descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VII GC 123/25

Uzasadnienie

Powód dochodził wynagrodzenia za wykonanie tynków na podstawie umowy z 16 lipca 2024 r. Pozwany podniósł zarzut potrącenia wierzytelności wynikającej z nienależytego wykonania umowy z 15 maja 2021 r.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

16 lipca 2024 r. strony zawarły umowę, na podstawie której powód zobowiązał się do wykonania tynków w lokalu przy ul. (...) w M. za wynagrodzeniem w kwocie 41427,36 zł. Powód wykonał powierzone mu prace do 18 października 2024 r. i w tym dniu wystawił pozwanemu fakturę. Wynagrodzenie było płatne w terminie 3 dni od wystawienia faktury. (fakty przyznane potwierdzone umową, fakturami k. 9-13)

Powód był wykonawcą budynku jednorodzinnego w K. na podstawie umowy o budowę zawartej 20 listopada 2020 r. z inwestorami D. i M. W.. 15 maja 2021 r. strony zawarły umowę, na podstawie której powód jako podwykonawca pozwanego zobowiązał się do wykonania tynków gipsowych i cementowo-wapiennych wewnętrznych w tymże budynku. (fakty uznane za przyznane potwierdzony umowami k. 45-57)

Powód wykonał tynki w budynku w K. i otrzymał za to wynagrodzenie. (fakt uznany za przyznany potwierdzony fakturą k. 58)

Następnie na powierzchni ok. 500 m 2 ścian budynku w K. doszło do punktowego odpadania warstwa gładzi wraz z farbą oraz kruszenia się tynku. Przyczyną było złe sezonowanie tynków po ich położeniu. (fakt uznany za przyznany potwierdzony pismem k. 60)

Pozwany zgłosił powodowi reklamację. 7 lipca 2023 r. powód uznał reklamację i zadeklarował przystąpienie do wykonania prac naprawczych. (fakt uznany za przyznany potwierdzony pismem k. 44)

Na zlecenie inwestorów koszt prac naprawczych został oszacowany na 245116,07 zł. (fakt uznany za przyznany potwierdzony kosztorysem k. 61-65)

Pozwany wystąpił do swojego ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej o wypłatę odszkodowania. Ubezpieczyciel odmówił wypłaty z powodu braku objęcia zdarzenia polisą ubezpieczeniową (fakty uznane za przyznane potwierdzone korespondencją z ubezpieczycielem k. 66-70)

Pismem z 23 września 2024 r. pozwany wezwał powoda do naprawy gwarancyjnej. Kilka dni później otrzymał od inwestora wizytówkę powodowej spółki wyjętą przez niego ze skrzynki na listy. (fakt uznany za przyznany potwierdzony pismem, wizytówką k. 71-73)

20 listopada 2024 r. pozwany zawarł z inwestorami porozumienie, na podstawie którego zobowiązał się do naprawy tynku. Naprawa miała polegać w pierwszej kolejności na wzmocnieniu tynków a w przypadku nieskuteczności tej metody na ich wymianie. W obu przypadkach pozwany miał obowiązek odbudowania powierzchni. Strony porozumienia ustaliły, że pozwany przystąpi do naprawy tynków nie później niż przed upływem 10 lat od daty podpisania porozumienia.

Równocześnie pozwany zobowiązał się do zapłaty na rzecz inwestorów kwoty 40 000 zł tytułem rekompensaty za brak możliwości swobodnego użytkowania budynku w wyniku wadliwych tynków w terminie czternastu dni. Ponadto zobowiązał się do zapłaty w tym samym terminie kwoty 20 000 zł tytułem zabezpieczenia wykonania prac naprawczych określonych w porozumieniu. Kwota 20 000 zł ma zostać zwrócona pozwanemu w terminie 14 dni od daty odbioru domu przez inwestorów po wykonanej naprawie tynków. Pozwany zapłacił inwestorom wskazane kwoty 3 grudnia 2024 r.

