descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VII U 1572/20

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 17 lutego 2021 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Monika Rosłan - Karasińska

SSO Monika Rosłan - Karasińska

Uzasadnienie

W dniu 18 listopada 2020 r. J. P. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 10 listopada 2020 r.

znak: (...), na podstawie której odmówiono mu prawa do świadczenia wyrównawczego. W ocenie odwołującego ustawa z 14 sierpnia 2020 r. nie wyklucza pobierających rentę socjalną z dobrodziejstw tej ustawy, a pobierana przez niego kwota

1.200 zł jest niższa od przewidzianej w nowelizacji kwoty 2.400 zł. Wskazał też, że renta socjalna jest rentą inwalidzką i rentą przyznawaną z tytułu niezdolności do pracy. Zaznaczył również, że posiada status działacza opozycji antykomunistycznej, na co przedłożył dowody wraz z wnioskiem o świadczenie (odwołanie k. 3 a.s.).

W odpowiedzi na odwołanie z dnia 14 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Odział w W. wniósł o jego oddalenie na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ rentowy wyjaśnił, że wnioskiem

z dnia 15 października 2020 r. odwołujący wystąpił o świadczenie wyrównawcze dla działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych praw do świadczenie wyrównawczego przysługuje osobie posiadającej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej pobierającą emeryturę lub rentę inwalidzką albo rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie niższej niż 2.400 zł miesięcznie. Odwołującemu przysługuje prawo do renty socjalnej, zatem nie ma prawa do świadczenia wyrównawczego (odpowiedź na odwołanie k. 4 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołujący J. P. urodził się w dniu (...) Od 1 października 2003 r. odwołujący ma przyznane prawo do renty socjalne w związku z wypadkiem jakiemu uległ w dniu 6 czerwca 1969 r. Prawo do renty socjalnej przysługuje mu na stałe. Wysokość przysługującego odwołującemu świadczenia Od 1 czerwca 2018 r., wynosi 1.029,80 zł (pismo z 07.02.1971 r. k. 9 a.r., decyzje ZUS: z 01.10.2003 r. o przyznaniu renty socjalnej k. 11 a.r.,

z 02.10.2018 r. ws. ponownego ustalenia wysokości renty socjalnej – akta rentowe,

karty nienumerowane).

Ponadto odwołujący posiada status działacza opozycji antykomunistycznej

w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (decyzja Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z 13.01.2015 r., kopia legitymacji

– akta rentowe, karty nienumerowane).

W dniu 15 października 2020 r. J. P. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniosek o świadczenie wyrównawcze dla działacza opozycji antykomunistycznej, do którego załączył dokumenty potwierdzające status

ww. działacza. Po rozpoznaniu wniosku Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział

w W. decyzją z dnia 15 października 2020 r. znak: (...) odmówił mu prawa do świadczenia wyrównawczego, wskazując, że zgodnie z ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz niektórych innych ustaw świadczenie wyrównawcze nie przysługuje osobie pobierającej rentę socjalną (wniosek z 15.10.2020 r.

z załącznikami, decyzja ZUS z 15.10.2020 r. – akta rentowe, karty nienumerowane).

Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wymienionych wyżej dowodów z dokumentów załączonych do akt rentowych dołączonych do akt spraw niniejszej. Okoliczności sprawy nie były sporne, a Sąd uznał materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Odwołanie było niezasadne.

Na wstępie wskazać należy, że Sąd Okręgowy rozpoznał niniejszą sprawę

na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 148 1 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie nie było konieczne, gdyż z okoliczności prawnych

i faktycznych niniejszej sprawy nie wynika żadna okoliczność uzasadniająca jej przeprowadzenie, w szczególności o podjęcie takiej czynności sądowej ani odwołujący,

ani pełnomocnik ZUS nie wnosili w myśl art. 148 1 § 3 k.p.c. Postępowanie zostało przeprowadzone w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w aktach rentowych ZUS (...) Oddziału w W., w tym skarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie odwołujący się J. P. domagał się przyznania mu prawa do świadczenia wyrównawczego przewidzianego w ustawie z dnia 20 kwietnia 2015 r.

o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319 – dalej jako „ustawa o działaczach”).

