Ustawaz dnia 8 lipca 1935 r.Ordynacja wyborcza do Sejmu
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział I. - Skład Sejmu.
- Rozdział II. - Prawo wybierania.
- Rozdział III. - Prawo wybieralności.
- Rozdział IV. - Okręgi wyborcze i obwody głosowania.
- Rozdział V. - Zarządzenie wyborów.
- Rozdział VI. - Spisy wyborców.
- Rozdział VII. - Generalny Komisarz Wyborczy i Komisje Wyborcze.
- Rozdział VIII. - Ustalenie spisu wyborców w obwodzie głosowania.
- Rozdział IX. - Ustalenie listy kandydatów na posłów.
- Rozdział X. - Zatwierdzenie listy kandydatów na posłów.
- Rozdział XI. - Publiczne ogłoszenia.
- Rozdział XII. - Głosowanie.
- Rozdział XIII. - Ustalenie wyniku glosowania w obwodzie.
- Rozdział XIV. - Ustalenie wyniku głosowania w okręgu wyborczym i przyznanie mandatów kandydatom na posłów.
- Rozdział XV. - Ogłoszenie wyniku wyborów.
- Rozdział XVI. - Listy wierzytelne.
- Rozdział XVII. - Sprawdzenie ważności wyborów.
- Rozdział XVIII. - Przepisy, dotyczące funkcjonarjuszów publicznych i wojska.
- Rozdział XIX. - Wygaśnięcie i utrata mandatu.
- Rozdział XX. - Środki przymusowe.
- Rozdział XXI. - Koszty wyborów.
- Rozdział XXII. - Przepisy przejściowe i końcowe.
- Załącznik nr 1 - Wykaz okręgów wyborczych
- Załącznik nr 2 - Okrąg wyborczy Nr 29 Sandomierz (wzór)
- Załącznik nr 3 - Wykaz okręgów wyborczych do Sejmu Śląskiego
Treść ustawy
Rozdział I.
Skład Sejmu.
Art. 1.
Sejm składa się z 208 posłów.
Rozdział II.
Prawo wybierania.
Art. 2.
Prawo wybierania do Sejmu ma każdy obywatel bez różnicy płci, który przed dniem zarządzenia
wyborów ukończył lat 24.
Art. 3.
(1)
Nie ma prawa wybierania:
a)
pozbawiony lub ograniczony w zdolności do działań prawnych;
b)
pozbawiony praw rodzicielskich lub opiekuńczych;
c)
wydalony na mocy wyroku sądu dyscyplinarnego ze służby państwowej lub samorządowej
albo pozbawiony wyrokiem takiego sądu stanowiska publicznego lub prawa wykonywania
zawodu, a to w ciągu lat pięciu od uprawomocnienia się wyroku;
d)
wykluczony od pełnienia czynnej służby wojskowej, służby w rezerwie lub w pospolitem
ruszeniu;
e)
pozbawiony orzeczeniem Trybunału Stanu mandatu poselskiego lub senatorskiego albo
urzędu ministra, a to w ciągu lat dziesięciu od orzeczenia Trybunału;
f)
skazany wyrokiem sądowym, choćby nieprawomocnym, na utratę praw publicznych bądź na
karę wydalenia z wojska lub z marynarki wojennej albo z korpusu oficerskiego;
g)
skazany wyrokiem sądowym na karę zasadniczą pozbawienia wolności za przestępstwo,
popełnione z chęci zysku lub innych niskich pobudek, a to w ciągu lat pięciu od uprawomocnienia
się wyroku;
h)
utrzymujący się z nierządu;
i)
umieszczony przez sąd: w zakładzie leczniczym, w domu pracy przymusowej lub w zakładzie
dla niepoprawnych;
j)
umieszczony w zamkniętym zakładzie dla psychicznie chorych.
(2)
Utrata prawa wybierania, nieorzeczona wyrokiem sądowym, trwa aż do ustania przyczyny,
która ją spowodowała, jeżeli przepis ustępu poprzedzającego nie stanowi inaczej.
Rozdział III.
Prawo wybieralności.
Art. 4.
Prawo wybieralności na całym obszarze Państwa ma każdy obywatel, mający prawo wybierania,
który przed dniem zarządzenia wyborów ukończył lat 30.
Art. 5.
Nie mają prawa wybieralności w okręgach wyborczych, na obszarze których pełnią służbę:
a)
wojewodowie (Komisarz Rządu m. st. Warszawy) oraz podlegli im urzędnicy;
b)
prokuratorzy sądów powszechnych z wyjątkiem prokuratorów Sądu Najwyższego;
c)
kuratorzy okręgów szkolnych oraz podlegli im naczelnicy wydziałów, wizytatorzy i inspektorzy
szkolni;
d)
dyrektorzy izb skarbowych oraz podlegli im urzędnicy;
e)
oficerowie i szeregowi Policji Państwowe) z wyjątkiem pełniących służbę we władzach
centralnych.
Rozdział IV.
Okręgi wyborcze i obwody głosowania.
Art. 6.
(1)
Obszar Państwa dzieli się na 104 okręgi wyborcze; wykaz okręgów zawiera załącznik
do ustawy niniejszej.
(2)
Granice powiatów i komisarjatów Policji Państwowej określa stan prawny, istniejący
w dniu zarządzenia wyborów.
(3)
Nowy powiat, utworzony z gmin, położonych na obszarze różnych okręgów wyborczych,
włącza się do okręgu, do którego przedtem należała większa część ludności tego powiatu.
Art. 7.
Na każdy okrąg wyborczy przypadają dwa mandaty poselskie.
Art. 8.
(1)
Każdy powiat, wchodzący w skład okręgu wyborczego, dzieli się na obwody głosowania,
liczące najwyżej 3.000 mieszkańców.
(2)
Obwód nie może składać się z części różnych gmin.
(3)
Podziału powiatów na obwody głosowania dokonają władze administracji ogólnej.
(4)
Podział ten może być poddawany rewizji w terminach, oznaczonych przez Ministra Spraw
Wewnętrznych.
Rozdział V.
Zarządzenie wyborów.
Art. 9.1 orzeczenie
(1)
Wybory do Sejmu zarządza Prezydent Rzeczypospolitej, wyznaczając jednocześnie dzień
głosowania.
(2)
Głosowanie ma się odbyć w niedzielę, nie wcześniej niż 54 i nie później niż 60 dnia
po zarządzeniu wyborów.
Art. 10.
Akt zarządzenia wyborów do Sejmu ogłoszony będzie w Dzienniku Ustaw wraz z kalendarzem
wyborczym, zawierającym oznaczenie dni, w których upływają terminy, określone w ordynacji.
Rozdział VI.
Spisy wyborców.
Art. 11.
(1)
Spisy wyborców do Sejmu, oddzielnie dla każdego obwodu głosowania, sporządzi w trzech
egzemplarzach przełożony gminy w ciągu 20 dni po zarządzeniu wyborów do Sejmu.
(2)
Każdy obywatel, mający prawo wybierania, będzie wciągnięty do spisu wyborców w obwodzie,
w którym zamieszkiwał w przededniu zarządzenia wyborów.
(3)
Obywatele polscy, zamieszkali w przededniu zarządzenia wyborów do Sejmu na obszarze
Wolnego Miasta Gdańska, będą wciągnięci do spisu wyborców m. Gdyni.
Rozdział VII.
Generalny Komisarz Wyborczy i Komisje Wyborcze.
Art. 12.
Do przeprowadzenia wyborów powołuje się:
a)
Generalnego Komisarza Wyborczego;
b)
okręgowe komisje wyborcze;
c)
obwodowe komisje wyborcze.
