Ustawaz dnia 28 lipca 1922 r.Ordynacja wyborcza do Sejmu
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział I. - Prawo wybierania.
- Rozdział II. - Wybieralność.
- Rozdział III. - Liczba postaw, okręgi wyborcze i obwody głosowania.
- Rozdział IV. - Zarządzanie i ogłoszenie wyborów.
- Rozdział V. - Komisje wyborcze.
- Rozdział VI. - Publiczne ogłoszenia w gminach.
- Rozdział VII. - Spisy wyborców.
- Rozdział VIII. - Listy kandydatów.
- Rozdział IX. - O głosowaniu.
- Rozdział X. - Ustalenie wyniku głosowania w obwodzie.
- Rozdział XI. - Ustalenie i ogłoszenie wyniku wyborów w okręgach wyborczych i w Państwie.
- Rozdział XII. - Koszty wyborów.
- Rozdział XIII. - Sprawdzanie ważności wyborów.
- Rozdział XIV. - Wygaśnięcie mandatu posła.
- Rozdział XV. - Wykonanie ustawy.
- Załącznik - Okręgi wyborcze do sejmu
Treść ustawy
Rozdział I.
Prawo wybierania.
Art. 1.
Prawo wybierania posłów do Sejmu ma, wyjąwszy wojskowych w służbie czynnej, każdy
obywatel Rzeczypospolitej Polskiej bez różnicy płci, który w dniu ogłoszenia wyborów
w Dzienniku Ustaw ma ukończonych 21 lat wieku i w myśl postanowień niniejszej ustawy
prawa tego nie jest pozbawiony.
Art. 2.
1.
Każdy wyborca ma prawo wybierania tylko w tym okręgu wyborczym, w którym zamieszkuje
przynajmniej od przedednia ogłoszenia wyborów w Dzienniku Ustaw.
2.
Glosować wolno tylko osobiście.
3.
Każdy wyborca ma prawo oddania jednego głosu w jednym tylko obwodzie głosowania, w
którym zgodnie z przepisami art. 33 ustawy niniejszej zostanie wpisany do spisu wyborców.
Art. 3.
Prawo wybierania nie przysługuje:
1)
pozbawionym całkowicie lub częściowo własnowolności, tudzież upadłym dłużnikom - w
czasie trwania tego stanu;
2)
pozbawionym z mocy orzeczenia sądowego władzy ojcowskiej, względnie rodzicielskiej
- w czasie trwania tego stanu;
3)
prawomocnie skazanym wyrokiem sądowym, jeśli zarwani orzeczone oddania, względnie
dopuszczalność oddania pod dozór policyjny lub do domu pracy - na czas trwania dozoru
lub pobytu w domu, pracy - w każdym razie przez lat 3 po prawomocności wyroku, o ile
w myśl innych przepisów pozbawienie praw wyborczych nie rozciąga się na czas dłuższy;
4)
nadto w b. dzielnicy rosyjskiej prawomocnie skazanym:
a)
za zbrodnie tudzież na kary, z któremi łączy się pozbawienie lub ograniczenie praw
(art. 25 - 30 K. K.). tudzież pozbawionym praw w myśl kodeksu kar głównych i poprawczych;
b)
za przestępstwa, wymienione w art. 79 cz. 2, 149, 158 - 160, 168 cz. 2 ust. 2, 212
cz. 2. 274 - 276, 277 cz. 2, 279. 280 cz. 2, 283. 351, 352, 420 ust. 2, 427 - 429,
430 cz. I, 431, 432, 433 cz. 2, 434, 435 cz. 2, 438 - 441, 442 cz. 3, 443 cz. 3, 445,
446, 466, 500 cz. 1 ust. 2, 502 cz. 2, 505 cz. 1, 515 - 521, 524 - 527, 529, 574 cz.
1 i 2, 575 - 578, 580, 599, 600, 601, 602, 607 - 619, 620 cz. 3, 657. 658, 665, 673
cz. 2, 674 Kodeksu Karnego z r. 1903 bez względu na wymiar orzeczonej kary;
c)
za przestępstwa, wymienione w art. 284 cz. 2, 285 cz. 2, 289 K. K. z r. 1903, jeżeli
orzeczono, jako karę główną, conajmniej karę pozbawienia wolności;
d)
za przestępstwa, wymienione w art. 551, 552 cz. 1, 2 i 3 i 556 - 559 K. K. z r. 1903,
jeżeli orzeczono, jako karę główną, przynajmniej karę trzymiesięcznego więzienia;
e)
za przestępstwa, przewidziane w części XXXII, XXXIII i XXXVI K. K. z r. 1903, jeśli
ustawa przewiduje karę więzienia lub karę surowszą;
f)
za przestępstwa, przewidziane w części IV i XXXVII K. K. z r. 1903, jeżeli ustawa
przewiduje karę więzienia, zastępującego dom poprawy;
g)
za przestępstwa, przewidziane w ustawie z dnia 20 lutego 1920 r. w przedmiocie kar
za pogwałcenie przepisów, dotyczących powszechnego obowiązku służby wojskowej (Dz.
U. R. P. № 20 poz. 104), jeśli wymierzono karę więzienia;
h)
za występki, przewidziane w dekrecie z dnia 8 stycznia 1919 r. o postanowieniach karnych
za przeciwdziałanie wyborom do Sejmu i wykonywaniu obowiązków poselskich (Dz. P. P.
P. № 5 poz. 96), jeśli wymierzono karę, pozbawienia wolności;
i)
za przestępstwa, polegające na lichwiarskim wyzysku: pozbawienie prawa wybierania
rozciąga się na czas trwania skutków, przewidzianych w art. 25 - 30 K. K., a zresztą
ustaje z upływem lat 3 po odbyciu kary, o ile przepis szczególny nie zawiera innego
postanowienia;
5)
w b. dzielnicy austrjacko - węgierskiej prawomocnie skazanym:
a)
za zbrodnie, przewidziane w austr. ustawie karnej, tudzież za przekroczenia kradzieży,
sprzeniewierzenia i uczestnictwa w tychże, oszustwa i kuplerstwa (§§ 460. 461, 463,
464, 512 Ust. Karn.);
b)
za przestępstwa, przewidziane w § 1 ustawy z dnia 28 maja 1881 r. o środkach zaradczych
przeciw nierzetelnemu postępowaniu w czynnościach kredytowych (Dz. P. P. № 47), względnie
w §§ 2, 3 i 4 ces. roz. z dnia 12 października 1914 r. (Dz. P. P. № 275);
c)
za przestępstwa, przewidziane w § 1 ustawy z dnia 25 maja 1883 r. o przepisach karnych
przeciwko udaremnieniu egzekucji (Dz. P. P. № 78);
d)
za przekroczenia, przewidziane w § 1, 2, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 24 maja 1885 r., zawierającej
postanowienia karne o dopuszczalności osadzenia w domach pracy przymusowej lub zakładach
poprawczych (Dz. P. P. № 89);
e)
za przekroczenia, przewidziane w § 1 ustawy z dnia 19 lipca 1877 r., zawierającej
przepisy, mające na celu położenie tamy opilstwu (Dz. P. P. № 67) i w §§ 523 i 524
Ust. Karn., jeśli orzeczono karę aresztu;
f)
za przestępstwa, przewidziane w §§ 66 - 69 ustawy z dnia 5 lipca 1912 r. w przedmiocie
wprowadzenia nowej ustawy o silę zbrojnej (Dz. P. P. № 128), o ile przestępstwo popełniono
przeciwko polskiej sile zbrojnej;
g)
za przestępstwa, przewidziane w ustawie z dnia 2 lipca 1920 r. o zwalczaniu lichwy
wojennej (Dz. U. R. P. № 67, poz. 449), względnie poprzednio obowiązujących w tym
przedmiocie przepisach, jeśli ze skazaniem łączą się te same skutki, co ze skazaniem
za przekroczenie oszustwa;
h)
za występki, przewidziane w ustawie z dnia 26 stycznia 1907 r. w przedmiocie postanowień
karnych, mających na celu ochronę wyborów (Dz. P. P. № 18), a to na czas, określony
w § 14 tejże ustawy;
i)
za przestępstwa, przewidziane w §§ 11, 18 i 19 ustawy z dnia 16 stycznia 1896 r. o
kupczeniu żywnością i niektóremi przedmiotami użytkowemi (Dz. P. P. № 89, z r. 1897);
pozbawienie prawa wybierania, o ile skutków karno - sądowych skazania nie uchylono
wcześniej, ustaje przy zbrodniach, wymienionych w § 6 ust. 1 - 10 ustawy z dnia 15
listopada 1867 r. (Dz. P. P. № 131), z chwilą odbycia kary, przy zbrodniach, za które
orzeczono karę conajmniej pięcioletniego pozbawienia wolności - po dziesięciu latach
po odbyciu kary, przy innych zbrodniach - po latach pięciu po odbyciu kary, zaś przy
występkach i przekroczeniach - po upływie lat trzech po odbyciu kary;
6)
w b. dzielnicy pruskiej:
a)
pozbawionym prawomocnym wyrokiem sądowym obywatelskich praw honorowych, a to na czas
trwania tego stanu;
b)
prawomocnie skazanym za kradzież i sprzeniewierzenie (cz. 2 rozdział XIX Kodeksu Karnego,
obowiązującego w byłej dzielnicy pruskiej), oszustwo i nieuczciwość (cz. 2 rozdział
XXII Kodeksu), lichwiarski wyzysk, kuplerstwo, tudzież za zbrodnie i występki, odnoszące
się do wykonywania praw obywatelskich (cz. 2 rozdział V Kodeksu), tudzież za przestępstwa,
przewidziane w dekrecie z dnia 2 maja 1919 r. o postanowieniach karnych za przeciwdziałanie
wyborom do Sejmu i wykonywaniu obowiązków poselskich (Tygodnik Urzędowy Poznański
№ 11 poz. 49), a to w braku innych przepisów prawnych na przeciąg lat trzech po odbyciu
kary;
7)
prawomocnie skazanym przez sądy wojskowe za przestępstwa pospolite, wyszczególnione
powyżej w ustępach 4, 5 i 6, oraz za przestępstwa wojskowe, jeśli orzeczono utratę
obywatelskich praw honorowych lub postąpiono w myśl art. 23, 24, 42 i 43 rozporządzenia
Rady Ministrów z dnia 10 maja 1920 r. w przedmiocie wprowadzenia w życie wojskowego
Kodeksu Karnego (Dz. U. R. P. № 59, poz. 369).
Art. 4.
Kto w myśl art. 3 został pozbawiony prawa wybierania na obszarze jednej dzielnicy,
traci to prawo na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.
Rozdział II.
Wybieralność.
Art. 5.
1.
Wybieranymi do Sejmu mogą być wszyscy obywatele Rzeczypospolitej Polskiej, posiadający
prawo wybierania, nie wyłączając wojskowych w służbie czynnej, niezależnie od miejsca
zamieszkania w kraju lub zagranicą, którzy do dnia ogłoszenia wyborów ukończyli 25
lat.
