descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII U 4097/25

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 28.03.2025 r. Dyrektor (...) w E. ustalił K. H. prawo do emerytury wojskowej od dnia 1.09.2025 r. bez uwzględnienia świadczenia za długoletnią służbę wojskową.

(decyzja – k. 16-19 akt (...) załączonych do sprawy)

Odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej nieuwzględnienia w podstawie wymiaru emerytury świadczenia za długoletnią służbę wojskową złożył K. H..

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nie uwzględnienie do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia emerytalnego jednego ze składników uposażenia należnego mu w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, tj. świadczenia za długoletnią służbę wojskową, podczas gdy po osiągnięciu 32 lat wysługi emerytalnej dodatek ten powinien był być doliczony do podstawy wymiaru emerytury;

- art. 5 ust. 1b ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w zw. z art. 7 i art. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury świadczenia z długoletnią służbę wojskową, w sytuacji gdy świadczenie za długoletnią służbę wojskową wchodzi do podstawy wymiaru emerytury wojskowej z mocy prawa po osiągnięciu 32 lat wysługi emerytalnej i powinno zostać uwzględnione, a organ winien był działać na podstawie i w granicach prawa, czego w przedmiotowej sprawie nie zrobił.

Wobec powyższego ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej ustalonej wysokości przyznanego świadczenia emerytalnego poprzez uwzględnienie w podstawie wymiaru emerytury świadczenia za długoletnią służbę wojskową w wysokości 2079 zł i przyznanie od 1.09.2025 r. emerytury wojskowej uwzględniającej powyższe świadczenie za długoletnią służbę wojskową.

(odwołanie – k. 6-9)

W odpowiedzi na odwołanie, Dyrektor (...) w E. wniósł o jego oddalenie, wskazując, iż uwzględniając przepis art. 32 b ustawy o zapatrzeniu emerytalnym żołnierzy, który w zakresie sposobu ustalenia podstawy wymiaru emerytury odsyła do odpowiedniego stosowania wyłącznie art. 5 ust. 1 i 2 - brak było podstaw do uwzględnienia w podstawie wymiaru emerytury świadczenia za długoletnią służbę wojskową. Jednocześnie pozwany poinformował, iż na podstawie rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr nr (...) z dnia 16 maja 2025 r. oraz rozkazu dziennego Dowódcy 25 Brygady Kawalerii Powietrznej nr Z-101/25 z dnia 27 maja 2025 r. wnioskodawcy został przedłużony okres pozostawania w dyspozycji do dnia 31 sierpnia 2025 r. Uwzględniając powyższe, decyzją z dnia 6 czerwca 2025 r. została wstrzymana wypłata emerytury wojskowej od dnia 1 czerwca 2025 r., zaś decyzją z dnia 25 sierpnia 2025 r. zostało zawieszone od dnia 1 stycznia 2025r. prawo do emerytury wojskowej oraz ustalona wysokość nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 maja 2025 r. w kwocie 81.189,93 zł.

(odpowiedź na odwołanie – k. 4-4 verte)

W uzupełnieniu odwołania wnioskodawca w piśmie procesowym z dnia 5.02.2026 r. wskazał, że zaskarżonej decyzji dodatkowo zarzuca naruszenie prawa materialnego w postaci błędnego wyliczenia 1/12 dodatkowego uposażenia rocznego stanowiącego jeden ze składników podstawy wyliczenia wysokości świadczenia emerytalnego. Nadto naruszenie prawa procesowego w postaci § 22 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 lutego 2012 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin poprzez brak właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy, co jak podkreślał wpłynęło na błędne ustalenie stanu faktycznego, a dalej na błędne rozstrzygnięcie sprawy przez organ emerytalny.

(pismo procesowe – k. 14-18)

Do końca procesu strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

K. H. pełnił czynną służbę wojskową od dnia 7.09.1988 r. Decyzją personalną Ministra Obrony Narodowej z dnia 15.07.2015 r. został przeniesiony do dyspozycji Szefa H. Wojskowego do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego przez żołnierza tj. do dnia 31.01.2016 r.

(okoliczność bezsporna)

Na mocy Decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 13.07.2016 r. wnioskodawca został powołany zawodowej służby wojskowej od dnia 8.08.2016 r.

(okoliczność bezsporna)

K. H. pobierał świadczenie za długoletnią służbę wojskową na mocy decyzji Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia 7.03.2023 r. przyznającej niniejsze świadczenie w maksymalnej ustawowej wysokości 15 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego.