Art. 13.
Generalnego Komisarza Wyborczego i jego zastępcę powołuje nie później niż następnego
dnia po zarządzeniu wyborów do Sejmu Prezydent Rzeczypospolitej z pośród sędziów lub
osób, odpowiadających warunkom, wymaganym do objęcia stanowiska sędziowskiego.
Art. 14.
(1)
Okręgowa komisja wyborcza składa się:
a)
z przewodniczącego, powołanego przez Generalnego Komisarza Wyborczego z pośród sędziów,
sprawujących urząd w okręgu wyborczym, na wniosek prezesa tego sądu apelacyjnego,
w którego okręgu mieści się siedziba komisji;
b)
z czterech członków, powołanych przez wydział wojewódzki tego województwa, w którym
komisja ma swoją siedzibę.
(2)
W okręgach m. st. Warszawy członków komisyj okręgowych powołuje w połowie Komisarz
Rządu, a w połowie Prezydent miasta.
(3)
Przewodniczący i członkowie komisyj okręgowych będą powołani nie później niż 10 dnia
po zarządzeniu wyborów do Sejmu.
Art. 15.
(1)
Obwodowa komisja wyborcza składa się:
a)
z przewodniczącego, powołanego przez przewodniczącego okręgowej komisji wyborczej;
b)
z czterech członków, powołanych w połowie przez władze administracji ogólnej, a w
połowie przez przełożonego gminy.
(2)
Przewodniczący komisyj obwodowych powołani będą nie później niż 17 dnia, członkowie
zaś komisyj obwodowych nie później niż 20 dnia po zarządzeniu wyborów do Sejmu.
(3)
W razie niepowołanie w terminie członków komisyj obwodowych przewodniczący tych komisyj
uzupełnią ich skład członkami, przez siebie powołanymi; mandat tych członków wygasa
z chwilą otrzymania przez przewodniczącego zawiadomienia o powołaniu członków komisji
w trybie, niniejszym artykułem przewidzianym.
Art. 16.
(1)
Przewodniczącym lub członkiem komisji wyborczej może być tylko wyborca do Sejmu, władający
językiem polskim w słowie i piśmie.
(2)
Wyborca, wpisany na listę kandydatów na posłów, traci prawo piastowania mandatu przewodniczącego
lub członka komisji wyborczej.
Art. 17.
Mandat Generalnego Komisarza Wyborczego wygasa z mocy samego prawa w dniu zarządzenia
wyborów do następnego Sejmu, mandaty zaś przewodniczących i członków komisyj wyborczych
- z ukończeniem czynności wyborczych, zleconych tym komisjom.
Art. 18.
(1)
Jednocześnie z przewodniczącymi i członkami komisyj wyborczych powołani będą w tym
samym trybie i liczbie - ich zastępcy.
(2)
Zastępcom służy prawo obecności na posiedzeniach właściwych komisyj; w głosowaniu
zastępcy biorą jednak udział tylko w razie nieobecności osoby, którą zastępują.
Art. 19.
(1)
Do ważności uchwał komisyj wyborczych niezbędna jest obecność przewodniczącego oraz
co najmniej połowy członków.
(2)
Uchwały zapadają zwykłą większością głosów; przewodniczący głosuje narówni z innymi
członkami; w razie równości głosów przeważa głos przewodniczącego.
Art. 20.
(1)
Jeden z członków komisji prowadzi protokół obrad.
(2)
Protokóły podpisują przewodniczący oraz członkowie komisji, obecni na posiedzeniu.
Art. 21.
(1)
Nadzór nad czynnościami okręgowych komisyj wyborczych i ich przewodniczących sprawuje
Generalny Komisarz Wyborczy, a nad czynnościami obwodowych komisyj wyborczych - przewodniczący
okręgowej komisji wyborczej.
(2)
Nadzór uprawnia do żądania wyjaśnień, uchylania sprzecznych z prawem uchwał komisyj
lub postanowień przewodniczących oraz do usuwania lub żądania usunięcia dostrzeżonych
uchybień.
(3)
Zarządzenia nadzorcze nie ulegają zaskarżeniu oddzielnie od protestu przeciwko wyborom.
Art. 22.
(1)
W każdym okręgu wyborczym ustanowiony będzie komisarz wyborczy, powołany przez Ministra
Spraw Wewnętrznych nie później niż 10 dnia po zarządzeniu wyborów do Sejmu.
(2)
Komisarzowi wyborczemu służy prawo przeglądania aktów okręgowej komisji wyborczej
oraz komisyj obwodowych tudzież prawo obecności na posiedzeniach tych komisyj.
(3)
Okręgowa komisja wyborcza podawać będzie na piśmie swe uchwały do wiadomości komisarza
wyborczego w ciągu 48 godzin.
(4)
Komisarz wyborczy może każdą uchwałę komisji okręgowej przedstawić Generalnemu Komisarzowi
Wyborczemu celem wydania zarządzenia nadzorczego.
Rozdział VIII.
Ustalenie spisu wyborców w obwodzie głosowania.
Art. 23.
Spisy wyborców będą nie później niż 21 dnia po zarządzeniu wyborów do Sejmu przesłane
przewodniczącym obwodowych komisyj wyborczych w dwóch egzemplarzach oraz przewodniczącemu
właściwej komisji okręgowej - w jednym egzemplarzu.
Art. 24.
(1)
Spisy wyborców będą wyłożone w biurze obwodowej komisji wyborczej codziennie przez
pięć godzin, począwszy od dnia 23 do dnia 30 po zarządzeniu wyborów do Sejmu.
(2)
Podczas wyłożenia spisów każdy obywatel, mający prawo wybierania do Sejmu, może je
przeglądać, robić z nich wyciągi oraz wnosić reklamacje.
Art. 25.
(1)
Reklamacje mogą być wnoszone:
a)
z powodu pominięcia w spisie uprawnionego do glosowania;
b)
z powodu wciągnięcia do spisu osoby, nieuprawnionej do głosowania.
(2)
Reklamacje wnoszone będą na piśmie lub ustnie do protokółu ze wskazaniem dowodów.
(3)
Komisja obwodowa załatwia reklamacje niezwłocznie; w razie potrzeby komisja może zażądać
przedłożenia a także uzupełnienia dowodów.
Art. 26.
(1)
Komisja obwodowa po załatwieniu reklamacji z powodu pominięcia w spisie uprawnionego
do głosowania:
a)
bądź uzupełni spis wyborców;
b)
bądź zawiadomi osobę, pominiętą w spisie, że reklamacja nie została uwzględniona.
(2)
Od uchwały komisji obwodowej, nieuwzględniającej reklamacji, służy osobie pominiętej
w spisie w ciągu dwóch dni od doręczenia zawiadomienia zażalenie do przewodniczącego
okręgowej komisji wyborczej, który rozstrzyga ostatecznie.
Art. 27.
(1)
Komisja obwodowa po załatwieniu reklamacji z powodu wciągnięcia do spisu osoby, nieuprawnionej
do głosowania:
a)
bądź zwróci reklamację, jako nieuwzględnioną;
b)
bądź zawiadomi osobę, której reklamacja dotyczy, że będzie skreślona ze spisu wyborców.
(2)
Osoba, której dotyczy reklamacja, ma prawo w ciągu dwóch dni od doręczenia zawiadomienia
wnieść sprzeciw do obwodowej komisji wyborczej.