2.
O zakwestjonowanem prawie wybieralności rozstrzyga wyłącznie Sąd Najwyższy.
Art. 6.
1.
Państwowi urzędnicy administracyjni wszelkich dekasterji oraz sędziowie i urzędnicy
sądowi nie mogą być wybierani w tych okręgach wyborczych, w których pełnią swą służbę.
2.
Przepis ten nie dotyczy urzędników, pełniących służbę przy władzach centralnych.
Art. 7.
1.
Pracownicy państwowi i samorządowi z wyjątkiem ministrów, podsekretarzy stanu i profesorów
wyższych uczelni z chwilą wyboru na posła otrzymują na czas trwania mandatu poselskiego
urlop bezpłatny.
2.
Lata, spędzone na wykonywaniu mandatu poselskiego, Uczą się do lat służby.
Art. 8
Wojskowi w razie wyboru na posła zostają na czas trwania mandatu poselskiego przeniesieni
w stan nieczynny ze zwolnieniem od wszelkiej zależności służbowej bez prawa noszenia
munduru.
Rozdział III.
Liczba postaw, okręgi wyborcze i obwody głosowania.
Art. 9.
Wyborcy z całego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej wybierają 444 posłów, z których
372 przypada na listy, wystawione w okręgach, a 72 na listy państwowe.
Art. 10.
1.
Dla przeprowadzenia wyborów obszar Rzeczypospolitej Polskiej dzieli się na okręgi
wyborcze.
2.
Wykaz okręgów wyborczych i liczbę posłów, przypadających na każdy okrąg wyborczy,
wyszczególnia się w załączniku do niniejszej ustawy.
3.
Powiaty przyjmuje się w takich granicach, jakie mieć one będą w dniu ogłoszenia wyborów.
4.
W razie utworzenia nowego powiatu włącza się go do tego okręgu wyborczego, do którego
należała większa część ludności, zamieszkałej w jego granicach.
Art. 11.
Podział na okręgi wyborczo oraz liczba posłów, przypadająca na poszczególne okręgi,
będą określane osobną ustawą po każdym powszechnym spisie ludności.
Art. 12.
1.
Każdy okrąg wyborczy dzieli się na obwody głosowania.
2.
Władza administracyjna i instancji przeprowadza podział na obwody głosowania, wyznaczając
jednocześnie lokal wyborczy, - o ile możności, w środku każdego obwodu, bacząc na
to, aby w związku ze stosunkami miejscowemi możliwie równomiernie ułatwić wszystkim
wyborcom korzystanie z prawa wybierania, tudzież przestrzegając następujących warunków:
1)
żeby żaden obwód nie liczył więcej, aniżeli 3000 mieszkańców,
2)
żeby żaden wyborca nie miał z mieszkania dalej do lokalu wyborczego, aniżeli 6 klm.,
3)
żeby nie tworzono obwodów, składających się z różnych gmin, a względnie i części tychże.
3.
W granicach powyższych postanowień jest dozwolone:
1)
łączenie kilku wsi (osad, miejscowości), jako całości, w jeden obwód głosowania,
2)
dzielenie większych wsi (osad, miejscowości), na dwa lub więcej samoistnych obwodów
głosowania,
4.
Odstępstwa od tych warunków są dopuszczalne tylko ze względu na niewykonalność.
Rozdział IV.
Zarządzanie i ogłoszenie wyborów.
Art. 13.
1.
Wybory zarządza Prezydent Rzeczypospolitej najpóźniej w tydzień po wygaśnięciu mandatów
poprzedniego Sejmu (art. 11 Konstytucji), o ile nie znajdzie zastosowania art. 26
Konstytucji.
2.
Zarządzenie to będzie ogłoszone w Dzienniku Ustaw i ma zawierać kalendarz wyborczy,
z oznaczeniem miesiąca i dnia, w którym upływają terminy, przewidziane w ordynacji.
Art. 14.
1.
W akcie zarządzenia wyborów ma być oznaczony dzień głosowania, który przypaść powinien
na niedzielę.
2.
Głosowanie odbywa się jednego dnia w calem Państwie. Głosowanie wyznaczone będzie
najwcześniej na 78-y dzień po dniu ogłoszenia wyborów w Dzienniku Ustaw.
Rozdział V.
Komisje wyborcze.
Art. 15.
1.
Dla przeprowadzenia wyborów będą ustanowione:
1)
Państwowa Komisja Wyborcza,
2)
okręgowe komisje wyborcze po jednej dlakażdego okręgu wyborczego,
3)
obwodowe komisje wyborcze po jednej dla każdego obwodu głosowania.
2.
Państwowa Komisja Wyborcza i okręgowe komisje wyborcze będą ustanowione niezwłocznie
po ogłoszeniu wyborów, obwodowe zaś komisje wyborcze - niezwłocznie po podziale okręgu
na obwody.
3.
Okręgowe i obwodowe komisje wyborcze rozwiązują się po ukończeniu czynności wyborczych.
Państwowa zaś Komisja Wyborcza urzęduje aż do wygaśnięcia mandatów (art. 11 Konstytucji),
względnie aż do rozwiązania Sejmu (art. 26 Konstytucji).
Art. 16.1 orzeczenie
1.
Nadzór nad czynnościami komisji wyborczych sprawuje Generalny Komisarz Wyborczy.
2.
Generalnego Komisarza Wyborczego i jego zastępcę mianuje na wniosek Prezesa Rady Ministrów
Prezydent Rzeczypospolitej z pomiędzy trzech kandydatów, przedstawionych przez zebranie
Prezesów Sądu Najwyższego.
Art. 17.
1.
Państwowa Komisja Wyborcza składa się z Generalnego Komisarza Wyborczego, jako przewodniczącego,
oraz z 8 członków, względnie 8 ich zastępców, przedstawionych Generalnemu Komisarzowi
Wyborczemu przez ośm najliczniejszych klubów poselskich ustępującego Sajmu.
2.
Mężowie zaufania, delegowani przez pełnomocników ważnie zgłoszonych państwowych list
wyborczych, po jednym od każdej listy, mają prawo uczestniczenia we wszystkich zebraniach
Państwowej Komisji Wyborczej z głosem doradczym w sprawach, dotyczączch ich list.
3.
Zastępca Generalnego Komisarza Wyborczego, jakoteż zastępcy innych członków, wchodzą,
w skład komisji tylko w razie nieobecności osoby, którą zastępują.
Art. 18.
Uprawnione kluby poselskie zakomunikują Generalnemu Komisarzowi Wyborczemu imię, nazwisko,
zawód i dokładny adres każdego z wydelegowanych członków komisji i zastępców przed
upływem 8 dni od dnia ogłoszenia wyborów.
Art. 19.
1.
Okręgowa komisja wyborcza składa sięz przewodniczącego i 5 członków. Przewodniczącym
komisji, względnie jego zastępcą, jest sędzia, urzędujący w okręgu wyborczym, a mianowany
przez Generalnego Komisarza Wyborczego na wniosek prezesa sądu apelacyjnego, właściwego
dla siedziby komisji.
2.
Jednego członka komisji, względnie jego zastępcę, mianuje wojewoda, właściwy dla siedziby
komisji. W okręgu wyborczym № 1 (m. st. Warszawa) mianuje go Komisarz Rządu.
3.
Co do wyboru 4 członków komisji, tudzież 4 ich zastępców, mają zastosowanie przepisy
następujące.
4.
W okręgach wyborczych № 1, 13, 34, 41 i 50 (m. st. Warszawa, Łodź, Poznań, Kraków
i Lwów) wybiera ich rada miejska,
5.
W innych okręgach wyborczych wybiera 2 członków komisji i ich zastępców rada miejska
miasta, w którem komisja ma swoją siedzibę, 2 członków zaś i ich zastępców wybiera
sejmik powiatowy tego powiatu, w obrębie którego komisja ma swoją siedzibę.
6.
Jeżeli w obrębie powiatu sejmik powiatowy nie istnieje, wybiera 2 członków komisji
i ich zastępców zgromadzenie przełożonych gmin tego powiatu.
7.
Rady powiatowe w Małopolsce nie są uważane za sejmik powiatowy w myśl niniejszego
artykułu.
8.
Zastępca przewodniczącego i zastępcy innych członków wchodzą w skład komisji tylko
w razie nieobecności osoby, którą zastępują.
Art. 20.
1.
Generalny Komisarz Wyborczy, względnie wojewoda (Komisarz Rządu) dokona nominacji,
przewidzianych w art. 19, najpóźniej w 10 dni po dniu ogłoszenia wyborów. Nominacje
należy ogłosić najpóźniej w 12 dniu po dniu ogłoszenia wyborów w wojewódzkim Dzienniku
Urzędowym.
2.
Starosta, względnie prezydent miasta (burmistrz), zwoła bezzwłocznie po ogłoszeniu
wyborów posiedzenie sejmiku, względnie rady miejskiej, celem dokonania wyboru członków
komisji i ich zastępców.
3.
Przewodniczących gmin zaprasza starosta dla dokonania wyboru conajmniej na 4 dni przed
dniem wyboru.
4.
Wybór powinien być w każdym razie dokonany w ciągu 12 dni od dnia ogłoszenia wyborów.
5.
Gdyby do dni dwunastu wybór z jakichkolwiek powodów nie był dokonany, mianuje przewodniczący
okręgowej komisji wyborczej brakujących członków, którzy urzędować będą aż do chwili
dokonania prawomocnego wyboru. Mianowanie takie musi być niezwłocznie w okręgu specjalnie
ogłoszone wraz z motywami.
6.
Wybór odbywa się kartkami. Za wybranych uważa się tych, którzy otrzymali największa.
ilość głosów. W razie równości rozstrzyga los, wyciągnięty przez starostą, względnie
prezydenta miasta (burmistrza).
7.
Przewodniczący zawiadomi zebranych bezzwłocznie o wynikach glosowania i prześle protokuł
wyboru z dokładnym adresem wybranych przewodniczącemu okręgowej komisji wyborczej.
8.
Ewentualne protesty przeciwko wyborom należy wnieść najpóźniej przed upływem 14 dni
od dnia ogłoszenia wyborów do przewodniczącego okręgowej komisji wyborczej. Protesty
rozstrzyga senat sądu okręgowego, składający się z trzech sędziów, wyznaczonych przez
prezesa sądu, w byłej zaś dzielnicy pruskiej - wojewódzki sąd administracyjny.
9.
W razie unieważnienia wyborów należy zarządzić bezzwłocznie nowa wybory. Członkowie,
wybrani w poprzednim wyborze, urzędują aż do dokonania nowego wyboru.
10.
Najpóźniej 14 dnia po dniu ogłoszenia wyborów ogłosi przewodniczący okręgowej komisii
wyborczej jej skład w wojewódzkim Dzienniku Urzędowym.
Art. 21.
