to przewodniczący
kolegium może bądź zwrócić go do uzupełnienia temu, kto go złożył, bądź przekazać
go w tym celu Milicji Obywatelskiej lub innemu właściwemu organowi, bądź uzupełnić
go we własnym zakresie.
Art. 22.
§ 1.
Jeżeli wykroczenie stanowi jednocześnie niewykonanie obowiązku podlegającego egzekucji
administracyjnej, to organ administracji państwowej odpowiedzialny za doprowadzenie
do wykonania tego obowiązku stosuje przede wszystkim środki przewidziane w przepisach
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, aby doprowadzić do wykonania obowiązku.
§ 2.
W warunkach określonych w § 1 można poprzestać na zastosowaniu środków egzekucyjnych
i nie kierować wniosku o ukaranie, chyba że zachowanie się sprawcy wykroczenia wskazuje
na uporczywość lub złośliwość w niepodporządkowaniu się obowiązkowi podlegającemu
egzekucji.
Art. 23.
§ 1.
Jeżeli dane zawarte we wniosku o ukaranie dają podstawę do wszczęcia postępowania,
to przewodniczący kolegium bądź kieruje sprawę do rozpoznania na rozprawie, bądź orzeka
karę w drodze nakazu karnego.
§ 2.
Sprawy o wykroczenia pozostające ze sobą w ścisłym związku i popełnione przez kilku
obwinionych rozpoznaje się łącznie, chyba że odrębne ich rozpoznanie przyczyni się
do przyspieszenia lub uproszczenia postępowania.
§ 3.
Cofnięcie wniosku o ukaranie po wszczęciu postępowania nie wiąże kolegium.
Art. 24.
Można odmówić wszczęcia postępowania, jeżeli organ administracji państwowej, odpowiedzialny
za doprowadzenie do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej,
nie zastosował lub nie wystąpił o zastosowanie środków egzekucyjnych stosownie do
art. 22 § 1, a uznać należy, że środki te są wystarczające do wdrożenia sprawcy wykroczenia
do poszanowania prawa.
Art. 25.
Można odmówić wszczęcia postępowania, a wszczęte umorzyć, jeżeli:
1)
o ten sam czyn, jako mający jednocześnie znamiona przestępstwa i wykroczenia, toczy
się postępowanie karne na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela
publicznego; wówczas akta sprawy przekazuje się sądowi,
2)
zastosowano już do sprawcy środek oddziaływania wychowawczego (art. 40 Kodeksu wykroczeń).
Art. 26.
§ 1.
Okoliczności wyłączające orzekanie na podstawie niniejszego kodeksu uwzględnia się
z urzędu w każdym stadium postępowania.
§ 2.
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydaje przewodniczący kolegium. Doręcza
się je temu, kto złożył wniosek o ukaranie.
§ 3.
Postanowienie o umorzeniu postępowania wydaje skład orzekający na rozprawie lub na
posiedzeniu. W tym ostatnim wypadku doręcza się je obwinionemu, pokrzywdzonemu oraz
instytucji państwowej lub społecznej, która złożyła wniosek o ukaranie.
Rozdział 5
Oskarżyciel publiczny
Art. 27.
§ 1.
Oskarżycielem publicznym przed kolegium we wszystkich sprawach o wykroczenia jest
Milicja Obywatelska.
§ 2.
Organom administracji państwowej uprawnienia oskarżyciela publicznego przysługują
tylko w sprawach, w których w zakresie swego działania złożyły one wnioski o ukaranie.
§ 3.
Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia nadać uprawnienia oskarżyciela publicznego
także innym instytucjom państwowym lub społecznym w sprawach, w których w zakresie
swego działania złożyły one wnioski o ukaranie.
Art. 28.
§ 1.
W rozprawie może brać udział tylko jeden oskarżyciel publiczny.
§ 2.
Udział organu, który złożył wniosek o ukaranie, wyłącza od udziału Milicję Obywatelską.
§ 3.
Odstąpienie oskarżyciela publicznego od popierania wniosku o ukaranie nie wiąże kolegium.
§ 4.
Art. 18 § 1 stosuje się odpowiednio. W sprawie wyłączenia oskarżyciela publicznego
rozstrzyga poza rozprawą przewodniczący kolegium, a na rozprawie - przewodniczący
składu orzekającego.
Rozdział 6
Obwiniony i jego obrońca
Art. 29.
Obwinionym jest osoba, przeciwko której złożono wniosek o ukaranie.
Art. 30.
§ 1.
Obrońcą może być osoba uprawniona do obrony według przepisów ustawy o ustroju adwokatury
lub inna osoba godna zaufania i dopuszczona przez przewodniczącego kolegium lub składu
orzekającego, a w szczególności przedstawiciel związku zawodowego lub innej organizacji
społecznej, której członkiem jest obwiniony.
§ 2.
Upoważnienia do obrony obwiniony może udzielić na piśmie lub ustnie do protokołu rozprawy.
§ 3.
Obrońca może podejmować wszelkie czynności procesowe przewidziane dla obwinionego.
Art. 31.
Jeżeli obwiniony jest ubezwłasnowolniony, to przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod
której pieczą obwiniony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności
procesowe, a przede wszystkim ustanawiać obrońcę oraz wnosić środki zaskarżenia.
Rozdział 7
Pokrzywdzony
Art. 32.
Pokrzywdzonym jest ten, czyje dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone
przez wykroczenie.
Art. 33.
§ 1.
Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ
uprawniony do działania w jego imieniu.
§ 2.
Prawa pokrzywdzonego, który nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych albo który
na skutek wad fizycznych lub psychicznych nie jest w stanie bronić swych interesów,
wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje.
Rozdział 8
Dowody
Art. 34.
§ 1.
Dowody przeprowadza się z urzędu lub na wniosek. Wniosek dowodowy powinien wskazywać,
jakie okoliczności mają być udowodnione.
§ 2.
Dowodami mogą być w szczególności:
1)
zeznania świadków,
2)
opinie urzędów powołanych do ich wydawania, instytutów lub zakładów specjalistycznych
albo opinie biegłych,
3)
wyjaśnienia obwinionego,
4)
oględziny miejsca, rzeczy lub osoby,
5)
dokumenty.
§ 3.
Wiarogodność i moc dowodów podlega swobodnej ocenie kolegium, opartej na wszechstronnym
rozważeniu zebranego materiału.
Art. 35.
§ 1.
Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się we wskazanym miejscu
oraz terminie i złożyć zeznanie.
§ 2.
Świadka, który nie może stawić się na wezwanie z powodu choroby, kalectwa lub innej
trudnej do pokonania przeszkody, skład orzekający lub wyznaczony członek składu orzekającego
może przesłuchać w miejscu, w którym świadek przebywa.
Art. 36.
Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy państwowej, służbowej albo związanej z wykonywaniem
zawodu lub funkcji mogą być przesłuchane co do okoliczności, na które rozciąga się
ten obowiązek, tylko po zwolnieniu tych osób od obowiązku zachowania tajemnicy w trybie
i na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
Art. 37.
§ 1.
Osoba najbliższa dla obwinionego może odmówić zeznań.
§ 2.
Prawo do odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia.
§ 3.
Świadek może odmówić udzielenia odpowiedzi na pytania, jeżeli odpowiedź mogłaby narazić
jego samego lub osobę mu najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub wykroczenie.
§ 4.
Przed rozpoczęciem przesłuchania świadka poucza się go o prawie odmowy złożenia zeznań
i udzielenia odpowiedzi na pytania oraz uprzedza się go o odpowiedzialności karnej
za złożenie fałszywego zeznania.
Art. 38.
§ 1.
Jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, można zwrócić się o wydanie opinii
do urzędów powołanych do wydawania opinii, instytutów, zakładów specjalistycznych,
a w wyjątkowych wypadkach - do biegłego.
§ 2.
Do biegłego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące świadków i wyłączenia członka
kolegium od udziału w rozpoznawaniu sprawy.
Art. 39.
§ 1.
W razie potrzeby można przeprowadzić oględziny miejsca, rzeczy lub osoby.
§ 2.
Osoba, u której znajduje się przedmiot oględzin lub dowód rzeczowy, jest obowiązana
na wezwanie organu prowadzącego postępowanie do okazania przedmiotu, a w razie potrzeby
- do jego wydania w celu dostarczenia na miejsce przeprowadzenia dowodu.
Art. 40.
