descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VI U 2068/13

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 25 marca 2014 r.

Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie następującym:

SSO Aleksandra Mitros

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 25 września 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. określił wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne A. B. za okres od marca 2008 roku do października 2008 roku w łącznej kwocie 2.410,26 zł wraz z odsetkami obliczonymi na dzień wydania decyzji w łącznej kwocie 1.521 zł.

Od powyższej decyzji odwołał się płatnik, A. B., wnosząc o jej zmianę i odstąpienie od dochodzenia należnej kwoty wraz z odsetkami, wskazując, że decyzja została wydana przedwcześnie, ponieważ w dniu 2 września 2013 r. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r.

W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie w całości oraz o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że w celu rozpoznania wniosku płatnika o umorzenie należności z tytułu składek konieczne jest w pierwszej kolejności określenie tej zaległości oraz okresu, który ona obejmuje. Sam fakt złożenia wniosku o umorzenie należności nie zwalnia organu rentowego od ustalenia prawidłowej wysokości zaległych składek, co podlega kontroli przez stronę.

Sąd ustalił, co następuje

A. B. od co najmniej marca 2007 r. do 31 października 2008 roku był płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Niesporne

W związku ze stwierdzonymi zaległościami na koncie płatnika organ rentowy wszczął z urzędu w sierpniu 2013 r. postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Zadłużenie płatnika wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień 14 sierpnia 2013 r. wynosiło łącznie 3.903,26 zł, w tym:

Z tytułu:

1. składek na ubezpieczenia społeczne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od marca 2008 roku do października 2008 roku w kwocie 1.195,32 zł,

Składka: 738,32 zł

Odsetki za zwłokę: 457,00 zł

2. składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od marca 2008 roku do października 2008 roku w kwocie 2.707,94 zł

w tym:

Składka 1.671,94 zł

Odsetki za zwłokę 1.036,00 zł

W dniu 14 sierpnia 2013 r. organ rentowy sporządził zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczeni zdrowotne, w którym wskazano opisaną wyżej zaległość z tytułu składek. W dniu 23 sierpnia 2013 r. zawiadomienie to zostało doręczone płatnikowi wraz z zawartym w nim zobowiązaniem do złożenia w terminie 7 dni pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne na podstawie dotychczas zgromadzonych dowodów.

Płatnik nie złożył wyjaśnień. W dniu 30 sierpnia 2013 r nadał na poczcie wniosek z prośbą o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w całości, wskazując w nim jako datę zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej 31 października 2008 r., a jako decyzję Zakładu o odpowiedzialności za zobowiązania płatnika składek pismo z dnia 14 sierpnia 2008 r. Wniosek ten wpłynął do ZUS w dniu 2 września 2013 r.

W dniu 9 września 2013 r. wysłano do A. B. zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego. W zawiadomieniu zakreślono płatnikowi termin 7 dni na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie określenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Płatnik nie skorzystał z tej możliwości.

W tym samym dniu – 9 września 2013 r. – wysłano zawiadomienie organu rentowego o wszczęciu postępowania na podstawie wniosku płatnika z dnia 2 września 2013 r. o umorzenie należności z tytułu składek. W dniu 19 września 2013 r. płatnik odebrał zawiadomienie i nie podjął żadnych czynności.

Niesporne, nadto dowód:

- pokrycie należności dla płatnika z 14.08.2013 r. - w aktach ZUS;

- zawiadomienie o wszczęciu postępowania wraz z dowodem doręczenia i załącznikiem – w aktach ZUS;

- wniosek o umorzenie z dnia 29.08.2103 r. – w aktach ZUS;

- zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego wraz z załącznikiem i dowodem doręczenia – w aktach ZUS;

- pismo ZUS z dnia 09.09.2013 r. – w aktach ZUS

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie okazało się niezasadne.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej jako ustawa systemowa) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi.

Osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy systemowej jest przy tym osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

Według art. 13 pkt 4 ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

W świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 nr 164 poz. 1027 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, przy czym obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób, prowadzących pozarolniczą działalność należy do tych osób. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy, płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Osoba prowadząca działalność gospodarczą obowiązana jest samodzielnie obliczyć i przekazać do ZUS składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Istota ubezpieczeń społecznych wyraża się w tym, iż mają one charakter przymusowy i powszechny. Oznacza to, iż w razie zajścia przewidzianych w ustawie sytuacji, takich jak podjęcie zatrudnienia czy prowadzenie działalności gospodarczej, istnieje obowiązek objęcia ubezpieczeniem społecznym.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie było między stronami sporu co do faktu, iż odwołujący posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w kwocie podanej w zaskarżonej decyzji. Płatnik wskazywał jedynie, że wydanie tej decyzji nastąpiło przedwcześnie, bo w dniu 2 września 2013 r. złożył wniosek o umorzenie zaległych należności.

Stwierdzić należy, że płatnikowi umknęło, że zaskarżona decyzja wydana została nie na skutek złożonego przez niego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, ale na skutek wszczętego z urzędu przez organ rentowy w sierpniu 2013 r. postępowania wobec stwierdzenia zaległości na koncie płatnika z tytułu nieopłaconych składek. Płatnik został poinformowany o wszczęciu tego postępowania, zakreślono mu w dniu 23 sierpnia 2013 r. (data doręczenia pisma ZUS) termin 7 dni na złożenie wyjaśnień pod rygorem wydania decyzji na podstawie zgromadzonych dowodów, jednak żadnych wyjaśnień ani dowodów płatnik nie złożył, przysłał natomiast w dniu 2 września 2013 r. (data wpływu do ZUS) wniosek o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek. Płatnik został również powiadomiony o zakończeniu wszczętego w sierpniu 2013 r. postępowania pismem z dnia 9 września 2013 r.

Zgodnie z art.68 ust. 1 i 2 ustawy systemowej do zakresu działania Zakładu należy między innymi realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności: stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych, wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek z tytułu należnych składek i wypłacanych przez nich świadczeń podlegających finansowaniu z funduszy ubezpieczeń społecznych lub innych źródeł oraz prowadzenie indywidualnych kont ubezpieczonych i kont płatników składek, a także kontrola wykonywania przez płatników składek i przez ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych Zakładowi.

Stosownie do art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy systemowej Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.

Wydając zaskarżoną decyzję, organ rentowy zakończył jedynie postępowanie dotyczące stwierdzenia na koncie płatnika składek A. B. nieopłaconych należności z tytułu składek, wypełniając tym samym swój ustawowy obowiązek dotyczący kontroli wykonywania przez płatników składek obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych. Złożenie wniosku o umorzenie składek przez A. B. zainicjowało natomiast inne postępowanie, które służy innemu celowi i nie sprzeciwia się prowadzeniu innych postępowań.

Wskazać nadto należy, iż analiza dokumentacji organu rentowego nie wskazuje na istnienie uchybień w zakresie dokonanych przez organ rentowy w decyzji obliczeń. Podobnie wysokość odsetek ustalona przez organ rentowy nie budzi wątpliwości Sądu. Podstawę naliczenia przez ZUS odsetek od nieuiszczonych w terminie składek stanowi art. 23 ust. 1 ustawy systemowej, zgodnie z którym od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.).

Zaskarżona decyzja organu rentowego, określająca wysokość należności z tytułu nieopłaconych przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, jak również odsetek została wydana w oparciu o informacje zawarte na koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej. Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy systemowej, informacje te są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym z zakresu ubezpieczeń społecznych. Dokument tego typu, który znajduje się w aktach organu rentowego, korzysta nadto z waloru dokumentu urzędowego, a więc – stosownie do treści art. 244 ust. 1 k.p.c. – stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. odwołanie skarżącego oddalił (punkt I wyroku).

W punkcie II wyroku – w oparciu o przepisy art. 98§1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 6 ust. 3 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349) – Sąd zasądził od odwołującego się na rzecz organu rentowego kwotę 600 zł (minimalną stawkę przy przedmiocie sporu 3.903,26 zł) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Ubezpieczony nie stawił się na rozprawę i nie przedstawił żadnych argumentów, które pozwoliłyby na odstąpienie od obciążenia go tymi kosztami.

(...)

1. (...)

2. (...)

3. (...)