descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V GC 570/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 14 sierpnia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy w składzie:

Uzasadnienie

P. spółka akcyjna w W. wniósł w elektronicznym postępowaniu upominawczym pozew o zasądzenie na jego rzecz od: K. W. i M. U. solidarnie kwoty 36.353,04 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w liczonymi od kwoty 35.846,19 zł od dnia 11 czerwca 2024 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Uzasadniając swoje roszczenie powód wskazał, że zawarł z pozwanymi w ramach programu rządowego „Tarcza (...) P. (...) dla (...)” umowę subwencji finansowej nr (...). W ramach wykonania tej umowy na mocy decyzji z dnia 3 czerwca 2020 roku powód udzielił pozwanym subwencji finansowej w kwocie 180.000 zł. Zgodnie z § 3 ust. 6 umowy w przypadku stwierdzenie nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w umowie powód mógł podjąć decyzję o zwrocie przez beneficjenta całości lub części udzielonej subwencji. Strona pozwana winna zweryfikować, czy zachodzą po jej stronie powiązania w ramach relacji łączącej ją z innym przedsiębiorstwem. W przypadku wystąpienia takich powiązań wnioskodawca winien był doliczyć do danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej przedsiębiorstwa dane przedsiębiorstw powiązanych (§ 10 ust. 3 regulaminu). W toku czynności weryfikacyjnych podjętych przez powoda ustalono, że pozwani nie uwzględnili relacji powiązania istniejących pomiędzy nimi jako osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą w formie jednoosobowych działalności gospodarczych i jednocześnie jako przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej. Tym samym pozwani złożyli nieprawdziwe oświadczenie w zakresie posiadanego statusu przedsiębiorcy oparciu o liczę etatów ujawnionych wyłącznie w spółce cywilnej – 7 i określili swój statut jako mikroprzedsiębiorca, w sytuacji, gdy powinni byli doliczyć także liczbę etatów w ramach własnych odrębnych działalności gospodarczych. Powód ustalił, że część otrzymanej przez pozwanych subwencji jest nienależna ponieważ liczba etatów w spółce cywilnej wynosiła 4, liczba etatów u pozwanej wynosiła – 0, a u pozwanego – 13. Pozwana powinna była uwzględnić wszystkie te etatu i określić swój status jako MŚP. Powyższe skutkowało konieczności ustalenia na nowo prawidłowej wysokości subwencji finansowej i prawidłowej wysokości zwolnienia z obowiązku jej zwrotu. Pozwana, wobec określenia spadku przychodów na poziomie 100% (§ 1 ust. 6 umowy) – jako MŚP - uprawniona była do uzyskania subwencji w wysokości 65.718,56 zł (8% od wysokości przychodów w 2019 roku). Prawidłowa wysokość subwencji wynosiła 29.872,37 zł (45% subwencji). Wartość nieumorzonej subwencji podlegająca spłacie w ramach harmonogramu spłaty dołączonego do decyzji z dnia 20 listopada 2023 roku wynosiła 38.846,19 zł. Powód w innym postępowaniu dochodzi różnicy pomiędzy kwotą faktycznie wypłaconą, a kwotą należną tj. 114.281,44 zł. W związku z powstaniem zaległości w spłacie rat, powód wezwał pozwanych do dobrowolnego uregulowania zadłużenia przed wypowiedzeniem umowy, jednocześnie informując o możliwości złożenie wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Data wymagalności określona została na 11 maja 2024 roku. Wobec braku spłaty – powód wypowiedział umowę. Na kwotę dochodzoną – 36.353,04 zł składają się: 35.846,19 zł – kapitał subwencji oraz 506,85 zł – skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone do dnia 10 czerwca 2024 zł ( pozew - karty: 4-7 akt sprawy).

