descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V U 1280/15

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 2 września 2015 r.

Sąd Okręgowy w Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

SSO Jolanta Madziała- Stysiak

z dnia 19 marca 2015 roku

Na oryginale właściwy podpis

Uzasadnienie

Wnioskodawczyni Z. W. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19.03.2015 r., którą organ rentowy przyznał odwołującej emeryturę od dnia (...) tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niezastosowanie, a polegające na tym ,że organ rentowy w sposób nieuprawniony potraktował wniosek z dnia 26.02.2015 r. jako pierwszy wniosek w sprawie o przyznanie emerytury. Wnioskodawczyni natomiast składała wcześniej wniosek o emeryturę. Decyzją z dnia 31.01.2012 r. odmówiono wnioskodawczyni przyznania prawa do emerytury z uwagi na nieudowodnienie odpowiedniego okresu składkowego i nieskładkowego.

Do wniosku z dnia 26.02.2015 r. załączono dowody wskazujące w ocenie wnioskodawczyni na fakt, iż już przy pierwszym wniesionym przez nią wniosku istniały przesłanki do przyznania emerytury, a zatem zasadnym było wydanie decyzji w trybie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS.

Do wniosku z dnia 26.02.2015 r. wnioskodawczyni przedłożyła świadectwo ukończenia 6 letnich studiów, którego to nie załączyła do wcześniejszego wniosku.

Decyzją z dnia 19.03.2015 r. organ rentowy przyznał wnioskodawczyni emeryturę od dnia (...) W ocenie wnioskodawczyni data przyznania spornego świadczenia nie jest trafna, gdyż w niniejszym postępowaniu winien znaleźć zastosowanie art. 114 ww. ustawy. W niniejszej sprawie zostały przedłożone dowody, które w dacie orzekania nie były znane organowi rentowemu. Wnioskodawczyni powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego (...) Wrocławiu z dnia 19.03.2014 r. (sygn. akt III AUa 2083/13) wywiodła, iż prawo do świadczeń powstaje ex lege, co wynika z art. 100 cyt. ustawy. Decyzję organu rentowego nie mają więc w ocenie wnioskodawczyni charakteru konstytutywnego, lecz deklaratoryjny, a prawo do świadczenia powstaje i istnieje niezależnie od decyzji organu rentowego. Tylko jego realizacja w postaci wypłaty świadczenia wymaga potwierdzenia decyzją. W konsekwencji takiego rozumienia przepisów ustawy należało stwierdzić, iż świadectwo ukończenia studiów przedstawione przez wnioskodawczynię jednoznacznie przemawiało już za przyznaniem emerytury w drodze pierwszej decyzji. W dacie 01.12.2011 r. wnioskodawczyni spełniła już wszystkie przesłanki przyznania emerytury.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o oddalenie odwołania, wskazując, iż zarzuty odwołującej są nieuzasadnione, gdyż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z art. 53, art. 26 oraz art. 183 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Zaskarżona decyzją organ rentowy przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od dnia (...) Żądanie przyznania emerytury od dnia 01.12.2011 r. tj. od daty złożenia pierwszego wniosku o emeryturę jest nieuzasadnione. W wyniku złożonego wniosku z dnia 01.12.2011 r. w sprawie zapadła prawomocna już decyzja odmowna z dnia 31.01.2012 r. , którą stwierdzono, iż wnioskodawczyni nie udokumentowała wymaganego 20 letniego okresu składkowego i nieskładkowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawczyni w dniu 01.12.2011 r. złożyła pierwszy wniosek o przyznanie jej prawa do emerytury.