(3)
Komisja obwodowa po zapoznaniu się z treścią sprzeciwu:
a)
bądź uchyli swą poprzednią uchwałę;
b)
bądź prześle sprzeciw, jako nieuwzględniony, przewodniczącemu okręgowej komisji wyborczej,
który rozstrzyga ostatecznie.
Art. 28.
(1)
Przewodniczący obwodowej komisji wyborczej w 35 dniu po zarządzeniu wyborów do Sejmu
prześle zażalenia i nieuwzględnione sprzeciwy przewodniczącemu okręgowej komisji wyborczej.
(2)
Zażalenia i sprzeciwy, wniesione po tym terminie, będą zwracane jako spóźnione.
Art. 29.
Przewodniczący okręgowej komisji wyborczej rozpozna do 40 dnia po zarządzeniu wyborów
do Sejmu otrzymane zażalenia i sprzeciwy, nakazując właściwym obwodowym komisjom wyborczym
wciągnięcie do spisu wyborców lub skreślenie ze spisu osoby, wnoszącej zażalenie lub
sprzeciw.
Art. 30.
(1)
Obwodowa komisja wyborcza nie później niż 42 dnia po zarządzeniu wyborów do Sejmu
wprowadzi do spisu wyborców zmiany, nakazane przez przewodniczącego okręgowej komisji
wyborczej; z tą chwilą spis wyborców będzie uznany za ostatecznie ustalony i odtąd
żadnych zmian czynić w nim nie wolno.
(2)
Ostatecznie ustalony spis wyborców będzie w przededniu głosowania wyłożony do publicznego
przeglądu przez pięć godzin w biurze obwodowej komisji wyborczej.
Rozdział IX.
Ustalenie listy kandydatów na posłów.
Art. 31.
Listę kandydatów na posłów ustala w każdym okręgu wyborczym zgromadzenie okręgowe.
Art. 32.
(1)
Zgromadzenie okręgowe składa się:
a)
z okręgowego komisarza wyborczego, jako przewodniczącego;
b)
z delegatów samorządu terytorjalnego, wybranych:
przez rady powiatowe - po jednym delegacie na 20.000 mieszkańców danego powiatu;
przez rady gminne - po dwóch delegatów na gminę, liczącą powyżej 6.000 mieszkańców,
a po jednym delegacie w pozostałych gminach;
przez rady miejskie - po jednym delegacie na 4.000 mieszkańców miasta, wydzielonego
z powiatowego związku samorządowego, a na 6.000 mieszkańców w pozostałych miastach;
c)
z delegatów samorządu gospodarczego i organizacyj zawodowych, wybranych:
przez Izbę Rolniczą - po jednym delegacie na dwóch delegatów rad powiatowych,
wchodzących w skład danego zgromadzenia okręgowego;
przez Izbę Przemysłowo-Handlową - po jednym delegacie na 500 wyborców do Izby, zamieszkałych
na obszarze okręgu;
przez Izbę Rzemieślniczą - po jednym delegacie na 500 wyborców do Izby, zamieszkałych
na obszarze okręgu;
przez organizacje zawodowe pracowników fizycznych - po jednym delegacie na dwóch delegatów
rad miejskich oraz rad gminnych w gminach, utworzonych z osad przemysłowych;
przez organizacje zawodowe pracowników umysłowych - po jednym delegacie na dwóch delegatów
pracowników fizycznych.
(2)
Przy ustalaniu liczby delegatów do zgromadzenia okręgowego każde rozpoczęte 20.000,
6.000, 4.000, 500 bądź 2 liczy się za pełne.
(3)
W okręgach wyborczych, liczących ponad 75.000 ludności miejskiej, w skład zgromadzenia
okręgowego wchodzą nadto:
a)
delegaci samorządu zawodowego, wybrani: przez Izbę Lekarską - po trzech na okrąg,
przez Izbę Adwokacką-po dwóch na okrąg, przez Izbę Notarjalną - po jednym na okrąg;
b)
delegaci zrzeszeń technicznych - po trzech na okrąg;
c)
delegatki organizacyj kobiecych - po pięć na okrąg; w okręgach zaś, na których obszarze
znajduje się szkoła akademicka,
d)
delegaci szkół akademickich - po trzech delegatów na szkołę wielowydziałową i po jednym
delegacie na szkołę jednowydziałową.
Art. 33.
(1)
W skład zgromadzenia okręgowego wchodzą pozatem delegaci, zgłoszeni po jednym przez
co najmniej 500 wyborców, zamieszkałych w okręgu wyborczym.
(2)
Zgłoszenie składa się na piśmie na ręce przewodniczącego zgromadzenia okręgowego nie
później niż 20 dnia po zarządzeniu wyborów.
(3)
Podpisujący zgłoszenie podadzą obok imienia i nazwiska swój wiek, zawód i adres.
(4)
Podpisy na zgłoszeniu mają być poświadczone przez notarjusza.
(5)
Wyborca może podpisać tylko jedno zgłoszenie pod rygorem nieważności podpisanych przezeń
zgłoszeń.
(6)
Zgłoszenie zawierać będzie oświadczenie podpisujących, że nie złożyli podpisu pod
innem zgłoszeniem i że znane są im skutki niezgodnego z prawdą oświadczenia.
(7)
Kto składa niezgodne z prawdą oświadczenie o niezłożeniu podpisu pod innem zgłoszeniem,
podlega karze, jak za fałszywe zeznanie.
Art. 34.
Delegatem do zgromadzenia okręgowego może być tylko wyborca do Sejmu, zamieszkały
w okręgu wyborczym co najmniej rok przed zarządzeniem wyborów do Sejmu.
Art. 35.
(1)
Wybory do zgromadzenia okręgowego zarządza wojewoda, oznaczając jednocześnie terminy
zebrania się organów, mających dokonać wyboru delegatów, w ten sposób, aby wybory
do zgromadzenia okręgowego zostały ukończone nie później niż 20 dnia po zarządzeniu
wyborów do Sejmu.
(2)
Przepisy szczegółowe o wyborach do zgromadzenia okręgowego zawierać będzie regulamin,
wydany przez Ministra Spraw Wewnętrznych.
Art. 36.
Zarządzenie wyborów do zgromadzenia okręgowego może być w trybie nadzoru uchylone
w całości lub w części przez Generalnego Komisarza Wyborczego w ciągu trzech dni po
ogłoszeniu; nadto Generalny Komisarz Wyborczy może w tymże terminie nakazać uzupełnić
to zarządzenie, jeżeli pominięto w niem organa, uprawnione do wyboru delegatów.
Art. 37.
Przewodniczący organów, dokonywających wyboru delegatów, prześlą przewodniczącemu
okręgowej komisji wyborczej oraz okręgowemu komisarzowi wyborczemu odpisy protokółów
z wyboru delegatów do zgromadzenia okręgowego nie później niż 21 dnia po zarządzeniu
wyborów do Sejmu.
Art. 38.
(1)
Nadzór nad wyborami do zgromadzenia okręgowego sprawuje przewodniczący okręgowej komisji
wyborczej, który z tego tytułu nie później niż 25 dnia po zarządzeniu wyborów do Sejmu
może unieważnić wybór delegata do zgromadzenia okręgowego, jeżeli wybór ten został
dokonany niezgodnie z prawem, zarządzając jednocześnie wybory uzupełniające.
(2)
Zarządzenia przewodniczącego okręgowej komisji wyborczej, wydane w trybie niniejszego
artykułu, nie ulegają zaskarżeniu oddzielnie od protestu przeciwko wyborom.
Art. 39.
(1)
Zgromadzenie okręgowe zbierze się w 30 dniu po zarządzeniu wyborów do Sejmu celem
ustalenia listy kandydatów na posłów.