§ 1.
W sprawach o wykroczenia określone w art. 60, 119, 120, 122, 126, 133-136, 148 i 149 Kodeksu wykroczeń, w celu znalezienia przedmiotów, o których mowa w art. 39, Milicja Obywatelska, a
w toku czynności sprawdzających również organ Państwowej Inspekcji Handlowej oraz
służby ochronnej lasów państwowych mogą dokonać przeszukania pomieszczeń i innych
miejsc, a także osoby i rzeczy, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia,
że przedmioty te tam się znajdują.
§ 2.
Przeszukanie następuje na polecenie prokuratora.
§ 3.
W wypadkach nie cierpiących zwłoki, jeżeli polecenie prokuratora nie mogło być wydane
uprzednio, można dokonać przeszukania, jednakże organ dokonujący przeszukania obowiązany
jest następnie zwrócić się do prokuratora o zatwierdzenie przeszukania. Na zgłoszone
do protokołu żądanie osoby, u której przeprowadzono przeszukanie, doręcza się jej
postanowienie; o prawie zgłoszenia tego żądania należy osobę tę pouczyć, a w razie
zgłoszenia żądania wciągnąć je do protokołu.
Art. 41.
§ 1.
Przeszukania zamieszkałych pomieszczeń można dokonywać w porze nocnej tylko w wypadkach
nie cierpiących zwłoki; za porę nocną uważa się czas od godziny 21 do godziny 6.
§ 2.
Przeszukania osoby i odzieży na niej powinno dokonywać się w miarę możności za pośrednictwem
osoby tej samej płci.
Art. 42.
§ 1.
Osobę, u której ma nastąpić przeszukanie, należy przed rozpoczęciem czynności zawiadomić
o jego celu i wezwać do wydania poszukiwanych przedmiotów, okazując w razie odmowy
wydania polecenie przeszukania, a w wypadkach wymienionych w art. 40 § 3 - nakaz kierownika
właściwej jednostki Milicji Obywatelskiej lub legitymację służbową.
§ 2.
Podczas przeszukania ma prawo być obecna osoba, u której ma nastąpić przeszukanie,
oraz osoba przybrana przez prowadzącego czynność. W razie nieobecności gospodarza
lokalu należy do przeszukania przywołać przynajmniej jednego dorosłego domownika lub
sąsiada.
§ 3.
Do przedmiotów wydanych lub znalezionych w czasie przeszukania stosuje się odpowiednio
art. 138 § 2-5.
Art. 43.
§ 1.
Przedmioty zbędne dla postępowania zwraca się osobie uprawnionej, a jeżeli ich posiadanie
jest zabronione, to przekazuje się je właściwemu urzędowi lub instytucji.
§ 2.
Przedmiot, co do którego powstaje wątpliwość, komu należy go wydać, składa się do
depozytu organu administracji finansowej prezydium właściwej rady narodowej, a przedmioty
wartościowe - do depozytu w Narodowym Banku Polskim. Przepisy o likwidacji nie podjętych
depozytów i nie odebranych rzeczy stosuje się odpowiednio.
Rozdział 9
Wezwania i zawiadomienia
Art. 44.
§ 1.
Na rozprawę przewodniczący kolegium wzywa do osobistego stawiennictwa obwinionego
i niezbędnych świadków, a w razie potrzeby zarządza również sprowadzenie innych dowodów.
§ 2.
O terminie rozprawy zawiadamia się oskarżyciela publicznego, obrońcę obwinionego i
pokrzywdzonego.
§ 3.
Przewodniczący kolegium oraz przewodniczący składu orzekającego mogą zawiadomić związek
zawodowy lub inną organizację społeczną, że pożądany byłby udział w rozprawie ich
przedstawiciela w celu udzielenia informacji o dotychczasowym zachowaniu się i osobie
obwinionego, albo też mogą zwrócić się do nich o udzielenie takich informacji na piśmie.
Art. 45.
§ 1.
Osoby wymienione w art. 10 § 1 pkt 5 lit. a-e nie są obowiązane do składania zeznań
w charakterze świadka lub do występowania w charakterze biegłego, można jednak zwrócić
się o wyrażenie przez te osoby zgody na złożenie zeznań lub wystąpienie w charakterze
biegłego. W razie wyrażenia zgody wezwania dla tych osób nie mogą zawierać zagrożenia
zastosowania środków przymusu, a w razie niestawiennictwa na wezwanie lub odmowy złożenia
zeznań nie można do nich stosować tych środków.
§ 2.
Do osób wymienionych w art. 10 § 1 pkt 5 lit. f stosuje się odpowiednio § 1, jeżeli
okoliczności, których zeznania lub opinie mają dotyczyć, związane są z wykonywaniem
przez te osoby funkcji urzędowych lub służbowych.
§ 3.
Art. 10 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 46.
§ 1.
Przewodniczący kolegium może w uzasadnionych wypadkach wezwać obwinionego lub innego
uczestnika postępowania do nadesłania na piśmie wyjaśnień bez potrzeby osobistego
stawiennictwa na rozprawę.
§ 2.
Jeżeli obwiniony lub świadek mieszka poza miejscowością, w której ma siedzibę dane
kolegium, przewodniczący kolegium może zwrócić się do kolegium pierwszej instancji,
na którego terenie działania mieszkają te osoby, o przesłuchanie ich co do wskazanych
okoliczności. Przesłuchania dokonuje skład orzekający lub jego przewodniczący.
Art. 47.
§ 1.
Wezwanie obwinionego na rozprawę powinno zawierać oznaczenie zarzucanego czynu, a
ponadto pouczenie, że w razie niestawiennictwa można zarządzić przymusowe doprowadzenie
obwinionego albo przeprowadzić rozprawę zaocznie.
§ 2.
Wezwanie przeznaczone dla obwinionego powinno zawierać ponadto pouczenie o tym, że
może on sprowadzić na rozprawę świadków i przedstawić inne dowody na swoją obronę
lub wskazać je kolegium w takim czasie, aby dowody te mogły być przeprowadzone na
rozprawie, oraz pouczenie o przysługującym mu prawie korzystania z pomocy obrońcy
i o treści art. 124 i 132.
Art. 48.
Obwiniony oraz pokrzywdzony powinni być zawiadomieni o terminie rozprawy oraz o terminie
i miejscu przeprowadzenia dowodu poza rozprawą przynajmniej 7 dni przed tym terminem.
Rozdział 10
Rozprawa
Art. 49.
§ 1.
Rozprawa odbywa się ustnie i jawnie.
§ 2.
Skład orzekający może wyłączyć jawność całości lub części rozprawy, jeżeli jawność
mogłaby wywołać zakłócenie spokoju lub porządku publicznego.
Art. 50.
§ 1.
Przewodniczący składu orzekającego kieruje rozprawą i czuwa nad jej prawidłowym i
sprawnym przebiegiem, bacząc, aby w toku rozprawy zostały wyjaśnione wszystkie istotne
okoliczności sprawy, przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.
§ 2.
Przewodniczący składu orzekającego powinien dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie sprawy
nastąpiło w miarę możności na pierwszej rozprawie.
Art. 51.
Jeżeli obwiniony nie stawił się na rozprawę i w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia
mu wezwania na rozprawę, to odracza się rozprawę, przy czym skład orzekający może,
jeżeli uzna to za celowe, przeprowadzić postępowanie dowodowe, a w szczególności przesłuchać
świadków, którzy stawili się na rozprawę. Na następnej rozprawie dowody te należy
przeprowadzić ponownie, jeśli zażąda tego obwiniony, a skład orzekający uzna to za
konieczne w interesie obrony.
Art. 52.
§ 1.
Jeżeli obwiniony, któremu doręczono wezwanie na rozprawę, nie stawi się, przeprowadza
się rozprawę zaocznie. Nie dotyczy to wypadków, gdy skład orzekający uznał udział
obwinionego w rozprawie za konieczny; wówczas rozprawę odracza się po ewentualnym
przeprowadzeniu postępowania dowodowego, a w szczególności po przesłuchaniu tych świadków,
którzy stawili się na rozprawę.
§ 2.
W razie nie usprawiedliwionego niestawiennictwa obwinionego, którego udział w rozprawie
jest konieczny, przewodniczący składu orzekającego może zarządzić przymusowe doprowadzenie
obwinionego przez Milicję Obywatelską.
Art. 53.
§ 1.
