descriptionTreść orzeczenia

Uzasadnienie

Pozwem z dnia 22 stycznia 2024 r. (data prezentaty Sądu k. 4) skierowanym przeciwko Sądowi Rejonowemu w Piasecznie powódka F. J. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kwoty 23.162,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot:

a. 506,18 zł od dnia 30 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty,

b. 521,52 zł od dnia 1 marca 2021 r. do dnia zapłaty,

c. 531,74 zł od dnia 30 marca 2021 r. do dnia zapłaty,

d. 531,74 zł od dnia 30 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty,

e. 531,74 zł od dnia 30 maja 2021 r. do dnia zapłaty,

f. 531,74 zł od dnia 30 czerwca 2021 r. do dnia zapłaty,

g. 531,74 zł od dnia 30 lipca 2021 r. do dnia zapłaty,

h. 531,74 zł od dnia 30 sierpnia 2021 r. do dnia za płaty,

i. 531,74 zł od dnia 30 września 2021 r. do dnia zapłaty,

j. 480,28 zł od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty,

k. 534,96 zł od dnia 30 listopada 2021 r. do dnia zapłaty,

l. 535,76 zł od dnia 30 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty,

m. 847,21 zł od dnia 30 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty,

n. 1.049,94 zł od dnia 1 marca 2022 r. do dnia zapłaty,

o. 1.313,18 zł od dnia 30 marca 2022 r. do dnia zapłaty,

p. 1.313,18 zł od dnia 30 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty,

q. 1.313,18 zł od dnia 30 maja 2022 r. do dnia zapłaty,

r. 1.313,18 zł od dnia 30 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty,

s. 1.313,18 zł od dnia 30 lipca 2022 r. do dnia zapłaty,

t. 1.313,18 zł od dnia 30 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty,

u. 1.313,18 zł od dnia 30 września 2022 r. do dnia zapłaty,

v. 1.313,18 zł od dnia 30 października 2022 r. do dnia zapłaty,

w. 1.321,06 zł od dnia 30 listopada 2022 r. do dnia zapłaty,

x. 1.323,03 zł od dnia 30 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty,

y. 535,57 zł od dnia 1 marca 2022 r. do dnia zapłaty (tzw. trzynasta pensja),

z. 1.278,97 zł od dnia 1 marca 2023 r. do dnia zapłaty (tzw. trzynasta pensja)

Powódka dochodziła wskazanej pozwem kwoty tytułem wyrównania wynagrodzenia od stycznia 2021 r. do grudnia 2022 r., w tym dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r. i 2022 r. (pozew k. 4-14, pismo procesowe k. 55-56).

Nakazem zapłaty z dnia 13 marca 2024 r. wydanym w postępowaniu upominawczym Sąd uwzględnił żądanie pozwu (nakaz zapłaty k. 57-58).

Sprzeciwem z dnia 14 lutego 2024 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej k. 86) Sąd Rejonowy w Piasecznie, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego (pełnomocnictwo k. 84), zaskarżył w/w nakaz zapłaty w całości wnosząc o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Strona pozwana oświadczyła w sprzeciwie, że nie kwestionuje faktu pełnienia przez powódkę urzędu Sędziego w Sądzie Rejonowym w Piasecznie oraz dokumentów załączonych do pozwu pochodzących od pracodawcy, w tym pasków płac świadczących o wysokości wypłaconego powódce wynagrodzenia brutto w latach 2021 2022. Zdaniem pozwanego co do zasady brak jest podstaw do naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie, na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c., od dat wskazanych w treści pozwu z uwagi na fakt, że do dnia jego doręczenia pozwany nie był wzywany do zapłaty żadnej z kwot wskazanych w pozwie, nie znał wysokości roszczenia, o którego zapłatę wystąpiła powódka, nie pozostawał w opóźnieniu lub zwłoce wypłacając ówcześnie i terminowo wynagrodzenie w poszczególnych miesiącach 2021 i 2022 r. w oparciu o przepisy ówcześnie obowiązujących ustaw okołobudżetowych, które miał obowiązek stosować. Z ostrożności procesowej pozwany wskazał, że odsetki ustawowe liczone od dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r. i 2022 r. powinny być naliczane najwcześniej odpowiednio od 1 kwietnia 2022 r., od 1 kwietnia 2023 r., nie zaś od 1 marca (sprzeciw od nakazu zapłaty k. 75-83v).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

F. J. jest sędzią Sądu Rejonowego w Piasecznie od 19 września 2016 r. (zaświadczenie k. 85, decyzja Ministra Sprawiedliwości z 1 września 2016 r. k. 17).