(fakty uznane za przyznane potwierdzone porozumieniem, dowodami przelewu k. 74-77)

5 grudnia 2024 r. pozwany przesłał powodowi notę obciążeniową na kwotę 60 000 zł z trzydniowym terminem płatności oraz opisał w piśmie przedstawiony przebieg zdarzeń. (fakt uznany za przyznany potwierdzony pismem i notą k. 78-80)

W piśmie z 16 grudnia 2024 r. skierowanym do powoda pozwany oświadczył, że potrąca wierzytelność wynikającą z noty z wierzytelnością powoda stwierdzoną fakturą z 18 października 2024 r. Do pisma dołączył załącznik pt. „Kompensata umowna” zawierający prośbę o zaksięgowanie wzajemnych rozrachunków. (fakt uznany za przyznany potwierdzony przez pismo z załącznikiem k. 82-83)

W piśmie z 18 grudnia 2024 r. powód odpowiedział, że gwarancja minęła w lipcu 2022 r. i w związku z tym nota jest bezpodstawna. (fakt uznany za przyznany potwierdzony pismem k. 81)

W piśmie z 3 stycznia 2025 r. pozwany złożył powodowi oświadczenie, że jednostronnie potrąca wierzytelność wynikającą z noty obciążeniowej z wierzytelnością strony powodowej wynikającą z faktury z 18 października 2024 r. (fakt uznany za przyznany potwierdzony pismem i potwierdzeniem nadania k. 41-42)

Sąd zważył, co następuje

Podstawą prawną żądania jest umowa z 17 lipca 2024 r. o wykonanie tynków w lokalu w M., na podstawie której powód wykonał na rzecz pozwanego roboty za wynagrodzeniem w kwocie 41427,36 zł. Pozwany nie zapłacił należności w terminie, co uzasadnia powództwo w całości.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Powód wykonał swoje zobowiązanie a nie otrzymał wynagrodzenia w terminie. Uzasadnia to żądanie odsetek w całości.

Zarzut potrącenia był nieskuteczny, ponieważ z faktów przedstawionych przez pozwanego wynika, że jego wierzytelność wzajemna nie powstała.

Podstawą prawną wierzytelności wzajemnej jest art. 471 kc. Zgodnie z tym przepisem dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Z powołanego przepisu wynika, że do przesłanek powstania wierzytelności odszkodowawczej należą szkoda i zachowanie dłużnika, które ją spowodowało, polegające na nienależytym wykonaniu zobowiązania.

Powód nienależycie wykonał zobowiązanie z umowy z 15 maja 2021 r. dotyczącej budynku w K., ponieważ źle sezonował tynki, co doprowadziło do odpadania farby, gładzi i kruszenia się tynku.

Jak stanowi art. 362 § 1 kc obowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Stosownie do art. 362 § 2 kc w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Szkodę stanowi uszczerbek, jaki dana osoba doznała w swych w dobrach lub interesach prawnie chronionych wbrew swej woli. Szkoda może wystąpić na osobie lub na mieniu (arg. ex art. 435 § 1 kc). Kryterium rozróżnienia stanowi charakter dobra bezpośrednio naruszonego. Szkoda może przybrać postać szkodę majątkowej albo niemajątkowej (arg. ex art. 24 § 1 i 2 kc). Kryterium tego podziału jest to, czy zdarzenie sprawcze wywołało skutek w majątku poszkodowanego. Jeżeli taki skutek wystąpił, wówczas mamy do czynienia ze szkodą majątkową. Jeżeli naruszenie dóbr uprawnionego nie wywołało skutków w jego majątku, wówczas mamy do czynienia ze szkodą niemajątkową.