Obwinionemu należy wyjaśnić, jaki czyn został mu zarzucony we wniosku o ukaranie.
§ 2.
Jeżeli obwiniony przyznaje się do winy, a wyjaśnienia jego nie budzą wątpliwości,
można nie przeprowadzać dalszych dowodów.
Art. 54.
§ 1.
Wniosek dotyczący przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, chyba że przedmiotem dowodu
jest okoliczność nie mająca istotnego znaczenia dla sprawy lub wyjaśniona już na podstawie
innych dowodów zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy.
§ 2.
Skład orzekający może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić
postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu.
§ 3.
Poza rozprawą o dopuszczeniu dowodu lub jego zabezpieczeniu decyduje przewodniczący
składu orzekającego lub przewodniczący kolegium.
Art. 55.
§ 1.
Na rozprawie można odczytywać protokoły przesłuchań obwinionego, świadków i biegłych,
chyba że bezpośrednie przeprowadzenie dowodu jest niezbędne, jak również odczytywać
lub ujawniać wszelkie dokumenty i adnotacje znajdujące się w aktach.
§ 2.
Jeżeli zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, a nie można
tego uczynić na prowadzonej rozprawie, to należy rozprawę odroczyć. Postanowienie
o odroczeniu rozprawy powinno wskazywać, w jaki sposób materiał dowodowy ma być uzupełniony.
§ 3.
Rozprawę odroczoną prowadzi się w nowym terminie w dalszym ciągu. Jeżeli skład orzekający
uległ zmianie, ujawnia się dowody przeprowadzone poprzednio, chyba że skład orzekający
uzna za konieczne ponowne ich przeprowadzenie.
Art. 56.
Po zamknięciu postępowania dowodowego przewodniczący składu orzekającego udziela głosu
kolejno oskarżycielowi publicznemu, pokrzywdzonemu, obrońcy i obwinionemu, po czym
zarządza tajną naradę, na której oprócz składu orzekającego może być obecny tylko
protokolant.
Art. 57.
§ 1.
Skład orzekający na podstawie całokształtu materiału dowodowego ujawnionego na rozprawie
rozstrzyga większością głosów w kwestii winy i kary oraz w innych kwestiach przewidzianych
w przepisach prawa.
§ 2.
Rozstrzygnięcie podpisują przewodniczący i członkowie składu orzekającego, nie wyłączając
przegłosowanego, który podpisując rozstrzygnięcie ma prawo zaznaczyć na nim swoje
zdanie odrębne.
Art. 58.
Skład orzekający wydaje orzeczenie o ukaraniu, odstąpieniu od wymierzenia kary lub
uniewinnieniu albo postanowienie o umorzeniu postępowania.
Art. 59.
§ 1.
Orzeczenie o ukaraniu powinno zawierać:
1)
oznaczenie kolegium, które je wydało, imiona i nazwiska przewodniczącego oraz członków
składu orzekającego i protokolanta,
2)
datę i miejsce wydania orzeczenia oraz zaznaczenie, czy zostało ono wydane w postępowaniu
zwyczajnym, czy też przyspieszonym,
3)
imię, nazwisko oraz inne dane określające tożsamość obwinionego,
4)
określenie czynu zarzucanego obwinionemu,
5)
określenie czynu przypisanego obwinionemu, z podaniem czasu i miejsca jego popełnienia,
oraz wskazanie naruszonego przepisu prawa,
6)
decyzję co do kary, z powołaniem podstawy prawnej,
7)
decyzję co do kosztów postępowania, dowodów rzeczowych, jeżeli zostały one zajęte,
oraz innych kwestii przewidzianych w przepisach prawa,
8)
pouczenie o trybie i terminie zaskarżenia,
9)
uzasadnienie.
§ 2.
Jeżeli ukarany jest osobą przebywającą czasowo na obszarze Państwa Polskiego, to skład
orzekający może orzec, że orzeczenie o ukaraniu jest natychmiast wykonalne, stosując
w miarę potrzeby art. 73 pkt 4.
§ 3.
W wypadku, o którym mowa w § 2, jak również w wypadku wydania orzeczenia w postępowaniu
przyspieszonym, należy w orzeczeniu zamieścić wzmiankę, że podlega ono wykonaniu z
chwilą jego wydania.
Art. 60.
Orzeczenie o uniewinnieniu oraz postanowienie o umorzeniu postępowania powinny zawierać
dane, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 1-4 i 7-9, a orzeczenie o odstąpieniu od wymierzenia
kary - także dane, o których mowa w pkt 5, oraz odpowiednio decyzję o uniewinnieniu,
o umorzeniu postępowania albo o odstąpieniu od wymierzenia kary i ewentualnym zastosowaniu
do sprawcy środka oddziaływania społecznego.
Art. 61.
§ 1.
Rozstrzygnięcia wydane w wyniku rozprawy ogłasza się niezwłocznie po zakończeniu narady.
§ 2.
Jeżeli orzeczenie lub postanowienie o umorzeniu postępowania ogłoszono na rozprawie,
to uprawnieni do wnoszenia odwołań mogą żądać, bezpośrednio po jego ogłoszeniu, doręczenia
im tego rozstrzygnięcia. W tym wypadku termin do wniesienia środka zaskarżenia liczy
się od dnia doręczenia.
§ 3.
Wydane zaocznie orzeczenie oraz wydane zaocznie lub na posiedzeniu postanowienie o
umorzeniu postępowania doręcza się niezwłocznie obwinionemu i jego obrońcy. Jeżeli
obwiniony po złożeniu wyjaśnień samowolnie opuścił miejsce rozprawy przed jej zakończeniem,
to wydanego w takim wypadku rozstrzygnięcia nie uważa się za zaoczne.
Art. 62.
Przewodniczący kolegium może zezwolić na dokonywanie za pomocą aparatury utrwaleń
obrazu lub dźwięku przebiegu rozprawy z prawem publikacji, gdy przemawia za tym uzasadniony
interes społeczny, a dokonywanie tych czynności nie utrudni prowadzenia rozprawy.
Art. 63.
§ 1.
Przewodniczący składu orzekającego wydaje wszelkie zarządzenia niezbędne do utrzymania
porządku na rozprawie.
§ 2.
Przewodniczący składu orzekającego może, jeżeli uprzednie ostrzeżenie nie odniosło
skutku, nałożyć na osobę zakłócającą porządek rozprawy lub naruszającą powagę kolegium
karę porządkową od 50 do 500 złotych; przewodniczący może również zarządzić wydalenie
tej osoby z sali rozpraw.
Dział IV
Postępowanie nakazowe
Art. 64.
§ 1.
W sprawach, w których nie zachodzi potrzeba wymierzenia kary innej niż grzywna od
50 do 500 złotych, przewodniczący kolegium pierwszej instancji może orzekać tę karę
w drodze nakazu karnego.
§ 2.
Orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić wyłącznie na podstawie wniosku o
ukaranie, sporządzonego przez instytucję państwową lub społeczną w wyniku dokonanych
przez nią ustaleń, popartych dowodami załączonymi do wniosku o ukaranie albo protokołami
lub notatkami służbowymi, jeżeli z materiałów tych nie wynika, że obwiniony kwestionuje
popełnienie czynu zarzucanego mu we wniosku o ukaranie.
§ 3.
Nie orzeka się kary w drodze nakazu karnego, jeżeli w myśl przepisów prawa należy
orzec karę dodatkową, nawiązkę lub odszkodowanie.
Art. 65.
§ 1.
Do nakazu karnego stosuje się odpowiednio art. 59 § 1 pkt 1-8.
§ 2.
Nakaz karny doręcza się obwinionemu oraz temu, kto złożył wniosek o ukaranie.
Dział V
Postępowanie mandatowe
Art. 66.
§ 1.
Funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej mogą, za wykroczenia poddane orzecznictwu kolegium,
określone w trybie art. 67, nakładać w drodze mandatu karnego grzywny w wysokości
od 20 do 200 złotych, jeżeli:
1)
schwytają sprawcę na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem albo
2)
pod nieobecność sprawcy stwierdzą naocznie popełnienie wykroczenia, a nie zachodzi
wątpliwość co do osoby sprawcy.
§ 2.
Funkcjonariusz nakładający grzywnę w drodze mandatu karnego obowiązany jest pouczyć
sprawcę o prawie odmowy przyjęcia mandatu oraz o tym, że w razie odmowy przyjęcia
mandatu sporządzony zostanie wniosek o ukaranie.