Powódce od 1 stycznia 2020 r. przysługiwało wynagrodzenie zasadnicze w pierwszej stawce awansowej, określone mnożnikiem 2,05, a od 11 lutego 2021 r. w stawce drugiej przy zastosowaniu mnożnika 2,17. Powódce przysługiwał również dodatek funkcyjny z tytułu pełnienia funkcji Przewodniczącego III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich w Sądzie Rejonowym w Piasecznie z zastosowaniem mnożnika 0,25 podwyższony o 50% z tytułu równoczesnego pełnienia funkcji Koordynatora ds. mediacji i dodatek za długoletnią pracę w wysokości 15% wynagrodzenia zasadniczego za okres od stycznia 2021 r. do października 2021 r., 16% za okres od listopada 2021 r. do października 2022 r. wynagrodzenia zasadniczego, 18 % wynagrodzenia zasadniczego za okres od listopada 2022 r. do grudnia 2022 r. (pisma Prezesa Sądu Rejonowego w Piasecznie k. 19-21).

U pozwanego wynagrodzenie za pracę jest wypłacane nie później niż w dniu 29 danego miesiąca, za który powstaje prawo do wypłaty, przelewem na wskazane przez pracownika konto. Jeżeli jest to dzień wolny od pracy, wypłata odbywa się w dniu poprzednim (wyciąg z zarządzenia Nr (...), §51 regulaminu pracy k. 49-51).

W roku 2021 pozwany wypłacił powódce uposażenie według powyższych warunków za każdy miesiąc określając jego wysokość na podstawie wartości 4 839,24 zł określonej jako podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w art. 12 ust. 1 ustawy o z dnia 29 grudnia 2020 r o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz.U. poz. 2400), a nie na podstawie wartości 5 024,48 zł wynikającej z normy art. 91 § 1c, § 1 d, § 2 i § 7 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z treścią Komunikatu Prezesa GUS z 11 sierpnia 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2020 r. W roku 2022 powódka otrzymała uposażenie obliczone według powyższych warunków za każdy miesiąc od wartości 5 024,48 zł określonej jako podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz.U. poz. 2445) a nie na podstawie wartości 5 504,52 zł wynikającej z normy art. 91 § 1c, § 1 d, § 2 i § 7 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z treścią Komunikatu Prezesa GUS z 10 sierpnia 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2021 r. W taki sam sposób pozwany ustalał i wypłacił powódce dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2021 r. i za 2022 r. (kartoteka płacowa powódki k. 23-48).

Przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r. wyniosło 4 839,24 zł.

(komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 sierpnia 2019 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2019 r. (M.P. z 2019 r. poz. 742)

Przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r. wyniosło 5 024,48 zł.

(komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 sierpnia 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2020 r. (M.P. z 2020 r. poz. 711)

Przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2021 r. wyniosło 5 504,52 zł.

(komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2021 r. (M.P. z 2021 r. poz. 730).

Miesięczne wynagrodzenie brutto F. J., obliczone według zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynosiło 20.565,95 złotych brutto (zaświadczenie k. 85).

Sąd dokonał ustaleń faktycznych na podstawie wyżej wskazanych dokumentów oraz kopii dokumentów, których wiarygodności ani zgodności z oryginałem nie kwestionowała żadna ze stron postępowania, a podstaw ku temu nie znalazł z urzędu także Sąd.

Sąd zważył, co następuje

Powództwo F. J. zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części. Oddaleniu podlegało nieznacznie w zakresie roszczenia odsetkowego.