(2)
Lista ma zawierać co najmniej czterech kandydatów.
(3)
Uchwały zgromadzenia okręgowego, przewidziane ustawą niniejszą, są ważne bez względu
na ilość obecnych delegatów.
(4)
Wszelkie obrady są niedopuszczalne, a uchwały, nieprzewidziane ustawą niniejszą -
z mocy samego prawa nieważne.
Art. 40.
(1)
Po otwarciu zgromadzenia okręgowego przewodniczący powoła z pośród obecnych delegatów
trzech sekretarzy, poczem wezwie obecnych do zgłaszania kandydatów na posłów.
(2)
Prawo zgłaszania kandydatów na posłów służy każdemu uczestnikowi zgromadzenia okręgowego,
nie wyłączając przewodniczącego.
Art. 41.
Przewodniczący zgromadzenia okręgowego ustali na podstawie oświadczeń uczestników
zgromadzenia wykaz zgłoszonych kandydatów na posłów, poczem, jeżeli liczba zgłoszonych
kandydatów przewyższa czterech, zarządzi głosowanie.
Art. 42.
(1)
Po zarządzeniu głosowania jeden z sekretarzy odczytuje spis delegatów, którzy, podchodząc
do prezydjum, składają głosy.
(2)
Karty do głosowania zawierać mogą imiona i nazwiska najwyżej czterech z pośród zgłoszonych
kandydatów na posłów.
(3)
Karty wypełnione niezgodnie z przepisem ustępu poprzedzającego są nieważne.
Art. 43.
(1)
Po zamknięciu głosowania sekretarze obliczą głosy.
(2)
Wynik głosowania przewodniczący poda zgromadzeniu do wiadomości.
Art. 44.
(1)
Z pośród zgłoszonych kandydatów na posłów zostaną wpisani na listę:
a)
wszyscy zgłoszeni kandydaci, jeżeli liczba ich nie przewyższa czterech, albo
b)
gdyby liczba ich przewyższała czterech, ci z pośród zgłoszonych kandydatów, którzy
uzyskali głosy co najmniej 1/4 głosujących w zgromadzeniu okręgowem; przy ustalaniu liczby głosujących za podstawę
bierze się tylko karty ważne.
(2)
Jeżeli w pierwszem głosowaniu co najmniej czterech kandydatów nie uzyska głosów 1/4 głosujących - glosowanie jest nieważne; w tym przypadku przewodniczący zgromadzenia
zarządzi ponowne zgłaszanie kandydatów na posłów i powtórne głosowanie.
(3)
Jeżeli drugie głosowanie nie da również wyniku, przewodniczący zgromadzenia zarządzi
głosowanie ściślejsze, skreślając jednocześnie z wykazu zgłoszonych kandydatów na
posłów osoby, które w drugiem głosowaniu otrzymały najmniejsze ilości głosów, w ten
sposób, żeby liczba zgłoszonych kandydatów nie była wyższa od dwunastu; głosowanie
ściślejsze jest ostateczne, przyczem na listę będą wpisani w tym przypadku czterej
zgłoszeni kandydaci na posłów, którzy otrzymali w głosowaniu ściślejszem największe
ilości głosów; w razie jednak, gdyby czwarty zkolei kandydat otrzymał równą ilość
głosów z następnym lub z następnymi kandydatami, należy wpisać na listę również i
tych ostatnich.
Art. 45.
Gdyby liczba kandydatów na posłów, wpisanych na listę, była niższa od ośmiu, zgromadzenie
okręgowe po ukończeniu czynności, przewidzianych w artykule poprzedzającym, przystąpi
niezwłocznie do ustalenia listy zastępców kandydatów na posłów w trybie, określonym
dla ustalenia listy kandydatów na posłów.
Art. 46.
(1)
Lista kandydatów na posłów, ustalona przez zgromadzenie okręgowe, zawierać ma nazwiska,
imiona, wiek, zawód i miejsce zamieszkania kandydatów.
(2)
O kolejności umieszczenia kandydatów na liście rozstrzyga przewaga głosów, a w razie
równości głosów - los, wyciągnięty przez przewodniczącego zgromadzenia.
(3)
Przepisy niniejszego artykułu stosuje się odpowiednio do listy zastępców kandydatów
na posłów.
Art. 47.
(1)
Z przebiegu zgromadzenia okręgowego sporządza się protokół.
(2)
Protokół zatwierdza zgromadzenie okręgowe zwykłą większością głosów.
(3)
Każdy delegat może zgłosić sprostowanie do protokółu; nad zgłoszonemi sprostowaniami
zgromadzenie głosuje bez dyskusji.
(4)
Protokół zgromadzenia podpisują przewodniczący i sekretarze.
(5)
Do protokółu dołączona będzie lista kandydatów na posłów i lista zastępców kandydatów.
Art. 48.
Po zatwierdzeniu protokółu przewodniczący zamknie posiedzenie zgromadzenia okręgowego,
przesyłając niezwłocznie odpisy protokółu wraz z załącznikami Generalnemu Komisarzowi
Wyborczemu i przewodniczącemu okręgowej komisji wyborczej oraz zawiadamiając kandydatów
na posłów o wpisaniu ich na listę.
Art. 49.
(1)
Kandydować można tylko w jednym okręgu wyborczym.
(2)
Kandydat na posła obowiązany jest, pod rygorem skreślenia go z listy, przesłać do
właściwej komisji okręgowej nie później niż 35 dnia po zarządzeniu wyborów do Sejmu
oświadczenie, przez siebie podpisane, że zgadza się na kandydowanie w danym okręgu
wyborczym.
Rozdział X.
Zatwierdzenie listy kandydatów na posłów.
Art. 50.
(1)
Okręgowa komisja wyborcza w 36 dniu po zarządzeniu wyborów do Sejmu przystąpi do zatwierdzenia
listy kandydatów na posłów.
(2)
Sprawdzanie listy kandydatów komisja okręgowa rozpocznie od zbadania na podstawie
protokółu zgromadzenia okręgowego zgodności uchwały zgromadzenia z ustalonym przez
nie wynikiem głosowania i w razie stwierdzenia błędu dokona odpowiedniego sprostowania
uchwały.
(3)
Następnie komisja okręgowa zbada, czy wpisani na listę kandydaci na posłów mają prawo
wybieralności i czy wyrazili zgodę na kandydowanie.
(4)
Komisja okręgowa może, w razie potrzeby, wezwać przewodniczącego zgromadzenia okręgowego
do udzielenia wyjaśnień, Kandydatów zaś na posłów do przedstawienia dowodów posiadania
przez nich prawa wybieralności.
Art. 51.
(1)
Po ukończeniu czynności, przewidzianych w artykule poprzedzającym, okręgowa komisja
wyborcza zatwierdzi listę kandydatów na posłów.
(2)
Gdyby wskutek niewyrażenia w terminie zgody na kandydowanie lub innych przeszkód prawnych,
pozostało na liście mniej niż czterech kandydatów na posłów, komisja okręgowa uzupełni
tę liczbę do czterech, wpisując na listę kandydatów - zastępców kandydatów na posłów
według kolejności, w której umieszczeni są na liście zastępców.
(3)
Przewodniczący komisji okręgowej zawiadomi niezwłocznie zastępcę o wpisaniu go na
listę kandydatów na posłów; gdyby wpisany na listę zastępca nie wyraził zgody na kandydowanie
do 39 dnia po zarządzeniu wyborów do Sejmu, komisja wpisze na listę kandydatów następnego
zkolei zastępcę.