1.
Przy okręgowych komisjach wyborczych ustanowieni będą komisarze wyborczy, mianowani
przez Ministra Spraw Wewnętrznych.
2.
Okręgowe komisje wyborcze są obowiązane podawać swe decyzje na piśmie do wiadomości
komisarza wyborczego w przeciągu 48 godzin.
3.
Komisarz wyborczy ma prawo w ciągu dalszych 48 godzin zaskarżania orzeczeń komisji
do Sądu Najwyższego tylko z powodu niezachowania przepisów prawa.
4.
Zaskarżenie nie wstrzymuje postępowania wyborczego.
5.
Komisarzowi wyborczemu przysługuje prawo przeglądania wszelkich aktów wyborczych.
Art. 22.
1.
Obwodowa komisja wyborcza składa się z przewodniczącego i 4 członków.
2.
Przewodniczącego komisji i jego zastępcę mianuje okręgowa komisja wyborcza na pierwszem
swojem posiedzeniu.
3.
Jednego członka komisji i tegoż zastępcę mianuje władza administracyjna I instancji,
3 zaś członków i tyluż zastępców wybiera rada gminna gminy, w której jest położony
lokal wyborczy, przeznaczony dla komisji, tam zaś, gdzie rady gminnej niema, uprawnienie
to przechodzi na zebranie sołtysów wsi, wchodzących w skład gminy, a w b. dzielnicy
austrjacko - węgierskiej na komisarza rządowego, który dokonywa nominacji na podstawie
propozycji rady przybocznej.
4.
Zastępcy wchodzą w skład komisji tylko w razie nieobecności członka, którego zastępują.
5.
Przewodniczący i wszyscy członkowie komisji i ich zastępcy powinni być wyborcami obwodu,
względnie gminy, której obwód jest częścią.
6.
Od tej zasady wolno w razie konieczności odstąpić, o ile chodzi o członka, mianowanego
przez władzę polityczną, za zgodą okręgowej komisji wyborczej.
7.
Dla dokonania wyboru 3 członków zwoła przełożony gminy radę gminną (zebranie gminne)
najpóźniej na 15 dzień po dniu ogłoszenia wyborów.
8.
Wybór odbywa się kartkami, przyczem przepisy art. 20 ust. 3 i 6 znajdują zastosowanie.
9.
O wyborze zawiadomi przełożony gminy bezzwłocznie prezesa okręgowej komisji wyborczej.
Jeżeli zawiadomienie to nie nadejdzie do prezesa okręgowej komisji wyborczej najpóźniej
przed upływem 18 dni po ogłoszeniu wyborów, mianuje 3 członków komisji obwodowej i
ich zastępców okręgowa komisja wyborcza. Członkowie ci urzędują aż do ich odwołania
przez prezesa okręgowej komisji wyborczej, co nastąpi po dokonaniu wyboru przez radę
gminą.
Art. 23.
1.
Do powzięcia uchwały w Państwowej Komisji Wyborczej niezbędną jest obecność Generalnego
Komisarza Wyborczego, względnie jego zastępcy, i przynajmniej 4 członków, do powzięcie
zaś uchwały w okręgowej i obwodowej komisji wyborczej - obecność przewodniczącego,
względnie jego zastępcy, i przynajmniej 2 członków.
2.
Uchwały komisji zapadają zwykłą większością głosów. Przewodniczący nie głosuje, a
w razie równości głosów - rozstrzyga.
Art. 24.
1.
Jeden z członków komisji prowadzi protokuł obrad komisji.
2.
Protokuły powinny być podpisane przez wszystkich obecnych na zebraniu członków komisji.
Art. 25.
1.
Członkiem Komisji Państwowej, okręgowej i obwodowej może być tylko osoba, posiadająca
prawo wybierania w myśl art. 1 i umiejąca czytać i pisać po polsku.
2.
Kandydat na posła nie może orać udziału w pracach komisji wyborczej okręgowej i obwodowej.
Art. 26.
1.
Godność członków komisji wyborczych jest honorowa; od jaj przyjęcia nikt nie może
się uchylać bez usprawiedliwionych przyczyn. Członkowie komisji wyborczych, którzy
uchylają się od spełnienia swych obowiązków bez usprawiedliwionej przyczyny, ulegają
grzywnie do 20.000 mk.
2.
Uiszczenie kary nie uwalnia od obowiązku, wynikającego z niniejszego artykułu.
3.
Skazanie po raz trzeci powoduje wykreślenie z listy członków komisji.
4.
Kary nakłada przewodniczący okręgowej komisji wyborczej, zaś na członków Państwowej
Komisji Wyborczej - Generalny Komisarz Wyborczy.
5.
Przeciw orzeczeniom karnym, tudzież przeciw zarządzeniu wykreślenia z listy członków
komisji przysługuje dotkniętemu odwołanie do pełnej komisji.
Art. 27.
Osoby, wchodzące w skład komisji wyborczych, podczas urzędowania pozostają pod ochroną
prawa, przysługującą urzędnikom państwowym.
Art. 28.
1.
Członkowie komisji wyborczych, o ile wskutek udziału w pracach wyborczych ponieśliby
dotkliwy uszczerbek w swym zarobku dziennym, otrzymują za dnie rzeczywistej pracy
djety, o ile mieszkają poza miejscem urzędowania - również zwrot kosztów podróży.
2.
Wysokość djet i kosztów podróży określi Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu
z Ministrem Skarbu.
Rozdział VI.
Publiczne ogłoszenia w gminach.
Art. 29.
1.
Najpóźniej 10 dnia od daty ogłoszenia wyborów władza administracyjna I instancji poda
do publicznej wiadomości we wszystkich gminach zarządzeniach o ich podziale, względnie
ugrupowaniu w obwody głosowania, o lokalu wyborczym i lokalu urzędowym obwodowych
komisji wyborczych.
2.
Jednocześnie powyższe wiadomości zakomunikowane być mają okręgowej komisji wyborczej
i Głównemu Urzędowi Statystycznemu.
Art. 30.
Najpóźniej w 10 dni od dnia ogłoszenia wyborów ogłosi Generalny Komisarz Wyborczy
w Monitorze Polskim skład osobowy i lokal urzędowy Państwowej Komisji Wyborczej, tudzież
miejsce, czas, sposób i ostatni termin zgłaszania państwowych list kandydatów. W ogłoszeniu
powinny być powtórzone przepisy art. 58 i 59 niniejszej ustawy.
Art. 31.
1.
Najpóźniej w 14 dniu od daty ogłoszenia wyborów okręgowa komisja wyborcza ogłosi publicznie
we wszystkich gminach okręgu wyborczego dzień wyborów, godziny głosowania, liczbę
posłów), którzy mają być wybrani w okręgu, miejsce, czas, sposób i ostatni termin
zgłaszania kandydatur I oświadczeń w myśl art. 58, wreszcie skład osobowy i lokal
urzędowy okręgowej komisji wyborczej.
2.
Najpóźniej w 20 dni po dniu ogłoszenia wyborów zawiadamia prezes okręgowej komisji
wyborczej naczelnika gminy o składzie obwodowych komisji wyborczych i podaje go do
publicznej wiadomości. Ogłoszenia te, jak również ogłoszenia, przepisane w art. 29,
i wszelkie dalsze zmiany powinny być wykonane przez rozlepienie plakatów we wszystkich
zamieszkałych miejscowościach, przynajmniej po jednym w każdej, i powinny być utrzymane,
a w razie potrzeby zastępowane nowemi do końca procedury wyborczej; pozatem ogłoszenia
te powinny być wykonane w sposób, zwykle w danej gminie używany przy ogłoszeniu rozporządzeń.
Rozdział VII.
Spisy wyborców.
Art. 32.
1.
Naczelnicy gmin (prezydenci, burmistrza, wójtowie, zarządcy obszarów dominjalnych)
najpóźniej do dnia 20 od daty ogłoszenia wyborów sporządzą dla każdej miejscowości
spis wyborców w trzech egzemplarzach.
2.
Jeżeli miejscowość jest podzielona na dwa lub więcej obwodów głosowania, należy ułożyć
spis dla każdego obwodu z osobna.
3.
Spis wyborców będzie ułożony w miejscowościach, w których przeprowadzono numerację
domów wedle ulic i placów, w porządku abecadłowym ulic i placów, do obwodów przydzielonych.
Dla każdej ulicy i placu należy podać domy, numerowane w porządku numerów domów, począwszy
od numeru najniższego, dla każdego zaś domu - wyborców, w domu tym w dniu ogłoszenia
wyborów, zamieszkałych, w porządku abecadłowym.
4.
W miejscowościach, w których numerowanie domów jest przeprowadzone bez wymienienia
ulic lub placów, należy w spisie umieścić domy w porządku numerów, poczynając od numeru
najniższego, dla każdego zaś domu należy wyszczególnić wyborców w porządku abecadłowym.
5.
W miejscowościach, w których numerowanie nie zostało przeprowadzone, należy spis wyborców
sporządzić w porządku abecadłowym.
6.
Dla każdego wyborcy należy wpisać nazwisko w porządku abecadłowym, imię, zawód, dzień,
miesiąc i rok urodzenia, względnie wiek, wreszcie datę, od kiedy mieszka w obwodzie
głosowania.
7.
Wzór formularza dla spisu wyborców ustali rozporządzenie wykonawcze.
8.
W każdym obwodzie będzie oprócz spisu urzędowego, w powyższy sposób sporządzonego,
wyłożony razem z nim do przejrzenia także spis abecadłowy ogólny z podaniem adresów
wyborców.
9.
W miastach, liczących więcej niż 10.000 mieszkańców, każdy wyborca może w ciągu dni
10 od ogłoszenia wyborów żądać od naczelnika gminy odbitki spisu wyborców. Naczelnik
gminy wyda odbitkę zamawiającemu najpóźniej 21 dnia po dniu ogłoszenia wyborów za
zwrotem kosztów, przypadających za jeden egzemplarz sporządzonej odbitki.
Art. 33.
Wyborcę należy wpisać do spisu wyborców tej miejscowości, względnie tego obwodu głosowania,
w którym mieszkał w przededniu ogłoszenia wyborów w Dzienniku Ustaw.
Art. 34.
1.
Najpóźniej 21 dnia od ogłoszenia wyborów prześle naczelnik gminy trzy egzemplarze
spisu wyborców przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej, który zwoła
komisję natychmiast i przedłoży jej spis do zbadania i zatwierdzenia.
2.
Komisja ma prawo badania materjałów, na których podstawie sporządzone zostały spisy
wyborców, i żądania od naczelnika gminy wyjaśnień.
3.
najpóźniej 27 dnia od ogłoszenia wyborów prześle komisja obwodowa jeden egzemplarz
zatwierdzonego spisu wyborców okręgowej komisji wyborczej, równocześnie zaś ogłasza
publicznie w gminie w sposób, używany do ogłoszeń gminnych, iż spis wyborców będzie
wyłożony do przejrzenia w lokalu komisji.