Na podstawie art. 148 1 § 1 k.p.c. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, ponieważ po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, Sąd uznał - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

Zasady ustalania wynagrodzeń sędziów sądów powszechnych, zostały uregulowane w art. 91-91a w zw. z art. 100 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 365 z późn. zm.). Wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sędziowskie, różnicuje staż pracy lub pełnione funkcje (art. 91 § 1 u.s.p.). § 1c art. 91 cyt. ustawy stanowi, że podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53), z zastrzeżeniem § 1d. Stosownie do § 1d cytowanego przepisu, jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § lc, jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego – przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości. Z kolei art. 91 § 2 u.s.p. stanowi, że wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w § lc. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa załącznik do ustawy.

W roku 2020, ustawodawca w epizodycznej regulacji – ustawie z 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020 r. poz. 2400), zmodyfikował ustrojowy schemat kształtowania wynagrodzenia sędziego, określając (art. 8), że podstawę jego wyliczenia stanowić będzie przeciętne miesięczne wynagrodzenie z II kwartału roku 2019 ogłaszane w trybie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Analogiczne rozwiązanie – stanowiące odstępstwo od uzależnienia wysokości wynagrodzenia sędziego od przeciętnego wynagrodzenia za II kwartał roku poprzedniego – powielono w ustawie z 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2445). W kolejnym roku, ustawodawca zdecydował się powiązać wysokość wynagrodzenia sędziego z kwotą 5.444,42 zł, wprost określoną w art. 8 ustawy z 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023. Sąd pierwszej instancji nadmienił również, że w wypadku zastosowania przepisów ustrojowych, pobory ustalano by w korelacji z kwotą 6.156,25 (przeciętne miesięczne wynagrodzenia w II kwartale 2022 r.). Z powyższego wynika, że w trzech kolejnych latach wprowadzono istotne i to niekorzystne z punktu widzenia zatrudnionego sędziego, odstępstwa w zakresie kształtowania jego wynagrodzenia. Jednocześnie ustawodawca nie dokonał zmian w ustawie ustrojowej, w tym formalnie nie zawiesił i nie uchylił żadnego z zawartych w niej przepisów. Oczywistym jest, iż w sytuacji wątpliwości dotyczącej mocy obowiązującej przepisów o sprzecznej treści, zawartych w aktach prawnych wydanych w różnym czasie i w wypadku, gdy przepisy późniejsze nie uchylają wcześniejszych, należy przyznać prymat przepisowi późniejszemu (lex posteriori derogat legi priori) – uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1993 r., I PZP 12/03 nie publ, wyrok z dnia 12 kwietnia 1994 r., I (...) 12/94, OSNAPiUS 1994/4/61, z dnia 21 czerwca 1994 r., I (...) 38/94, OSNAPiUS 1994/10/162). Jednakże nie oznacza to, że sąd pozbawiony jest prawa do oceny, czy "nowe" regulacje pozostają w zgodności z normami rangi konstytucyjnej.

Sąd nie podzielił stanowiska strony pozwanej, że powódka powinna dochodzić odszkodowania od Skarbu Państwa na podstawie art. 417 1 § 1 k.c., gdyż nie przysługuje jej prawo domagania się zapłaty wyrównania wynagrodzenia od pracodawcy. Roszczenie o odszkodowanie ma charakter wtórny do roszczenia o świadczenie. Przyznanie powódce prawa do żądania wyrównania wynagrodzenia od pracodawcy wynika z zastosowania przez sąd w niniejszej sprawie rozproszonej kontroli konstytucyjnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lipca 2021 roku (II FSK 1832/16 LEX nr 3232398). dopuszczalność stosowania tzw. „rozproszonej kontroli konstytucyjnej” przez sądy ma miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. wówczas, gdy w przeszłości Trybunał Konstytucyjny orzekał już o normie analogicznej do normy, która ma być zastosowana w danej sprawie, albo w przypadku powtórzenia niekonstytucyjnej normy przez ustawodawcę. W ten nurt wpisuje się również wyrok z 17 marca 2016 roku, V CSK 377/15, w którym Sąd Najwyższy co prawda potwierdził zasadę, że do orzekania o niekonstytucyjności ustaw i ich poszczególnych przepisów jest powołany wyłącznie Trybunał Konstytucyjny, ale przyjął, iż rozpoznawana przez niego sprawa jest wyjątkowa, gdyż niezgodność przepisu z Konstytucją jest oczywista, a ocena taka ma dodatkowe wsparcie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził uprzednio niezgodność z Konstytucją przepisu o takim samym brzmieniu, co w obowiązującej obecnie ustawie. Pogląd ten podtrzymano również w późniejszych orzeczeniach (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2018 r., V CSK 230/17 oraz z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 493/18 LEX nr 3226141).