Rozdział XI.
Publiczne ogłoszenia.
Art. 52.
(1)
Władze administracji ogólnej nie później niż 21 dnia po zarządzeniu wyborów do Sejmu
ogłoszą we wszystkich gminach zapomocą plakatów o podziale powiatu na obwody głosowania
ze wskazaniem biur obwodowych komisyj wyborczych i lokalów wyborczych.
(2)
W tymże terminie przewodniczący obwodowej komisji wyborczej poda do wiadomości publicznej
w sposób, w danej miejscowości zwyczajem przyjęty, godziny urzędowania obwodowej komisji
wyborczej tudzież termin i miejsce wyłożenia spisu wyborców i wnoszenia reklamacyj.
Art. 53.
Przewodniczący okręgowej komisji wyborczej nie później niż 45 dnia po zarządzeniu
wyborów do Sejmu ogłosi zapomocą plakatów we wszystkich gminach okręgu wyborczego
listę kandydatów na posłów ze wskazaniem dnia i godzin głosowania.
Rozdział XII.
Głosowanie.
Art. 54.
Głosowanie odbywa się jednego dnia w calem Państwie.
Art. 55.
(1)
Akt głosowania przeprowadza obwodowa komisja wyborcza.
(2)
Głosowanie trwa od godziny 9 do 21 bez przerwy, może być jednak zamknięte wcześniej,
jeżeli wszyscy wyborcy danego obwodu oddali swe głosy.
(3)
Od chwili rozpoczęcia głosowania aż do ustalenia jego wyniku w lokalu wyborczym będą
obecni bez przerwy przewodniczący lub jego zastępca i co najmniej dwaj członkowie
komisji lub ich zastępcy.
Art. 56.
Podczas aktu głosowania i ustalania jego wyniku w lokalu wyborczym mogą być obecni
mężowie zaufania, zgłoszeni po jednym na obwód przez każdego z kandydatów na posłów.
Art. 57.
W dniu głosowania nie wolno:
a)
wygłaszać przemówień, rozdawać ulotek ani też w inny sposób agitować tak wewnątrz
jak i nazewnątrz lokalu wyborczego w promieniu stu metrów;
b)
wchodzić do lokalu wyborczego osobom, niebiorącym udziału w głosowaniu lub w czynnościach
wyborczych.
Art. 58.
(1)
Przewodniczący obwodowej komisji wyborczej czuwa nad zapewnieniem porządku w czasie
głosowania a także nad zabezpieczeniem jego tajności.
(2)
Przewodniczący obwodowej komisji wyborczej może:
a)
usunąć z lokalu wyborczego każdego wykraczającego przeciwko przepisom porządkowym,
zawartym w artykule poprzedzającym, wszakże nie pozbawiając go, w miarę możności,
prawa oddania głosu;
b)
wydawać zarządzenia, zmierzające do zapewnienia wyborcom dostępu do lokalu i do urny
wyborczej.
(3)
W celu zapewnienia wykonania zarządzeń przewodniczącego, zmierzających do zabezpieczenia
spokoju i porządku głosowania, władze administracji ogólnej oddadzą do jego rozporządzenia
straż w odpowiedniej sile.
Art. 59.
(1)
Przed rozpoczęciem głosowania komisja zbada, czy urna jest próżna, poczem urnę zamknie.
(2)
Od tej chwili aż do ukończenia głosowania urny otwierać nie wolno.
Art. 60.
(1)
Każdy wyborca głosuje osobiście i może oddać głos tylko w jednym obwodzie.
(2)
Wyborcy ułomni mogą posługiwać się przy głosowaniu pomocą osoby zaufanej.
(3)
Przewodniczący oraz członkowie obwodowej komisji wyborczej tudzież osoby, pełniące
straż przy komisjach wyborczych, mogą oddać głos w obwodzie, w którym w dzień głosowania
urzędują, pomimo, że wciągnięci są do spisu wyborców w innym obwodzie; w tym celu
obwodowa komisja wyborcza wciągnie ich do spisu wyborców dodatkowo.
(4)
Wojskowi, należący do zmobilizowanej części wojska lub marynarki wojennej, w głosowaniu
udziału nie biorą.
Art. 61.
(1)
Przewodniczący oraz członkowie obwodowej komisji wyborczej mogą przed oddaniem przez
wyborcę głosu, zażądać ustalenia jego tożsamości.
(2)
Wyborca, nieposiadający dokumentów, uznanych przez komisję za wystarczające, może
się powołać na świadectwo dwóch wiarogodnych osób, znanych komisji.
(3)
Uchwała komisji w sprawie tożsamości osoby jest ostateczna.
Art. 62.
(1)
Głosowanie odbywa się w następujący sposób: wyborca wymienia wobec komisji obwodowej
swe imię, nazwisko i adres; gdy zostanie 6prawdzone, że jest wciągnięty do spisu,
wyborca otrzymuje kopertę urzędową i kartę do głosowania; wyborca oznaczy następnie
kreskami na karcie nazwiska dwóch kandydatów, na których pragnie oddać głos, poczem
po włożeniu karty do koperty wręczy kopertę przewodniczącemu komisji obwodowej, który
w jego obecności wrzuci ją do urny.
(2)
W lokalu wyborczym urządzone będą osłony, zabezpieczające tajność głosowania.
(3)
Kart do głosowania i kopert urzędowych dostarczy komisjom obwodowym przewodniczący
okręgowej komisji wyborczej.
Art. 63.
(1)
Karty do głosowania będą sporządzone z białego papieru i opatrzone pieczęcią okręgowej
komisji wyborczej.
(2)
Karta ma zawierać odbite sposobem mechanicznym: numer i nazwę okręgu wyborczego oraz
numery porządkowe, imiona i nazwiska kandydatów na posłów, wydrukowanych w kolejności
umieszczenia ich na liście, tudzież objaśnienie dla wyborcy o sposobie wypełniania
karty.
(3)
Wzór karty do głosowania zawiera załącznik do ustawy niniejszej.
Art. 64.
(1)
Koperty urzędowe będą sporządzone z papieru nieprzezroczystego i opatrzone pieczęcią
okręgowej komisji wyborczej.
(2)
Koperty w każdym obwodzie będą jednakowego koloru i formatu; prócz pieczęci nie mogą
być oznaczone żadnym znakiem odróżniającym.
Art. 65.
(1)
Głosowania przerywać nie wolno.
(2)
Obwodowa komisja wyborcza może odroczyć głosowanie jedynie z powodu wydarzeń siły
wyższej i nie dłużej niż do dnia następnego.
(3)
Zarządzenie takie przewodniczący obwodowej komisji wyborczej poda niezwłocznie do
wiadomości publicznej w sposób, w danej miejscowości zwyczajem przyjęty.
(4)
W przypadku odroczenia głosowania komisja opieczętuje urnę i akta wyborcze i odda
na przechowanie przewodniczącemu pod jego osobistą odpowiedzialnością.
(5)
Przed ponownem podjęciem głosowania komisja zbada, czy pieczęcie były nienaruszone.
Art. 66.
(1)
O godzinie 21 przewodniczący zarządzi zamknięcie lokalu wyborczego,
(2)
Odtąd głosować mogą ci tylko wyborcy, którzy przybyli do lokalu przed godziną 21.
Rozdział XIII.
Ustalenie wyniku glosowania w obwodzie.
Art. 67.
(1)
Obwodowa komisja wyborcza niezwłocznie po zamknięciu głosowania przystąpi do ustalenia
jego wyniku.