Art. 35.
1.
Spisy wyborców będą wyłożone do przejrzenia, począwszy od 26 dnia od ogłoszenia wyborów,
przez dni 14 w lokalu urzędowym obwodowej komisji wyborczej, codziennie przez godzin
6 i to w takiej porze, by ułatwić wszystkim wyborcom przejrzenie spisu.
2.
Prawo przeglądania spisu wyborców uprawnia także do robienia notatek i wyciągów ze
spisu w sposób, nieuniemożliwiający innym osobom przeglądanie.
3.
Godziny urzędowe komisji obwodowej będą ogłoszone w sposób, w danej miejscowości używany.
4.
Najpóźniej do 42 dnia od daty ogłoszenia wyborów każdy obywatel ma prawo, wnieść do
komisji obwodowej reklamację przeciw pominięciu jego samego, lub kogokolwiek innego
w spisie wyborców, jak również przeciw wpisaniu tamże kogokolwiek nieuprawnionego.
5.
Reklamacje mogą być zgłaszane pisemnie lub ustnie do protokułu I powinny być poparte
dowodami, o ile nie dotyczą faktów powszechnie znanych.
6.
Reklamacje bezimienne nie będą przyjmowane
Art. 36
1.
Reklamacje przeciw pominięciu osoby, uprawnionej do wybierania, załatwia komisja obwodowa
niezwłocznie, wydaje w tej mierze decyzję i uzupełnia stosownie do niej spis wyborców.
2.
W razie potrzeby może komisja obwodowa zażądać od żalącego się uzupełnienia przedłożonych
dowodów.
3.
Odmowną swoją decyzją komisja obwodowa osobie, pominiętej w spisie, doręcza w sposób,
w art. 37 ust. 2 przepisany, i jednocześnie ogłasza ją przez wywieszenie obwieszczenia
w lokalu komisji.
Art. 37.
1.
O wniesieniu reklamacji przeciw wpisaniu do spisu wyborców osoby, nieuprawnionej do
wybierania, komisja obwodowa jest obowiązana w przeciągu 24 godzin zawiadomić osobę,
której prawo wybierania zostaje podane w wątpliwość, z pouczeniem, Iż służy jej prawo
w ciągu 3 dni od daty doręczenia zawiadomienia, nie później wszakże niż do 48 dnia
od ogłoszenia wyborów, wnieść na piśmie lub ustnie do protokułu sprzeciw, popierając
go dowodami.
2.
Doręczenie nastąpić musi albo przez pocztą za recepisem zwrotnym, albo za potwierdzeniem
odbioru do rąk własnych lub pełnoletniego członka rodziny, względnie domownika osoby,
której prawo wybierania zaczepiono.
3.
Komisja obwodowa rozpatruje reklamacje oraz ewentualnie wniesione sprzeciwy i wydaje
decyzje.
4.
Doręczenie decyzji stronom Interesowanym następuje w sposób, w ustępie 2 przepisany,
jednocześnie komisja obwodowa ogłasza ją przez wywieszenie obwieszczenia w lokalu
komisji.
Art. 38.
1.
Przeciw decyzjom obwodowej komisji wyborczej przysługuje każdemu wyborcy prawo zażalenia
do okręgowej komisji wyborczej.
2.
Jeżeli chodzi o osoby, w art. 36 ust. 3 i w art. 37 ust. 4 wymienione, należy zażalenie
to wnieść przez właściwą komisję obwodową w ciągu dni trzech od daty doręczenia; dla
innych w ciągu dni trzech od daty ogłoszenia decyzji.
Art. 39.
1.
W razie uprawomocnienia się decyzji komisji obwodowej prostuje ona odpowiednio do
nich spisy wyborców.
2.
Najpóźniej 52-go dnia od daty ogłoszenia wyborów komisje obwodowe przesyłają okręgowym
komisjom wyborczym obydwa egzemplarze sprostowanych i uzupełnionych przez siebie spisów
wyborców wraz z aktami wniesionych reklamacji, sprzeciwów oraz zażaleń przeciw powziętym
decyzjom.
3.
Sprzeciwy, napływające do komisji obwodowych do dnia 56 po ogłoszeniu wyborów włącznie,
mają być bezzwłocznie przesłane dodatkowo komisji okręgowej.
Art. 40.
Okręgowe komisje wyborcze rozpatrują wniesione zażalenia, rozstrzygają je i na tej
podstawie ustalają ostatecznie spisy wyborców, a zatwierdziwszy je, przesyłają obydwa
egzemplarze najpóźniej 62-go dnia od daty ogłoszenia wyborów obwodowym komisjom wyborczym,
uzgadniając jednocześnie podług nich trzecie egzemplarze, poprzednio otrzymane (art.
34), które odsyłają do właściwego naczelnika gminy (art. 32).
Art. 41.
1.
Prawo zaskarżania powyższych decyzji okręgowych komisji wyborczych przysługuje jedynie
osobom, których prawa wybierania one dotyczą, tudzież okręgowym komisarzom wyborczym
tylko z powodu niezachowania przepisów prawa. Skarga ma być wniesiona do Najwyższego
Sądu bezpośrednio, a to przez osobę, której prawa wybierania decyzja dotyczyła, w
ciągu 48 godzin od doręczania decyzji, zaś przez okręgowych komisarzy wyborczych w
ciągu 48 godzin od ogłoszenia tejże.
2.
Co do składu Sądu Najwyższego i postępowania przed nim znajdują zastosowanie przepisy
art. 105 i następnych niniejszej ustawy.
3.
Postępowanie, wszczęte na podstawie takiej skargi, nie wstrzymuje ustalenia list wyborczych
i dalszego postępowania wyborczego.
Art. 42.
Od chwili zatwierdzenia spisu wyborców przez okręgową komisję wyborczą (art. 39) wolno
w spisie czynić poprawki tylko na mocy wyroku Sądu Najwyższego, którego oryginał lub
odpis, uwierzytelniony sądownie albo notarjalnie, powinien być dołączony do aktów.
Pozatem nie wolno umieszczać w spisie nowych wyborców, wykreślać zaś z listy wolno
tylko osoby zmarłe za przedłożeniem urzędowego świadectwa skonu, które będzie dołączone
do aktów wyborczych.
Art. 43.
1.
Najpóźniej w 66-m dniu od daty rozpisania wyborów wyłoży przewodniczący obwodowej
komisji wyborczej zatwierdzony ostatecznie spis wyborców (art. 40) do publicznego
przeglądu przez dni 5 w lokalu urzędowym komisji.
2.
Co do prawa przeglądania spisu oraz godzin jego wyłożenia, mają zastosowanie przepisy
art. 35. Wyłożenie to ma te same skutki, co doręczenie decyzji komisji wyborczej zainteresowanemu
wyborcy w wypadkach reklamacji, sprzeciwu i zażalenia.
Rozdział VIII.
Listy kandydatów.
Art. 44.
1.
Kandydatury poselskie w okręgu wybarczym powinnny być zgłaszane pisemnie na ręce przewodniczącego
okręgowej komisji wyborczej nie później, niż 30 dnia przed dniem wyborów.
2.
Kandydatura może być zgłoszona tylko za zgodą kandydata. Odnośne oświadczenie, zaopatrzone
jego własnoręcznym podpisem, powinno być wręczone przewodniczącemu okręgowej komisji
wyborczej nie później, niż 22 dnia przed dniem wyborów. Oświadczenie to musi ponadto
zawierać stwierdzenie, że kandydat uważa się za obywatela Państwa Polskiego i że wedle
swej najlepszej wiedzy posiada bierne prawo wyborcze. W braku takiego oświadczenia
należy wykreślić kandydata z listy.
3.
Nikt nie może być w tym samym okręgu wyborczym zgłoszony na dwuch lub więcej listach
kandydatów.
Art. 45.
Zgłoszenie winno być podpisane łącznie lub na oddzielnych deklaracjach najmniej przez
50 wyborców, zamieszkałych w okręgu wyborczym.
Art. 46.
Liczba kandydatów na liście okręgowej nie może przewyższać dwukrotnej liczby posłów,
przypadających na dany okrąg.
Art. 47.
1.
Zgłaszający okręgową listę kandydatów powinni jednocześnie w pisemnem oświadczeniu
wskazać swego pełnomocnika, uprawnionego do porozumiewania się z władzami wyborczemi
i składania w imieniu zgłaszających oświadczeń w sprawie zgłoszenia.
2.
Oprócz pełnomocnika należy równocześnie wskazać jego zastępcę.
3.
Większość podpisanych na zgłoszeniu listy kandydatów może oświadczyć pisemnie, iż
odwołuje pełnomocnika, względnie jego zastępcę, i mianuje nowego pełnomocnika, względnie
nowego zastępcę. Oświadczenie ta będzie uznane za ważne, jeżeli dla każdej osoby podpisującej
będą wyszczególnione dane, wskazane w art. 48, i jeżeli własnoręczność podpisu będzie
potwierdzona przynajmniej przez przełożonego gminy albo przez przewodniczącego obwodowej
komisji wyborczej.
4.
Nowamianowany pełnomocnik wstępuje w miejsce pełnomocnika odwołanego z chwilą, gdy
komisja stwierdzi, iż odwołanie zostało dokonane zgodnie z przepisami niniejszego
artykułu.
5.
Komisja jest obowiązana zgłoszone odwołanie niezwłocznie rozpatrzyć i załatwić.
Art. 48.
Wyborcy, podpisujący zgłoszenie okręgowej listy kandydatów, powinni podać obok swojego
czytelnego podpisu swój wiek, zawód i dokładny adres tak, by co do osoby podpisującego
nie mogło być żadnej wątpliwości.
Art. 49.
1.
Każda zgłoszona lista kandydatów może być oznaczona albo przez wskazanie stronnictwa,
zgłaszającego listę, albo też innemi słowami, odróżniającemi listę od wszystkich innych
list
2.
Oznaczenia, zdolne wprowadzić w błąd wyborców nie są dozwolone.
3.
Oznaczenie listy, jako listy stronnictwa, wymaga przedłożenia zgody władz danego stronnictwa,
jeśliby przez pełnomocnika innej listy zaczepione zostało.
4.
W razie podniesienia zarzutów z tego tytułu przez pełnomocników, przewodniczący komisji
okręgowej wezwie zainteresowanych pełnomocników do porozumienia się, a gdyby ono nie
było osiągnięte, komisja okręgowa oznaczy listy zgodnie z rzeczywistemi stosunkami
wedle przedłożonych dowodów, listy zaś, których charakter partyjny nie został udowodniony,
pozostawi bez oznaczenia.
Art. 50.
Oświadczenie kandydata, iż zgadza się na umieszczenie go na okręgowej liście kandydatów
może być uczynione także telegraficznie pod warunkiem wszakże, że najpóźniej przed
wydrukowaniem listy nadejdzie pisemne oświadczanie kandydata.
Art. 51.
1.
