descriptionTreść orzeczenia

Warszawa, dnia 15 lipca 2022 r.

Sygn. akt VI Ka 423/21

1.

2.WYROK

2.1.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

3.Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący: SSO Jacek Matusik

protokolant: protokolant sądowy Adrianna Sadowska

Uzasadnienie

Formularz UK 2

Sygnatura akt

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 2 grudnia 2020r., sygn. akt IV K 1170/19

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5. Ustalenie faktów

1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6. Ocena dowodów

1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Oskarżona w swojej apelacji podniosła szereg zarzutów dotyczących obrazy prawa procesowego w zakresie oceny dowodów i rzetelności postępowania oraz wynikający z tego zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, jak również z ostrożności procesowej.

Nadto z treści apelacji wynika, że podniosła również naruszenie jej prawa do obrony poprzez rozpoznanie sprawy pod nieobecność jej i jej obrońcy (str. 2 apelacji – k.655).

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Odnosząc się do apelacji oskarżonej wskazać przede wszystkim należy, że chociaż zarzut taki nie został wprost sformułowany w apelacji, to jednak w pełni zasadnie oskarżona wskazała, że przy rozpoznaniu niniejszej sprawy doszło do rażącego naruszenia prawa oskarżonej obrony.

Sprawa niniejsza została rozpoznana na dwóch terminach rozprawy – 02.10.2020r. oraz 02.12.2020r., przy czym na obu tych termiach w rozprawie nie uczestniczyła zarówno oskarżona, jak i jej obrońca. Oczywiście przepisy postępowania karnego dopuszczają taką możliwość, o ile oskarżona i obrońca, zawiadomione należycie o terminie nie stawiłyby się bez usprawiedliwienia, a ich udział nie byłby obowiązkowy.

W realiach niniejszej sprawy brak jednak było podstaw do prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarżonej i jej obrońcy zarówno na pierwszym, jak i na drugim terminie. Wskazać bowiem należy, że sama oskarżona została należycie powiadomiona o obu terminach rozprawy (na wskazany przez siebie adres do korespondencji) – słusznie Sąd Rejonowy uznał że jej obecność w dniu 02.10.2020r. była nieusprawiedliwiona z uwagi na to że wiedziała ona o terminie rozprawy przed zakupem biletu na podróż zagraniczną, zaś jeżeli chodzi o dzień 02.12.2020r. to prawidłowo zawiadomienie dla niej zostało uznane za doręczone, a oskarżona za powiadomioną o terminie. Tym samym więc nie było przeszkód, by na obu terminach procedować pod nieobecność oskarżonej.

Inaczej jednak przedstawia się kwestia nieobecności obrońcy oskarżonej. Jeżeli chodzi bowiem o termin w dniu 02.10.2020r., to obrońca w dniach 1 i 2 października 2020r. nadesłała e-mailem wniosek o odroczenie rozprawy załączając do drugiej wiadomości zwolnienie lekarskie z którego wnikało że jest ona niezdolna do pracy w dniach 01-21 października 2020r. Sąd Rejonowy na rozprawie uznał nieobecność obrońcy za nieusprawiedliwioną z uwagi na fakt, że zwolnienie lekarskie nie zostało poświadczone przez uprawnionego lekarza sądowego jak wymaga tego przepis art. 117 § 2a kpk. Sąd zapomniał jednak że w dniu 18.04.2020r. wszedł w życie (obowiązuje do dziś) przepis art. 91 Ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 z dnia 16.04.2020r., który to przepis wprost wskazuje, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 usprawiedliwienie niestawiennictwa przed sądem z powodu choroby nie wymaga przedstawienia zaświadczenia od lekarza sądowego. Tym samym więc nieobecność obrońcy na rozprawie w dniu 02.10.2020r. była należycie usprawiedliwiona, co obligowało Sąd do uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy. Jeżeli chodzi zaś o nieobecność obrońcy na drugim z terminów rozpoznania niniejszej sprawy – 02.12.2020r. to z treści protokołu wynika, że Sąd uznał zawiadomienie dla obrońcy za doręczone w trybie art. 139 § 1 kpk w zw. z art. 133 kpk wobec tego że zostało ono dwukrotnie awizowane i nie podjęte w terminie. Faktycznie w załączniku adresowym znajduje się zwrócona korespondencja do obrońcy informująca o terminie rozprawy (dwukrotnie awizowana – nie podjęta w terminie) jednakże została ona wysłana na adres kancelarii w W. ul. (...) lok.(...) Tymczasem obrońca we wszystkich pismach kierowanych do Sądu jako swój adres do doręczeń wskazywała adres kancelarii w C. ul. (...) lok.(...). (vide m.in. k.353, k.505, k.564). Obowiązkiem Sądu było więc kierowani korespondencji do obrońcy właśnie na ten adres w C.. Nie zmienia tego fakt, że w nagłówkach pism procesowych wskazane były obydwa adresy kancelarii, skoro obrońca wyra żnie wskazała jako adres dla doręczeń tylko jeden z tych adresów. Również fakt, że czasami korespondencja odbierana była przez obrońcę pod drugim adresem ( (...)) nie upoważniał Sądu do kierowania korespondencji wyłącznie na ten adres z pominięciem wskazanego adresu dla doręczeń. Tym samym więc nie można uznać, że obrońca oskarżonej została prawidłowo zawiadomiona o rozprawie w dniu 02.12.2022r., a zatem barak było możliwości prowadzenia rozprawy w tym dniu pod nieobecność obrońcy.

Powyższe okoliczności wskazują, że przy rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji dopuścił się rażącej obrazy przepisów postępowania – art. 117 § 2 kpk a tym samym również do rażącego naruszenia prawa oskarżonej do obrony wyrażonego w art. 6 kpk.

W tej sytuacji, wobec tego, że cała postępowanie dowodowe przed Sądem I instancji odbyło się z naruszeniem przepisów postępowania pod nieobecność oskarżonej i jej obrońcy niezbędne jest ponowne przeprowadzenie przewodu sądowego w całości z zapewnieniem oskarżonej możliwości podjęcia obrony chociażby poprzez udział w rozprawie jej obrońcy.

W związku z powyższym Sąd Okręgowy na podstawie art. 436 kpk ograniczył rozpoznanie apelacji do powyższego uchybienia albowiem jego stwierdzenie skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w trybie art. 437 § 2 zd. 2 kpk, a odnoszenie się do pozostałych zarzutów byłoby przedwczesne.

Wniosek

O zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonej.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego na nowo w całości.

4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Fakt, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w całości pod nieobecność obrońcy oskarżonej z naruszeniem przepisu art. 117 § 2 kpk.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Utrzymanie wyroku w mocy byłoby w takiej sytuacji rażąco niesprawiedliwe wobec pozbawienia oskarżonej możliwości obrony.

5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☒ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Z uwagi na przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości z naruszeniem prawa oskarżonej do obrony wyrażające się w prowadzeniu rozprawy pod nieobecność obrońcy pomimo, że brak było do tego podstaw, o czym szerzej mowa w punkcie 3.1

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przeprowadzić ponownie całe postępowanie dowodowe respektując przepisy regulujące możliwość prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarżonej i jej obrońcy, o ile oczywiście sytuacja tak będzie miała miejsce. Sąd winien również wyrokując w niniejszej sprawie rozważyć argumenty merytoryczne podniesione w apelacji oskarżonej .

Sąd winien również rozpoznać wnioski dowodowe złożone przez oskarżoną i jej obrońcę w apelacji i pismach procesowych składanych na etapie postępowania odwoławczego .

1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6. Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

7. PODPIS

1.11. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżona K. B.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wina

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana