Ustawaz dnia 18 marca 1932 r.o uregulowaniu prawa własności gruntów, oddanych w drodze parcelacji w posiadanie
nabywców na obszarze województw centralnych i wschodnich
Treść ustawy
Na mocy art. 44 Konstytucji ogłaszam ustawę następującej treści;
Art. 1.
Ustawa niniejsza ma zastosowanie, gdy chodzi o uregulowanie prawa własności gruntów,
oddanych w posiadanie nabywcom w drodze parcelacji, o ile oddanie w posiadanie nastąpiło
przed wejściem w życie ustawy niniejszej i o ile zachodzą warunki, uzasadniające wydanie
decyzji z art. 63, cz. 5 art. 65, 66 i 67 ustawy z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu
reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1926 r. Nr 1, poz. 1).
Art. 2.
1)
W toku postępowania, przewidzianego w ustawie niniejszej, nie może być zarządzone
wykończenie parcelacji lub przymusowy wykup nieruchomości, objętej parcelacją, na
podstawie punktu a) cz. 1 art. 3, art. 63 i cz. 5 art. 65 ustawy z dnia 28 grudnia
1925 roku o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1926 r. Nr 1, poz. 1) oraz rozporządzenia
Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 marca 1928 r. o skutkach naruszenia przepisów
przy parcelacji prywatnej (Dz. U. R. P. Nr 27, poz. 247).
2)
Jeżeli do nieruchomości, objętej parcelacją, zastosowane zostały przepisy, wymienione
w cz. 1, to oparte na tych postanowieniach postępowanie ulega zawieszeniu w razie
wszczęcia postępowania, przewidzianego w ustawie niniejszej. Postępowanie zawieszone
ulega umorzeniu po uprawomocnieniu się decyzji sądu, uwzględniającej padanie okręgowego
urzędu ziemskiego (art. 3). W razie zaś powzięcia przez sąd decyzji, pozostawiającej
podanie to bez uwzględnienia, zawieszone postępowanie może być wznowione.
Art. 3.
Postępowanie, przewidziane w ustawie niniejszej, zostaje wszczęte przez złożenie do
sądu okręgowego, właściwego według miejsca położenia nieruchomości, podania o przyznanie
prawa własności rozparcelowanych gruntów na rzecz nabywców tych gruntów lub ich następców
prawnych; do wszczęcia postępowania sądowego uprawniony jest jedynie właściwy okręgowy
urząd ziemski, do którego strony interesowane mogą zwrócić się z żądaniem złożenia
tego podania do sądu. Urząd mocen jest odmówić żądaniu osób interesowanych tylko w
przypadkach:
a)
gdy projekt parcelacji wraz z wykazem nabywców gruntów rozparcelowanych nie został
prawomocnie zatwierdzony w trybie obowiązujących przepisów lub gdy stan posiadania
nie odpowiada prawomocnie zatwierdzonemu projektowi parcelacji i wykazowi nabywców;
b)
gdy do danej nieruchomości zostało zastosowane wykończenie parcelacji lub przymusowy
wykup w trybie przepisów, wymienionych w cz. 1 art. 2, lub gdy wniosek o zastosowanie
tych przepisów został Ministrowi Reform Rolnych przez właściwą władzę złożony.
Art. 4.