W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz z nich solidarnie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaprzeczyli, aby złożyli nieprawdziwe oświadczenia. Podnieśli, iż powód nie wykazał roszczenia, ani co do zasady ani co do wysokości – gdyż nie wyjaśnił na czym konkretnie miało polegać rzekome naruszenie umowy, jak również nie przedstawił matematycznego wyliczenia wysokości roszczenia. Wskazali, iż wypowiedzenie umowy jest bezskuteczne, a nadto podnieśli zarzut przedawnienia roszczenia, powołując się na § 11 ust. 13 regulaminu. Skoro otrzymali subwencję 4 sierpnia 2020 roku, to roszczenie o jej zwrot stało się wymagalne 20 sierpnia 2020 roku. Pozwani zarzucili, iż decyzja nie została skutecznie wydana, bowiem nie dołączono do niej umocowania dla osób, które ją podpisały. Pomiędzy wezwaniem do zapłaty a decyzją zachodzi rażąca niespójność w zakresie żądanych kwot. Powód nie wyjaśnił na czym polegały czynności weryfikacyjne, jak również nie wyjaśnił kiedy miały miejsce. Nie jest wiadomym, z którego regulaminu pochodzi powołany § 10 ust. 3. Powód wydał decyzję z naruszeniem § 3 ust. 5 umowy, gdyż pozwani złożyli oświadczenie o rozliczeniu subwencji 18 sierpnia 2021 roku. Pozwani wykonali umowę właśnie w tej dacie, gdyż ostatnim obowiązkiem beneficjenta określonym w umowie było albo przedłożenie oświadczenia o rozliczeniu subwencji albo spłata nieumorzonej części. Gdyby powód wydał decyzję w racjonalnym terminie to ewentualnie nieumorzona część subwencji zostałaby spłacona w 24 ratach licząc od września 2021 roku do października 2023 roku, a powód czynności weryfikacyjne podjął dopiero w listopadzie 2023 roku. Pozwani powołali się także na ustalenia poczynione przez NIK stwierdzające, iż powód w dokumentach wykonawczych dla programu nie ustalił jednoznacznych zasad określenia statusu przedsiębiorstwa. Powołany przez powoda w decyzji z 20 listopada 2023 roku § 5 1 Regulaminu został wprowadzony już po zawarciu przez strony umowy. Co prawda powód był uprawniony do zmiany regulaminu, jednakże nie wykazał, aby poinformował o tej zmianie pozwanych. Pozwani podnieśli także zarzut nadużycia prawa przez powoda, skoro powinien był zweryfikować oświadczenia pozwanych przed zawarciem umowy. Nadto pozwani wskazali, że nie było podstaw do wydana decyzji wraz z harmonogramem na podstawie § 3 ust. 6 umowy, skoro w przypadku wypowiedzenia umowy cała kwota subwencji podlega zwrotowi, co wyklucza zastosowanie wypowiedzenia umowy na podstawie § 5 ust. 2 umowy ( odpowiedź na pozew – karty: 117-127 akt sprawy).

W piśmie procesowym datowanym na 29 lipca 2025 roku pozwani podnieśli także zarzut braku legitymacji procesowej ( pismo – karty: 180-189 akt sprawy).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

K. W. i M. U. zawarli umowę spółki cywilnej, którą prowadzili pod nazwą U. (...) spółka cywilna o nr REGON (...) i na dzień 31 grudnia 2019 roku zatrudniali na podstawie umowy o pracę 4 osoby – kod tytułu ubezpieczenia 0110 oraz 3 osoby na podstawie umów zlecenia – kod ubezpieczenia 0411 ( informacja udzielona przez ZUS – karta 163 i verte akt sprawy). Jednocześnie każdy ze wspólników prowadził działalność gospodarczą jako osoba fizyczna i tak:

- M. U. (REGON (...)) z przeważającą działalnością w zakresie obróbki mechanicznej elementów metalowych ( wydruk z CEIDG – karta 101 i verte akt sprawy) i na dzień 31 grudnia 2019 roku zatrudniał na podstawie umowy o pracę 13 osób – kod tytułu ubezpieczenia 0110 ( informacja udzielona przez ZUS – karta 163 i verte akt sprawy),

- K. W. (REGON (...)) z przeważającą działalnością w zakresie praktyki lekarskiej specjalistycznej ( wydruk z CEIDG – karta 102 i verte akt sprawy) i na dzień 31 grudnia 2019 roku nie zatrudniała pracowników ( informacja udzielona przez ZUS – karta 167 akt sprawy).