Wnioskodawczyni w kwestionariuszu dotyczącym okresów składkowych i nieskładkowych wskazała na okres zatrudnienia od 01.10.1980 r. do 30.09.1999 r. w Zespole (...) w N., przedkładając świadectwo pracy z dnia 21.03.2011 r. , za okres od 01.09.1986 r. do 31.12.1986 r. w (...) w K., przedkładając zaświadczenie z dnia 12.04.2011 r. oraz na okres prowadzenia własnej działalności gospodarczej od dnia 02.11.1997 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. w wyniku rozpatrzenia wniosku wydał decyzję w dniu 31.12.2012 r., którą odmówił wnioskodawczyni prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych wskazując, iż na dzień 01.01.1999 r. nie udowodniła 20 letniego okresu składkowego i nieskładkowego. Organ wskazał, iż wnioskodawczyni legitymuje się ogólnym stażem ubezpieczenia wynoszącym 18 lat, 3 miesiące i 14 dni. Staż pracy w szczególnych warunkach wynosi 16 lat, 3 miesiące i 9 dni.

Wnioskodawczyni w dniu 26.02.2015 r. wniosła do organu rentowego kolejny wniosek o przyznanie jej emerytury.

Do wniosku wnioskodawczyni dołączyła Dyplom ukończenia Akademii (...) (...) W., z treści którego wynika , że wnioskodawczyni po odbyciu studiów na Oddziale (...) w latach (...) uzyskała tytuł lekarza dentysty.

Decyzją z dnia 19.03.2015 r. przyznano wnioskodawczyni prawo do emerytury od dnia (...) od miesiąca, w którym złożono wniosek. Organ uznał za udowodnione okresy składkowe w wysokości 32 lat, 11 miesięcy i 4 dni oraz okresy nieskładkowe w wysokości 6 lat, 4 miesięcy i 19 dni.

Dowód:

akta organu rentowego:

- wniosek o emeryturę z dnia 01.12.2011 r. k. 1- 4,

- kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych k. 5,

- świadectwo pracy z dnia 21.03.2011 r. k. 7,

- zaświadczenie z dnia 12.04.2011 r. k. 9,

- decyzja ZUS z dnia 31.01.2012 r. k. 33,

- wniosek o emeryturę z dnia 26.02.2015 r. k. 1-4,

- dyplom ukończenia Akademii (...) (...) W. k. 7,

- decyzja z dnia 19.03.2015 r. k. 35.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie wnioskodawczynie jest nieuzasadnione.

Zasadniczym i jedynym zarzutem wnioskodawczyni w odwołaniu od decyzji z dnia 19.03.2014 r. było nieuzasadnione niezastosowanie przez organ rentowy art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

( Dz. U. z 2015. 748).

Zgodnie z ww. przepisem prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.

Powyższa regulacja nie daje podstaw do przesuwania daty wypłaty świadczenia (wstecznego wypłacania) a stanowi jedynie uprawnienie m.in. do ponownego ustalenia prawa do świadczenia. W prawie ubezpieczeń społecznych organu rentowego ostateczna decyzja nie ma charakteru bezwzględnego. Istnieje możliwość dokonania ponownych ustaleń warunkujących prawo lub wysokość przyznanego wcześniej świadczenia, jednak dopiero po spełnieniu przesłanek określonych w art. 114 ust. 1 cyt. ustawy. ZUS nie ma podstaw do ponownego ustalenia prawa do świadczenia, jeśli zainteresowany nie przedstawi dokumentów lub okoliczności zmieniających jego sytuację. Wnioskodawczyni przedstawiła nowy dowód w postaci świadectwa ukończenia studiów, które niewątpliwie stanowiło podstawę dla organu rentowego do ponownego wyliczenia okresu składkowego i nieskładkowego, co skutkowało przyznaniem odwołującej prawa do emerytury decyzją z dnia 19.03.2015 r. Starając się o powyższe świadczenie to na wnioskodawczyni spoczywał obowiązek dostarczenia wszystkich niezbędnych dokumentów w celu ustalenia prawa do świadczenia. Wnioskodawczyni do pierwszego wniosku o emeryturę tj. z dnia 01.12.2011 r. nie załączyła świadectwa ukończenia studiów. W kwestionariuszu dotyczącym okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawczyni nie zawarła informacji o ukończeniu studiów na Akademii (...) (...) W., organ rentowy nie miał więc możliwości zareagowania w celu ewentualnego uzupełnienia przedłożonej dokumentacji. W związku z powyższym w przedmiotowym stanie faktycznym należało uznać, iż nie zachodzą przesłanki art. 133 § pkt 2 cyt. ustawy. Na gruncie ww. przepisu w sytuacjach, w których odmowa ustalenia nabycia prawa lub przyznanie zaniżonych świadczeń było następstwem błędu organu, który sprawę rozstrzygnął, zaległe świadczenia powinny być wypłacone do trzech lat wstecz od daty złożenia wniosku lub wydania decyzji z urzędu. W pozostałych przypadkach wypłata nie obejmuje okresu przed ponownym złożeniem wniosku lub wydaniem decyzji z urzędu. W ocenie Sądu decyzja z dnia 31.12.2012 r. została wydana prawidłowo. Zarzut popełniania ewentualnego błędu przy ustalaniu prawa do świadczenia emerytalnego przez organ rentowy nie był podnoszony przez wnioskodawczynię.