(okoliczność bezsporna)

Wnioskodawca został zwolniony ze służby z dnem 31.12.2024 r.

(okoliczność bezsporna)

Decyzją z dnia 27.01.2025 r. organ rentowy po rozpatrzeniu wniosku ubezpieczonego przyznał mu prawo do emerytury wojskowej od dnia 1.01.2025 r. z uwzględnieniem świadczenia za długoletnią służbę.

(decyzja - k 56-57 akt (...) załączonych do sprawy o sygn. VIII (...) załączonej do akt niniejszej sprawy)

Następnie w dniu 28.03.2025 r. wydano zaskarżoną decyzję o ustaleniu nowej podstawy wymiaru od 1.01.2025 r. bez świadczenia za długoletnią służbę.

(decyzja -k. 61- 63 akt (...) załączonych do sprawy o sygn. VIII (...) załączonej do akt niniejszej sprawy)

Wnioskodawca wniósł odwołanie od w/w decyzji. Postępowanie w sprawie toczy się przed Sądem Okręgowym w Łodzi za sygn. akt VIII (...).

(odwołanie – k. 4-6 w aktach o sygn. VIII (...) załączonych do akt niniejszej sprawy)

Na podstawie rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr nr (...) z dnia 16 maja 2025 r. oraz rozkazu dziennego Dowódcy 25 Brygady Kawalerii Powietrznej nr Z-101/25 z dnia 27 maja 2025 r. wnioskodawcy został przedłużony okres pozostawania w dyspozycji do dnia 31 sierpnia 2025 r.

(rozkaz personalny – k. 67-68 akt (...) załączonych do sprawy o sygn. VIII (...) załączonej do akt niniejszej sprawy)

W dniu 25.08.2025 r. Dyrektor (...) w E. wydał decyzję o zawieszeniu świadczenia emerytalnego wnioskodawcy od dnia 1.01.2025r. i zobowiązał ww. do zwrotu świadczenia od dnia 1.01.2025 do 31.05.2025 r. Natomiast decyzją z dnia 1.06.2025 r. została wstrzymana wyplata emerytury wojskowej od dnia 1.06.2025 r.

(okoliczności bezsporne oraz decyzja – k. 71 akt (...) załączonych do sprawy o sygn. VIII (...) załączonej do akt niniejszej sprawy)

Wnioskodawca wniósł odwołanie od decyzji z dnia 25.08.2025. Postępowanie w sprawie toczy się przed Sądem Okręgowym w Łodzi i zostało zarejestrowane pod sygn. akt VIII (...).

(okoliczność bezsporna)

Postanowieniem z dnia 8.01.2026 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VIII (...) Sąd Okręgowy w Łodzi zawiesił postępowanie w sprawie odwołania wnioskodawcy od decyzji z dnia 28.03.2025 r. na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy o sygn. akt VIII (...).

(postanowienie z uzasadnieniem k. 66, k. 75-79 w aktach o sygn. VIII (...) załączonych do akt niniejszej sprawy)

W dniu 31.08.2025 r. wnioskodawca został ponownie zwolniony z zawodowej służby wojskowej i wystąpił z nowym wnioskiem o świadczenie emerytalne.

(okoliczność bezsporna)

W rozpoznaniu wskazanego wniosku Dyrektor (...) w E. wydał decyzję z dnia 1.09.2025 r. w przedmiocie prawa do świadczenia, również bez uwzględnienia świadczenia za długoletnia służbę.

(okoliczność bezsporna)

Zaskarżoną decyzją z dnia 28.03.2025 r. Dyrektor (...) w E. ustalił K. H. prawo do emerytury wojskowej od dnia 1.09.2025 r. bez uwzględnienia świadczenia za długoletnią służbę wojskową.

(decyzja – k. 16-19 akt (...) załączonych do sprawy)

Na dzień naliczenia podstawy wymiaru emerytury wojskowej tj. 31.08.2025 r. ubezpieczony legitymował się stażem w ilości: 36 lat, 5 miesięcy i 18 dni służby wojskowej.

(wysługa emerytalna – k. 14-15 akt (...) załączonych do sprawy)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie i skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.