W zgłoszonych listach kandydatów należy podać nazwisko, imię;, wiek, zawód i miejsce
zamieszkania każdego kandydata tak, by nie mogło być wątpliwości co do jego osoby.
2.
Nazwiska kandydatów powinny być oznaczone kolejnami numerami, poczynając od 1, w porządku
pierwszeństwa do otrzymania mandatu.
Art. 52.
Przewodniczący okręgowej komisji wyborczej powinien wydać pisemne potwierdzenie zgłoszenia
isty kandydatów oraz złożenia oświadczenia kandydatów co do przyjęcia kandydatury
i zgłoszenia przyłączenia się listy okręgowej do listy państwowej
Art. 53.
Przewodniczący okręgowej komisji wyborczej bada, czy zgłoszone listy kandydatów odpowiadają
przepisom ustawy, o dostrzeżonych zaś brakach i wadach zawiadamia pełnomocnika listy
najpóźniej w 3 dni po zgłoszeniu listy.
Art. 54.
Jeżeli wskazane wady i braki nie zostaną przez pełnomocnika grupy usunięte w ciągu
5 dni, właściwa komisja wyborcza stwierdza nieważność zgłoszenia w całości albo nieważność
kandydatur, których wady dotyczą, i zawiadamia o swej decyzji pełnomocnika.
Art. 55.
W razie zgłoszenia w okręgu wyborczym w terminie przepisanym (art. 44): a) kilku list
z ogólną liczbą kandydatów, nie większą od liczby posłów, przypadającej na dany okrąg,
b) jednej tylko listy kandydatów, - głosowanie nie odbywa się; natomiast za wybranych
uważa się: w wypadku, podanym pod a) - wszystkich zgłoszonych kandydatów, przyczem
jeżeli liczba ich jest mniejsza od liczby posłów, jakich wybiera się z okręgu, to
pozostające z tego powodu mandaty przypadają na rzecz list państwowych; w wypadku
zaś pod b) - osoby, które znajdują się na tylu pierwszych miejscach listy, ilu posłów
ma być wybranych z okręgu. Prócz tego ma w tym wypadku zastosowanie przepis, zamieszczony
w art. 97 ust. 2 i 3.
Art. 56.
1.
W razie zgłoszenia kilku list o łącznej liczbie kandydatów większej od liczby posłów,
wybieranych w okręgu, okręgowa komisja wyborcza po ostatecznem ustaleniu list zarządza
wydrukowanie ich na afiszach wyborczych pod numerami i nazwami, jakie im przysługują,
z uwzględnieniem kolejności ich numerów. Równocześnie należy ogłosić na tym samym
afiszu te państwowe listy kandydatów, do których postawione w okręgu listy zgłosiły
swoje przyłączania.
2.
Podpisów, umieszczonych na zgłoszeniach list kandydatów, nie należy drukować.
3.
Afisze wyborcze najpóźniej 12 dnia przed dniem wyborów mają być w dostatecznej liczbie
rozesłane do obwodowych komisji wyborczych z poleceniem rozplakatowania. Równocześnie
należy przesłać afisz wyborczy do Głównego Urzędu Statystycznego.
Art. 57.
1.
Pełnomocnik okręgowej listy kandydatów może złożyć na ręce przewodniczącego okręgowe)
komisji wyborczej na piśmie oświadczenie, iż listę swoją przyłącza do oznaczonej w
oświadczeniu państwowej listy kandydatów, jednakże tylko o tyle, o ile lista okręgowa,
którą reprezentuje, jest oznaczona tem samem mianem, co i lista państwowa.
2.
Oświadczenie to musi być złożone najpóźniej na 22 dni przed dniem wyborów, inaczej
mandaty z tej listy uzyskane pozostaną przy rozdziała mandatów z list państwowych
nie uwzględniono. Oświadczenie to prześle przewodniczący okręgowej komisji wyborczej
natychmiast Generalnemu Komisarzowi Wyborczemu.
3.
Mandaty z listy okręgowej, do żadnej listy państwowej nie przyłączone, nie będą uwzględniona
przy rozdziale mandatów z list państwowych.
Art. 58.
1.
Państwowe listy kandydatów powinny być zgłaszane pisemnie na ręce Generalnego Komisarza
Wyborczego nie później, niż 40-go dnia przed dniem wyborów.
2.
Zgłoszenie powinno być podpisane przez conajmniej 5-ciu posłów lub senatorów ustępującego
Sejmu, względnie Senatu, albo przez conajmniej 1000 wyborców z dwuch okręgów wyborczych
po conajmniej 500 z każdego okręgu. W tym wypadku moce być zgłoszenie podpisywane
w oddzielnych deklaracjach.
3.
Ta sama osoba nie może podpisać więcej, niż jedno zgłoszenie.
4.
Liczba kandydatów na liście państwowej nie może przekraczać 100.
Art. 59.
1.
Kandydatura może być zgłoszona tylko za zgodą kandydata. Odnośne oświadczenie kandydata,
zaopatrzone jego własnoręcznym podpisem, powinno być wręczone przewodniczącemu Państwowej
Komisji Wyborczej nie później, niż 32 dnia przed dniem wyborów. Oświadczenie to musi
ponadto zawierać stwierdzenie, że kandydat uważa się za obywatela Państwa Polskiego
i że wedle swej najlepszej wiedzy posiada bierne prawo wyborcze. W braku takiego oświadczenia
należy wykreślić kandydata z listy.
2.
Nikt nie może być zgłoszony na dwóch lub więcej państwowych listach kandydatów.
Art. 60.
1.
Generalny Komisarz Wyborczy ogłasza nie później niż 30 dnia przed dniem wyborów w
Monitorze Polskim ważnie zgłoszone państwowe listy kandydatów w formie, ustalonej
przez Państwową Komisję Wyborczą.
2.
Listy będą oznaczone numerem porządkowym w kolejności ich składania.
Art. 61.
1.
Przepisy art. 47 - 54 włącznie mają odpowiednie zastosowanie w odniesieniu do list
państwowych.
2.
Listy okręgowe, które zgłosiły swoje przyłączenie do listy państwowej, będą oznaczone
tym samym numerem porządkowym, co odpowiednie listy państwowe. Inne listy okręgowe
otrzymują numery porządkowe w kolejności ich składania, poczynając od numeru, następującego
po numerze listy państwowej, oznaczonej numerem najwyższym, choćby numer ten nie był
w okręgu zużytkowany.
3.
Żadna lista nie będzie oznaczona numerem dziewiątym.
Rozdział IX.
O głosowaniu.
Art. 62
1.
Przeprowadzenie aktu głosowania należy do obwodowej komisji wyborczej.
2.
Od chwili rozpoczęcia głosowania, aż do chwili ukończenia go w lokalu wyborczym powinni
być obecni bez przewy conajmniej przewodniczący 1 dwaj członkowie komisji wyborczej,
względnie ich zastępcy.
3.
Gdyby brakowało członków do tego kompletu, przewodniczący uzupełni komisję, powołując
do niej jedną lub dwie osoby piśmienne z pośród obecnych wyborców.
4.
Przewodniczący komisji i członek komisji, wybrany do pisania protokułu, nie mogą równocześnie
opuszczać lokalu wyborczego.
Art. 63.
Wstęp do lokalu wyborczego mają tylko wyborcy i mężowie zaufania grup wyborczych,
zgłoszeni przez pełnomocników z pośród miejscowych wyborców po jednym do każdej komisji,
względnie zastępcy tych mężów zaufania po jednym dla każdego z nich.
Art. 64.
W przeddzień wyborów, począwszy od godziny 6-ej wieczorem, i przez cały dzień wyborów
sprzedał, wyszynk lub podawanie trunków alkoholowych są, zakazane na całym obszarze
wyborczym.
Art. 65.
1.
Przewodniczący może usunąć i lokalu wyborczego osoby, które zakłócają spokój albo
agitują, z zakazem powrotu, nie pozbawiając Ich jednak prawa oddania głosu.
2.
Męża zaufania, względnie jego zastępcę, komisja wyborcza może wydalić z lokalu wyborczego
dopiero po bezskuteczności uprzedniego upomnienia, zaznaczając fakt ten oraz jego
powody w protokule komisji.
Art. 66.
W czasie głosowania nie wolno ani w lokalu wyborczym, ani w budynku, w którym się
ten lokal znajduje, ani też na ulicy i na placu przed wejściem do budynku w promieniu
100 metrów wygłaszać przemówień, rozdawać kart dogłosowania i w jakikolwiek sposób
agitować,
Art. 67.
W razie gdyby tłumne zgromadzenie się publiczności tamowało wyborcom dostęp do lokalu
wyborczego lub też do urny wyborczej, przewodniczący komisji poczyni stosowne zarządzenia,
by zapewnić wyborcom swobodny dostęp.
Art. 68.
W celu zapewnienia wykonania zarządzeń przewodniczącego, zmierzających do utrzymania
bezpieczeństwa i spokojnego przebiegu aktu wyborczego, władze administracyjne oddadzą
do jego rozporządzenia straż w odpowiedniej sile.
Art. 69.
1.
Stół, przy którym urzęduje komisja wyborcza, należy ustawić tak, aby był ze wszystkich
stron widoczny. Mężowie zaufania będą zasiadali przy stole komisji. Na stole należy
ustawić urnę wyborczą, która powinna być tak zbudowana, żeby bez otwierania nie można
było wydobywać z niej kart do głosowania.
2.
Egzemplarz niniejszej ordynacji wyborczej powinien znajdować się na stole komisji
do publicznego użytku.
3.
Przed rozpoczęciem głosowania komisja i mężowie zaufania powinni się przekonać, czy
urna jest próżna. Od tej chwili aż do ukończenia głosowania urny w żadnym wypadku
otwierać nie wolno.
Art. 70.
1.
Głosowanie odbywa się za pomocą kart do głosowania. Karty do głosowania powinny być
koloru białego. Karta zawierać ma jedynie wyrażony słowami lub cyframi numer listy
kandydatów, na, którą wyborca oddaje swój głos.
2.
Numer może być odbity mechanicznie lub altany,
Art. 71.
1.
Karty do głosowania będą wkładane do kopert, ostemplowanych stemplem przewodniczącego
okręgowej komisji wyborczej. Koperty powinny być sporządzone z papieru nieprzejrzystego
w formacie 9 × 12 cm.
2.
Wszystkie koperty, przeinaczone dla jednego obwodu głosowania, powinny być jednakowej
barwy.
3.
Koperty nie będą oznaczone ładnym znakiem odróżniającym oprócz stempla.
4.
Kopert ostemplowanych dostarcza przewodniczący okręgowej komisji wyborczej na koszt
Państwa.
Art. 72.
Głosowanie rozpoczyna się o godzinie 9 rano i trwa bez przerwy do godziny 9 wieczorem.
Art. 73.
1.