(2)
Ustalenie wyniku głosowania w obwodzie rozpoczyna się od obliczenia ilości kopert,
złożonych w urnie wyborczej i ustalenia liczby głosujących na podstawie notatek w
spisie wyborców; w przypadku gdyby ilość kopert, wyjętych z urny, różniła się od liczby
głosujących, komisja poda w protokóle przypuszczalną przyczynę tej niezgodności.
(3)
Po ukończeniu tej czynności komisja ustali wynik głosowania w obwodzie w następujący
sposób: przewodniczący wyjmuje osobno z każdej koperty karty do glosowania, bada ich
ważność, poczem odczytuje nazwiska kandydatów, na których wyborca oddał głos; jednocześnie
dwaj członkowie komisji
obliczają, każdy zosobna, ilość głosów ważnych, oddanych na każdego kandydata.
(4)
Arkusze obliczenia głosów będą podpisane przez przewodniczącego i obecnych członków
komisji oraz załączone do protokółu.
Art. 68.
(1)
Nieważność karty do głosowania stwierdza obwodowa komisja wyborcza.
(2)
Nieważne są:
a)
karty do głosowania, wrzucone do urny bez kopert lub w kopertach nieurzędowych;
b)
karty, nieopatrzone pieczęcią okręgowej komisji wyborczej;
c)
karty, wypełnione niezgodnie z przepisami art. 62.
(3)
Karty do głosowania, niewypełnione przez wyborcę, są ważne, przyczem uważa się, że
wyborca oddał głos na kandydatów, umieszczonych na liście na pierwszem i drugiem miejscu.
(4)
Jeżeli na karcie oznaczone jest nazwisko jednego kandydata, karta jest ważna, przyczem
uważa się, że wyborca oddał głos na tego tylko kandydata.
(5)
Z kilku kart znalezionych w kopercie, jednakowo wypełnionych, będzie uznana za ważną
jedna tylko karta; jeżeli zaś w kopercie znaleziono karty różnie wypełnione, wszystkie
uznane będą za nieważne.
Art. 69.
(1)
Karty ważne, oddane w głosowaniu, komisja opakuje, opieczętuje i umieści na opakowaniu
napis wskazujący obwód głosowania.
(2)
Karty nieważne tudzież karty, uznane za ważne pomimo kwestjonowania ich ważności przez
członków komisji lub mężów zaufania, będą opatrzone numerami porządkowemi i opakowane
osobno; komisja poda w protokóle powody uznania tych kart za ważne lub nieważne.
(3)
Jeżeli powodem unieważnienia karty była wadliwość koperty, do karty dołączona będzie
koperta.
(4)
Zdjęcie pieczęci z opakowania, zawierającego karty, może nastąpić tylko na posiedzeniu
okręgowej komisji wyborczej po zbadaniu, czy pieczęcie są nienaruszone.
Art. 70.
(1)
Obwodowa komisja wyborcza sporządzi protokół ze swoich czynności.
(2)
Protokół ma zawierać:
a)
liczbę wyborców;
b)
liczbę głosujących;
c)
ilość głosów kwestjonowanych;
d)
ilość głosów nieważnych;
e)
ilość głosów ważnych, oddanych na każdego kandydata na posła.
(3)
Protokół wraz z arkuszami obliczenia głosów, kartami, oddanemi podczas głosowania,
oraz spisami wyborców będzie przesłany niezwłocznie okręgowej komisji wyborczej.
(4)
Każdy z obecnych podczas ustalania wyniku głosowania w obwodzie może zgłosić uwagi
do protokółu lub przesłać je na piśmie okręgowej komisji wyborczej.
Rozdział XIV.
Ustalenie wyniku głosowania w okręgu wyborczym i przyznanie mandatów kandydatom na posłów.
Art. 71.
(1)
Okręgowa komisja wyborcza w trzecim dniu po głosowaniu przystąpi do ustalenia wyniku
głosowania w okręgu i przyznania mandatów kandydatom na posłów.
(2)
Podczas tych czynności mogą być obecni mężowie zaufania, zgłoszeni po jednym przez
każdego z kandydatów na posłów.
(3)
Okręgowa komisja wyborcza zbada uchwały obwodowych komisyj wyborczych o ważności lub
nieważności kwestjonowanych kart do głosowania i, stosownie do uchwał własnych, ustali
ostatecznie wynik głosowania w poszczególnych obwodach.
(4)
Nadto okręgowa komisja wyborcza poprawi jawne błędy arytmetyczne w obliczeniach, o
innych zaś uchybieniach uczyni wzmiankę w protokóle.
(5)
Okręgowa komisja wyborcza może, w razie potrzeby, wezwać przewodniczących obwodowych
komisyj wyborczych do udzielenia wyjaśnień.
Art. 72.
(1)
Po ukończeniu tej czynności okręgowa komisja wyborcza sporządzi dla całego okręgu
w dwóch egzemplarzach zestawienie następujących liczb:
a)
wyborców,
b)
głosujących,
c)
głosów nieważnych,
d)
głosów ważnych, oddanych na każdego kandydata na posła.
(2)
Jeden arkusz zestawienia, podpisany przez przewodniczącego i obecnych członków komisji,
będzie załączony do protokółu, drugi zaś - przesłany Głównemu Urzędowi Statystycznemu.
Art. 73.
Okręgowa komisja wyborcza po ustaleniu wyniku głosowania przyzna mandaty dwom kandydatom
na posłów, którzy otrzymali największe ilości głosów nie mniej jednak niż po 10.000.
Art. 74.
(1)
Jeżeli żaden z kandydatów na posłów nie otrzymał co najmniej 10.000 głosów, Minister
Spraw Wewnętrznych zarządzi ponowne wybory w okręgu w ciągu trzech miesięcy od ogłoszenia
wyniku wyborów do Izb Ustawodawczych, ogłaszając jednocześnie w Dzienniku Ustaw o
dniu głosowania.
(2)
Ponowne wybory przeprowadzą komisje wyborcze na podstawie tych samych spisów wyborców
w dotychczasowym, w miarę możności, składzie swych członków; postępowanie wyborcze
rozpocznie się od zarządzenia ponownych wyborów do zgromadzenia okręgowego i ustalenia
przez nie nowej listy kandydatów na posłów.
Art. 75.
(1)
Okręgowa komisja wyborcza sporządzi protokół ze swoich czynności.
(2)
Protokół ma zawierać:
a)
ilość głosów, oddanych na każdego kandydata na posła;
b)
imiona, nazwiska, wiek, zawód i miejsce zamieszkania wybranych posłów.
(3)
Protokół wraz z arkuszem zestawienia i protokółami obwodowych komisyj wyborczych przesłany
będzie niezwłocznie Generalnemu Komisarzowi Wyborczemu; reszta zaś akt - miejscowemu
sądowi okręgowemu.
(4)
Każdy z obecnych podczas ustalania wyniku wyborów w okręgu może zgłosić uwagi do protokółu
lub przesłać je na piśmie Generalnemu Komisarzowi Wyborczemu.
Rozdział XV.
Ogłoszenie wyniku wyborów.
Art. 76.
(1)
Generalny Komisarz Wyborczy w dwunastym dniu po glosowaniu ogłosi w gazecie rządowej
wynik wyborów do Sejmu.
(2)
Ogłoszenie to ma zawierać imiona, nazwiska, wiek, zawód i miejsce zamieszkania wybranych
posłów ze wskazaniem numeru i nazwy okręgu wyborczego, w którym przyznano im mandat.
Rozdział XVI.
Listy wierzytelne.
Art. 77.