Świadczenie za długoletnią służbę wojskową zostało wprowadzone do przepisów dotyczących żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy z dniem 01.03.2023 r. na mocy ustawy z 26.01.2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wprowadzeniem świadczenia za długoletnią służbę (Dz. U. poz. 347). Nowe rozwiązanie jak wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 26.01.2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wprowadzeniem świadczenia za długoletnią służbę, miało na celu zatrzymanie doświadczonych funkcjonariuszy i żołnierzy w służbie, a także wzmocnienie motywacyjnego systemu. Dalej wskazywano, że generalnie świadczenie za długoletnią służbę, co do zasady, nie będzie stanowiło składnika uposażenia lub dodatku do uposażenia i tym samym, nie będzie stanowić podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej. Ustawa w odpowiednich zmianach do ustaw wprowadziła jednak wyjątek, kiedy to świadczenie będzie wliczone do podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej. Warunkiem wliczenia świadczenia do podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej było osiągnięcie przez funkcjonariusza i żołnierza 32 lat wysługi emerytalnej.

Uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia o czym stanowi art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 11.03.2022 r. o obronie Ojczyzny,

Art. 32b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2025 r. poz.305), stanowi, że w przypadku ponownego powołania emeryta do zawodowej służby wojskowej i pełnienia tej służby nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy, na wniosek emeryta ustala się nową podstawę wymiaru emerytury, w sposób określony odpowiednio w art. 5 ust 1 i 2 albo art. 18 f (ust.1); ponowne ustalenie podstawy wymiaru następuje nie wcześniej niż po zakończeniu tej służby. (ust.2).

Uwzględniając powyższy przepis Dyrektor (...) w E. decyzją podlegającą ocenie w niniejszym postępowaniu, ustalił wnioskodawcy prawo do emerytury wojskowej od dnia 1.09.2025 r. stwierdzając jednocześnie, że brak było podstaw do uwzględnienia w podstawie emerytury świadczenia za długoletnią służbę wojskową.

Sąd Okręgowy jest zdania, że przepis art. 32b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin organ rentowy zastosował wybiórczo na niekorzyść wnioskodawcy pomijając całkowicie istnienie przepisu art. 5 ust 1b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, który stanowi że świadczenie za długoletnią służbę wojskową, o którym mowa w art. 449a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wlicza się do podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej po osiągnięciu 32 lat wysługi emerytalnej. Zwłaszcza, że wnioskodawcy świadczenie za długoletnią służbę wojskową w wysokości 15 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego, tj. w kwocie 1587 zł miesięcznie zostało przyznane w okresie służby aż do jej zakończenia (sierpnia 2025 r.) decyzją Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia 7.03.2023 r. Z uzasadnienia tejże decyzji wynika również, że świadczenie za długoletnią służbę wojskową wlicza się do podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej po osiągnieciu 32 lat wysługi emerytalnej.

Zauważyć należy, że żaden przepis powołanej ustawy nie daje wojskowemu organowi emerytalnemu prawa weryfikacji przyznanych żołnierzowi uposażeń i w zależności od poczynionych ustaleń dokonywanie wymiaru świadczenia emerytalnego.

Wojskowy organ emerytalny przy ustalaniu wysokości emerytury bierze pod uwagę wysokość faktycznie otrzymanego uposażenia za ostatni miesiąc pełnienia służby, bez względu na okoliczności wpływające na zmniejszenie lub zwiększenie jego wysokości.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 p. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, wysługa emerytalna to okresy służby wojskowej w Wojsku Polskim i im równorzędne, łącznie z okresami, o których mowa w art. 14 i 16. Wykładnia językowa powyższego przepisu prowadzi do konkluzji, że wysługa emerytalna to pewien zbiorczy okres, obejmujące wszystkie zdarzenia czy okresy, podczas których uprawniony pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim lub okresy im równorzędne. Znajduje to potwierdzenie w art. 13 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, który jako równorzędne ze służbą wojskową w Wojsku Polskim traktuje się:

1) przypadające w czasie od dnia 1 września 1939 r. okresy:

a) działalności w ruchu oporu, z wyłączeniem tajnego nauczania,

b) służby w armiach sojuszniczych,

c) pobytu w niewoli lub w obozach dla internowanych żołnierzy;

2) okresy służby uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury policyjnej.

Pojęcie wysługi emerytalnej zakłada więc liczbę mnogą okresów uwzględnianych przy ustaleniu wysługi. Jednocześnie brak jest tego rodzaju regulacji, która wskazywałaby, że okresy te muszą następować po sobie nieprzerwanie.

W zestawieniu okresów wysługi emerytalnej stanowiącym załącznik do decyzji z dnia 28.10.2025 r. wskazano, że łączny okres wysługi emerytalnej wnioskodawcy na dzień naliczenia podstawy wymiaru emerytury wojskowej – 31.08.2025 r.- wynosi 36 lat, 5 miesięcy i 18 dni.

