Treść orzeczenia
Sygn. akt XII K 169/13
Uzasadnienie
Rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy, na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, za bezsporne i nie budzące żadnych wątpliwości ustalił następujące fakty:
W dniu 14 sierpnia 2013 roku w Sądzie Okręgowym przy (...) w W. odbywała się rozprawa o ochronę dóbr osobistych z powództwa D. T. przeciwko (...) Sp. z o.o. W trakcie tejże rozprawy, która była jawna oskarżony R. P. publicznie znieważył słowami powszechnie uważanymi za obelżywe Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej B. K.. Słowa te usłyszał policjant Wydziału Konwojowego (...) Policji – K. S., który znajdował się na sali rozpraw. Funkcjonariusz Policji wyprowadził R. P. z sali rozpraw (k. 5 - 6). Szczegółowy przebieg zdarzenia został zarejestrowany na zapisie nagrania video z przebiegu rozprawy przed Sądem Okręgowym w W. (k. 26). Z uwagi na treść notatki Prezes Sądu Okręgowego powiadomił Prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa przez R. P..
R. P. w toku postępowania przygotowawczego przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Oskarżony wyjaśnił, iż od dwóch i pół roku znieważa Prezydenta Rzeczypospolitej oraz inne osoby, które są współoskarżone w procesie toczącym się z jego subsydiarnego aktu oskarżenia. W ocenie R. P. jego czyn, iż znieważył on Prezydenta RP B. K. obelżywymi słowami nie jest karalny (k. 13-14).
Wobec okoliczności, iż w przedmiotowej sprawie zaszła wątpliwość odnośnie poczytalności oskarżonego, jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego został przeprowadzony dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów. Biegli lekarze psychiatrzy w opinii stwierdzili, iż R. P. ma zaburzenia osobowości (cechy paranoiczne). Zgodnie z opinią biegłych, stan psychiczny badanego R. P. w czasie popełnienia zarzucanego mu czynu nie znosił ani nie ograniczał jego zdolności rozpoznawania znaczenia czynu oraz zdolności pokierowania swoim postępowaniem, nadto poczytalność badanego w czasie czynu i w czasie postępowania karnego nie budzi wątpliwości. Wobec powyższego Prokurator Prokuratury Rejonowej (...) w W. skierował akt oskarżenia przeciwko R. P..
W dniu 1 października 2013 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynął akt oskarżenia przeciwko R. P., oskarżonemu o dokonanie czynu z art. 135 § 2 kk. W toku sprawy tutejszy Sąd Okręgowy postanowił dopuścić dowód uzupełniający z opinii biegłych psychiatrów.
Sąd Okręgowy uznał, iż biegli lekarze psychiatrzy wydając opinię psychiatryczną, po badaniu ambulatoryjnym nie mieli do wglądu szeregu pism oskarżonego, które sukcesywnie wpływały do akt sprawy a zawierały kolejne, obraźliwe sformułowania kierowane nie tylko wobec Prezydenta RP, ale też innych osób sprawujących władzę państwową. W pismach tych R. P. obrażał przedstawicieli Prokuratury jak też sędziów.
W tym stanie rzeczy zasadne było uzyskanie kolejnej opinii.
Biegli lekarze psychiatrzy, którzy wydali swoją pierwotną opinię mieli problemy z uzyskaniem bezpośredniego kontaktu z opiniowanym, który nie zgłaszał się na ich wezwanie do W.. R. P. nie zamieszkuje w W. (zamieszkuje w okręgu (...)). Sąd Okręgowy uzyskał informację, iż oskarżonego zbadali inni biegli lekarze psychiatrzy za S. do innej sprawy karnej, także związanej z popełnieniem przez R. P. czynu z art. 135 § 2 k.k. Wspomniani biegli wyrazili zgodę na wydanie nowej opinii sądowo-psychiatrycznej o stanie zdrowia R. P. w dacie popełnienia przez niego zarzucanego mu czynu.
Badanie sądowo-psychiatryczne R. P. zostało przeprowadzone w dniu 27 stycznia 2014 r. Biegli przeprowadzili badanie i zapoznali się z dotyczącą opiniowanego dokumentacją medyczną i licznymi pismami, które oskarżony systematycznie przesyłał do tutejszego Sądu. Na tej podstawie biegli stwierdzili u R. P. zespół urojeniowy na podłożu organicznego uszkodzenia centralnego układu nerwowego. Co istotne, zdaniem biegłych psychiatrów w chwili popełnienia zarzucanego czynu R. P. miał zniesioną całkowicie zdolność do rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem, co powoduje, że zachodzą wobec tego warunki artykułu 31§ 2 kk.