Głosowanie odbywa się publicznie w następujmy sposób. Wyborca, zbliżywszy się do stołu,
przy którym zasiada komisji Wyborcza, wymienia swe nazwisko i imię. Po sprawdzeniu
przez członka, prowadzącego protokuł, czy imię i nazwisko wymienione znajduje się
w spisie wyborców, wyborca otrzymuje Ostemplowana kopertą do głosowania, wkłada w
nią kartę do głosowania i wręcza przewodniczącemu komisji, który, sprawdziwszy stempel
na kopercie i nie zaglądając do jej wnętrza, wrzuca ją do urny wyborczej. Jednocześnie
członkowie komisji obok nazwiska wyborcy w obu egzemplarzach spisu zaznaczają, że
tenże swój głos oddał.
2.
Wyborcy, którzy z powodu ułomności cieleśnej nie mogą wykonać czynności, w tym artykule
określonych, mogą się posługiwać pomocą osoby swego zaufania.
Art. 74.
Przewodniczący nie może przyjąć do głosowania karty, którąby wyborca pragnął oddać
bez włożenia jej do koperty urzędowej, również nie przyjmie przewodniczący kopert,
oznaczonych jakimkolwiek znakiem poza stemplem urzędowym.
Art. 75.
1.
Każdy członek komisji i każdy mąż zaufania może wystąpić z zarzutem co do tożsamości
osoby głosującego. Zarzuty te mogą być czynione tylko dopóty, dopóki osoba, o która
chodzi, nie oddala głosu.
2.
W takjm wypadku przewodniczący komisji wyborczej aa zgoda komisji może zażądać od
głosującego udowodnienia tożsamości jego osoby: jeśli osoba, krórej tożsamość została
zakwestjonowana, nie przedstawi dokumentów, uznanych za wystarczające przez komisję,
może się powołać na świadectwo dwuch świadków, osobiście znanych choćby jednemu członkowi
komisji. Nazwiska tych świadków i nazwisko członka komisji, znającego ich osobiście,
będą zaznaczone w protokule komisji.
3.
Od decyzji komisji w sprawie tożsamości wyborcy niema odwołania.
4.
W razie niejednemyślności powyższych orzeczeń komisji należy zaznaczyć to w protokule.
Art. 76.
1.
Gdyby komisji przedłożono wyrok Sądu Najwyższego, iż wyborca został niezgodnie z prawem
wpisany do spisu wyborców, komisja nie dopuści wyborcy do oddania głosu i wykreśli
go z listy.
2.
Gdyby komisji przedłożono wyrok Sądu Najwyższego, iż wyborca został niezgodnie zprawem
pominięty w spisie wyborców, komisja zarządzi wpisanie go do spisu wyborców, poczem
dopuści go do oddania głosu.
3.
Wszelkie wypadki togo rodzaju powinny być w protokule komisji zaznaczono.
Art. 77.
Głosowania przerywać nie walno. Gdyby wsku tek wydarzeń siły wyższej czynności wyborcze
były na czas przejściowy wręcz uniemożliwiane, komisja wyborcza może przedłużyć głosowanie
lub odroczyć je do dnia następnego. Zarządzenie takie musi być natychmiast ogłoszone
publicznie w sposób, w danem miejscu używany.
Art. 78.
W razie przerwania glosowania komisja wybórcza opieczętowuje akta wyborcze i urnę
wyborczą i oddaje je na przechowanie przewodniczącemu pod jego osobista, odpowiedzialnością.
Po ponownem podjęciu głosowania należy protokularnie stwierdzić, czy pieczęcie były
nie naruszone.
Art. 79
1.
Z uderzeniem godziny 9 wieczorem przewodniczący nakazuje zamknięcie lokalu wyborczego.
Odtąd mogą głosować tylko wyborcy, którzy przed uderzeniem godziny 9 weszli do lokalu.
2.
Jeżeli wszyscy wyborcy, wpisani do spisu wyborców, oddali swoje głosy, komisja może
takie przed godziną 9 uznać glosowanie za ukończone.
Rozdział X.
Ustalenie wyniku głosowania w obwodzie.
Art. 80.
Natychmiast po zamknięciu głosowania uskutecznia komisja obliczenie wyniku w obecności
mężów zaufania, względnie Ich zastępców.
Art. 81.
1.
Przewodniczący otwiera urnę wyborczą, poczem liczy koperty, w niej złożone, ale otwierając
ich.
2.
Jednocześnie ustala się na podstawie notatek w spisie wyborców liczbą wyborców, którzy
głosowali.
3.
Gdyby liczba ta mimo kilkakrotnego liczenia różniła się od liczby kopert, wyjętych
z urny, należy to zaznaczyć w protokule, podając okoliczności, mogące wyjaśnić przyczynę
powyższej niezgodności.
Art. 82
1.
Po ukończeniu tej czynności komisja obwodowa przystępuje niezwłocznie do obliczenia
głosów, oddanych na poszczególne listy kandydatów.
2.
W tym celu jeden z członków komisji otwiera kopertą każdą z osobna, wyjmuje z niej
dartą do głosowania i po obejrzeniu jej podaje przewodniczącemu, który odczytuje głośno
treść karty, poczem, okazawszy ją mężom zaufania, oddaje ją wraz z kopertą innemu
członkowi komisji do sprawdzenia i przechowania aż do ukończenia obliczenia. Podczas
odczytywania przez przewodniczącego dwaj członkowie komisji czynią odpowiednie zapiski
na formularzach obliczeniowych, dostarczonych na koszt Skarbu Państwa przez Ministra
Spraw Wewnętrznych. Po ukończeniu tych czynności oblicza się na obydwóch formularzach
liczby głosów, przypadające na poszczególne listy. Liczby te na obydwóch formularzach
powinny zgadzać się ze sobą i mają odpowiadać liczbie ważnie oddanych głosów.
3.
Obydwie listy powinny być podpisane przez wszystkich członków komisji i dołączone
do protokułu.
Art. 83.
1.
Nie ważne są: 1) karty do głosowania, włożone do koperty, urzędownię nie ostemplowanej
lub też do koperty, oznaczonej znakiem odróżniającym, 2) karty do głosowania puste,
3) karty do głosowania, wypełnione niezgodnie z przepisem art. 70, tudzież karty koloru
oczywiście innego niż biały, 4) karty do głosowania, znalezione w kopercie w liczbie
większej, niż jedna, o ile nie opiewają na jeden i ten sam numer, gdyż wówczas liczą
się za jedną, 5) karty do głosowania, nie opiewające na jedną z ważnie zgłoszonych
okręgowych list kandydatów.
2.
W wypadku wszakże, wymienionym pod liczbą 4, jeżeli wszystkie karty opiewają na jeden
i ten sam numer, liczą się one za jedną, a jednobrzmiące duplikaty przewodniczący
niezwłocznie zniszczy, o czem zaznacza się w protokule komisji.
Art. 84.
Karty do głosowania, o których ważności decydowała komisja, należy oznaczyć na odwrotnej
stronie numerami porządkowemi i osobno zapakowane i opieczętowane dołączyć do protokułu.
W protokule należy podać powody, dla których karta uznaną została za ważną lub nieważna.
Jeżeliby powodem unieważnienia karty do głosowania była wadliwość koperty, należy
dołączyć do karty także kopertę, oznaczywszy ją numerem porządkowym odnośne karty.
Art. 85.
Wszystkie oddane podczas głosowania karty, nie podpadające pod przepisy artykuły 84,
komisja wyborcza starannie zapakuje. Na opakowaniu należy umieścić napis, wskazujący
obwód głosowania, z którego karty pochodzą.
Art. 86.
1.
Z czynności swoich obwodowa komisja wyborcza spisuje protokuł według wzoru, ustalonego
przez Ministra Spraw Wewnętrznych.
2.
W protokule tym musi być uwidoczniona: 1) liczba osób, mających prawo wybierania według
spisu wyborców, który służył za podstawę głosowania, 2) liczba wyborców głosujących,
3) liczba głosów nieważnych w myśl art. 83, 4) liczba głosów ważnych, 5) liczba głosów,
ważnie oddanych na poszczególne listy kandydatów, przyczem wyszczególnić należy, ile
z nich było kwestjonowanych.
3.
Protokuł musi być podpisany przez wszystkich obecnych członków komisji i mężów zaufania,
a następnie łącznie z kartami do głosowania oraz ze spisami wyborców, użytemi podczas
głosowania, ma być odesłany niezwłocznie do okręgowej komisji wyborczej.
4.
Każdy członek komisji lub mąż zaufania, jeśli uważa, żeprotokuł nie jest zgodny z
rzeczywistością, ma prawo podyktować swoje oświadczenie w tej mierze lub złożyć je
na piśmie.
5.
Oświadczenie to musi być dołączone do protokułu.
Rozdział XI.
Ustalenie i ogłoszenie wyniku wyborów w okręgach wyborczych i w Państwie.
Art. 87.
1.
Posiedzenie okręgowej komisji wyborczej w celu ustalenia wyników głosowania odbywa
się najpóźniej na trzeci dzień po głosowaniu.
2.
Przewodczący komisji oznacza posiedzenie na dzień i godzinę, w której można oczekiwać
nadejścia protokułów wyborczych ze wszystkich obwodów głosowania, i zawiadamia o miejscu
i czasie tego posiedzenia conajmniej na 24 godzin przed terminem wszystkich członków
komisji, pełnomocników i zastępców tychże.
Art. 88.
1.
Okręgowa komisja wyborcza przegląda protokuły obwodowych komisji wyborczych w miarę
ich napływania i bada, czy uchwały komisji co do ważności kart głosowania są zgodne
z przepisami art. 83 tudzież, czy w liczbach, podanych według przepisu art. 86 ust.
2 w protokule obwodowej komisji wyborczej niema widocznych błędów arytmetycznych.
2.
Jeżeliby uchwały komisji obwodowej były niezgodne z przepisami art. 83, uskuteczni
komisja okręgowa odpowiednie sprostowanie wyników głosowania, ustalonych przez obwodową
komisję wyborczą. Widoczne błędy arytmetyczne poprawi komisja okręgowa, o ile to na
podstawie protokułu lub spisu wyborców jest możliwe.
3.
Jeżeliby pozatem przeprowadzenie wyborów w obwodzie nasuwało pewne wątpliwości, zaznaczy
je komisja okręgowa w swym protokule - nie może jednak sprostować wyników głosowania,
ustalonych przez komisję obwodową.
Art. 89.
1.
Po nadejściu wyników głosowania z całego okręgu wyborczego zestawi je komisja okręgowa
według odpowiedniego formularza, podając dla każdego obwodu głosowania, a następnie
dla każdego powiatu i dla całego okręgu wyborczego:
1)
liczbę osób, uprawnionych do głosowania,
2)
liczbę głosujących,
3)
liczbę głosów nieważnych według uchwał komisji obwodowych,
4)
liczbę głosów nieważnych według uchwał komisji okręgowych (ostateczną liczbę głosów
nieważnych),
5)
ostateczną liczbę głosów ważnych,
6)
liczbę głosów ważnych, oddanych na każdą ważnie zgłoszoną listę kandydatów.