(1)
Generalny Komisarz Wyborczy nie później niż 3 dnia po ogłoszeniu wyniku wyborów do
Sejmu prześle każdemu wybranemu posłowi list wierzytelny.
(2)
List wierzytelny ma zawierać imię, nazwisko, wiek, zawód i miejsce zamieszkania posła
oraz numer i nazwę okręgu wyborczego, w którym został wybrany.
Rozdział XVII.
Sprawdzenie ważności wyborów.
Art. 78.
(1)
Każdy obywatel, mający prawo wybierania do Sejmu, może w ciągu dni siedmiu od ogłoszenia
wyniku wyborów wnieść do Sądu Najwyższego protest przeciwko wyborom w okręgu, do którego
należy.
(2)
Protest ma być wniesiony na piśmie lub ustnie do protokółu na ręce przewodniczącego
okręgowej komisji wyborczej.
(3)
Wniesienie protestu nie pozbawia posła, zaopatrzonego w list wierzytelny, prawa wykonywania
mandatu.
Art. 79.
(1)
O wpłynięciu protestu przewodniczący właściwej komisji okręgowej ogłosi w wojewódzkim
dzienniku urzędowym, wyznaczając siedmiodniowy termin do wnoszenia sprzeciwów.
(2)
Przed upływem tego terminu wolno każdemu obywatelowi, uprawnionemu do wybierania,
przeglądać protesty w lokalu komisji, czynić z nich odpisy i wnosić sprzeciwy.
(3)
Po upływie tego terminu protesty wraz ze sprzeciwami przesłane będą Sądowi Najwyższemu,
odpisy zaś - Biuru Sejmu.
Art. 80.
(1)
Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawy wyborcze, jako pilne na posiedzeniu jawnem z udziałem
prokuratora i osób, wnoszących protest lub sprzeciwy, jeżeli stawią się na rozprawę.
(2)
Jeżeli protest lub sprzeciwy wniosło kilka osób, prawo udziału w rozprawie służy ich
pełnomocnikom albo osobom, podpisanym na pierwszem miejscu.
(3)
O terminie rozprawy Sąd Najwyższy ogłosi zapomocą wokandy, wywieszonej w lokalu Sądu,
nikogo na rozprawę nie wzywając.
Art. 81.
(1)
Sąd Najwyższy na skutek protestu unieważni wybory w okręgu albo unieważni głosowanie
w poszczególnym obwodzie:
a)
jeżeli zostanie stwierdzone, że dopuszczono się przy wyborach przestępstw przeciwko
głosowaniu w sprawach publicznych;
b)
jeżeli wybory przeprowadzone zostały niezgodnie z przepisami ustawy.
(2)
Unieważnienie wyborów w okręgu lub głosowania w poszczególnym obwodzie może nastąpić
jedynie w przypadku, gdy popełnione przestępstwo lub uchybienie mogło wpłynąć na wynik
wyborów w całym okręgu.
(3)
Sąd Najwyższy może pozatem:
a)
unieważnić wybór posła;
b)
sprostować, na podstawie wyniku głosowania w okręgu, uchwałę okręgowej komisji wyborczej
o przyznaniu mandatu kandydatom na posłów.
Art. 82.
(1)
Unieważniając wybory, Sąd Najwyższy wskaże w wyroku czynność, od której należy rozpocząć
nowe postępowanie wyborcze.
(2)
Jeżeli Sąd Najwyższy inaczej nie zarządzi, komisje wyborcze przeprowadzą ponowne wybory
na podstawie tych samych spisów wyborców i ustalonej już listy kandydatów, w dotychczasowym,
w miarę możności, składzie swych członków.
Art. 83.
Ponowne wybory zarządzi Minister Spraw Wewnętrznych w ciągu trzydziestu dni od daty
wyroku Sądu Najwyższego i ogłosi w Dzienniku Ustaw o dniu głosowania.
Rozdział XVIII.
Przepisy, dotyczące funkcjonarjuszów publicznych i wojska.
Art. 84.
(1)
Funkcjonariusze państwowi, sędziowie i prokuratorzy oraz pracownicy samorządowi, wybrani
na posłów, otrzymują z mocy samego prawa urlop bezpłatny na czas piastowania mandatu
poselskiego; w razie zaś piastowania mandatu w ciągu co najmniej dziesięciu lat w
następujących po sobie kadencjach Izb Ustawodawczych, będą przeniesieni w stan spoczynku,
jeżeli przyjmą mandat do nowowybranego Sejmu.
(2)
Przepisy niniejszego artykułu nie dotyczą ministrów, podsekretarzy stanu i profesorów
szkół akademickich.
Art. 85.
(1)
Żołnierze, pełniący czynną służbę wojskową, nie mogą być powoływani do komisyj wyborczych
w żadnym charakterze.
(2)
Żołnierze zawodowi, wybrani na posłów, będą przeniesieni w stan nieczynny na czas
piastowania mandatu poselskiego; w razie zaś piastowania mandatu w ciągu co najmniej
dziesięciu lat w następujących po sobie kadencjach Izb Ustawodawczych będą przeniesieni
w stan spoczynku, jeżeli przyjmą mandat do nowowybranego Sejmu.
Rozdział XIX.
Wygaśnięcie i utrata mandatu.
Art. 86.
(1)
Wygaśnięcie mandatu następuje w razie śmierci posła lub zrzeczenia się mandatu.
(2)
Utrata mandatu następuje z mocy samego prawa w przypadkach:
a)
kandydowania na posła więcej niż w jednym okręgu wyborczym;
b)
nieuczestniczenia posła w 15 zkolei posiedzeniach Sejmu bez usprawiedliwionego powodu;
c)
odmówienia złożenia ślubowania lub złożenia go z zastrzeżeniem;
d)
przyjęcia mandatu senatorskiego;
e)
objęcia płatnej służby państwowej z wyjątkiem stanowiska ministra, podsekretarza stanu
lub profesora szkoły akademickiej;
f)
objęcia stanowiska funkcjonariusza publicznego, jeżeli powołanie na to stanowisko
nastąpiło nie na podstawie wyboru albo wniosku organów samorządu terytorialnego lub
gospodarczego;
g)
utraty prawa wybieralności.
(3)
Poseł, skazany nieprawomocnym wyrokiem sądowym na utratę praw publicznych bądź na
karę wydalenia z wojska lub marynarki wojennej albo z korpusu oficerskiego, nie może
wykonywać mandatu aż do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy.
(4)
O wygaśnięciu lub utracie mandatu Marszałek Sejmu podaje Izbie do wiadomości na najbliższem
posiedzeniu.
Art. 87.
(1)
Jeżeli wskutek wygaśnięcia lub utraty mandatu przez posła oba mandaty w danym okręgu
są nieobsadzone, odbędą się w tym okręgu wybory ponowne.
(2)
Wybory uzupełniające w okręgach, w których obsadzony jest jeden tylko mandat, odbędą
się w przypadku, gdyby skład Sejmu zmniejszył się więcej niż o 1/10.
(3)
Przepisy art. 74 stosuje się odpowiednio do przewidzianych artykułem niniejszym wyborów
ponownych i uzupełniających.
Art. 88.
Wybory ponowne lub uzupełniające nie będą zarządzone w ostatnich ośmiu miesiącach
przed upływem kadencji, jeżeli na czas ten nie przypada sesja zwyczajna, w żadnym
zaś razie - w ostatnim kwartale kadencji.
Rozdział XX.
Środki przymusowe.
Art. 89.
(1)
Wobec osób, które bez dostatecznego usprawiedliwienia uchylają się od obywatelskiego
obowiązku uczestniczenia w pracach komisji wyborczej, stosowana będzie, jako środek
przymusowy, kara pieniężna porządkowa do 50 złotych.
