Treść orzeczenia
Sygn. akt VIII Pz 67/16
Postanowienie
Dnia 17 października 2016 r.
Sąd Okręgowy w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Teresa Kalinka
Sędziowie: SSO Joanna Smycz
SSR del Magdalena Kimel (spr)
po rozpoznaniu sprawy w dniu 17 października 2016 w G. na posiedzeniu niejawnym w sprawie W. T. przeciwko (...) Sp. z o.o. w P. o odszkodowanie, na skutek zażalenia powoda W. T. na postanowienie Sądu Rejonowego w T. G. z dnia 13 czerwca 2016 r sygn. akt IV P 254/16 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w T. G., pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego. (-) SSO Joanna Smycz (-) SSO Teresa Kalinka (-) SSR del Magdalena Kimel
Sędzia Przewodniczący Sędzia
Uzasadnienie
Powód W. T. pozwem skierowanym przeciwko (...) Sp zo.o. w P. domagał się odszkodowania z tytułu utraty zdrowia psychicznego oraz utraty tym samym przyszłych przychodów w związku z nie możnością podjęcia zatrudnienia na poprzednich stanowiskach w związku z chorobą psychiczną. Powód wniósł o ustalenie, że w wyniku stosowania wobec niego mobbingu (sprawa IV P 101/13) doznał utraty zdrowia psychicznego, przez co niemożliwe jest podjęcie pracy zgodnie z wykształceniem oraz pracy jaką wcześniej wykonywał na stanowiskach kierowniczych. Domagał się uznania, że strona pozwana nie przeciwdziałała stosowaniu wobec niego mobbingu, wobec czego doznał utraty zdrowia psychicznego zgodnie z art. 94 § 2 kp, zasądzenia od strony pozwanej odszkodowania w kwocie 75.000 zł na podstawie art. 94 3 § 3 i 4 kp.
Powód złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu.
Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2016 r Sad Rejonowy w T. G. odrzucił pozew w oparciu o art. 199 § 1 pkt 2 kpc, wskazując, że sprawa o roszczenia dochodzone w niniejszej sprawie, jest tożsama ze sprawą o sygn. akt IV P 101/13 o zadośćuczynienie w związku z mobbingiem, która została prawomocnie zakończona i sprawą o sygn. akt IV P 34/15 o jednorazowe odszkodowanie, przekazaną Sądowi Okręgowemu w G. do rozpoznania.
Zażalenie na postanowienie wywiódł powód, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji i pozostawienie temu Sądowi orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 kpc, wskutek pozbawienia powoda możliwości obrony swoich praw, poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez przesłuchania powoda oraz bez uwzględnienie stanu postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w G. (sygn. akt XII C 83/15),
ponadto zarzucił:
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że sprawy przed Sądem Rejonowym w T. G. o sygn. akt IV P 101/13 i IV P 103/13 oraz przed Sądem Rejonowym w T. G. IV P 34/15 (później przed Sądem Okręgowym w G. XII C 93/16), dotyczyły tego samego co sprawa niniejsza, a w konsekwencji:
- naruszenie przepisu art. 199 § 1 pkt 2 kpc, poprzez odrzucenie pozwu mimo braku tożsamości roszczenia objętego pozwem z roszczeniami w sprawach o wymienionych sygnaturach.
W uzasadnieniu zażalenia powód podniósł, że Sąd Rejonowy nie wyjaśnił i nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia prawidłowego zakresu roszczeń powoda. Wskazał, że sprawa prowadzona przez Sąd Rejonowy w T. G. pod sygn. akt IV P 101/13 dotyczyła odszkodowania za dyskryminację w miejscu pracy, powód domagał się wypłaty wynagrodzenia z powodu jego dyskryminacji ze względu na narodowość- do poziomu wynagrodzenia otrzymywanego przez pracowników tureckich. Sprawa prowadzona pod sygn. akt IV P 103/13 dotyczyła zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia spowodowany mobbingiem- uraz fizyczny oraz lęki o własne zdrowie i życie, które wiązały się z pobiciem powoda w miejscu pracy. Sprawa prowadzona przez Sąd Okręgowy w G. (wczesniej przez Sąd Rejonowy w T. G.) pod sygn. akt XII C 83/16 dotyczy zadośćuczynienia za mobbing w zakresie w jakim jego krzywda pogłębiła się w stosunku do stanu analizowanego przez Sąd Rejonowy w T. G. w sprawie o sygn. akt IV P 101/13. Powód podniósł, że w niniejszej sprawie domaga się odszkodowania za pogorszenie jego perspektyw zarobkowych w związku z zapaścią jego zdrowia- powstaniem ciężkiej choroby psychicznej, co uniemożliwia mu zarobek. Zdaniem powoda brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi res iudicata, gdyż w obrocie prawnym nie występuje jeszcze sprawa o to samo roszczenie oparta na tych samych podstawach faktycznych, między tymi samymi podmiotami.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Zażalenie powoda zasługuje na uwzględnienie.
Zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 379 pkt 5 kpc, albowiem powód został pozbawiony możności obrony swych praw.
Zauważyć należy, że w po wytoczeniu powództwa, w piśmie z dnia 17 maja 2016 r powód złożył wniosek o wyznaczenie adwokata z urzędu w związku z chorobą psychiczną. Tymczasem Sąd Rejonowy, bez rozpoznania wniosku, odrzucił pozew przyjmując wystąpienie stanu powagi rzeczy osądzonej, nie wyjaśniając podstawy faktycznej roszczeń powoda sformułowanych w pozwie.
W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji pozbawił powoda możności obrony jego praw w kwestii wykazania ewentualnego braku przesłanek przesądzających o wystąpienia stanu powagi rzeczy osądzonej.
Sąd Rejonowy miał obowiązek w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a następnie wyjaśnić podstawę faktyczną i prawną roszczenia powoda, czego nie uczynił.
Sąd Rejonowy, oceniając przesłankę tożsamości roszczenia, ograniczył się do stwierdzenia o prawomocnym zakończeniu sprawy o sygn. akt IV P 101/13, która toczyła się między tymi samymi stronami o zadośćuczynienie w związku z mobbingiem oraz wskazał, że w toku jest sprawa o jednorazowe odszkodowanie. Ocenę tę należy uznać za co najmniej przedwczesną, albowiem nie wyjaśniono podstaw faktycznych uzasadniających żądanie powoda. Ocena tożsamości roszczeń na gruncie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. obejmuje faktycznie porównanie roszczenia uwzględnionego, które obejmuje prawomocność materialna wyroku i roszczenia dochodzonego później. Uznanie przez Sąd Rejonowy wystąpienia tożsamości roszczeń w wymienionych sprawach, nie było więc możliwe bez wcześniejszego ustalania podstaw faktycznych mających uzasadniać żądania powoda w niniejszej sprawie, ponieważ nie można stanowczo wykluczyć, że roszczenia dochodzone przez niego od tego samego pozwanego uzasadniają inne okoliczności faktyczne, aniżeli będące podstawą faktyczną roszczeń dochodzonych i osądzonych w sprawie prawomocnie zakończonej.
Stosownie do art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. sąd ma obowiązek odrzucić pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. Zakres przedmiotowy i podmiotowy powagi rzeczy osądzonej reguluje art. 366 k.p.c. przewidując, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko, co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Z powyższego wynika, że tożsamość roszczenia w rozumieniu art. 199 § 1 1 pkt 2 kpc zachodzi tylko wówczas, gdy identyczne są nie tylko przedmiot ale i podstawa sporu (postanowienie SN z dnia 09.06.1971 r II CZ 59/71, OSNCP 1971, nr 12 poz 226, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2013 r., III CZP 67/13, OSNC 2014, nr 7- 8, poz. 73, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r., III CSK 124/13, nie publ. i z dnia 11 lutego 2011 r).
Z kolei Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 11 lutego 2011 r., sygn. I CSK 277/10 wskazał, że przedmiotowa granica powagi rzeczy osądzonej wyznaczona przez przedmiot rozstrzygnięcia sądu oraz podstawę sporu pozwala na ocenę, czy zachodzi tożsamość roszczeń występujących w sprawie prawomocnie zakończonej i innych sprawach, a prawomocny wyrok nie stanowi przeszkody do wytoczenia powództwa między tymi samymi stronami tylko wtedy, gdy nie występuje tożsamość przedmiotu, a nadto jeżeli przedmiot powództw jest wprawdzie jednakowy, ale różne są podstawy powództw, przy czym chodzi w tym wypadku zarówno o podstawę faktyczną, jak i prawną żądania.
Sąd Rejonowy, po sprecyzowaniu żądania przez powoda, podejmie czynności zmierzające do ustalenia czy w nowej sprawie występuje tożsamy przedmiot wyznaczany treścią nowego żądania powoda oraz taka sama podstawa faktyczna i prawna roszczenia, tj porówna podstawę faktyczną i prawną żądania zgłoszonego w poprzednich sprawach o sygn. akt IV P 101/13, (...), XII C 83/15 oraz treść i podstawę faktyczną żądania aktualnie zgłoszonego. Po tak dokonanych ustaleniach, oceni czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 199 § 1 pkt 2 kpc.
Mając na uwadze powyższe na mocy art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.
(-) SSO Joanna Smycz (-) SSO Teresa Kalinka (-) SSR del Magdalena Kimel
Sędzia Przewodniczący Sędzia