Do podania, określonego w cz. 1 art. 3. należy dołączyć lub złożyć sądowi najpóźniej
w ciągu dwóch miesięcy po złożeniu podania:
a)
pełny wyciąg hipoteczny nieruchomości, objętej parcelacją, o ile nieruchomość tą ma
urządzona. hipotekę, wyciąg z rejestru wieczystego, lub inne dowody, stwierdzające
prawo własności;
b)
plan lub szkic działek, oddanych w posiadanie nabywców w drodze parcelacji;
c)
wykaz nabywców parcel lub ich następców prawnych, z powołaniem się na podstawę objęcia
działek w posiadanie i oznaczeniem czasu tego objęcia oraz z wymienieniem odpowiednich
dowodów;
d)
oświadczenie osób, mających na nieruchomości, objętej parcelacją, hipoteki i inne
prawa rzeczowe, ujawnione w wykazie hipotecznym lub rejestrze wieczystym, że zgadzają
się na przyznanie prawa własności działek, oddanych w posiadanie nabywców w drodze
parcelacji, bez przeniesienia na te działki hipotek lub innych praw rzeczowych, służących
tyra osobom, - o ile oświadczenia takie zostały złożone okręgowemu urzędowi ziemskiemu;
e)
wykaz osób, które nie złożyły oświadczeń, wymienionych w punkcie d), z podaniem miejsca
zamieszkania tych osób;
f)
odpisy podania wraz z załącznikami, wymienionemi w punktach c), d) i e), w ilości
niezbędnej do doręczenia stronom interesowanym z tem, że posiadaczom działek odpisy
doręczone będą zbiorowo w jednym egzemplarzu przez złożenie we właściwym urzędzie
gminnym dla zaznajomienia się osób interesowanych.
Art. 5.
Podanie, złożone przez okręgowy urząd ziemski, rozpatruje w trybie incydentalnym sąd
okręgowy jednoosobowo na posiedzeniu jawnem. Przepisy ustawy postępowania cywilnego
mają odpowiednie zastosowanie, o ile ustawa niniejsza nie przepisuje odmiennego trybu.
Art. 6.
Na podstawie dowodu złożenia do sądu podania w myśl art. 3 okręgowy urząd ziemski
wystąpi do właściwego wydziału hipotecznego z wnioskiem o wpisanie w dziale III wykazu
hipotecznego nieruchomości, objętej parcelacją, ostrzeżenia o wszczęciu postępowania
na mocy ustawy niniejszej. Ostrzeżenie to ma ten skutek, że hipoteki i inne prawa
rzeczowe, wpisane po tem ostrzeżeniu, nie stanowią przeszkody do przepisania tytułu
własności działek bez przeniesienia na nie tych praw.
Art. 7.
1)
Osoby, które na nieruchomości, objętej parcelacją, mają hipoteki lub inne prawa rzeczowe,
co do których okręgowy urząd ziemski nie przedstawił oświadczeń, przewidzianych w
punkcie d) art. 4, będą wezwane przez sąd przed terminem. rozprawy lub równocześnie
z wezwaniem na rozprawę do oświadczenia się w terminie 30-dnio-wym od dnia doręczenia
im wezwania, czy zgadzają się na przepisanie prawa własności działek, oddanych w posiadanie
nabywcom w drodze parcelacji, bez przeniesienia na te działki hipotek lub innych praw
rzeczowych, służących tym osobom. Wezwania takie należy wysyłać również do urzędu
skarbowego.
2)
Brak oświadczenia w terminie 30-dniowym uważa się za wyrażenie zgody, o czem należy
w wezwaniu uprzedzić.
Art. 8.
1)
Termin rozprawy winien być wyznaczony w czasie jak najkrótszym, poza zwykłą kolejnością
spraw.
2)
Na rozprawę należy wezwać:
a)
okręgowy urząd ziemski, który złożył podanie,
b)
właścicieli nieruchomości, objętej parcelacją,
c)
posiadaczy, którym ma być przyznane prawo własności działek,
d)
te z pośród osób, mających na nieruchomości, objętej parcelacją, hipoteki i inne prawa
rzeczowe, które na skutek wezwań, przewidzianych w art. 7, złożyły we właściwym terminie
oświadczenia odmowne,
e)
właściwy urząd skarbowy.
Art. 9.
Doręczanie wszelkich wezwań i zawiadomień w postępowaniu, przewidzianem w ustawie
niniejszej, dokonywane będzie trybem doręczenia skargi. W przypadkach, w których ustawa
postępowania cywilnego przewiduje doręczenie przez obwieszczenie w pismach, doręczenia
będą uskuteczniane przez ogłoszenie w gminie na przeciąg dwóch tygodni.
Art. 10.
