descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII U 984/25

Uzasadnienie

Decyzją z 8 kwietnia 2025r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w Z.zobowiązał Z. Z.do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 2 080 zł oraz odsetek, które na dzień wydania decyzji wyniosły 950,01 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że zebrana w sprawie dokumentacja potwierdza, że odwołująca nienależnie pobrała świadczenie postojowe z wniosku (...)

z 13 maja 2020r. ( 19 maja 2020r. data wpływu do ZUS ), ponieważ wniosek został podpisany przez płatnika składek L. K., a nie osobę wykonującą umowę cywilnoprawną.

W odwołaniu od decyzji Z. Z. domagała się jej zmiany przez zwolnienie

jej z obowiązku zwrotu świadczenia postojowego. Odwołująca wniosła także o zasądzenie

od organu rentowego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odwołująca zarzuciła naruszenie: prawa procesowego, a to art. 107§1 pkt 4 i §3 k.p.a. w związku z art.180§1 i 2 k.p.a. przez brak zawarcia w decyzji precyzyjnej podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia prawnego decyzji, gdyż ZUS ani w sentencji decyzji, ani w uzasadnieniu nie wskazał konkretnej podstawy, na mocy której uznał świadczenie za nienależne, a wynikającej z art.15xz ust.2 pkt 1 – 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...) 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołaniem innych sytuacji kryzysowych; prawa materialnego, tj. art.15 zx ust.1 i 2 pkt 1 – 3 ustawy covidowej przez błędne zastosowanie, w sytuacji gdy nie zachodziły przesłanki do ich zastosowania, ponieważ świadczenie postojowe zostało wypłacone osobie uprawnionej w prawidłowej kwocie, a stąd brak jest podstaw do żądania zwrotu tego świadczenia.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie

od odwołującej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wskazując, że wartość przedmiotu sporu wynosi 2080 zł.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

Odwołująca Z. Z. na okres od 16 września 2018r. do 15 września 2021r. miała zawartą umowę zlecenia z (...). L. K. na wykonywanie pracy: kontrolowanie jakości.

W dniu 27 kwietnia 2020r. płatnik składek (...) V. złożyła wniosek (...) o wypłatę dla odwołującej świadczenia postojowego w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym (...) 19 dla umów cywilnoprawnych. Do wniosku załączyła umowę zlecenia z 16 września 2018r. na okres jw. We wniosku wskazano, że: przychód wynikający z umowy to 2720 zł; przychód osiągnięty w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku wyniósł 1 360 zł; wystąpił przestój w prowadzeniu działalności w następstwie wystąpienia (...) 19; odwołująca nie podlega ubezpieczeniom z innego tytułu. Świadczenie zostało wypłacone odwołującej 27 maja 2020 roku w wysokości 2080 zł.

Następnie w dniu 19 maja 2020r. płatnik składek przesłał za odwołującą wniosek (...) o świadczenie postojowe za kolejny okres i świadczenie postojowe zostało wypłacone 2 czerwca 2020r. Wniosek ten został podpisany przez płatnika składek L. K..

W dniu 5 czerwca 2020r. płatnik składek L. K. złożyła oświadczenie, w którym poinformowała, że wcześniej złożone wnioski (...) są niepoprawne i jednocześnie przedłożyła kolejny wniosek (...) podpisany przez odwołującą z 24 maja 2020r., na podstawie którego świadczenie postojowe zostało wypłacone 2 lipca 2020r. w kwocie 2080 zł. Równocześnie płatnik składek wniósł o anulowanie wniosku z 19 maja 2020r. Uwzględniania tego wniosku organ rentowy odmówił z uwagi na fakt wypłaty świadczenia postojowego.

Odwołująca na podstawie zawartej z płatnikiem składek umowy zlecenia zajmowała

się kontrolowaniem jakości u kontrahenta płatnika składek, a to (...). W związku

z (...) 19 w firmie nastąpił przestój, pracy nie było wcale lub była w niewielkiej ilości. W tym czasie wnioski o świadczenie postojowe dla pracowników wypełniała L. K. z uwagi na utrudnienia w porozumiewaniu się na linii pracownik – zleceniobiorca, trudności

w posługiwaniu się językiem polskim. We wniosku podawany był numer konta pracownika i jego dane. Odwołująca do pracy powróciła w sierpniu 2020r., a wcześniej trzykrotnie otrzymała świadczenie postojowe.

Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego oraz zeznań świadka L. K. i zeznań odwołującej ( protokół elektroniczny z rozprawy

z 28 kwietnia 2026r. czas 00:04:51 – 00:20:31 ).

Zeznaniom tym Sąd w pełni dał wiarę, gdyż były one rzeczowe, spójne, logiczne, przekonujące, korespondujące z treścią zgromadzonej w sprawie dokumentacji .

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie Z. Z. zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy organ rentowy słusznie zobowiązał odwołującą do zwrotu pobranego świadczenia postojowego. Organ rentowy stanął na stanowisku, że świadczenie postojowe wypłacone w kwocie 2080 zł na podstawie wniosku z 19 maja 2020r. jest nienależne, w sytuacji gdy wniosek (...) nie został podpisany przez odwołującą jako zleceniobiorcę, lecz przez płatnika składek L. K..