Powód P. spółka akcyjna w W. powołany jest jako spółka akcyjna m.in. do zarządzania funduszami, dysponowania środkami pieniężnymi, pośrednictwem pieniężnym ( dane ujawnione w KRS). Powstał 1 kwietnia 2016 roku. Realizuje działania na rzecz zrównoważonego rozwoju, wzrostu innowacyjności i cyfryzacji oraz wspiera długoterminowy wzrost kraju. (...) został utworzony w ramach realizacji Planu na rzecz (...). Regulacje dotyczące funkcjonowania P. (...) zostały zawarte w rozdziale 3 w art. 11–21 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju. (Dz.U.2024.923 t.j. z dnia 2024.06.24). Uchwałą numer 50/2020 Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r. przyjęto program rządowy „Tarcza Finansowa P. (...) dla małych i średnich firm”. Celem programu była ochrona polskiego rynku pracy i zapewnienia polskim przedsiębiorcom płynności finansowej w okresie pandemii Covid -19. Program został przez Radę Ministrów powierzony do realizacji P. (...) spółka akcyjna. Zgodnie z rozdziałem 3.1.1b Załącznika do w/w uchwały małe i średnie przedsiębiorstwo określono, jako przedsiębiorcę, który zatrudniał do 249 pracowników z wyłączeniem właściciela, a jego roczny obrót nie przekraczał 50 milionów euro lub suma bilansowa nie przekraczała 43 miliony euro, przy czym nie była mikrofirmą lub nie była beneficjentem programu.

Przed wprowadzeniem programu Rzeczypospolita Polska wystąpiła do Komisji Europejskiej o jego zatwierdzenie, która to notyfikowała w dniu 27 kwietnia 2020 r. Program Tarczy Finansowej. Zgodnie z punktem 2.5.16 Decyzji Komisji Europejskiej beneficjentami programu były wszystkie mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r., poz. 1292, z późn. zm). zarejestrowane i aktywnie działające w Polsce, na które wypływały gospodarcze reperkusje COVID-19, przeżywające tymczasowe trudności finansowe związane z brakiem płynności. Ponadto beneficjenci musieli posiadać siedzibę dla celów podatkowych w Europejskim Obszarze Gospodarczym, a główny beneficjent rzeczywisty w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy nie mógł mieć siedziby w tzw. „rajach podatkowych” w rozumieniu Konkluzji Rady UE w sprawie zrewidowanej listy państw nie współpracujących w celach podatkowych (2020/C/64/03). Odstępstwo od tej reguły było możliwe wyłącznie, jeżeli beneficjent pomocy i/lub główny beneficjent rzeczywisty zobowiązał się przenieść siedzibę dla celów podatkowych do EOG w ciągu 9 miesięcy licząc od dnia przyznania pomocy w ramach środka. Wprowadzenie programu poprzedziło rozpowszechnienie materiałów wyjaśniających jego warunki w przestrzeni mediów publicznych i internetu (przewodnik dostępny m.in. na stronie https://bskowal.pl/upload/file/B._po_tarczyPFR_w_1.0_04-24-14-02.pdf, uchwała Rady Ministrów nr 50/2020, decyzja Komisji Europejskiej z dnia 27 kwietnia 2020 r. wraz z tłumaczeniem - https://www.gov.pl/web/premier/projekt-uchwaly-rady-ministrow-zmieniajacej-uchwale-w-sprawie-programu-rzadowego-tarcza-finansowa-polskiego-funduszu-rozwoju-dla-malych-i-srednich-firm10).