Po przeprowadzeniu postępowania Sąd Okręgowy podzielił jednak stanowisko organu rentowego wyrażone w treści skarżonej decyzji, zgodnie z którym w myśl przepisów ww. ustawy świadczenie wyrównawcze nie przysługuje osobie pobierającej rentę socjalną. Zgodnie z treścią przepisów ustawy o działaczach prawo do świadczenia wyrównawczego przysługuje osobie, która łącznie spełnia następujące warunki:

-

posiada status działacza opozycji komunistycznej lub osoby represjonowanej

z powodów politycznych (art. 1 ust. pkt 3);

-

pobiera emeryturę lub rentę inwalidzką albo rentę z tytułu niezdolności do pracy, zwaną dalej „rentą”, w kwocie niższej niż 2.400 zł (aktualnie 2.450 zł) miesięcznie (art. 10a ust. 1).

W ocenie Sądu Okręgowego treść art. 10a ust. 1 ww. ustawy nie pozostawia przy tym wątpliwości, że warunkiem przyznania świadczenia wyrównawczego jest fakt pobierania przez wnioskodawcę konkretnych, sprecyzowanych w tym przepisie świadczeń, pośród których ustawodawca nie wymienił świadczenia w postaci renty socjalnej. Przyjęcie takiego rozwiązania nie jest przypadkowe. Wymaga bowiem zaznaczenia, że świadczenie wyrównawcze zostało wprowadzone do omawianej ustawy na mocy nowelizacji w drodze ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1578). W uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano, że jego celem jest „przyznanie beneficjentom ustawy z dnia 20 marca 2015 r.

o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych świadczenia wyrównawczego, które będzie im częściowo rekompensowało ekonomiczne skutki doznanych w okresie PRL represji (…). Osoby zaangażowane w walkę

o niepodległość i suwerenność Polski w latach 1956–1989 były poddawane przez reżim komunistyczny licznym represjom i szykanom. Do najczęstszych należało uwięzienie, internowanie, usunięcie z uczelni, karne wcielenie do wojska, pozbawienie możliwości wykonywania zawodu, uniemożliwienie podjęcia zatrudnienia w wybranych miejscach, zwolnienie z pracy, pozbawienie możliwości awansowania, zapisy cenzury, degradowanie na gorsze stanowiska służbowe, pozbawienie nagród oraz premii itp. W zasadzie każda z tych szykan rzutowała negatywnie przez wiele lat na otrzymywane przez działaczy opozycji wynagrodzenie, a niektóre z nich skutkowały nawet jego czasowym pozbawieniem. Represje te negatywnie oddziaływały na status materialny osób im poddanych nie tylko w okresie ich stosowania, ale i później – nawet do dnia dzisiejszego. Konsekwencją bowiem otrzymywania przez lata niższego wynagrodzenia jest pobieranie obecnie przez dawnych działaczy opozycji antykomunistycznej niższych emerytur i rent”.

Z powyższego uzasadnienia projektu wynika zatem, że ustawodawca uznał za konieczne zrekompensowanie osobom posiadającym status działacza opozycji antykomunistycznej lub represjonowanym z powodów politycznych negatywnych skutków spowodowanych szeroko pojętymi szykanami ze strony ówczesnych władz PRL. Ustawodawca przyjął, że szykany te odnosiły skutek również w sferze ekonomicznej pokrzywdzonych, w tym m. in. pozbawienie lub utrudnianie dostępu do działalności zarobkowej wynikających z aktywności zawodowej (np. aresztowanie, zwolnienie z pracy, pozbawienie możliwości wykonywania zawodu lub awansu itp.). Konsekwencja tego stanu rzeczy jest pobieranie przez osoby represjonowane niższych świadczeń, których wysokość jest uzależniona od wysokości dochodów osiąganych między innymi w czasach sprzed przemian ustrojowych. W ten sposób ustawodawca tworzy bezpośredni łącznik między skutkami represji o charakterze finansowym, a możliwością ich kompensacji poprzez wyrównanie konkretnych świadczeń emerytalno-rentowych. Powyższe motywy wprowadzenia do systemu świadczeń świadczenia wyrównawczego znajdują odzwierciedlenie w cytowanej wyżej regulacji art. 10a ust. 1 ustawy o działaczach, w których przewidziano prawo do spornego świadczenia jedynie tym osobom, które pobierają konkretne świadczenia, których wysokość jest ustalana z przyjęciem wysokości dochodu w całym okresie aktywności zawodowej, tj. emerytur, renty inwalidzkiej lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a dodatkowo również w art. 10a ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którego treścią świadczenie wyrównawcze przysługuje w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą, o której mowa w ust. 1, a kwotą emerytury lub renty.