§ 3.
Prezes Rady Ministrów na wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych może nadać w drodze rozporządzenia
uprawnienia określone w § 1 także funkcjonariuszom innych organów.
Art. 67.
§ 1.
Wykroczenia, za które funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej upoważnieni są do nakładania
grzywien w drodze mandatu karnego, określi w drodze rozporządzenia Minister Spraw
Wewnętrznych.
§ 2.
Wykroczenia, za które funkcjonariusze innych organów upoważnieni są do nakładania
grzywien w drodze mandatu karnego, oraz zasady i sposób wydawania upoważnień określi
w drodze rozporządzenia właściwy naczelny organ administracji państwowej w porozumieniu
z Ministrem Spraw Wewnętrznych.
Art. 68.
§ 1.
Zasady i sposób nakładania przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz innych
upoważnionych do tego organów grzywien w drodze mandatu karnego określi w drodze rozporządzenia
Minister Spraw Wewnętrznych. Rozporządzeniem tym może być wprowadzone ściąganie w
trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nałożonej przyjętym przez
ukaranego mandatem karnym i nie uiszczonej w wyznaczonym terminie grzywny.
§ 2.
Zasady uiszczania i ściągania grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego określi
w drodze rozporządzenia Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Finansów.
Dział VI
Postępowanie przyspieszone
Art. 69.
W postępowaniu przyspieszonym stosuje się przepisy o postępowaniu przed kolegium pierwszej
instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej.
Art. 70.
§ 1.
W razie szerzenia się na danym terenie określonych wykroczeń można wprowadzić w sprawach
o takie wykroczenia postępowanie przyspieszone przed kolegiami, z tym zastrzeżeniem,
że nie można nim obejmować wykroczeń określonych w art. 119, 120, 122, 124, 132 i 134 Kodeksu wykroczeń.
§ 2.
Postępowanie przyspieszone wprowadza dla obszaru całego Państwa Minister Spraw Wewnętrznych,
a dla obszaru poszczególnego województwa (miasta wyłączonego z województwa) lub jego
części - prezydium wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego
z województwa) w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.
§ 3.
Postępowanie przyspieszone może być wprowadzone na czas nie przekraczający ogółem
6 miesięcy w ciągu roku.
Art. 71.
W sprawach o wykroczenia objęte postępowaniem przyspieszonym orzeka się w tym postępowaniu
tylko wówczas, gdy sprawca wykroczenia został schwytany na gorącym uczynku lub bezpośrednio
potem i doprowadzony na rozprawę.
Art. 72.
§ 1.
Milicja Obywatelska lub inny organ, któremu szczególne ustawy powierzają zadania w
zakresie ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, w wypadku schwytania na gorącym
uczynku lub bezpośrednio potem sprawcy wykroczenia, które objęte jest postępowaniem
przyspieszonym, może zatrzymać i doprowadzić go do kolegium pierwszej instancji.
§ 2.
Osoba wezwana przez organ, o którym mowa w § 1, do stawienia się w kolegium w charakterze
świadka obowiązana jest stawić się we wskazanym miejscu, dniu i godzinie; art. 136
stosuje się tu odpowiednio.
Art. 73.
W sprawach rozpoznawanych w postępowaniu przyspieszonym:
1)
organ, który doprowadził obwinionego do kolegium, może zgłosić wniosek o ukaranie
ustnie do protokołu,
2)
kolegium bezzwłocznie przystępuje do rozpoznawania sprawy,
3)
termin do wniesienia środka zaskarżenia wynosi 3 dni od dnia ogłoszenia orzeczenia,
4)
orzeczenie o ukaraniu jest wykonalne z chwilą jego ogłoszenia, przy czym:
a)
ukaranego karą aresztu zasadniczego osadza się w zakładzie karnym bezpośrednio po
rozprawie,
b)
ukarany karą grzywny z zamianą na zastępczą karę aresztu zobowiązany jest do uiszczenia
grzywny w terminie 3 dni od ogłoszenia orzeczenia, chyba że skład orzekający zobowiąże
go do uiszczenia grzywny niezwłocznie po ogłoszeniu orzeczenia. W razie nieuiszczenia
grzywny zarządza się przymusowe osadzenie ukaranego w zakładzie karnym w celu wykonania
zastępczej kary aresztu,
5)
kolegium drugiej instancji rozpoznaje odwołanie najpóźniej w ciągu 14 dni od otrzymania
akt,
6)
o osadzeniu ukaranego w zakładzie karnym administracja zakładu na wniosek ukaranego
zawiadamia niezwłocznie osobę przez niego wskazaną.
Art. 74.
§ 1.
Do osób stale uchylających się od pracy, nie mających stałego miejsca zamieszkania
lub stale zmieniających miejsce pobytu bez zameldowania, postępowanie określone w
art. 71-73 stosuje się również w sprawach nie objętych postępowaniem przyspieszonym,
jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że rozpoznanie sprawy w postępowaniu zwyczajnym
będzie niemożliwe lub znacznie utrudnione.
§ 2.
Postępowanie określone w art. 71-73 można zastosować również do osób przebywających
jedynie czasowo na terenie Państwa Polskiego, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że
rozpoznanie sprawy w postępowaniu zwyczajnym będzie niemożliwe lub znacznie utrudnione.
§ 3.
W wypadkach, o których mowa w § 1 i 2, o zastosowaniu postępowania określonego w art.
71-73 należy sprawcę uprzedzić w każdym stadium postępowania.
Dział VII
Postępowanie przed kolegiami przy prezydiach gromadzkich rad narodowych, rad narodowych osiedli i rad narodowych miast nie stanowiących powiatów
Art. 75.
Do postępowania przed kolegium przy prezydium gromadzkiej rady narodowej, rady narodowej
osiedla i rady narodowej miasta nie stanowiącego powiatu stosuje się odpowiednio przepisy
niniejszego kodeksu, jeżeli przepisy tego działu nie stanowią inaczej.
Art. 76.
Kolegia wymienione w art. 75:
1)
orzekają tylko w sprawach o te wykroczenia, które określi Minister Spraw Wewnętrznych
w drodze rozporządzenia,
2)
nie orzekają kary grzywny powyżej 1 000 złotych, kary aresztu (zasadniczego i zastępczego)
ani kary ograniczenia wolności, a jeżeli uznają, że należy wymierzyć karę grzywny
w wymiarze wyższym, karę aresztu lub karę ograniczenia wolności, przekazują sprawę
do rozpoznania w pierwszej instancji kolegium przy prezydium powiatowej rady narodowej,
3)
nie stosują przepisów o postępowaniu nakazowym,
4)
nie stosują przepisów o postępowaniu przyspieszonym; właściwe do orzekania w tym postępowaniu
jest kolegium przy prezydium powiatowej rady narodowej.
Dział VIII
Środki zaskarżenia
Rozdział 11
Przepisy ogólne
Art. 77.
§ 1.
Środkami zaskarżenia są: odwołanie, żądanie skierowania sprawy na drogę postępowania
sądowego i zażalenie.
§ 2.
Środki zaskarżenia wnosi się w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia rozstrzygnięcia,
a jeżeli rozstrzygnięcie podlega doręczeniu - od dnia doręczenia, za pośrednictwem
kolegium, które wydało zaskarżone rozstrzygnięcie.
Art. 78.
Przewodniczący kolegium po otrzymaniu środka zaskarżenia:
1)
odmawia jego przyjęcia, jeżeli wniesiony został po terminie lub przez osobę nieuprawnioną
albo jest niedopuszczalny z mocy ustawy, albo
2)
przekazuje niezwłocznie akta sprawy organowi właściwemu do jej rozpoznania.
Art. 79.
§ 1.
W razie cofnięcia środka zaskarżenia pozostawia się go bez rozpoznania.
§ 2.
Rozstrzygnięcie nie zaskarżone oraz rozstrzygnięcia podjęte w wyniku rozpoznania środka
zaskarżenia stają się prawomocne.
Rozdział 12
Odwołanie
Art. 80.
Od orzeczeń kolegium pierwszej instancji i nakazów karnych obwiniony, oskarżyciel
publiczny, pokrzywdzony oraz instytucja państwowa lub społeczna, która złożyła wniosek
o ukaranie, mają prawo odwołać się do kolegium drugiej instancji, z wyjątkiem wypadku,
o którym mowa w art. 86.