Obowiązkiem sądów jest wymierzanie sprawiedliwości (art. 10 ust. 2 i art. 175 ust. 1 Konstytucji). Sędzia nie może stosować ustaw bez uwzględnienia kontekstu konstytucyjnego. W konsekwencji, w jednostkowej sprawie, sąd może odmówić stosowania przepisu ustawy lub rozporządzenia, jeżeli stwierdzi jego sprzeczność z prawem hierarchicznie wyższym. Nie narusza to kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, który ma inny przedmiot orzekania (art. 188 Konstytucji) – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2012 r., III PK 87/11 LEX nr (...). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo, że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym.

Od czasu wejścia w życie noweli z 20 marca 2009 r. (Dz. U. Nr 56, poz. 459) wynagrodzenia sędziów ustalane są jako niewaloryzowany iloczyn przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale roku poprzedzającego i stosownego mnożnika, podczas gdy wcześniej był to, podlegający waloryzacji, iloczyn kwoty bazowej i owego mnożnika. Ustawodawca przyjął więc – jako instrument urealniania płac – nie waloryzację, lecz koncepcję progresywnego wynagrodzenia, stanowiąc jednocześnie, że w razie zmian niekorzystnych (obniżenia się wynagrodzenia w II kwartale w stosunku do roku poprzedniego) wynagrodzenia sędziów pozostają na niezmienionym poziomie (art. 91 § 1d u.s.p.). Oczywistym celem tych przepisów jest uniezależnienie wysokości wynagrodzeń sędziów, mających odpowiadać godności urzędu (art. 178 ust. 2 Konstytucji), od wahań koniunktury gospodarczej, w tym przejściowych trudności finansowych kraju. Sędziowie są jedyną grupą zawodową w Polsce, której Konstytucja gwarantuje prawo do wynagrodzenia "odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków". Art. 178 ust. 2 ustawy zasadniczej wyznacza, chociaż w sposób mało precyzyjny, pewien konieczny standard, który musi być respektowany przez ustawodawcę przy ustalaniu ustawowych zasad wynagradzania sędziów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 października 2000 r., sygn. P 8/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 189). Powiązanie wynagrodzeń sędziów z przeciętnym wynagrodzeniem – chroni je przed związanym z inflacją spadkiem siły nabywczej, a dzięki mechanizmowi swoistej samoczynnej podwyżki wynagrodzenia zasadniczego i dodatków funkcyjnych – gwarantuje, że wynagrodzenie wzrośnie w wypadku dobrej kondycji gospodarki narodowej. Celem mechanizmu jest nie tylko odniesienie wynagrodzeń sędziów do obiektywnego wskaźnika, ale i uniezależnienie procesu ich ustalania od ingerencji władzy wykonawczej i ustawodawczej.

Przy takim założeniu, przyjąć należy, że zmiana zasad wynagradzania w epizodycznych ustawach okołobudżetowych, jest sprzeczna z art. 178 ust. 2 Konstytucji. W tym kontekście powódka słusznie powołuje argumentację zawartą w uzasadnieniu do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2012 roku wydanego w sprawie K 1/12.