W opinii biegli zauważyli także, iż R. P. przy stwierdzonym stanie zdrowia psychicznego stanowi poważne zagrożenie dla porządku prawnego, istnieje również wysokie prawdopodobieństwo dokonania przez opiniowanego czynu o podobnym charakterze.
W przekonaniu Sądu biegli ci, dysponując wiadomościami specjalnymi, po dokonaniu analizy akt sprawy, zapoznaniu się z dokumentacją medyczną dotyczącą oskarżonego i po przeprowadzeniu badania oskarżonego, byli w stanie rzetelnie ocenić jego stan zdrowia psychicznego i wydać miarodajne opinie w tym zakresie. Ich opinia jest jasna, kompletna i rzetelna. Biegli zaprezentowali w nich również wyczerpujące oraz zrozumiałe uzasadnienie wyprowadzonych przez siebie wniosków. Sposób formułowania opinii nie nastręcza trudności ze zrozumieniem wyrażonych w nich ocen, zaś wnioski końcowe, zarówno biegłych psychiatrów jak i psychologa są logiczne i jednoznaczne. Logicznym wydaje się wniosek, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa o znacznym stopniu społecznej szkodliwości.
W niniejszej sprawie zgromadzony w sprawie materiał dowody wykazał, w sposób jednoznaczny, że oskarżony R. P. swoim zachowaniem wyczerpał znamiona zarzucanego mu czynu. O powyższym świadczą niebudzące wątpliwości zeznania świadków przesłuchanych w toku postępowania przygotowawczego oraz protokół oględzin płyty CD z zapisem nagrania video z przebiegu rozprawy sygn. XXIV C 323/13 przed Sądem Okręgowym w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2013 r.
W ocenie Sądu Okręgowego znieważenie jest przestępstwem formalnym, co powoduje, że jego dokonanie nie jest uzależnione od rzeczywistego nastąpienia skutku w postaci naruszenia godności osobistej Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. W tym momencie subiektywne odczucie pokrzywdzonego, którym w tej sytuacji jest Prezydent RP, nie ma znaczenia dla nastąpienia odpowiedzialności karej. R. P. dopuścił się znieważenia Prezydenta RP publicznie (na sali rozpraw, podczas jawnej rozprawy) używając zwrotów obelżywych. Sąd jest zdania, iż Prezydentowi RP należna jest właściwa ochrona godności najwyższego urzędu Rzeczypospolitej przed znieważeniem popełnionym publicznie.
W przedmiotowej sprawie bez wątpienia istnieją podstawy do umorzenia postępowania. Stosownie do art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. nie wszczyna się bowiem postępowania, a wszczęte umarza, gdy czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo gdy ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa. Zgodnie z brzmieniem art. 31 § 1 k.k. nie popełnia przestępstwa, kto z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych nie mógł w czasie czynu, rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem. Niewątpliwie w czasie czynów R. P. miał zniesioną zdolność rozpoznania ich znaczenia i pokierowania własnym postępowaniem. Pomimo zatem, iż dopuścił się czynów zabronionych przez kodeks karny, niemożność przypisania mu winy, nie pozwala uznać, że popełnił on przestępstwo. Przesłanki pozwalające na umorzenie postępowania w oparciu o art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. zostały więc spełnione.
Sąd wprawdzie powinien rozważyć czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki pozwalające na zastosowanie środków zabezpieczających, jednakże w tutejszym Sądzie toczy się inne postępowanie przeciwko R. P. (sygn. akt XII K 70/14). Właściwym do rozważań dotyczących ewentualnego zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym będzie zatem Sąd rozpoznający sprawę o sygn. XII K 70/14. Z uwagi na powyższe Sąd zaniechał również obowiązkowi wynikającemu z art. 93 kk.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej sprawowanej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu”.
Rozstrzygniecie o kosztach postępowania wydane zostało w oparciu o art. 632 pkt 2 k.p.k. z uwagi na umorzenie postępowania, Sąd orzekł, że koszty procesu ponosi Skarb Państwa.