Art. 81.
Do postępowania przed kolegium drugiej instancji stosuje się odpowiednio przepisy
o postępowaniu przed kolegium pierwszej instancji ze zmianami przewidzianymi w art.
82-84.
Art. 82.
§ 1.
Kolegium drugiej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego, zebranego przez
kolegium pierwszej instancji.
§ 2.
Skład orzekający jednak przeprowadzi dowód z dokumentu dołączonego do odwołania lub
przedstawionego na rozprawie, a w uzasadnionych wypadkach może również przeprowadzić
postępowanie dowodowe za pomocą innych środków dowodowych, zwłaszcza gdy ma się to
przyczynić do przyspieszenia lub uproszczenia postępowania.
Art. 83.
O terminie rozprawy przewodniczący kolegium zawiadamia obwinionego, jego obrońcę,
pokrzywdzonego oraz tego, kto złożył odwołanie, a ponadto oskarżyciela publicznego,
jeżeli brał on udział w postępowaniu przed kolegium pierwszej instancji albo jeżeli
interes społeczny uzasadnia jego udział.
Art. 84.
§ 1.
Skład orzekający kolegium drugiej instancji:
1)
utrzymuje w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie albo
2)
uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie, przy czym:
a)
wydaje nowe rozstrzygnięcie, zmieniając zaskarżone rozstrzygnięcie w całości lub części,
albo
b)
przekazuje sprawę kolegium pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, jeżeli zachodzi
potrzeba ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego lub jego uzupełnienia,
a okoliczności sprawy nie uzasadniają zastosowania art. 82 § 2.
§ 2.
O utrzymaniu w mocy lub uchyleniu rozstrzygnięcia skład orzekający kolegium drugiej
instancji rozstrzyga orzeczeniem.
§ 3.
Uchylając zaskarżone rozstrzygnięcie, skład orzekający kolegium drugiej instancji
nie może orzec zasadniczej kary aresztu ani kary ograniczenia wolności. Jeżeli uchylone
rozstrzygnięcie zaskarżono na niekorzyść obwinionego, a skład orzekający uzna, że
należałoby orzec karę aresztu lub karę ograniczenia wolności, przekazuje sprawę kolegium
pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Art. 85.
Kolegium drugiej instancji, a także kolegium pierwszej instancji, któremu przekazano
sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 84 § 1 pkt 2 lit. b i § 3, może
ukarać obwinionego albo zaostrzyć karę tylko wtedy, gdy odwołanie wniesiono na jego
niekorzyść.
Rozdział 13
Żądanie skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego
Art. 86.
Od orzeczeń kolegium pierwszej instancji o ukaraniu zasadniczą karą aresztu lub karą
ograniczenia wolności uprawnieni do wnoszenia odwołań mają prawo złożyć środek zaskarżenia
w postaci żądania skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego.
Rozdział 14
Zażalenie
Art. 87.
§ 1.
Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przysługuje zażalenie do przewodniczącego
kolegium drugiej instancji; zażalenie to przysługuje temu, kto złożył wniosek o ukaranie.
§ 2.
W wyniku rozpoznania zażalenia przewodniczący kolegium utrzymuje postanowienie w mocy
albo uchyla je i przekazuje sprawę przewodniczącemu kolegium pierwszej instancji w
celu wszczęcia postępowania.
Art. 88.
§ 1.
Na postanowienie o umorzeniu postępowania uprawnionym do wnoszenia odwołań przysługuje
zażalenie do kolegium drugiej instancji.
§ 2.
W wyniku rozpoznania zażalenia skład orzekający utrzymuje postanowienie w mocy albo
uchyla je i przekazuje sprawę do rozpoznania kolegium pierwszej instancji; art. 85
stosuje się tu odpowiednio.
Art. 89.
§ 1.
Na postanowienie przewodniczącego składu orzekającego o nałożeniu na podstawie art.
63 § 2 kary porządkowej przysługuje ukaranemu niezwłocznie po nałożeniu tej kary zażalenie
do składu orzekającego, którego przewodniczący wydał postanowienie. Zażalenie to wnosi
się ustnie do protokołu rozprawy.
§ 2.
W wyniku rozpoznania zażalenia skład orzekający utrzymuje postanowienie w mocy albo
uchyla je i łagodzi karę porządkową lub uwalnia od niej ukaranego.
Art. 90.
§ 1.
Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, z wyjątkiem terminu do wniesienia
żądania skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, przysługuje wnoszącemu
o przywrócenie terminu zażalenie do przewodniczącego kolegium drugiej instancji.
§ 2.
W wyniku rozpoznania zażalenia przewodniczący kolegium utrzymuje postanowienie w mocy
albo uchyla je i przywraca uchybiony termin.
Art. 91.
§ 1.
Na postanowienie o odmowie przyjęcia środka zaskarżenia z wyjątkiem żądania skierowania
sprawy na drogę postępowania sądowego, przysługuje wnoszącemu ten środek zażalenie
do przewodniczącego kolegium drugiej instancji.
§ 2.
W wyniku rozpoznania zażalenia przewodniczący kolegium utrzymuje postanowienie w mocy
albo uchyla je i nadaje sprawie właściwy bieg.
Art. 92.
Na postanowienie o odmowie przyjęcia żądania skierowania sprawy na drogę postępowania
sądowego lub na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia tego żądania
przysługuje wnoszącemu ten środek zażalenie do sądu.
Dział IX
Wykonywanie rozstrzygnięć
Art. 93.
§ 1.
Orzeczenia, nakazy karne i postanowienia podlegają wykonaniu z chwilą uprawomocnienia
się, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
§ 2.
Warunkowe zawieszenie wykonania kary aresztu nie wstrzymuje wykonania rozstrzygnięcia
w pozostałym zakresie.
Art. 94.
Organ administracji do spraw wewnętrznych prezydium rady narodowej podejmuje wszelkie
czynności konieczne do wykonania rozstrzygnięcia, z wyjątkiem czynności zastrzeżonych
dla innych organów; w szczególności w miarę potrzeby przekazuje on odpis lub wyciąg
z rozstrzygnięcia odpowiedniemu organowi lub zakładowi do wykonania.
Art. 95.
§ 1.
Właściwość miejscową organów administracji do spraw wewnętrznych prezydiów rad narodowych
ustala się według miejsca zamieszkania ukaranego, a w razie orzeczenia kary w postępowaniu
przyspieszonym albo orzeczenia kary grzywny bez zamiany na zastępczą karę aresztu
wobec osoby pracującej w jednostce gospodarki uspołecznionej na terenie miasta będącego
siedzibą kolegium, które orzekło karę - również według miejsca orzekania, jeżeli przyspieszy
to wykonanie kary.
§ 2.
Wyłącznie według miejsca orzekania ustala się właściwość tych organów w razie ukarania
przez kolegium przy prezydium dzielnicowej rady narodowej mieszkańca miasta podzielonego
na dzielnice.
Art. 96.
§ 1.
Ukaranego karą aresztu (zasadniczego lub zastępczego) wzywa się do stawienia się w
zakładzie karnym w wyznaczonym terminie.
§ 2.
Jeżeli ukarany mimo wezwania nie stawi się w zakładzie karnym, to zakład ten zawiadamia
o tym Milicję Obywatelską w celu doprowadzenia ukaranego do zakładu karnego oraz organ,
który wezwał ukaranego do odbycia kary. Ukarany ponosi koszty doprowadzenia. Czasu
doprowadzenia nie wlicza się do okresu odbywania kary.
§ 3.
Wykonanie kary aresztu następuje w trybie i na zasadach przewidzianych dla wykonania
kary pozbawienia wolności w Kodeksie karnym wykonawczym.
Art. 97.
Ukaranego karą ograniczenia wolności wzywa się do stawienia się w wyznaczonym terminie
w określonym zakładzie pracy lub innym miejscu w celu wykonania pracy wskazanej przez
organ orzekający (art. 21 § 1 i 3 Kodeksu wykroczeń), a jeżeli organ orzekający orzekł potrącenie części wynagrodzenia za pracę (art.
21 § 2 tego kodeksu) - przekazuje się kierownikowi zakładu pracy odpis rozstrzygnięcia
podlegającego wykonaniu.
Art. 98.