W celu ustalenia okoliczności, służących za podstawę do przyznania nabywcom prawa
własności, sąd może z urzędu zbierać wszelkie dowody, w szczególności wzywać świadków
i biegłych.
Art. 11.
Do wydania decyzji sądu, uwzględniającej podanie okręgowego urzędu ziemskiego, nie
stanowią przeszkody:
a)
zmiana w osobie właściciela nieruchomości, objętej parcelacją, po objęciu działek
w posiadanie przez nabywców;
b)
niezapłacenie części ceny kupna przez nabywcę działki lub jego następcę prawnego.
Art. 12.
Przepisy, uzależniające obrót lub rozporządzenie nieruchomości od zezwolenia władz,
nie będą stosowane do nieruchomości, których własność ulega przeniesieniu na mocy
decyzji sądu, wydanej w trybie ustawy niniejszej.
Art. 13.
1)
Decyzja, uwzględniająca podanie okręgowego urzędu ziemskiego, winna również ustalić,
czy i w jakiej mierze ma nastąpić przeniesienie hipotek i innych praw rzeczowych z
nieruchomości, objętej parcelacją, na działki, znajdujące się w posiadaniu nabywców.
2)
Przyznanie prawa własności działek bez przeniesienia na nie hipotek i innych praw
rzeczowych może nastąpić mimo sprzeciwu osób, którym hipoteki te i prawa służą tylko
w następujących przypadkach:
a)
jeżeli wartość hipotek i innych praw rzeczowych, ciążących na nieruchomości, objętej
parcelacją, nie przekracza 2/3 wartości rynkowej nie rozparcelowanej części tej nieruchomości;
przy wierzytelnościach zaś instytucyj kredytu długoterminowego, - jeżeli nie przekracza
takiej części tej wartości, która według statutu danej instytucji stanowi minimalną
granicę bezpieczeństwa udzielanych pożyczek;
b)
jeżeji osoby uprawnione rzeczowo w chwili wpisu ich praw wiedziały lub powinny były
wiedzieć o oddaniu gruntów w posiadanie nabywców w drodze parcelacji.
3)
Sąd dokona podziału i segregacji hipotek i innych praw rzeczowych na nieruchomości,
objętej parcelacją, pomiędzy nierozparcelowaną część tej nieruchomości i poszczególne
działki, oddane w posiadanie nabywcom. Projekt podziału i segregacji obciążeń sporządzi
okręgowy urząd ziemski. Instytucje kredytu długoterminowego obowiązane są na żądanie
okręgowego urzędu ziemskiego złożyć w ciągu jednego miesiąca projekt podziału i segregacji
pożyczek, ciążących na nieruchomości, objętej parcelacją.
4)
W celu zastosowania postanowień cz. 3 prawa rzeczowe, których wartość nie jest ujawniona,
będą przez sąd oszacowane według zasad, ustalonych w rozporządzeniach Ministrów: Sprawiedliwości,
Rolnictwa i Reform Rolnych, wydawanych na podstawie cz. 3 art. 9 rozporządzenia Prezydenta
Rzeczypospolitej z dnia 28 grudnia 1927 r. o uregulowaniu ciężarów i wierzytelności,
ciążących na przymusowo wykupionych nieruchomościach ziemskich (Dz. U. R. P. z 1928 r.
Nr 3, poz. 22).
5)
Przepisy cz. 2 - 4 nie mają zastosowania do służebności przechodu, przegonu, wodopoju,
czerpania wody i t. p., niezbędnych dla prowadzenia gospodarstwa.
Art. 14.
Nie przenosi się na działki, których prawo własności ulega przepisaniu na nabywców,
zakazów zbywania, obciążania, obowiązków, wynikających z substytucyj, ustanowionych
przez darującego lub testatora, oraz postanowień, iż nieruchomość ma stanowić majątek
lub służyć celom ordynacji lub fundacji.
Art. 15.
Na wniosek jednej ze stron, które zawarły umowę, sąd w decyzji, uwzględniającej podanie,
ustali i w razie potrzeby przerachuje według zasad rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej
z dnia 14 maja 1924 r. o przerachowaniu zobowiązań prywatno-prawnych (Dz. U. R. P.
z 1925 r. Nr 30, poz. 213) nie spłaconą część ceny kupna wraz z nieprzedawnionemi
odsetkami umownemi, o ile zaś odsetki w umowie przewidziane nie są - z nieprzedawnionemi
odsetkami prawnemi, licząc od dnia objęcia przez nabywcę nieruchomości w posiadanie.
Sąd może rozłożyć nabywcy niespłaconą część ceny kupna na spłaty do lat dwóch, o ile
w umowie nie były przewidziane dłuższe terminy, przy oprocentowaniu, ustalonem w myśl
zdania poprzedniego. Sumy te wraz z odsetkami sąd nakaże zabezpieczyć na rzecz sprzedawcy
w księdze hipotecznej, lub rejestrze wieczystym z pierwszeństwem po hipotekach i prawach
rzeczowych, przeniesionych z nieruchomości, objętej parcelacją. Równocześnie sąd nakaże
zabezpieczenie na tych sumach praw, które na podstawie punktu b) cz. 2 art. 13 nie
zostały przeniesione z nieruchomości, objętej parcelacją, na działki, przyznane nabywcom.
Art. 16.
1)
Od podań o wszczęcie postępowania na mocy ustawy niniejszej pobierany będzie wpis
stały w wysokości 50 złotych. Ponadto od wartości przyznanych na własność działek
pobierana będzie opłata w wysokości 0,1 wpisu stosunkowego.
2)
Przed ukończeniem rozprawy w I-ej instancji okręgowy urząd ziemski winien złożyć sądowi
wykaz kosztów, obejmujących wydatki, poniesione przez urząd w związku z postępowaniem,
przewidzianem w ustawie niniejszej, i z czynnościami przygotowawczemi. Wykaz kosztów
zestawiony będzie, jeżeli chodzi o koszty niezbędnych czynności pomiarowych według
wydatków rzeczywistych, natomiast inne wydatki obliczone będą według stawek ryczałtowych,
które ustalać będzie w drodze rozporządzeń Minister Reform Rolnych.
3)
Sąd ustali wyłożone przez okręgowy urząd ziemski koszty postępowania w sprawie oraz
opłaty i koszty, przewidziane w cz. 1 i 2, i rozłoży je na właściciela nieruchomości,
objętej parcelacją, i posiadaczy działek, nabytych z tej nieruchomości, uwzględniając
o ile możności istniejące umowy pomiędzy stronami; w braku umowy w lej mierze sąd
rozłoży koszty i opłaty w połowie na dotychczasowego właściciela, w połowie zaś na
nabywców, przyczem poszczególni nabywcy poniosą koszty w stosunku do wartości szacunkowej
nabytych działek.
4)
W razie wydania przez sąd decyzji, pozostawiającej podanie okręgowego urzędu ziemskiego
bez uwzględnienia, koszty ponosi w całości ta strona, która wystąpiła do okręgowego
urzędu ziemskiego o wszczęcie postępowania, a o ile postępowanie wszczęto z urzędu
- okręgowy urząd ziemski z sumprzeznaczonych na wykonanie parcelacji zastępczej.
Art. 17.
W decyzji, uwzględniającej podanie okręgowego urzędu ziemskiego, sąd ustali, która
ze stron i w jakiej części winna ponieść koszty wpisów hipotecznych.
Art. 18.
1)
Decyzja, uwzględniająca podanie okręgowego urzędu ziemskiego, może być zaskarżona
w trybie incydentalnym przez osoby interesowane, wymienione w punktach b), c), d),
e) cz. 2 art. 8.
2)
Decyzja, odmawiająca uwzględnienia podania okręgowego urzędu ziemskiego, może być
zaskarżona tylko przez okręgowy urząd ziemski.
Art. 19.
1)
Prawomocna decyzja sądu, uwzględniająca podanie okręgowego urzędu ziemskiego, stanowi
tytuł własności do nabytych działek i podlega ujawnieniu w księdze hipotecznej wraz
z wszelkiemi hipotekami, ciężarami i ograniczeniami, w decyzji tej wymienionemi.