W ocenie Sądu nie można przy tym, zgodnie ze stanowiskiem odwołującego, utożsamiać renty socjalnej ze świadczeniami rentowymi wymienionymi w ww. przepisie.

Jest to bowiem odrębne świadczenie, uregulowane odrębną ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1300). Oczywistym jest przy tym, że kluczowym warunkiem nabycia zarówno prawa do renty socjalnej, tak jak i renty z tytułu niezdolności do pracy, jest uznanie wnioskodawcy za osobę niezdolną do pracy. Sąd to jednak warunki podstawowe, a do nabycia każdego z tych świadczeń konieczne jest spełnienie dodatkowych przesłanek, które są ściśle związane z celem i charakterem danego świadczenia.

Warunki uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy zostały określone

w art. 57 i art. 58 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 291). Do nabycia prawa do tego świadczenia konieczne jest stwierdzenie, że wnioskodawca 1) jest niezdolny do pracy

2) legitymuje się stosownym okresem składkowym i nieskładkowym 3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa ustawie. Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem skierowanym do osób, które były aktywne zawodowo i współfinansowały system ubezpieczeń społecznych oddając część dochodów na ten system w postaci składek; jednocześnie okres aktywności zawodowej tych osób oraz osiągane przez nie w tym czasie dochody mają znaczenie z perspektywy ustalenia wysokości tego świadczenia (art. 62 ustawy emerytalnej). Inaczej jest w przypadku renty socjalnej. Przesłanki do uzyskania tego świadczenia warunkuje zaistnienie przesłanek określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej, zgodnie z którego treścią renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: 1) przed ukończeniem 18 roku życia; 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25 roku życia, albo 3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Jest to zatem świadczenie skierowane do osób, których niezdolność do pracy powstała w dzieciństwie lub w trakcie nauki, a zatem przed podjęciem aktywności zawodowej i w konsekwencji przed zaistnieniem możliwości „wypracowania” stażu okresów składkowych i nieskładkowych tak, jak ma to miejsce

w przypadku osób pobierających rentę z tytułu niezdolności do pracy. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w art. 6 ust. 1 ww. ustawy, który to przepis przewiduje określenie wysokości renty socjalnej z przyjęciem stałego składnika, tj. kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wymiarze 100%, ustalonej i podwyższonej zgodnie

z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W kontekście powyższego Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, iż brak podstaw

do przyznania odwołującemu prawa do świadczenia wyrównawczego. Zgodnie z art. 10a ust. 1 warunkiem do uzyskania tego świadczenia jest pobieranie emerytury, renty inwalidzkiej lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Przepis ten nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia wyrównawczego osobom pobierającym rentę socjalną, co na tle powołanych wyżej różnic należy oceniać jako celowe zamierzenie ustawodawcy. W ocenie Sądu ustawodawca chcąc objąć osoby pobierające rentę socjalną – bądź też inne świadczenia „rentowe” – dałby temu wyraz poprzez odpowiednie sformułowanie treści przepisu, przykładowo określając krąg beneficjentów w sposób ogólny jako „osoby pobierające emerytury i renty” bądź też wymieniając szerszy katalog świadczeń, których pobieranie stanowiłoby warunek przyznania świadczenia wyrównawczego.

Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany skarżonej decyzji, w konsekwencji czego na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie J. P. zgodnie z sentencją wyroku.

ZARZĄDZENIE

(...)

(...)