W razie uchylania się ukaranego od odbywania kary ograniczenia wolności organ administracji
do spraw wewnętrznych prezydium rady narodowej lub zakład pracy, w którym kara jest
wykonywana lub ma być wykonywana, niezwłocznie zawiadamia o tym kolegium, które wydaje
odpowiednie postanowienie.
Art. 99.
§ 1.
Ukaranego karą grzywny wzywa się do jej uiszczenia w terminie 7 dni od daty doręczenia
wezwania.
§ 2.
W razie nieuiszczenia grzywny w terminie ściąga się ją w trybie przepisów o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji.
§ 3.
Jeżeli egzekucja okaże się bezskuteczna, to umarza się wykonanie kary grzywny, jeżeli
zaś orzeczono zastępczą karę aresztu, to przystępuje się do wykonania kary zastępczej.
Art. 100.
Kary dodatkowe zakazu prowadzenia określonej działalności lub zakazu wykonywania określonych
czynności (art. 28 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu wykroczeń) wykonują właściwe rzeczowo organy administracji.
Art. 101.
Do ściągnięcia nawiązki, odszkodowania, kosztów postępowania i innych należności pieniężnych
oraz do wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym stosuje się odpowiednio art.
99.
Art. 102.
Jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla ukaranego lub jego rodziny skutki
zbyt ciężkie albo jeżeli przemawia za tym interes społeczny, można:
1)
odroczyć wykonanie kary na okres do 6 miesięcy, a kobietom ciężarnym wykonanie kary
aresztu lub kary ograniczenia wolności - do roku,
2)
udzielić przerwy w wykonaniu kary ograniczenia wolności na okres do 3 miesięcy, a
kobietom ciężarnym - do roku,
3)
zezwolić na uiszczenie grzywny w ratach w okresie nie przekraczającym 6 miesięcy,
a w wyjątkowych wypadkach - roku.
Art. 103.
§ 1.
Odroczenie i przerwę w wykonaniu kary odwołuje się w razie ustania przyczyn, dla których
zostały udzielone, lub w razie niekorzystania z nich przez ukaranego w celu, dla którego
zostały one udzielone.
§ 2.
Zezwolenie na uiszczenie grzywny w ratach może być odwołane, jeżeli ukarany nie zapłaci
raty w ustalonym terminie.
Art. 104.
§ 1.
Odstępuje się od wykonania kary, jeżeli za czyn będący wykroczeniem, a ze względu
na swe następstwa lub okoliczności zarazem przestępstwem, wymierzono kary podlegające
zaliczeniu (art. 10 Kodeksu wykroczeń).
§ 2.
Można odstąpić od wykonania zastępczej kary aresztu, jeżeli względy społeczne przemawiają
przeciwko osadzeniu ukaranego w zakładzie karnym.
Art. 105.
§ 1.
W kwestii odstąpienia od wykonania kary, zamiany kary ograniczenia wolności na zastępczą
karę grzywny lub aresztu (art. 23 Kodeksu wykroczeń) oraz zarządzenia wykonania kary aresztu, której wykonanie warunkowo zawieszono (art.
44 Kodeksu wykroczeń), orzeka na posiedzeniu kolegium, które orzekało w danej sprawie w pierwszej instancji.
§ 2.
Na postanowienie o odmowie odstąpienia od wykonania kary, na postanowienie o zamianie
kary ograniczenia wolności na zastępczą karę grzywny lub aresztu oraz na postanowienie
o zarządzeniu wykonania kary aresztu, której wykonanie warunkowo zawieszono, przysługuje
ukaranemu zażalenie do kolegium drugiej instancji.
§ 3.
W wyniku rozpoznania zażalenia skład orzekający utrzymuje postanowienie w mocy, zmienia
je albo uchyla.
Art. 106.
Organ administracji do spraw wewnętrznych prezydium rady narodowej umarza postępowanie
wykonawcze w razie przedawnienia, śmierci ukaranego lub innej przyczyny wyłączającej
to postępowanie.
Art. 107.
Do postanowień, o których mowa w niniejszym dziale, stosuje się odpowiednio art. 59
§ 1, art. 61 § 3, art. 77-79.
Art. 108.
Art. 96 § 1 i art. 99 § 1 nie stosuje się do orzeczeń o ukaraniu, o których mowa w
art. 73 pkt 4.
Art. 109.
Szczegółowe zasady i sposób wykonania orzeczeń, nakazów karnych i postanowień określi
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.
Dział X
Nadzór
Rozdział 15
Nadzór zwierzchni i bezpośredni
Art. 110.
§ 1.
Minister Spraw Wewnętrznych sprawuje nadzór zwierzchni nad działalnością kolegiów
przy prezydiach rad narodowych oraz nad postępowaniem mandatowym w sprawach o wykroczenia
poddane orzecznictwu kolegiów przy prezydiach rad narodowych.
§ 2.
Prezydia rad narodowych sprawują bezpośredni nadzór nad działalnością kolegiów istniejących
przy nich i przy prezydiach rad narodowych niższego stopnia oraz nad postępowaniem
mandatowym w sprawach o wykroczenia poddane orzecznictwu kolegiów przy prezydiach
rad narodowych.
Art. 111.
§ 1.
W ramach sprawowanego nadzoru Minister Spraw Wewnętrznych i prezydia rad narodowych
mogą w szczególności udzielać wytycznych co do polityki orzecznictwa w sprawach o
wykroczenia.
§ 2.
Przewodniczący kolegium składa prezydium rady narodowej okresowe sprawozdania z działalności
kolegium.
Rozdział 16
Uchylanie prawomocnych rozstrzygnięć
Art. 112.
Prawomocne orzeczenia, nakazy karne, postanowienia o odmowie wszczęcia lub umorzeniu
postępowania oraz postanowienia wydane na podstawie art. 63 § 2, art. 105 i art. 136
§ 1 podlegają uchyleniu, jeżeli są pozbawione podstawy prawnej lub są oczywiście niesłuszne.
Art. 113.
Uchylenie rozstrzygnięcia może nastąpić w terminie 3 miesięcy od jego uprawomocnienia
się. Nie dotyczy to wypadku uchylenia rozstrzygnięcia wyłącznie na korzyść obwinionego.
Art. 114.
§ 1.
Organem właściwym do podejmowania decyzji w sprawie uchylania prawomocnych rozstrzygnięć,
o których mowa w art. 112, jest komisja orzecznictwa do spraw wykroczeń przy prezydium
wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa) oraz
przy prezydium rady narodowej miasta stanowiącego powiat podzielonego na dzielnice.
§ 2.
Komisja orzecznictwa do spraw wykroczeń składa się z przewodniczącego komisji, jego
zastępcy oraz od 2 do 4 członków komisji. Komisji przewodniczy kierownik organu administracji
do spraw wewnętrznych prezydium rady narodowej lub jego zastępca.
§ 3.
Przewodniczącego komisji powołuje, a pozostałych członków komisji wybiera i odwołuje,
wojewódzka rada narodowa (rada narodowa miasta wyłączonego z województwa) oraz rada
narodowa miasta stanowiącego powiat podzielonego na dzielnice z listy kandydatów,
przedstawionej jej przez prezydium.
§ 4.
Do komisji powołuje się i wybiera co najmniej 3 osoby mające wyższe wykształcenie
prawnicze lub administracyjne. Nie mogą być powołane ani wybrane osoby wchodzące w
skład kolegium.
Art. 115.
§ 1.
Komisja orzecznictwa do spraw wykroczeń podejmuje decyzje w składzie 3 osób, zawsze
jednak z udziałem przewodniczącego komisji lub jego zastępcy.
§ 2.
Do osób wchodzących w skład komisji stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące członków
kolegiów.
Art. 116.
§ 1.
Komisja orzecznictwa do spraw wykroczeń powinna rozpoznać wniosek o uchylenie prawomocnego
rozstrzygnięcia w terminie 2 miesięcy od jego złożenia.
§ 2.
Komisja rozpoznaje wnioski na posiedzeniu. W celu ustalenia, czy istnieją okoliczności,
o których mowa w art. 112, komisja może przeprowadzać postępowanie wyjaśniające, stosując
odpowiednio przepisy o dowodach.
§ 3.
Decyzję wraz z uzasadnieniem doręcza się temu, kto złożył wniosek o uchylenie prawomocnego
rozstrzygnięcia; decyzję o uchyleniu prawomocnego rozstrzygnięcia doręcza się również
obwinionemu.
§ 4.