W M. U. w imieniu swoim i drugiego wspólnika w lipcu 2020 roku złożył wniosek o przyznanie subwencji w ramach Programu Tarczy Finansowej. Po wprowadzeniu przez wnioskodawcę danych w formularzu wniosku, został wygenerowany projekt umowy subwencji finansowej (z 31 lipca 2020 roku), który następnie został podpisany przez M. U. za pomocą narzędzi autoryzacyjnych przekazanych przez bank oraz przez bank, w imieniu powoda. M. U. m.in. oświadczył, co miało wyraz w §1ust. 2 Umowy subwencji finansowej, że był na dzień 31 grudnia 2019 roku oraz na dzień złożenia wniosku mikroprzedsiębiorcą. Zgodnie z zapisem umowy mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca, który zatrudniał od 1 do 9 pracowników z wyłączeniem właściciela oraz jego roczny obrót nie przekroczył lub suma bilansowa nie przekroczyła równowartości 2 milionów euro. Zgodnie z §1 ust. 4 Umowy pozwany oświadczył, że liczba zatrudnionych pracowników, na koniec roku 2019 poprzedzającego złożenie wniosku o zawarcie umowy subwencji finansowej, wynosiła 7, a przez pracowników należało rozumieć: osobę fizyczną, (i) które zgodnie z przepisami polskiego prawa pozostawała z przedsiębiorcą w stosunku pracy oraz została zgłoszona przez przedsiębiorcę do ubezpieczenia społecznego na dzień zatrudnienia przedsiębiorcy na potrzeby określenia kwoty subwencji finansowej, z zastrzeżeniem, że stan zatrudnienia określał się w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz (ii) współpracująca z przedsiębiorcą niezależnie od formy prawnej, w szczególności na podstawie umów cywilnoprawnych, umowy zlecenia lub umowy o dzieło, która była ustalenia stanu zgłoszona przez przedsiębiorcę do ubezpieczenia społecznego, na dzień ustalania stanu zatrudnienia na potrzeby określenia kwoty subwencji finansowej. Wielkość obrotów gospodarczych (przychodów ze sprzedaży) w 2019 roku wyniosła 821.482 zł. Jak stanowił § 3 ust. 6 umowy subwencji, do czasu całkowitego jej zwrotu przez przedsiębiorcę P. spółka akcyjna w W. mógł kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą. W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w umowie P. spółka akcyjna mogła podjąć decyzję o zwrocie przez przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja stawała się wymagalna w terminie 14 dni roboczych, od dnia udostępnienia przedsiębiorcy informacji o decyzji P. (...) spółka akcyjna w bankowości elektronicznej banku, za pośrednictwem innych bezpiecznych kanałów zweryfikowanych przez bank i wykorzystywanych do komunikacji ze swoimi klientami (wiadomości e-mail, SMS)lub w inny sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z informacją o decyzji P. (...) spółka akcyjna ( umowa – karty: 11-17 akt sprawy).

Zgodnie z § 11 ust. 4 umowy subwencji prawa i obowiązki powoda oraz przedsiębiorcy związane z wypłaconą subwencję finansową określane były także w Regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym – Tarcza Finansowa P. (...) dla mikro, małych i średnich firm (dalej: Regulamin). Regulamin udostępniony został pod adresem internetowym i określał jedynie relacje P. (...) spółka akcyjna z przedsiębiorcą. M. U. oświadczył, iż zapoznał się z tym regulaminem, zrozumiał go i akceptował jego treść. Regulamin stanowił integralną część umowy, o ile strony w umowie nie ustaliły odmiennie swoich praw i obowiązków. Treść Regulaminu mogła być w każdym czasie pozyskana, odtwarzana lub utrwalona przez przedsiębiorcę ze wskazanej strony internetowej (ust. 5). P. (...) spółka akcyjna na podstawie §11 ust. 6 umowy przysługiwało prawo do zmiany Regulaminu w trakcie trwania umowy, a wprowadzenie zmiany wymagało poinformowania przedsiębiorcy w taki sposób, który umożliwiał przedsiębiorcy zapoznanie się z informacją o takiej zmianie wraz ze wskazaniem postanowień podlegających zmianie, przy czym zmiana taka wchodziła w życie w terminie 14 dni od dnia doręczenia przedsiębiorcy informacji. Regulamin ulegał kilkukrotnym zmianom z inicjatywy P. (...) spółka akcyjna.