Wskazać należy, że przepisy emerytalne bardzo rygorystycznie odnoszą się do warunku składania wniosku o świadczenie. Zgodnie bowiem z art. 129 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2.

Generalną zasadą prawa emerytalno-rentowego jest, że świadczenia wypłaca się na wniosek zainteresowanego, poczynając od dnia powstania prawa do emerytury, lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie. Reguła powyższa wyklucza możliwość wstecznego wypłacania świadczeń, tj. za okres po nabyciu prawa, a przed złożeniem wniosku lub niedopełnieniem niezbędnych czynności w celu uzyskania świadczenia co w literaturze przedmiotu uzasadnia się zapobieganiem powstawaniu zjawiska kapitalizacji świadczeń (zob. I. Jędrasik-Jankowska, Prawo..., s. 185; T. Zieliński, Ubezpieczenia..., s. 212)

Dopiero złożenie wniosku o świadczenie powoduje obowiązek jego wypłaty. Ustawodawca nie przewidział możliwości wyrównania świadczenia osobom, które wystąpiły z wnioskiem o nie później lub z własnej winy, niedopatrzenia nie dostarczyły niezbędnych dokumentów do ustalenia prawa do świadczenia. Należy zaznaczyć, iż ustawodawca dokonał wyraźnego odróżnienia pojęcia prawa do świadczenia, które zawarł w art. 100 § 1 cyt. ustawy a pojęcia wypłaty świadczenia. Ustawodawca przesądził tym samym, iż samo nabycie prawa do świadczenia emerytalnego nie stanowi podstawy do jego wypłaty, gdyż koniecznym jest złożenie wniosku na podstawie którego dojdzie do ustalenia tego prawa.

W wyroku z dnia 10 lutego 2012 r., II UK 146/11, LEX nr 1166987, M.P.Pr. 2012/6/319-320 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż mimo, że nie budzi wątpliwości stanowisko, że prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego powstaje z urzędu, a decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny, samo spełnienie się przesłanek warunkujących prawo do świadczenia in abstracto nie stanowi postawy do wypłaty świadczenia. Podstawę taką stanowi wniosek o przyznanie, a następnie wypłacenie świadczenia, tak więc niewątpliwie ustawodawca przypisał decydującą rolę woli uprawnionego, który nawet jeżeli spełnia przesłanki nabycia prawa do świadczenia nie musi z niego korzystać.

Wnioskodawczyni nabyła prawo do emerytury już w 2011 r., lecz nie dopełniła spoczywającego na niej obowiązku dostarczenia niezbędnych dokumentów, które są niezbędne przy ustalaniu m.in. okresów skałkowych i nieskładkowych, naraziła się tym samym na wydanie decyzji odmownej. Dopiero na skutek złożonego drugiego wniosku w dniu 26.02.2015r. i dopełnieniem zaniechanego przez wnioskodawczynię obowiązku dostarczenia wszystkich niezbędnych dokumentów, organ rentowy działając zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznał odwołującej emeryturę nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie tj. od (...)

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w pkt II wyroku znajduje uzasadnienie w treści art. 98 k.p.c. i 108 k.p.c. w zw. z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013.490).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa, a także na zasadzie art. 477 14 § 1 k.p.c., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.