Uszczerbek majątkowy przejawia się w wystąpieniu różnicy pomiędzy stanem majątku poszkodowanego po dokonanym naruszeniu jego praw majątkowych a hipotetycznym stanem, który by istniał, gdyby naruszenie nie miało miejsca. Szkoda może obejmować straty, które poszkodowany poniósł albo też utratę korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

W świetle powyższego, szkodę może stanowi zmniejszenie się majątku poszkodowanego wynikające z poniesienia wydatku. Szkodą może być również powstanie wierzytelności osoby trzeciej skierowane przeciwko poszkodowanemu. Taka wierzytelność mieści się w definicji uszczerbku, o którym mowa powyżej, o ile jej realizacja polegająca na obciążeniu wydatkiem majątku poszkodowanego będzie dostatecznie pewna. Jak trafnie zauważa Sąd Najwyższy w uchwale z 10 lipca 2008 r., III CZP 62/08, taką pewność daje sytuacja, w której wierzytelność osoby trzeciej jest już wymagalna, czyli gdy istnieje obowiązek natychmiastowego jej zaspokojenia przez poszkodowanego.

Od szkody stanowiącej uszczerbek w dobrach poszkodowanego należy odróżnić odszkodowanie, które jest pochodną tego uszczerbku wyrażony kwotą będącą wynikiem przeliczenia tego uszczerbku na pieniądze według cen z daty ustalenia odszkodowania (art. 363 § 2 kc).

Sprawca odpowiada tylko za taką szkodę, która pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z jego zachowaniem polegającym na nienależytym wykonaniu zobowiązania. Oznacza to, że warunkiem odpowiedzialności za szkodę jest to, by uszczerbek w majątku poszkodowanego stanowił typowe, normalne i przewidywalne następstwo zachowania sprawcy. Ocenę zaś typowości następstwa przeprowadza się z wykorzystaniem znajomości przebiegu wydarzeń konkretnej sprawy, wiedzy powszechnej oraz zasad doświadczenia życiowego.

Wydatek opiewający na 20 000 zł nie stanowi szkody w majątku pozwanego, ponieważ w wpłacenie tej kwoty inwestorom na zabezpieczenie przyszłej naprawy rodzi równocześnie jego niewymagalną wierzytelność wzajemną przeciwko inwestorom o zwrot tej kwoty. Dlatego jego uszczerbek nie wiąże się ze zmniejszeniem jego majątku o 20 000 zł, ale z tym, że na skutek zapłaty tej kwoty traci możliwość dysponowania takim kapitałem przez 10 lat1. Pozwany nie przedstawił żadnych faktów, które świadczyłyby o rozmiarze tego uszczerbku wedle stanu na dzień zamknięcia rozprawy2. Tym samym nie wykazał wysokości szkody.

Oba wydatki pozwanego na łączną kwotę 60 000 zł nie stanowią normalnego następstwa nienależytego wykonania zobowiązania przez powoda.

Powód jako podwykonawca pozwanego nieprawidłowo wykonał roboty tynkarskie, co doprowadziło do uszkodzeń powierzchniowych ścian, czyli do wystąpienia szkody w mieniu inwestorów. Pozwany jako wykonawca odpowiada na zasadzie art. 474 kc względem inwestorów za działania powoda jak za swoje własne.

Jak stanowi art. 363 § 1 kc naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

Z powyższego wynika, że na pozwanym spoczywał względem inwestorów obowiązek bądź przeprowadzenia prac naprawczych, bądź zapłaty odszkodowania służącego naprawieniu uszczerbku w ich majątku wywołanym przez nienależyte wykonanie robót budowlanych. Dlatego normalnym następstwem nienależytego wykonania prac naprawczych przez powoda będą wydatki pozwanego wynikające z przeprowadzenia przez niego prac naprawczych lub stanowiące zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej w celu naprawieniu szkody w ich majątku. W obu przypadkach wydatki te służą wykonaniu jego własnego zobowiązania odszkodowawczego względem inwestorów, które powstało na skutek nienależytego wykonania umowy o budowę.

Pozwany nie przeprowadził prac naprawczych w domu inwestorów, a wręcz przeciwnie, uzyskał 10-letnie odroczenie terminu ich wykonania. Kwota 20 000 zł została dana inwestorom jedynie na zabezpieczenie i nie służyła przeprowadzeniu prac naprawczych ani wynagrodzeniu im uszczerbku w majątku. Dlatego jej wypłata inwestorom nie stanowi normalnego następstwa naruszenia umowy przez powoda, ponieważ nie prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania odszkodowawczego pozwanego względem inwestorów z tytułu nienależytego wykonania umowy o budowę.