2.
Obliczenie to będzie sporządzone w dwuch egzemplarzach i powinno być podpisane przez
wszystkich obecnych członków komisji i dołączone do protokułu.
3.
Zestawianie wyników obliczania może być przerwane jedynie z powodu wydarzeń siły wyższej,
uniemożliwiających te czynności. Postanowienia art. 78 co de opieczętowania i przechowania
aktów mają tu zastosowanie.
Art. 90.
1.
Ustaliwszy wyniki głosowania w całym okręgu, okręgowa komisja wyborcza uskutecznia
podział mandatów pomiędzy poszczególne listy w następujący sposób.
2.
Liczby głosów ważnych, złożonych na poszczególne listy, dzieli się kolejno przez 1,
2, 3 i t. d. aż do tej chwili, gdy z otrzymanych w ten sposób ilorazów da się uszeregować
tyle kolejno największych liczb, ile jest mandatów w okręgu de podziału.
3.
Każdej liście kandydatów przyznaje się tyle mandatów poselskich, ile przypada jej
liczb z pośród ustalonego w powyżej przepisany sposób szeregu liczb kolejne największych.
4.
Jeżeliby kilka list wykazało ilorazy równe ostatniej z uszeregowanych w wyżej podany
sposób liczb i list tych było więcej, aniżeli mandatów do obsadzenia, pierwszeństwo
mają listy w kolei ogólnej liczby oddanych na nie w okręgu głosów, a gdyby dwie listy
lub więcej miały równą ilość głosów, rozstrzyga między niemi los, wyciągnięty przez
przewodniczącego posiedzenia komisji.
5.
Jeżeliby na rzecz listy którejkolwiek przy padło więcej mandatów, aniżeli ta lista
zawiera nazwisk, to brakujące nazwiska bierze się z listy państwowej, do której ona
została przyłączona, zaś gdyby do żadnej listy państwowej nie była przyłączona, to
nieobsadzone z tego powodu mandaty dolicza się do liczby' 72 mandatów, które mają
być obsadzone z list państwowych.
6.
Państwowej Komisji Wyborczej przekazuje się do obsadzenia te mandaty, które pozostały
w okręgu nieobsadzone.
Art. 91.
1.
Okręgowa komisja wyborcza spisuje ze swoich czynności protokuł. W protokule uwidocznione
powinny być wszystkie obliczenia, dokonane w celu stwierdzenia wyniku wyborów, a nie
uwidocznione w formularzu, wymienionym w art. 89.
2.
Wzór protokułu ustali Minister Spraw Wewnętrznych.
Art. 92.
1.
Po ustaleniu treści protokułu przewodniczący okręgowej komisji wyborczej ogłasza na
publicznem posiedzeniu komisji wyborczej rezultaty wyborów, a więc liczbę głosów ważnych,
oddanych w całym okręgu wyborczym wogóle na poszczególne listy, imiona i nazwiska
wybranych posłów, ewentualnie (art. 90 ust. 5) liczbę mandatów, które pozostały w
okręgu nieobsadzone.
2.
Przewodniczący zarządzi bezzwłoczne ogłoszenie wszystkich tych danych w dziennikach
i w inny sposób, używany zwykle w danej miejscowości, poczem dla każdego z wybranych
posłów wystawia list wierzytelny, podpisany przez obecnych członków komisji wyborczej.
3.
List wierzytelny ma zawierać:
1)
numer i nazwę okręgu wyborczego,
2)
dzień wyborów,
3)
imię i nazwisko, wiek, zawód i miejsce zamieszkania osoby, wybranej na posła.
4.
Poseł może podjąć list wierzytelny w ciągu 5 dni od dnia ogłoszenia wyborów u przewodniczącego
okręgowej komisji wyborczej. Listy wierzytelne, niepodjęte w tym terminie, przesyła
przewodniczący do Biura Sejmowego.
5.
List wierzytelny zastępuje wybranemu legitymację poselską do chwili jej otrzymania.
Art. 93.
1.
Po wystawieniu listów wierzytelnych protokuł odczytuje się, poczem podpisują go wszyscy
obecni członkowie komisji i pełnomocnicy.
2.
Protokuł wraz z formularzami, wymienionemi w art. 89, tudzież z protokułami obwodowych
komisji wyborczych należy opieczętować i przesłać bezzwłocznie Generalnemu Komisarzowi
Wyborczemu.
3.
Karty do głosowania oraz wszelkie inne akta wyborcze, zarówno okręgowej jak i obwodowej
komisji wyborczej, będą osobno opieczętowane, opatrzone napisem, oznaczającym zawartość,
i przesłane prezesowi sądu okręgowego, właściwego dla siedziby okręgowej komisji wyborczej.
4.
W razie wniesienia protestu przeciwko wyborowi będą akta te odesłane do Pierwszego
Prezesa Sądu Najwyższego.
5.
Akta te należy przechowywać do końca okresu wyborczego.
6.
Odpis protokułu, uwierzytelniony przez przewodniczącego okręgowej komisji wyborczej,
przesyła się do Biura Sejmowego.
7.
Taki sam odpis protokułu wraz z odpisem formularza, wymienionego w art. 89, prześle
przewodniczący do Głównego Urzędu Statystycznego.
Art. 94.
1.
Po ustaleniu wyniku wyborów we wszystkich okręgach Państwowa Komisja Wyborcza stwierdza,
czy pozostały jeszcze jakie mandaty nie obsadzone i dolicza je do stałej liczby 72
mandatów z list państwowych.
2.
Mandaty te przypadają do podziału między zgłoszone ważnie państwowe listy kandydatów,
przyczem jednak pozostają nie uwzględnione listy państwowe takich grup wyborców (stronnictw),
które z przyłączonych do danej listy państwowej list okręgowych nie przeprowadziły
w całem Państwie posłów conajmniej w 6 okręgach wyborczych,
Art. 95.
1.
Komisja ustala według odpowiedniego formularza, ilu posłów zostało wybranych w całem
Państwie ze wszystkich tych list okręgowych, które zgłosiły zgodnie z przepisami art.
57 swoje przyłączenie do poszczególnych list państwowych.
2.
Otrzymane w ten sposób liczby mandatów poszczególnych grup wyborczych (stronnictw)
pisze się pbok siebie, poczynając od najwyższej, a kończąc na najniższej, następnie
zaś dzieli się te liczby kolejno przez 1, 2, 3 i t. d. tak długo, aż z otrzymanych
w ten sposób ilorazów da się uszeregować tyle kolejno największych liczb, ile mandatów
jest do rozdzielenia przez Państwową Komisje Wyborczą.
3.
Każda państwowa lista kandydatów, wchodząca w rachubę, otrzyma tyle mandatów poselskich,
ile przypada jej liczb z pośród ustalonego w powyżej przepisany sposób szeregu liczb
kolejno największych.
4.
Gdyby kilka list wykazała ilorazy równe ostatniej z uszeregowanych w powyżej podany
sposób liczb i list tych było więcej, niż mandatów do dyspozycji, należy dać pierwszeństwo
liście ugrupowania, które przeprowadziło w okręgach więcej posłów, gdyby zaś wchodzące
w grę ugrupowania przeprowadziły równą ilość pogłów, rozstrzyga między niemi los,
wyciągnięty przez Generalnego Komisarza Wyborczego na posiedzeniu Państwowej Komisji
Wyborczej,
Art. 96.
Państwową Komisja Wyborcza spisuje ze swoich czynności protokuł i ogłasza wynik wyborów
w Monitorze Polskim. Przepisy art. 91, 92 i 93 ust. 1 i 4 mają i tutaj zastosowania.
Art. 97.
1.
Postami z listy okręgowej lub państwowej zostają osoby, wymienione z kolei na tylu
pierwszych miejscach lifty Kandydatów, ile tejże przypada mandatów poselskich.
2.
Jeżeli na listy okręgowe przypada więcej mandatów poselskich, aniżeli jest na nich
kandydatów, przechodzą mandaty poselskie, nie obsadzona, z tych list, na rzecz listy
państwowej, do której dana lista okręgowa zgłosiła swa przyłączenie, Odnośne mandaty
nalały uwzględnić przy obliczeniu, dokonywanem w myśl art. 95 ust. 1.
3.
Jeżeli liście państwowej zostanie przydzielonych więcej mandatów, aniżeli lista ma
kandydatów, należy przydzielić mandaty nie obsadzone po jednym tym listom okręgowym,
przyłączonym do danej listy, które wykazują z kolei najwyższe nie zużyte resztki.
Art. 98.
1.
Jeżeli jedna i ta sama osoba została wybraną równocześnie z kilku list okręgowych
albo zlisty państwowej i z listy okręgowej, winna oświadczyć na ręce Generalnego Komisarza
Wyborczego najpóźniej w ciągu tygodnia po ogłoszeniu wyniku wyborów z listy państwowej
w Monitorze Polskim, który mandat przyjmuje.
2.
Jeżeliby takie oświadczenie nie zostało w terminie tym złożone, należy uważać osobę
tę za wybraną z listy okręgowej, a powołać zastępcę w myśl art. 99 z listy państwowej,
a jeśliby wybraną była z kilku list okręgowych, należy ją uważać za wybraną z tej
listy, na które oddano więcej głosów, zaś w razie równości głosów - według losu.
Art. 99.
1.
Ogłaszajac wynik wyborów, ogłosi przewodniczący okręgowej, a względnie Państwowej
Komisji Wyborczej, osoby, wymienione po wybranych posłach na dalszych miejscach na
liście - zastępcami posłów, a to w kolejności, w jakiej na liście są umieszczone.
2.
Każdemu zastępcy przysługuje prawo ustąpienia pierwszeństwa swemu bezpośredniemu następcy
na liście, jednak, bez przymusowego zrzeczenia się prawa zastępstwa.
3.
Zastępcy posłów zostają posłami na wypadek unieważnienia (art. 107) lub wygaśnięcia
mandatu (art. 111) posłów z tej samej listy, Przepisy art. 97 i 98 mają i tu analogiczna
zastosowanie,
Rozdział XII.
Koszty wyborów.
Art. 100.
1.
Dostarczeniem lokalu, urny, sprzętów i przyborów de pisania dla komisji wyborczej
obwodowej i okręgowej zajmuje się na swej koszt gmina, w obrębie której Komisja urzęduje.
2.
Gmina ponosi również koszt sporządzenia spisu wyborców (art. 32) i djet (art. 28)
członków komisji obwodowych, wypranych przez radę gminną.
3.
Wszystkie inne wydatki, połączone z przeprowadzeniem wyborów, ponosi Skarb Państwa,
który też dostarcza formularzy, przepisanych w niniejszej ordynacji wyborczej,
4.
Wykaz wydatków, które mają być pokryte przez Skarb, komisje wyborcze przesyłają Ministrowi
spraw Wewnętrznych najpóźniej w trzy miesiące po dniu wyborów.