Konstrukcja sporu w wymienionej sprawie była co do zasady analogiczna. Kwestionowaną ustawą okołobudżetową ustawodawca unormował bowiem podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego oraz sędziego Sądu Najwyższego (art. 22 ust. 1 i art. 23 ust. 1) w roku 2012, w oparciu o przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2010 roku. Odstąpiono tym samym od ogólnej zasady ustalenia wynagrodzenia w korelacji do przeciętnego wynagrodzenia z II kwartału roku poprzedniego. W sferze faktycznej wynagrodzenia tej grupy pozostały w 2012 roku na tym samym poziomie, co w 2011 roku Trybunał Konstytucyjny uznał zakwestionowaną regulację, polegającą w istocie na jednorocznym "zamrożeniu" wynagrodzeń, za zgodną z Konstytucją. W dużej mierze, jak uzasadniał, stanowisko to było efektem incydentalnego charakteru rzeczonego rozwiązania oraz uwzględniało trudną sytuację finansową państwa, zagrażającą równowadze budżetowej, stanowiącej wartość konstytucyjną, konkurencyjną wobec wartości określonych w art. 178 Konstytucji. Jednocześnie organ uszczegółowił warunki, od wystąpienia których uzależniona jest skuteczność następczych działań legislacyjnych ustawodawcy. W ocenie Trybunału:

- wynagrodzenia powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość ze strony władzy wykonawczej,

- wynagrodzenia powinny w dłuższym okresie czasu wykazywać tendencję wzrostową, nie mniejszą, niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej,

- w trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia powinny być bardziej, niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej - chronione przed nadmiernie niekorzystnymi zmianami,

-niedopuszczalne jest obniżenie w drodze normatywnej nominalnej wysokości wynagrodzenia, z wyjątkiem sytuacji, o której stanowi art. 216 ust. 5 Konstytucji (przekroczenia konstytucyjnego limitu zadłużenia).

Trybunał podkreślił, że w demokratycznym państwie prawa, opartym na trójpodziale władz, nie jest dopuszczalne, by jedna z nich, była przez pozostałe władze osłabiana, co mogłoby w konsekwencji prowadzić do uzależnienia od pozostałych władz i obniżać jej autorytet. Wskazano w szczególności, że zamrożenie wynagrodzeń może być tolerowane tylko wyjątkowo i nie może w żadnym wypadku stać się systematyczną praktyką.

Już tylko w oparciu o powołane konstatacje, nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi pozostaje trzykrotne odstąpienie przez ustawodawcę od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów. Takie działanie ustawodawcy całkowicie przeczy zasadzie z art. 178 Konstytucji. Niekorzystna zmiana w zakresie wynagradzania sędziów w latach 2020 – 2023, nie daje pogodzić się również z art. 2 ustawy zasadniczej.

Zgodnie z jego treścią Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W świetle tej zasady, adresaci norm prawnych mają prawo oczekiwać, że regulacje prawne nie będą zmieniane na ich niekorzyść w sposób arbitralny, w oderwaniu od innych uchwalanych w tym samym okresie regulacji prawnych. Z jednej strony prawodawca odchodzi od ukształtowanych, stabilnych zasad wynagradzania sędziów, z drugiej zaś podwyższa uposażenia innych grup zawodowych.