Zgodnie z § 10 ust. 3 Regulaminu Tarczy, o treści aktualnej na dzień złożenia przez pozwaną wniosku o subwencję, status mikroprzedsiębiorcy lub małego, średniego przedsiębiorcy beneficjent był zobowiązany zweryfikować, w kontekście tego czy zachodzą po jego stronie powiązania w ramach relacji łączącej go z innymi przedsiębiorstwami (m.in. w ramach grup kapitałowych), które mogły mieć następujący charakter i w razie konieczności sumować dane dotyczące przedsiębiorstw z nim powiązanych, w następujący sposób: (i) w przypadku, gdy dane przedsiębiorstwo posiadało przedsiębiorstwa powiązane - do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i w sumie bilansowej doliczać się miało w całości dane przedsiębiorstw powiązanych, (ii) w przypadku, gdy dane przedsiębiorstwo posiadało przedsiębiorstwo partnerskie - do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej doliczać się miało dane przedsiębiorstw partnerskich proporcjonalnie do procentowego udziału w kapitale lub prawach głosu (z tymże należało brać pod uwagę wyższy udział) - nie dotyczyło to publicznych korporacji inwestycyjnych, spółek venture capital, osób fizycznych lub grup osób fizycznych prowadzących regularną działalność inwestycyjną jako tzw. „anioły biznesu”, o ile całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekraczało 1.250.000 euro, inwestorzy instytucjonalni w tym fundusze rozwoju regionalnego. W dniu 13 maja 2020 roku powód zmienił warunki Regulaminu Tarczy, w tym treść §10 ust. 3 regulaminu Tarczy, rozszerzając dodatkowo grupy podmiotów, których zapisy tego paragrafu nie dotyczyły, o uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk, niezależne władze lokalne z rocznym budżetem poniżej 10.000.000 euro oraz liczbą mieszkańców poniżej 5000, jak również treść definicji małego i średniego przedsiębiorcy wskazanej w §1 ust. 2 Regulaminu wskazując dodatkowo, że określenie statusu powinno uwzględniać inne warunki określone w treści Regulaminu oraz Załącznika I do Rozporządzenia Pomocowego, tj. Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz UE L 187/1 z dnia 26 czerwca 2014 r.). – Regulamin z 27 kwietnia 2020 roku -karty: 29-35, Regulamin z 13 maja 2020 roku - karty: 21-34 i Regulamin z 13 kwietnia 2021 roku – karty: 38-58 akt sprawy.

M. U. i K. W. otrzymali kwotę subwencji finansowej w wysokości 180.000 zł decyzją z dnia 3 sierpnia 2020 roku. W treści decyzji wskazano, iż P. spółka akcyjna zweryfikował liczbę pracowników użytą do wyliczenia kwoty subwencji na 5 ( decyzja - karta 20 i verte i potwierdzenie wypłaty subwencji w dniu 4 sierpnia 2020 roku – karta 59 akt sprawy).

W dniu 18 sierpnia 2021 roku M. U. złożył P. (...) spółka akcyjna oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej w całości ( oświadczenia – karty: 138-139 akt sprawy).

W dniu 20 listopada 2023 roku P. spółka akcyjna wydał decyzję w sprawie zwolnienia M. U. i K. W. z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w wysokości 45% i określił wartość do spłaty na kwotę 35.846,19 zł. Przy czym w treści decyzji wskazano, iż subwencja została udzielona w kwocie 65.718,56 zł ( decyzja – karta 63 i verte akt sprawy). W piśmie przewodnim do decyzji P. spółka akcyjna wyjaśnił, iż dokonał kalkulacji kwoty subwencji, którą beneficjenci otrzymaliby, gdyby na etapie składania wniosku zostały uwzględnione dane przedsiębiorstw powiązanych ( pismo przewodnie – karta 60 i verte akt sprawy). Do pisma i decyzji zostało załączone wezwanie do zapłaty kwoty 114.281,44 zł w terminie 14 dni. W jego treści powołano się na § 3 ust. 6 umowy i czynności ustalono, że spółka cywilna jaki i jej wspólnicy stanowią przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu Regulaminu 1.0. Odwołano się także do art. 1 załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz UE L 187/1 z dnia 26 czerwca 2014 r.) – wezwanie do zapłaty – karty:61-62 akt sprawy.

Najwyższa Izba Kontroli w 2021 roku wszczęła kontrolę udzielania przez powoda subwencji w ramach programu Tarczy Finansowej, ustalając, iż powódka bezprawnie wprowadziła do Regulaminu Tarczy definicję mikroprzedsiębiorcy odmienną od załączniku do uchwały Rady Ministrów numer 50/2020 z dnia 27 kwietnia 2020 r. i Decyzji Komisji Europejskiej. Stwierdzono, iż przy konstrukcji Regulaminu Programu Tarczy 1.0 zastosowano odmienne metody obliczania liczby pracowników, jedną na potrzeby ustalenia statusu przedsiębiorcy, inną zaś dla ustalenia należnej kwoty subwencji. Różna była treść oświadczenia o statusie przedsiębiorcy zawartego we wniosku o subwencję finansową, od treści jednego z oświadczeń zawartych w umowie subwencji finansowej opracowanej na podstawie oświadczenia złożonego we wniosku. Raport Najwyższej Izby Kontroli na posiedzeniu nr 9 w dniu 24 stycznia 2024 r.