Zgodnie z art.15zq ust.1 pkt 2 i ust.3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych

z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( tj. Dz.U. z 2025r., poz. 764 ), świadczenie postojowe przysługuje osobie wykonującej umowę agencyjną, umowę zlecenia, inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło oraz jeżeli nie podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu.

Świadczenie postojowe przysługuje, gdy w następstwie wystąpienia (...) doszło

do przestoju w prowadzeniu działalności przez zleceniodawcę lub zamawiającego, z którym została zawarta umowa cywilnoprawna.

Zgodnie z art.15zq ust.5 tejże ustawy, osobie wykonującej umowę cywilnoprawną świadczenie postojowe przysługuje, jeżeli:

1) umowa cywilnoprawna została zawarta przed dniem 1 kwietnia 2020r.,

2) przychód z umowy cywilnoprawnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o świadczenie postojowe, nie był wyższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku,

3) nie podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu.

Stosownie do art.15zs ust.1 ustawy covidowej ustalenie prawa do świadczenia postojowego następuje na wniosek osoby, o której mowa w art.15zq ust.1, zwanej dalej osobą uprawnioną, składany do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W przypadku osoby wykonującej umowę cywilnoprawną wniosek, o którym mowa w ust.1, składany jest za pośrednictwem odpowiednio zleceniodawcy lub zamawiającego.

Zgodnie z art. 15zua ustawy covidowej świadczenie postojowe może zostać przyznane ponownie, na podstawie oświadczenia osoby uprawnionej, której wypłacono świadczenie postojowe, o którym mowa w art. 15zu ust. 1 ( ust.1 ). Wypłata po raz kolejny świadczenia postojowego może zostać dokonana nie wcześniej niż w miesiącu następującym po miesiącu wypłaty świadczenia postojowego, o którym mowa w art. 15zu ust. 1 ( ust.2 ). Warunkiem przyznania kolejnego świadczenia postojowego jest wykazanie w oświadczeniu, że sytuacja materialna wykazana we wniosku, o którym mowa w art. 15zs albo 15zsa, nie uległa poprawie

( ust.3 ).

Kwestie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń postojowych reguluje natomiast art. 15zx powołanej ustawy, który w ustępie 1 stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.

Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się, zgodnie z ust. 2 tegoż uregulowania, świadczenie:

1) przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo

w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego;

2) wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona,;

3) wypłacone w kwocie wyższej niż należna.

Z cytowanego powyżej przepisu art.15zx ustawy covidowej wynika wprost, że dla uznania świadczenia za nienależne pobrane, co z kolei skutkuje koniecznością zwrotu takiego świadczenia, koniecznym jest, aby zaszła którakolwiek z okoliczności wskazanych powyżej w ustępie 2 pkt 1 – 3, przy czym przepis ten zawiera wyczerpujący katalog takich przyczyn. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie żadna z takich okoliczności nie miała miejsca, bowiem świadczenie postojowe nie zostało przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego, wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona, czy też wypłacone w kwocie wyższej niż należna. Wniosek o świadczenie postojowe został bowiem złożony w sytuacji uzasadniającej powstanie prawa do świadczeń postojowych, bowiem faktycznie odwołująca spełniała warunki ustawowe do jego przyznania i stąd niewątpliwie była osobą uprawnioną. Przypomnieć należy, że w przypadku zleceniodawców prawo do świadczenia postojowego warunkuje jedynie: niepodleganie ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu, zawarcie umowy przed 1 kwietnia 2020r., przestój w prowadzeniu działalności i nieprzekroczenie granicznej kwoty przychodu z umowy, o której mowa w art.15zq ust.5 pkt 2 cytowanej ustawy. Wszystkie te warunki te w odniesieniu do odwołującej zostały spełnione, czego organ rentowy nie kwestionował i czego potwierdzeniem jest fakt, że wypłacił odwołującej świadczenie postojowe trzykrotnie, z tego tylko jedną wypłatę zakwestionował wyłącznie ze względu na brak podpisu odwołującej.

W takiej sytuacji należy stwierdzić, że odwołująca pobrała należne jej świadczenie

i nie zmienia tej okoliczności fakt, że zostało ono wypłacone na podstawie wniosku podpisanego przez płatnika, bowiem nieprawidłowości tego typu nie stanowią przesłanki do uznania świadczenia za nienależne pobrane po myśli cytowanego wcześniej art.15 zx ustawy covidowej, a tylko w takiej sytuacji organ rentowy mógłby żądać zwrotu tego świadczenia.

Na marginesie sprawy wypada dodać, że to, iż wniosek o świadczenie postojowe został podpisany przez płatnika składek a nie przez samą odwołującą powinien być zauważony przez organ rentowy przy okazji jego oceny formalnej, a zatem przed przyznaniem świadczenia.

Zajmując takie stanowisko Sąd z mocy art.477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zwolnił odwołującą Z. Z. z obowiązku zwrotu świadczenia postojowego wypłaconego 27 maja 2020r.

O kosztach Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawie art.98 k.p.c. w związku z §2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( tj. Dz.U. z 2023r., poz.1964 ).

(-) Sędzia Gabriela Sobczyk