Art. 101.
Wszelkie pisma w sprawach wyborczych, zwłaszcza zaś podania stron w postępowaniu reklamacyjnem
(art. 35 - 41), zgłoszenia list kandydatów i potwierdzenia podpisów na tych zgłoszeniach,
wszelkie protokuły, oświadczenia i t. d. są wolne od jakichkolwiek stempli i nalażytości.
Rozdział XIII.
Sprawdzanie ważności wyborów.
Art. 102.
1.
W ciągu czternastu dni od ogłoszenia wyniku wyborów (art. 92 względnie 96) każdy wyborca
może wnieść protest przeciwko wyborowi posła lub wyborom,
2.
Protest przeciwko wyborowi posła z listy okręgowej lub też przeciwko wyborom w okręgu
ma być wniesiony na piśmie lub ustnie do protokułu, na ręce przewodniczącego okręgowej
komisji wyborczej.
3.
Protest zaś przeciwko wyborowi posła zlisty państwowej lub też. przeciwko ustalonym
przez Komisję Państwową wynikom wyborów ma być na piśmie wniesiony na ręce Generalnego
Komisarza wyborczego,
Art. 103.
1.
Przewodniczący okręgowej komisji wyborczej, a względnie Generalny Komisarz Wyborczy,
ogłasza niezwłocznie w Monitorze Polskim i w dziennikach miejscowych o wniesieniu
protestu, wyznaczając 14-dniowy od dnia ogłoszenia termin do wnoszenia zarzutów przeciwko
treści tegoż,
2.
Przed upływem oznaczonego terminu wolno każdemu wyborcy przeglądać protest w lokalu
komisji i czynić z niego odpisy,
3.
Następnie protest wraz z wniesionemi zarzutami przesyła się do Sądu Najwyższego, odpis
zaś jego do Biura Sejmowego.
Art. 104.
1.
Nie zaczepione protestem mandaty poselskie mogą być jedynie z powodu braku prawa wybieralności
zakwestionowane w ciągu 3 pierwszych posiedzeń Sejmu trybem, przepisanym dla nagłych
wniosków poselskich.
2.
Mandaty nie zaprotestowane i nie zakwestionowane przyjmuje Sejm do wiadomości bez
dyskusji.
3.
W razie zakwestionowania mandatu Sejm uchwałą przekazuje sprawą do zbadania i rozstrzygnięcia
Sądowi Najwyższemu,
Art. 105.
1.
O ważności wyborów, zaprotestowanych lub przez Sejm zakwestionowanych, rozstrzyga
Sąd Najwyższy.
2.
Sąd Najwyższy rozstrzyga w sprawach wyborczych w komplecie 3-ch sędziów na posiedzeniu
jawnem po wysłuchaniu prokuratora i interesowanych.
3.
Postępowanie w sprawach wyborczych jest wolne od wszelkich opłat.
Art. 106.
Do chwili kiedy protest lub zakwestjonowanie zostaną rozstrzygnięte przysługuje posłowi,
zaopatrzonemu w list wierzytelny, prawo wstępu do Izby i udziału w jej pracach.
Art. 107.
Sąd Najwyższy unieważni wybór posła lub wybory zaprotestowane:
1)
jeżeli zostanie stwierdzone, iż w danym okręgu wyborczym dopuszczono się przy wyborach
przekupstw, wymuszeń, fałszu lub jakichkolwiek podejść w rozmiarach zdolnych zmienić
wynik wyborów;
2)
jeżeli wybory przeprowadzone zostały niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, a
uchybienia popełnione mogły wpłynąć na wynik wyborów.
Art. 108.
Unieważniając wybory, Sąd Najwyższy jednocześnie orzeka, czy głosowanie, względnie
wybory, mają być unieważnione w całym okręgu wyborczym, czy też tylko w niektórych
obwodach głosowania.
Art. 109.
1.
W razie unieważnienia głosowania i wyborów stosownia do art. 107 i 108 niniejszej
ustawy Minister Spraw Wewnętrznych zarządza w ciągu 14 dni od daty unieważniania wybory
ponowne w tym okręgu lub obwodzie, w którym głosowanie zostało unieważnione.
2.
Wybory te przeprowadzać mogą te same komisje na podstawie tych samych spisów wyborców,
co wybory pierwsze, chyba że uchybienia, w art. 107 wymienione, odnoszą się do komisji
lub spisów, w których to wypadkach należy bezzwłocznie założyć nowe spisy, względnie
w sposób, ustawą tą przepisany, wybrać nową komisje,
Art. 110.
1.
Jeżeli stosownie do art. 109 odbędą się wybory ponowne Państwowa Komisja Wyborcza
na podstawie ich wyników przystąpi niezwłocznie do rewizji obliczeń, dokonanych na
mocy art. 94 i 95.
2.
Jeżeliby wskutek wyniku obliczeń przypadało na pewną listę państwową więcej mandatów,
niż dotychczas, należy mandaty, przyznane dodatkowo danej liście, obsadzić według
art. 97 ust. 2. Gdyby natomiast przypadają na pewną listę państwową mniej mandatów
niż dotychczas, uzna Państwowa Komisja Wyborcza odpowiednią liczbą mandatów za unieważnione.
Co do kolejności w ustępowaniu posłów z danej listy obowiązuje zasada, iż ten, który
został posłem na ostatniem miejscu ustępuje pierwszy, następnie zaś ustępuje ten,
który został posłem na przedostatniem miejscu i t. d,
3.
W tym ostatnim wypadku posłowie, tracący mandaty, pozostają na odpowiedniej liście
zastępców w poprzedniej kolei.
Rozdział XIV.
Wygaśnięcie mandatu posła.
Art. 111.
1.
Mandat posła wygasa w razie: 1) śmierci posła, 2) zrzeczenia się mandatu, 3) utraty
prawa wybieralności, 4) zajścia wypadku, przepisanego w ust. 2 art. 114, 5) nie uczestniczenia
bez prawidłowego urlopu w 15-tu z kolei posiedzeniach Sejmu, 0) odmówienia złożenia
ślubowania, przepisanego w art. 20 Konstytucji, 7) objęcia przez posła płatnej służby
państwowej, z wyjątkiem stanowiska ministra, podsekretarza stanu lub profesora wyższych
uczelni, 8) przyjęcia lub zatrzymania przez posła stanowiska odpowiedzialnego redaktora,
9) zajścia wypadków, przewidzianych w art. 22 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 marca
1921 r. (Dz. U. R. P. № 44 poz. 267),
2.
Korzystanie z reformy rolnej przez nabycie działki gruntu nie podpada pod przepisy
art. 22 Ustawy Konstytucyjnej.
3.
Pozbawienie wolności posła, wydanego sądowi przez Sejm, nie pociąga za sobą wygaśnięcia
mandatu, niezależnie od liczby posiedzeń, które z tego powodu opuści,
Art. 112.
W razie zajścia okoliczności, powodujących wygaśnięcie mandatu poselskiego stosownie
do art. 111 niniejszej ustawy, władze, stwierdzające te okoliczności, obowiązane są
o tem zawiadomić Marszałka Sejmu.
Art. 113.
Wygaśnięcie mandatu poselskiego stwierdza Sejm.
Art. 114.
1.
Jeżeli ta sama osoba zostanie wybrana na posła i senatora, powinna złożyć na ręce
Generalnego Komisarza Wyborczego oświadczenie, który mandat przyjmuje. Przed złożeniem
tego oświadczenia nie może osoba ta wstąpić ani do Sejmu ani do Senatu.
2.
Po upływie 3 miesięcy od dnia wyborów brak takiego oświadczenia powoduje wygaśnięcie
obu mandatów.
Art. 115.
1.
W wypadkach unieważnienia lub wygaśnięcia mandatu posła Państwowa Komisja Wyborcza
ogłasza o wstąpieniu na jego miejsce kolejnego zastępcy posła i wystawia mu list wierzytelny.
2.
Jeżeli okręgowa lista zastępców zostanie wyczerpana, należy mandat obsadzić z listy
państwowej w sposób, w art. 97 ust. 2 przepisany.
3.
Jeżeli także i lista państwowa zostanie wy. czerpana, a również jeśli wyczerpana lista
okręgo. wa do żadnej listy państwowej nie była przyłączona mandat do końca kadencji
pozostanie nieobsadzony.
Rozdział XV.
Wykonanie ustawy.
Art. 116.
Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tracą swoją moc obowiązującą:
1)
dekret z dnia 28 listopada 1918 r. o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego (Dz.
P. P. P. № 18, poz. 46);
2)
dekret z dnia 28 listopada 1918 r. o wyborach do Sejmu Ustawodawczego (Dz. P. P. P.
№ 18, poz. 47);
3)
dekret z dnia 19 grudnia 1918 r. o przedłużeniu niektórych terminów prekluzyjnych
przy wyborach do Sejmu Ustawodawczego (Dz. P. P. P. № 20, poz. 63);
4)
dekret z dnia 26 grudnia 1918 r. o zmianach w ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego
(Dz. P. P. P. № 21, poz. 74);
5)
dekret z dnia 11 stycznia 1919 r. o nadaniu praw wyborczych obywatelom, którzy po
dniu 5 grudnia 1918 r. powrócili do kraju (Dz. P. P. P. № 5 poz. 97);
6)
dekret z dnia 8 lutego 1919 r. w sprawie zmiany art. 9 ordynacji wyborczej do Sejmu
Ustawodawczego (Dz. P. P. P. № 14, poz. 198);
7)
ustawa z dnia 5 kwietnia 1919 r. w przedmiocie zmiany niektórych przepisów ordynacji
wyborczej, objętej dekretami poz. 46 i 47 № 18 Dz. P. P. P. z dnia 6 grudnia 1918 r.
celem przeprowadzenia wyborów posłów do Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej
z części ziem polskich z b. zaboru pruskiego (Dz. P. P. P. № 30, poz. 253);
8)
ustawa z dnia 10 maja 1919 r. w sprawie zmiany niektórych przepisów ordynacji wyborczej
z dnia 28 listopada 1918 r. celem przeprowadzenia wyborów w okręgach 33 i 34 (Dz.
P. P. P. № 40, poz. 294);
9)
ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. o uzupełniających wyborach do Sejmu Ustawodawczego
z dalszych części b. zaboru pruskiego (Dz. P. P. P. № 65, poz. 393), oraz wszelkie
rozporządzenia, na ich podstawie wydane.
Art. 117.
Pierwsze wybory do Sejmu i Senatu będą zarządzone na podstawie art. 3 ustawy przechodniej
do Konstytucji z dnia 18 maja 1921 r. (Dz. U. R. P. № 44, poz. 268).
Art. 118.
Wykonania niniejszej ustawy powierza się Ministrowi Spraw Wewnętrznych w porozumieniu
z Ministrem Sprawiedliwości.
Art. 119.
Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
Załącznik - Okręgi wyborcze do sejmu
|