(2)
Do stosowania środków przymusowych wobec członków komisyi wyborczych powołani są przewodniczący
tych komisyj, wobec przewodniczących zaś komisyj obwodowych - przewodniczący komisyj
okręgowych.
(3)
Przewodniczący uchyli orzeczenie o karze, jeżeli osoba ukarana w ciągu 3 dni od doręczenia
jej orzeczenia przedstawi dostateczne usprawiedliwienie.
(4)
Kara porządkowa, nałożona dwukrotnie na tę samą osobę, pociąga za sobą z mocy samego
prawa utratę mandatu.
(5)
Karę porządkową ściąga się w trybie postępowania przymusowego w administracji.
Rozdział XXI.
Koszty wyborów.
Art. 90.
(1)
Wszelkie pisma, podania, odpisy i pełnomocnictwa w sprawach wyborczych oraz poświadczenia
podpisów na zgłoszeniach delegatów do zgromadzeń okręgowych wolne są od opłat stemplowych.
(2)
Za poświadczenie podpisu na zgłoszeniu delegata do zgromadzenia okręgowego notarjusz
pobiera 10 groszy.
Art. 91.
(1)
Generalny Komisarz Wyborczy i przewodniczący okręgowych komisy) wyborczych pobierają
za czas urzędowania diety i otrzymują zwrot kosztów podróży w sprawach wyborczych.
(2)
Członkowie komisyj wyborczych, którzy utrzymują się z zarobku dziennego, pobierają
diety za dnie rzeczywistej pracy w komisji; nadto członkom komisyj wyborczych, zamieszkałym
poza miejscem urzędowania, służy prawo do zwrotu kosztów podróży.
(3)
Wysokość diet i kosztów podróży oraz zasady pobierania tych należności ustali Minister
Spraw Wewnętrznych.
Art. 92.
(1)
Lokalu, urny, sprzętów i przyborów do pisania dla komisyj wyborczych dostarczy na
koszt własny gmina, na której obszarze mieści się siedziba komisji.
(2)
Gmina poniesie również koszty sporządzenia spisów wyborców, urządzenia osłon w lokalach
wyborczych oraz diet członków obwodowych komisyj wyborczych.
(3)
Wszystkie inne wydatki, połączone z przeprowadzeniem wyborów, ponosi Skarb Państwa.
(4)
Wykazy wydatków, które ponosi Skarb Państwa, będą dostarczone Ministrowi Spraw Wewnętrznych
w ciągu trzech miesięcy po dniu głosowania.
Rozdział XXII.
Przepisy przejściowe i końcowe.
Art. 93.
Do czasu powołania w m. st. Warszawie Rady Miejskiej z wyboru, delegatów samorządu
terytorjalnego do zgromadzeń okręgowych w m. st. Warszawie wybierać będzie Tymczasowa
Rada Miejska po jednym delegacie na 8.000 mieszkańców danego okręgu wyborczego.
Art. 94.
Do czasu wprowadzania na obszarze województwa śląskiego jednolitego ustroju samorządu
gmin wiejskich, miast i powiatów, prawo wyboru delegatów 6amorządu terytorjalnego
do zgromadzenia okręgowego służyć będzie w tern województwie:
a)
tymczasowym organom stanowiącym powiatowych związków samorządowych, w powiatach zaś
bielskim i cieszyńskim powiatowym zgromadzeniom przełożonych gmin - po jednym delegacie
na 20.000 mieszkańców danego powiatu;
b)
radom miejskim (radom gminnym i wydziałom gminnym w miastach) - po jednym delegacie
na 4.000 mieszkańców miasta, wydzielonego z powiatowego związku samorządowego, a na
6.000 mieszkańców w pozostałych miastach;
c)
radom gminnym (wydziałom gminnym) w gminach wiejskich - po jednym delegacie na 6.000
mieszkańców danej gminy, przyczem rady gminne (wydziały gminne) gmin wiejskich, liczących
poniżej 3.000 mieszkańców, będą wybierać delegatów na wspólnem posiedzeniu; w tym
celu należy łączyć rady (wydziały) gminne tylko tylu gmin, aby ich przedstawicielstwom
umożliwić wybór nie więcej niż dwóch delegatów.
Art. 95.
Przepisy niniejszej ordynacji wyborczej stosuje się odpowiednio do Sejmu Śląskiego
z następującemi zmianami:
1.
Sejm Śląski składać się będzie z 24 posłów, wybranych w 12 dwumandatowych okręgach
wyborczych, których wykaz zawiera załącznik do ustawy niniejszej.
2.
Wybory do Sejmu Śląskiego zarządzi Prezydent Rzeczypospolitej w ciągu trzydziestu
dni od rozwiązania Sejmu Śląskiego; akt ten ogłoszony będzie w Dzienniku Ustaw Śląskich.
3.
Prawo wybierania i wybieralności do Sejmu Śląskiego służyć będzie tylko obywatelom,
zamieszkałym na obszarze województwa śląskiego w przededniu zarządzenia wyborów.
4.
Przewodniczących okręgowych komisyj wyborczych powoła Generalny Komisarz Wyborczy
z pośród sędziów, sprawujących urząd na obszarze województwa śląskiego; okręgowych
komisarzy wyborczych powoła Wojewoda Śląski.
5.
W skład zgromadzeń okręgowych jako delegaci samorządu terytorjalnego wchodzić będą
delegaci, wybrani:
a)
przez tymczasowe organa stanowiące powiatowych związków samorządowych, a w powiatach
bielskim i cieszyńskim - przez powiatowe zgromadzenia przełożonych gmin - po jednym
delegacie na 8.000 mieszkańców danego powiatu lub jego części, która należy do danego
okręgu wyborczego;
b)
przez rady miejskie (rady gminne i wydziały gminne w miastach) po jednym delegacie
na 3.000 mieszkańców danego miasta;
c)
przez rady gminne (wydziały gminne) po jednym delegacie na 3.000 mieszkańców danej
gminy.
6.
Izba Przemysłowo-Handlowa i Izba Rzemieślnicza będą wybierać delegatów do zgromadzeń
okręgowych po jednym delegacie na 250 wyborców do Izby.
7.
Mandaty do Sejmu Śląskiego będą przyznane w każdym okręgu dwom kandydatom na posłów,
którzy otrzymali największe ilości głosów, niemniej jednak niż po 5.000 głosów.
8.
Sądem właściwym do rozstrzygania protestów przeciwko wyborom do Sejmu Śląskiego będzie
Sąd Apelacyjny w Katowicach.
9.
Wydatki, połączone z przeprowadzeniem wyborów do Sejmu Śląskiego, poniesie Skarb Śląski,
z wyjątkiem wydatków, które w myśl ustawy niniejszej obciążą właściwe gminy.
Art. 96.
Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Ministrowi
Sprawiedliwości, każdemu we właściwym mu zakresie działania.
Art. 97.
(1)
Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
(2)
Jednocześnie uchyla się ustawę z dnia 28 lipca 1922 r. (Dz. U. R. P. Nr 66, poz. 590)
wraz ze zmianami wprowadzonemi ustawą z dnia 21 września 1922 r. (Dz. U. R. P. Nr
81, poz. 723), a także ustawę z dnia 22 marca 1929 r. (Dz. U. R. P. Nr 12, poz. 87
z 1930 r.), zawierającą ordynację wyborczą do Sejmu Śląskiego.
Załącznik nr 1 - Wykaz okręgów wyborczych
|