Dla przykładu, "ograniczenia budżetowe" nie przeszkodziły przyjęciu rozwiązań zawartych w ustawie z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1834), która zmieniła ustawę z 21 listopada 2021 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1282, ost.zm. Dz. U. z 2021 r. poz. 1834). Ustawa nowelizująca i nowe rozporządzenie Rady Ministrów z 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. poz. 1960) weszły w życie 1 listopada 2021 roku. Ze wskazaną datą wprowadzono istotne zmiany dotyczące wynagrodzeń osób wchodzących w skład organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego oraz diet radnych, zwiększając wartość ich uposażeń. Minimalne wynagrodzenie ww. osób nie może być niższe niż 80% maksymalnego wynagrodzenia określonego dla poszczególnych stanowisk w przepisach wydanych na podstawie art. 37 ust. 1 tejże ustawy. Ustalono przy tym, że maksymalne wynagrodzenie na danym stanowisku stanowi suma maksymalnego poziomu wynagrodzenia zasadniczego oraz maksymalnego poziomu dodatku funkcyjnego, a w przypadku wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), starostów oraz marszałków województwa także kwoty dodatku. Po drugie podniesiono poziom maksymalnego wynagrodzenia ww. osób decydując, że nie może ono przekroczyć w okresie miesiąca 11,2-krotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw. Przed nowelizacją maksymalny poziom nie mógł przekroczyć 7 krotności kwoty bazowej. W ustawie budżetowej na rok 2021 kwota ta została określona na poziomie 1.789,42 zł. Oznacza to wzrost maksymalnego wynagrodzenia z 12.525,94 zł na 20.041,50 zł. Ustawa nowelizująca dokonała także zmian we wszystkich trzech ustrojowych ustawach samorządowych w zakresie maksymalnego poziomu diet przysługujących radnym. Po nowelizacji wysokość diet przysługujących radnemu nie może przekroczyć w ciągu miesiąca łącznie 2,4 krotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1658). Tym samym maksymalna dieta radnego może wynieść 4.294,61 zł zamiast dotychczasowych 2.684,13 zł (1,5 krotności kwoty bazowej). Także w tym przypadku znowelizowane przepisy mają zastosowanie do ustalania wysokości diet od dnia 1 sierpnia 2021 r. Na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 2021 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1394) z dniem 1 sierpnia 2021 r. zmieniono rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad wynagradzania osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. Jego zapisy w sposób istotny zwiększyły mnożniki kwoty bazowej, stanowiącej podstawę ustalenia wartości uposażenia osób nim objętych. Wreszcie z mocy ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1834) ze skutkiem od 1 listopada 2021 roku zwiększono wartość uposażenia Prezydenta RP. Biorąc pod uwagę opisane nowelizacje, zdaniem Sądu trudno mówić o konsekwencji ustawodawcy i korelacji między uzasadnieniem ustaw okołobudżetowych, a faktyczną sytuacją gospodarczą. Dowolność i uznaniowość działania prawodawcy stanowi jednoznaczne odstępstwo od zasady wynikającej z art. 2 Konstytucji.

Reasumując, przepisy okołobudżetowe, stanowiące podstawę wypłacanego powódce wynagrodzenia w latach 2021-2022 są sprzeczne z omówionymi art. 178 ust. 2 i art. 2 ustawy zasadniczej. Przy czym, Sąd nie pozbawia ustawodawcy prawa do kształtowania wynagrodzenia osób zatrudnionych w szeroko rozumianej sferze publicznej, w tym sędziów. Zdaniem Sądu, wprowadzenie ewentualnych zmian winno nastąpić w drodze nowelizacji ustawy ustrojowej, nie zaś w oparciu o epizodyczne, z istoty swej jednorazowe regulacje okołobudżetowe.

W rezultacie powyższych rozważań Sąd uznał za uzasadnione wyrównanie wynagrodzenia powódki zgodnie z brzmieniem art. 91-91a w zw. z art. 100 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych i zasądził na jej rzecz kwoty wskazane w pkt I wyroku obejmujące wyrównanie wynagrodzenia za okres od stycznia 2021 r. do grudnia 2022 r. oraz wyrównania dodatkowego wynagrodzenie rocznego (tzw. trzynastki) za 2021 rok i 2022 rok. Wobec niezakwestionowania przez pozwanego matematycznej poprawności wyliczonych przez powódkę kwot, zostały one zasądzone zgodnie z żądaniem pozwu.

Zasadne było również żądanie powódki zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia w pełnej wysokości, naliczanych od obowiązujących u pozwanego terminów wypłaty wynagrodzenia. Sąd nie podzielił przy tym stanowiska strony pozwanej, która twierdziła, że nie pozostawała w opóźnieniu wypłacając powódce wynagrodzenie za rok 2021 i 2022 oraz wynagrodzenie roczne, a o roszczeniu powódki dowiedziała się dopiero w dniu doręczenia mu odpisu pozwu. Stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd miał na względzie, że między stronami niesporne było, że zgodnie z obowiązującym w pozwanej regulaminem wynagrodzenie jest płatne do 29 dnia miesiąca, a zatem pracodawca pozostawał w opóźnieniu od 30 dnia danego miesiąca, za które wypłacane było wynagrodzenie, a w przypadku miesiąca lutego – od 01 marca. Przy tym podkreślenia wymaga, że w wyroku z dnia 8 listopada 2023 r. wydanym w sprawie K 1/23 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 8 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. poz. 2666, ze zm.) jest niezgodny z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Pozwany wypłacając powódce wynagrodzenie w zaniżonej wysokości w oparciu o sprzeczną z konstytucją regulację ustawy „okołobudżetowej” pozostawał w opóźnieniu. Stosownie do art. 481 k.c. okoliczność, że zwłoka była spowodowana wprowadzeniem do systemu prawnego sprzecznego z konstytucją postanowienia ustawowego, a nie następstwem zdarzeń, za które ponosi odpowiedzialność dłużnik, nie wyłącza jego odpowiedzialności za następstwa w postaci konieczności zapłaty ustawowych odsetek za opóźnienie.