Art. 449a ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U.2025.825), wskazuje że żołnierzowi zawodowemu przyznaje się świadczenie za długoletnią służbę wojskową po osiągnięciu 15 lat służby wojskowej w wysokości 5% należnego uposażenia zasadniczego miesięcznie (ust.1). Świadczenie za długoletnią służbę wojskową zwiększa się o kwotę 1% należnego uposażenia zasadniczego za każdy kolejny rok służby wojskowej, nie więcej jednak niż do wysokości 15% po 25 latach tej służby (ust.2). Żołnierz zawodowy nabywa prawo do świadczenia za długoletnią służbę wojskową po osiągnięciu 15 lat służby wojskowej. Do okresu służby wojskowej uprawniającego do świadczenie za długoletnią służbę wojskową zalicza się wszystkie okresy pełnienia służby wojskowej – zarówno zawodowej, jak i niezawodowej. W przypadku żołnierzy zawodowych, którzy przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej pełnili służbę w innych służbach mundurowych, okresy służby w Policji, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego zalicza się do okresu służby wojskowej uprawniającego do świadczenie za długoletnią służbę wojskową (art. 137 ust. 2, art. 138 ust. 2 i art. 815 ustawy o obronie Ojczyzny). (J. Bulira, E. Krempeć [w:] Obrona Ojczyzny. Komentarz, wyd. II, red. H. Królikowski, Gdańsk 2024, art. 449(a), LEX).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej stanowi uposażenie należne żołnierzowi zawodowemu w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 oraz art. 32b. Świadczenie za długoletnią służbę wojskową, o którym mowa w art. 449a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wlicza się do podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej po osiągnięciu 32 lat wysługi emerytalnej.

W związku z powyższym, organ ustala nową podstawę wymiaru emerytury, jeżeli służba była pełniona nieprzerwanie przez co najmniej 12 miesięcy na podstawie uposażenia należnego żołnierzowi w ostatnim miesiącu ponownie pełnionej służby (art. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin), jeżeli emerytura była wyliczona według formuły art. 15 lub 15a (dla żołnierzy, którzy wstąpili do służby przed 2013 r.), albo ustala się podstawę w sposób określony w art. 18f ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym Żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, przyjmując średnie uposażenie żołnierza z okresu 10 lat (dla żołnierzy, którzy wstąpili do służby po 2012 r.).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stoi na stanowisku, że skoro świadczenie za długoletnią służbę wojskową wlicza się do podstawy wymiaru emerytury po osiągnięciu 32 lat wysługi emerytalnej, a wysługa emerytalna wnioskodawcy wynosi ponad 36 lat to w sposób oczywisty powinno być uwzględnione przez dyrektora (...). Nadto na mocy decyzji Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia 7.03.2023 r. świadczenie to zostało przyznane wnioskodawcy w maksymalnej ustawowej wysokości 15 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego, to przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury wojskowej wnioskodawcy należało uwzględnić świadczenie za długoletnią służbę wojskową. Organ emerytalny działa na podstawie i w granicach przepisów prawa, czego wymaga art. 7 Konstytucji (zasada legalizmu). Zatem wydając zaskarżoną decyzję organ emerytalny był związany przepisami ustawy, w tym art. 5 ust 1b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin i nie mógł z jego pominięciem ustalić wysokości świadczenia wnioskodawcy. Sąd Okręgowy miał też na uwadze, że art. 32 Konstytucji RP gwarantuje wszystkim obywatelom równość wobec prawa. Natomiast pominięcie przez organ emerytalny art. 5 ust 1b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin przy ponownym ustalaniu wysokości emerytury wojskowej odwołującego należało uznać nie tylko za naruszenie konstytucyjnych zasad wyrażonych w powyższych przepisach, ale wręcz należało odczytywać jako występowanie dyskryminacji pośredniej uznawanej za kwalifikowany przejaw nierównego traktowania. Wojskowy organ emerytalny, który przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zignorował, nie zastosował art. 5 ust 1b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (choć spoczywał na nim taki obowiązek), tym samym doprowadził do sytuacji, w której de facto niesłusznie ,,ukarał” wnioskodawcę legitymującego się odpowiednio długim stażem służby wojskowej, obniżając mu podstawę przysługującej emerytury o świadczenie za długoletnią służbę wojskową.

Mając zatem na uwadze powyższe, sąd uznał odwołanie za zasadne, co prowadziło do zmiany zaskarżonej decyzji na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c., jak w sentencji wyroku.