Od decyzji komisji o uchyleniu lub odmowie uchylenia prawomocnego rozstrzygnięcia
nie przysługuje środek zaskarżenia.
Art. 117.
§ 1.
Uchylając prawomocne rozstrzygnięcie, komisja orzecznictwa do spraw wykroczeń przekazuje
sprawę do ponownego rozpoznania organowi, który orzekał w (pierwszej instancji. Jeżeli
uchylone zostało wyłącznie rozstrzygnięcie wydane przez organ drugiej instancji, to
przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.
§ 2.
Ponowne rozpoznanie sprawy nie może nastąpić w postępowaniu nakazowym; obwinionego
nie można ukarać ani zaostrzyć mu kary, jeżeli uchylenie nastąpiło wyłącznie na jego
korzyść.
Dział XI
Prokuratorska kontrola przestrzegania prawa
Art. 118.
Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i podlegli mu prokuratorzy
czuwają nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu unormowanym niniejszym kodeksem,
w zakresie przewidzianym w przepisach ustawy o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej.
Dział XII
Przepisy porządkowe
Rozdział 17
Pisma
Art. 119.
§ 1.
Wnioski o ukaranie, środki zaskarżenia, wyjaśnienia oraz wszelkie oświadczenia składa
się na piśmie; można je wnosić również ustnie do protokołu, jeżeli ustawa nie stanowi
inaczej.
§ 2.
Pismo lub ustne oświadczenie wniesione do protokołu poza rozprawą powinno być podpisane
przez wnoszącego, a protokół - ponadto przez osobę, która go sporządziła.
Art. 120.
§ 1.
Jeżeli kolegium, do którego pismo wniesiono, jest niewłaściwe w sprawie, powinno niezwłocznie
przekazać to pismo do właściwego kolegium lub innego właściwego organu i zawiadomić
o tym wnoszącego.
§ 2.
Pismo wniesione przed upływem przepisanego terminu do niewłaściwego kolegium albo
instytucji państwowej lub społecznej uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.
Rozdział 18
Protokoły i adnotacje
Art. 121.
Protokół spisuje się z każdej czynności mającej istotne znaczenie dla sprawy, a w
szczególności z rozprawy i posiedzenia, a także z dokonanych poza rozprawą oględzin,
eksperymentów oraz przesłuchań obwinionych, pokrzywdzonych i świadków.
Art. 122.
§ 1.
Protokół odczytuje się osobom biorącym udział w danej czynności; osoby te powinny
następnie podpisać protokół. O odmowie lub braku podpisu z innych przyczyn należy
zamieścić wzmiankę w protokole.
§ 2.
Protokół rozprawy oraz posiedzenia podpisują przewodniczący składu orzekającego oraz
protokolant.
§ 3.
Skreśleń i poprawek w protokole należy tak dokonywać, aby wyrazy skreślone i poprawione
były czytelne. Skreślenia i poprawki powinny być omówione w protokole przed jego podpisaniem.
Art. 123.
Czynności kolegium, z których nie sporządza się protokołu, a także inne zdarzenia,
które mają znaczenie dla postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej
przez osobę, która dokonała tych czynności.
Rozdział 19
Udostępnianie akt
Art. 124.
§ 1.
W każdym stadium postępowania kolegium obowiązane jest umożliwić obwinionemu, oskarżycielowi
publicznemu, pokrzywdzonemu oraz instytucji państwowej lub społecznej, która złożyła
wniosek o ukaranie, przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów.
§ 2.
Osoby wymienione w § 1 mogą żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów
z akt sprawy.
Rozdział 20
Doręczenia
Art. 125.
Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma doręcza się za pokwitowaniem przez pocztę
albo przez inne upoważnione organy lub osoby.
Art. 126.
§ 1.
Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu, miejscu pracy lub w lokalu organu,
który je sporządził, a w razie konieczności w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie.
§ 2.
Żołnierzom w czynnej służbie wojskowej pisma doręcza się za pośrednictwem dowódcy
jednostki wojskowej, w której pełnią służbę.
§ 3.
Osobom pozbawionym wolności doręcza się pisma za pośrednictwem administracji zakładu
karnego.
§ 4.
Z osobami wymienionymi w art. 10 § 1 pkt 5 organy prowadzące postępowanie przy doręczaniu
pism porozumiewają się za pośrednictwem organu, który sprawuje zwierzchni nadzór nad
ich działalnością, a organy te z kolei przez Ministra Spraw Zagranicznych. Art. 10
§ 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 127.
§ 1.
W razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu pismo doręcza się dorosłemu
domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu, dozorcy domu, sołtysowi lub
sąsiadowi, jeżeli podejmą się oddać pismo adresatowi.
§ 2.
O pozostawieniu pisma w myśl § 1 doręczający umieszcza zawiadomienie na drzwiach mieszkania
adresata lub w miejscu przeznaczonym do pozostawiania dla niego korespondencji ze
wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono.
§ 3.
Pismo można również pozostawić osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu
stałego zatrudnienia adresata.
Art. 128.
§ 1.
Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób określony w art. 126 i 127, pismo składa
się na okres 7 dni - stosownie do okoliczności - w najbliższym urzędzie pocztowym
lub w prezydium właściwej rady narodowej, zawiadamiając adresata w sposób określony
w art. 127, o tym gdzie i kiedy pismo pozostawiono, oraz o tym, że należy je odebrać
w ciągu 7 dni.
§ 2.
Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na który pismo
pozostawiono, chyba że zostało ono podjęte wcześniej. Pisma nie podjęte w terminie
zwraca się nadawcy.
Art. 129.
§ 1.
Pismo przeznaczone dla adresata nie będącego osobą fizyczną doręcza się w biurze adresata
osobie upoważnionej do odbioru korespondencji.
§ 2.
W sposób określony w § 1 można również doręczyć pismo obrońcy.
Art. 130.
§ 1.
Odbierający pismo stwierdza odbiór i jego datę swym podpisem na zwrotnym pokwitowaniu.
§ 2.
Doręczający stwierdza na zwrotnym pokwitowaniu sposób doręczenia i opatruje to stwierdzenie
swym podpisem.
§ 3.
Jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia odbioru lub nie może tego uczynić,
doręczający sam stwierdza datę doręczenia, wskazuje osobę, która odebrała pismo, i
wymienia przyczynę braku jej podpisu.
Art. 131.
Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub w inny sposób,
pismo zwrócone przez organ doręczający z adnotacją o odmowie przyjęcia i z podaniem
jej daty uważa się za doręczone w tym dniu i załącza się do akt sprawy.
Art. 132.
Jeżeli obwiniony lub pokrzywdzony po otrzymaniu pierwszego wezwania do udziału w sprawie
zmienił miejsce zamieszkania lub pracy i nie podał kolegium nowego adresu, pismo wysłane
pod dotychczasowym adresem uważa się za doręczone.
Rozdział 21
Terminy
Art. 133.
§ 1.
Do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się dany termin.
§ 2.
Jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach, koniec terminu przypada
na ten dzień tygodnia lub miesiąca, który odpowiada początkowi terminu; jeżeli w danym
miesiącu nie ma takiego dnia, koniec terminu przypada na ostatni dzień tego miesiąca.
§ 3.
Jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień
terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni.
§ 4.
Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskim urzędzie pocztowym
lub telegraficznym.
Art. 134.
§ 1.
W razie uchybienia terminu ustawowego należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego,
jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
§ 2.
Wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny
uchybienia terminu. Jednocześnie ze złożonym wnioskiem należy dopełnić czynności,
która miała być w terminie dokonana.
§ 3.
Przywrócenie terminu do złożenia wniosku przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.
Art. 135.
§ 1.
W kwestii przywrócenia terminu rozstrzyga przewodniczący kolegium.
§ 2.
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie wstrzymuje wykonania
rozstrzygnięcia. Jednakże w uzasadnionych wypadkach przewodniczący kolegium może wstrzymać
jego wykonanie.
Rozdział 22
Środki przymusu
Art. 136.
§ 1.
Na świadka, który bez podania usprawiedliwiającej przyczyny nie stawił się na wezwanie
albo odmówił złożenia zeznań, można nałożyć karę porządkową od 50 do 300 złotych,
a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - do 500 złotych.
§ 2.
Przepis § 1 stosuje się również do osoby, która będąc obowiązana do okazania albo
wydania przedmiotu oględzin lub dowodu rzeczowego, odmówiła jego okazania lub wydania.