W związku z powyższym należało powództwo uwzględnić również w tej części na podstawie 482 k.c. w zw. z art. 300 k.p.

W zakresie żądania zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od dodatkowego wynagrodzenia rocznego za rok 2021 Sąd podzielił stanowisko strony pozwanej co do daty wymagalności tego roszczenia. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 roku o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, wynagrodzenie roczne wypłaca się, z zastrzeżeniem ust. 3, nie później niż w ciągu pierwszych trzech miesięcy roku kalendarzowego następującego po roku, za który przysługuje to wynagrodzenie. W piśmiennictwie wskazuje się, że ustawa narzuca obowiązek wypłaty „trzynastki” przez pracodawcę najpóźniej do dnia 31 marca roku następującego po roku, za który wypłacane jest świadczenie. Powyższe uprawnia więc powódkę do żądania odsetek ustawowych za opóźnienie najwcześniej od dnia 1 kwietnia roku następnego, za który to wynagrodzenie było należne. W związku z powyższym Sąd oddalił żądanie zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty należnego wynagrodzenia rocznego za okres od 1 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. oraz za okres od 1 marca 2023 r. do 31 marca 2022 r. (pkt II wyroku) i zasądził je od odpowiednio 1 kwietnia 2022 roku i 1 kwietnia 2023 r. (pkt I ppkt 25 i 26 wyroku).

W niniejszej sprawie powódka wygrała w przeważającej części, gdyż powództwo zostało oddalone jedynie w minimalnym zakresie roszczenia odsetkowego. Zasadą wynikającą z art. 98 § 1 k.p.c. jest, że strona przegrywająca ponosi koszty procesu. Jednakże w myśl art. 102 k.p.c. Sąd może odstąpić od obciążania stron kosztami procesu, jeżeli zachodzą szczególne uzasadnione okoliczności. W tym przypadku istotne znaczenie ma fakt, że powódka nie była zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, a co za tym idzie nie poniosła kosztów zastępstwa procesowego. Z kolei pozwany Sąd jako jednostka organizacyjna Skarbu Państwa, korzystał z pomocy pełnomocnika, co generowało koszty zastępstwa, które w normalnych warunkach powinny obciążać stronę przegrywającą w określonym zakresie. Jednak oddalenie powództwa jedynie nieznacznie w zakresie roszczenia odsetkowego nie stanowi istotnego przegrania sprawy, które uzasadniałoby obciążanie powódki kosztami pełnomocnika strony pozwanej. Ponadto, Sąd jako jednostka organizacyjna Skarbu Państwa korzysta ze zwolnienia od kosztów sadowych na mocy art. 94 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 959 z późn. zm.). Uwzględniając te okoliczności, obciążanie pozwanej kosztami procesu w postaci opłaty od pozwu nie byłoby celowe, gdyż koszty te de facto obciążyłyby Skarb Państwa.

Mając na uwadze zasady słuszności oraz fakt, że powódka wygrał niemal w całości, a Sąd Rejonowy w Piasecznie jako jednostka organizacyjna Skarbu Państwa jest zwolniony od opłat sądowych, Sąd uznał za zasadne odstąpienie od obciążania stron kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c., o czym orzekł w pkt III wyroku.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności znajduje oparcie w treści art. 477 2 § 1 k.p.c., w myśl którego zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika, które w odniesieniu do powódki wynosiło 20.565,95 zł, zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem przez pracodawcę (pkt IV wyroku).

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

sędzia

Małgorzata Nożykowska

ZARZĄDZENIE

1. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego r.pr. O. A. za pośrednictwem portalu.

2. Doręczyć pozwanemu odpis wyroku powołując się na wskazany w piśmie z dnia 3.03.2025 r. numer (...) (k 117)

25.03.2025