Jeżeli chodzi o kwotę 40 000 zł, to także i jej wypłata nie jest normalnym następstwem zachowania powoda.

Wskutek zachowania powoda doszło do uszczerbku w majątku inwestorów w postaci naruszenia ich prawa własności nieruchomości polegającego na pogorszeniu stanu budynku. Stąd w normalnym związku przyczynowym pozostaje wydatek służący naprawieniu szkody, czyli usunięciu doznanego uszczerbku. Pozwany takiego wydatku nie poniósł. Nie zaciągnął też wymagalnego zobowiązania do jego poniesienia.

Kwota 40 000 zł została wypłacona inwestorom tytułem zrekompensowania niedogodności związanych z użytkowaniem uszkodzonego budynku. Wypłacona suma nie służyła zrekompensowaniu inwestorom szkody majątkowej, czyli usunięciu skutków naruszenia uszczerbku. Ta szkoda pozostała nienaprawiona w żadnej części, gdyż pozwany nie naprawił budynku, nie został zwolniony z długu a jego zobowiązanie do naprawy pozostaje niewymagalne. Omawiana kwota została wypłacona tytułem usunięcia niemajątkowych następstw szkody na mieniu. Wydatek z tego tytułu nie mieści się w katalogu typowych następstw uszkodzeń budynku wywołanych wadliwie przeprowadzonym robotami budowlanymi. Szkoda niemajątkowa w takiej sytuacji w ogóle nie podlega indemizacji na gruncie przepisów prawa cywilnego. Ilekroć bowiem ustawa przewiduje obowiązek naprawienia szkody niemajątkowej, tylekroć o tym wyraźnie stanowi. Nienależyte wykonanie umowy przez powoda nie zrodziło po stronie pozwanego zobowiązania do naprawienia inwestorom niemajątkowych następstw pogorszenia się stanu budynku. Stąd nie wiązało się z koniecznością poniesienia przez pozwanego wydatku z tego tytułu.

Z przedstawionych przyczyn wzajemna wierzytelność odszkodowawcza pozwanego nie powstała, bądź z powodu niewykazania uszczerbku w jego majątku, bądź z powodu braku normalnego związku przyczynowego pomiędzy błędami wykonawczymi powoda a wydatkami pozwanego. Dlatego zarzut potrącenia był nieskuteczny, co doprowadziło do uwzględnienia powództwa w całości.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z art. 99 kpc. Powód wygrał proces w całości. Dlatego pozwany powinien zwrócić mu całość kosztów procesu, na które złożyła się opłata od pozwu w kwocie 2072 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa i koszt zastępstwa przez radcę prawnego w łącznej kwocie 3617 zł. O odsetkach od tych kosztów Sąd orzekł na zasadzie art. 98 § 1 1 kpc.

SSR Robert Fonfara

ZARZĄDZENIE

1. Odnotować;

2. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego poprzez portal informacyjny;

3. Przedstawić akta 21 dni od doręczenia.

SSR Robert Fonfara

1 Abstrahując od kwestii istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy nieprawidłową jakością robót powoda a uszczerbkiem wynikającym z braku możliwości dysponowania równowartością kwoty zapłaconej inwestorom tytułem zabezpieczenia.

2 Zgodnie z art. 316 § 1 kpc po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy; w szczególności zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy. W świetle powyższego nie podlega naprawieniu szkoda przyszła, czyli szkoda, która w dacie zamknięcia rozprawy jeszcze nie wystąpiła, ale już ujawnił się stan zagrożenia jej wystąpieniem. W rozpoznawanej sprawie szkodą przyszłą będzie utrata przez pozwanego wierzytelności o zwrot zabezpieczenia w przypadku nieprzeprowadzenia naprawy w budynku inwestorów pomimo upływu 10-letniego terminu oznaczonego w porozumieniu.