§ 3.
Osoba ukarana może w ciągu 7 dni od daty doręczenia lub ogłoszenia jej postanowienia
o nałożeniu kary porządkowej przedstawić przyczyny niestawiennictwa lub odmowy złożenia
zeznań. Nałożoną karę uchyla się, jeżeli nieobecność albo odmowa złożenia zeznań lub
okazania albo wydania przedmiotu zostanie usprawiedliwiona. Postanowienie o odmowie
uchylenia kary porządkowej powinno zawierać uzasadnienie.
§ 4.
W razie niestawienia się świadka na wezwanie bez podania usprawiedliwiającej przyczyny
można niezależnie od ukarania zarządzić jego przymusowe doprowadzenie przez Milicję
Obywatelską.
§ 5.
W razie nie usprawiedliwionej odmowy okazania albo wydania przedmiotu oględzin lub
dowodu rzeczowego można zarządzić jego odebranie przez Milicję Obywatelską.
Art. 137.
§ 1.
Środki przymusu, o których mowa w art. 136, stosuje przewodniczący składu orzekającego,
a w toku czynności sprawdzających - organ dokonujący tych czynności.
§ 2.
Karę porządkową uchyla odpowiednio przewodniczący kolegium lub organ przełożony nad
organem, który daną karę nałożył.
Art. 138.
§ 1.
Organ państwowy, który w zakresie swego działania ujawnił popełnienie wykroczenia
zagrożonego karą przepadku przedmiotów lub dowiedział się o popełnieniu takiego wykroczenia,
dokonuje zajęcia tych przedmiotów w celu zabezpieczenia przepadku.
§ 2.
Osobie zainteresowanej wydaje się pokwitowanie stwierdzające, jakie przedmioty i przez
kogo zostały zajęte, a odpis tego pokwitowania dołącza się do wniosku o ukaranie.
§ 3.
Zajęte przedmioty przekazuje się do depozytu właściwego organu administracji finansowej
prezydium powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej, a przedmioty wartościowe
- do depozytu w Narodowym Banku Polskim; przepisy o zbywaniu ruchomości, które przeszły
na własność Państwa na podstawie orzeczenia o przepadku przedmiotów, stosuje się odpowiednio.
§ 4.
Przedmioty ulegające szybkiemu zepsuciu lub takie, których przechowywanie byłoby połączone
z niewspółmiernymi kosztami lub nadmiernymi trudnościami albo powodowałoby znaczne
obniżenie wartości rzeczy, organ, który dokonał ich zajęcia, przekazuje jednostce
handlu uspołecznionego, która dokonuje sprzedaży bez przetargu z zachowaniem przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
§ 5.
Uzyskaną ze sprzedaży kwotę pieniężną przekazuje się do Narodowego Banku Polskiego
na rachunek sum depozytowych organu, o którym mowa w § 3, do dyspozycji kolegium.
Art. 139.
Organy służby ochronnej lasów państwowych mogą w zakresie swego działania ustalać
tożsamość osoby schwytanej na gorącym uczynku popełnienia wykroczenia lub bezpośrednio
potem, a w razie niemożności ustalenia na miejscu tożsamości tej osoby i obawy jej
ukrycia się mogą oddać ją w ręce Milicji Obywatelskiej.
Art. 140.
Jeżeli miejsce pobytu sprawcy wykroczenia nie jest znane, przewodniczący kolegium
lub składu orzekającego, a w toku czynności sprawdzających - organ dokonujący tych
czynności mogą zarządzić ustalenie miejsca pobytu.
Art. 141.
§ 1.
Milicja Obywatelska, wykonując zarządzenie o przymusowym doprowadzeniu świadka lub
obwinionego, ma prawo zatrzymania tej osoby tylko w niezbędnych wypadkach i na czas
konieczny do wykonania zarządzenia.
§ 2.
Wykonanie zarządzenia o przymusowym doprowadzeniu, odebraniu rzeczy oraz wydaleniu
z sali rozpraw, w razie nieskuteczności zagrożenia, następuje przez zastosowanie środków
przymusu, nie wyłączając siły fizycznej; ten ostatni środek stosuje się dopiero w
ostateczności.
Dział XIII
Kolegia do spraw wykroczeń przy organach administracji morskiej i górniczej
Art. 142.
Do orzekania w sprawach o wykroczenia należące do właściwości organów, o których mowa
w dziale niniejszym, stosuje się odpowiednio przepisy działów poprzedzających z następującymi
zmianami i uzupełnieniami.
Art. 143.
§ 1.
Kolegia do spraw wykroczeń przy urzędach morskich i urzędach górniczych, zwane dalej
kolegiami, orzekają w sprawach o wykroczenia przekazane im do rozpoznania z mocy ustawy.
§ 2.
W pierwszej instancji orzekają kolegia przy urzędach morskich i okręgowych oraz równorzędnych
urzędach górniczych, a w drugiej odpowiednio - kolegia przy izbach morskich i Wyższym
Urzędzie Górniczym.
Art. 144.
§ 1.
Właściwość miejscowa kolegium odpowiada terytorialnemu zasięgowi działania organu,
przy którym kolegium jest powołane.
§ 2.
W sprawach o wykroczenia popełnione na morzu lub wodach uznanych odrębnymi przepisami
za wody morskie właściwe miejscowo jest kolegium, na którego terenie działania znajduje
się polski port, do którego statek zawinął.
Art. 145.
Przedstawiciele urzędu morskiego i urzędu górniczego mogą brać udział w rozprawie
przed kolegium jako oskarżyciele publiczni we wszystkich sprawach dotyczących ich
zakresu działania - niezależnie od tego, kto złożył wniosek o ukaranie.
Art. 146.
W sprawach o wykroczenia należące do właściwości kolegiów przy urzędach morskich terminy
przewidziane w art. 48 mogą ulec skróceniu, jeżeli zachowanie ich byłoby niemożliwe
ze względu na to, że obwiniony lub pokrzywdzony przebywa na terenie Państwa Polskiego
czasowo; w wyjątkowych wypadkach obwinionego można wezwać do natychmiastowego stawienia
się na rozprawę.
Art. 147.
§ 1.
Postępowanie przyspieszone przed kolegiami przy urzędach morskich wprowadza Minister
Żeglugi.
§ 2.
W postępowaniu przed kolegiami przy urzędach górniczych postępowania przyspieszonego
nie stosuje się.
Art. 148.
§ 1.
Funkcjonariusze administracji morskiej upoważnieni są do stosowania postępowania mandatowego
w sprawach o określone wykroczenia poddane orzecznictwu kolegiów przy urzędach morskich.
§ 2.
Minister Żeglugi określi w drodze rozporządzenia wykroczenia, za które funkcjonariusze
administracji morskiej upoważnieni są do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego,
oraz zasady i sposób wydawania im upoważnień.
§ 3.
Minister Żeglugi może upoważnić imiennie kapitanów portów do nakładania grzywien w
drodze mandatu karnego w wysokości od 200 do 500 złotych za wymienione w upoważnieniu
wykroczenia popełnione przez członka załogi statku morskiego.
Art. 149.
Organy administracji morskiej i administracji górniczej wykonują lub przekazują odpowiednim
organom lub zakładom do wykonania rozstrzygnięcia wydane przez powołane przy nich
kolegia.
Art. 150.
§ 1.
Do podejmowania decyzji w sprawie uchylania prawomocnych rozstrzygnięć powołuje się
komisje orzecznictwa do spraw wykroczeń przy Ministrze Żeglugi oraz przy Prezesie
Wyższego Urzędu Górniczego.
§ 2.
Osoby wchodzące w skład komisji, o których mowa w § 1, powołuje i odwołuje odpowiednio
Minister Żeglugi oraz Prezes Wyższego Urzędu Górniczego.
Art. 151.
§ 1.
Nadzór zwierzchni nad działalnością kolegiów przy urzędach morskich i izbach morskich
oraz nad postępowaniem mandatowym w sprawach o wykroczenia poddane orzecznictwu tych
kolegiów sprawuje Minister Żeglugi a nad działalnością kolegiów przy urzędach górniczych
- Prezes Wyższego Urzędu Górniczego.
§ 2.
W ramach sprawowanego nadzoru Minister Żeglugi i Prezes Wyższego Urzędu Górniczego
mogą w szczególności udzielać wytycznych co do polityki orzecznictwa w sprawach o
wykroczenia.