2)
Czynności, przewidziane w cz. 1, będą dokonane na wniosek stron zainteresowanych lub
okręgowego urzędu ziemskiego na koszt stron (art. 17).
Art. 20.
Opłaty w postępowaniu hipotecznem oraz stawki wynagrodzenia, ustalone w taksie dla
pisarzy hipotecznych, za czynności, wynikające z ustawy niniejszej, ulegają obniżeniu
o 50%.
Art. 21.
1)
W czasie postępowania, unormowanego w ustawie niniejszej:
a)
właściciele nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania, nie mogą wytaczać skarg
o posiadanie działek, co do których postępowanie to zostało wszczęte, ani zgłaszać
żadnych sporów z tytułu zbycia tych działek;
b)
posiadacze działek, nabytych z nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania, nie
mogą wytaczać sporu o przeniesienie tytułu własności tych działek na mocy ustawy z
dnia 13 marca 1929 r. o umowach sprzedaży lub przyrzeczenia sprzedaży nieruchomości
ziemskich na obszarze sądów apelacyjnych w Warszawie, Lublinie i Wilnie (Dz. U. R.
P. Nr 24, poz. 246).
2)
Z chwilą wszczęcia postępowania na podstawie ustawy niniejszej, będące w toku spory
w sprawach, wymienionych w cz. 1 i 2, ulegają zawieszeniu do czasu zakończenia postępowania,
unormowanego w ustawie niniejszej.
3)
Na czas trwania tego postępowania bieg przedawnienia w stosunku do roszczeń, wyżej
wskazanych, ulega zawieszeniu.
Art. 22.
1)
W czasie postępowania, unormowanego w ustawie niniejszej, nie może być wszczęta egzekucja
z nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania; będąca w toku egzekucja ulega wstrzymaniu.
2)
Jeżeli parcelacją została objęta tylko część nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania,
unormowanego w ustawie niniejszej, wierzyciele hipoteczni mogą w celu przeprowadzenia
egzekucji z części nierozparcelowanej zgłosić wniosek o wydzielenie tej części nieruchomości
w odrębną księgę hipoteczną. Koszty tego wydzielenia ponosi wnioskodawca.
Art. 23.
W razie uwzględnienia podania okręgowego urzędu ziemskiego prawomocna decyzja sądu
podlega opłacie stemplowej na rzecz Skarbu Państwa oraz opłacie komunalnej na zasadach,
stosowanych przy aljenacji gruntów w drodze parcelacji, tak, jak gdyby decyzja sądu
stanowiła treść umowy pomiędzy sprzedawcą a nabywcami, przyczem mają odpowiednie zastosowanie
ustęp piąty art. 31 oraz punkt 2 i ustęp ostatni art. 33 ustawy z dnia 1 lipca 1926 r.
o opłatach stemplowych (Dz. U. R. P. Nr 98, poz. 570). Ujawnienie decyzji sądu w księdze
hipotecznej jest uzależnione od uiszczenia opłaty stemplowej oraz opłaty komunalnej.
Art. 24.
Obszary leśne, których prawo własności ulegnie przeniesieniu na mocy ustawy niniejszej,
nic będą uważane za grunty leśne w rozumieniu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej
z dnia 24 czerwca 1927 r. o zagospodarowaniu lasów, nie stanowiących własności Państwa
(Dz. U. R. P. Nr 57, poz. 504), o ile oddanie w posiadanie w toku parcelacji nastąpiło
przed wejściem w życie wymienionego rozporządzenia, a zmiana uprawy leśnej na inny
rodzaj użytkowania nastąpiła przed wejściem w życie ustawy niniejszej.
Art. 25.
Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrowi Reform Rolnych i Ministrowi Sprawiedliwości.
Art. 26.
Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i obowiązuje na obszarze województw:
białostockiego, kieleckiego, lubelskiego, łódzkiego, nowogródzkiego, poleskiego, warszawskiego,
wileńskiego i wołyńskiego.