nie został przyjęty przez sejmową Komisję do Spraw Kontroli Państwowej ( wydruk wystąpienia NIK – karty: 121-133 akt sprawy).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przedłożonych do akt sprawy dokumentów, których prawdziwość i wiarygodność nie została kwestionowana przez strony postępowania i Sąd nie znalazł podstaw do ich podważenia z urzędu. Sąd przy ustalaniu stanu faktycznego oparł się o twierdzenia wyraźnie przyznane przez strony (art. 229 k.p.c.) oraz twierdzenia co do których druga strona się nie wypowiedziała (art. 230 k.p.c.).

Sąd Rejonowy rozważył, następuje:

W ocenie Sądu powód nie wykazał twierdzeń jakoby pozwani prowadzili jakiekolwiek przedsiębiorstwa powiązane z przedsiębiorstwem prowadzonym w ramach spółki cywilnej. Twierdzenia powoda w tym zakresie były gołosłowne. Nie ma wątpliwości, co do tego, że pozwani są przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców i prowadzą działalność nie tylko w ramach spółki cywilnej, ale także w ramach jednoosobowych działalności gospodarczych. Sam fakt, iż pozwani prowadzili i prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą nie oznacza, że przedsiębiorstwa prowadzone w ramach tych działalności są powiązane z przedsiębiorstwem prowadzonym w ramach spółki cywilnej. Po pierwsze, powód posłużył się definicją przedsiębiorstwa powiązanego figurującą w regulaminie z 2021 roku, który nie wiąże pozwanych w ramach umowy subwencji finansowej z dnia 31 lipca 2021 roku. Po drugie, nawet jeśli przyjąć, że ta sama definicja obowiązywała w pierwotnym regulaminie, to definicja ta stanowi, że przedsiębiorstwa powiązane oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

1. przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka,

2. przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa,

3. przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki,

4. przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie, z uwzględnieniem metodologii przyjętej w Załączniku I do Rozporządzenia Pomocowego. Rozporządzeniem Pomocowym w rozumieniu regulaminu z 2021 r. jest Rozporządzenie Komisji (UE) nr (...) z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U. UE. L. z 2014 r. nr 187.1).

W art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Pomocowego wskazano, że „Przedsiębiorstwa powiązane” oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy.

Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, lub jednego z inwestorów, o których mowa w ust. 2, również uznaje się za powiązane.

Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych.

Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do rynku właściwego.

Żaden z powyżej wymienionych stosunków zależności nie zachodzi pomiędzy pozwanymi a przedsiębiorstwem prowadzonym przez nich w ramach spółki cywilnej. Jeśli chodzi o pozwanego to w dacie zawierania umowy subwencji prowadził indywidualną działalność gospodarczą, której przeważającym przedmiotem była obróbka mechaniczna elementów metalowych, a zatem była to działalność na zupełnie innym polu aniżeli spółka cywilna. Co więcej, metodologia definiowana przedsiębiorstw jako powiązanych nie znajduje zastosowania w przypadku pozwanych będących osobami fizycznymi i spółce cywilnej. Spółki cywilne bowiem nie mogą być rozpatrywani w kategoriach udziałowca bądź akcjonariusza albo członka innego przedsiębiorstwa. Spółka cywilna jest wszak jedynie umową cywilnoprawną, na mocy której wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów ( art. 860 § 1 k.c. ). Przedsiębiorcami w takiej sytuacji są wspólnicy spółki cywilnej i to oni dysponują przedsiębiorstwem, a nie spółka. Nie ma także możliwości, by spółka była członkiem, udziałowcem bądź akcjonariuszem jakiegokolwiek podmiotu, w tym również w zakresie przedsiębiorstwa prowadzonego przez członka spółki cywilnej. Poza tym w umowie spółki cywilnej pozwanych wskazano, że udziały wspólników w majątku spółki, w zyskach i stratach są równe (§ 9 pkt 1 umowy spółki). Trudno zatem mówić o tym, że którykolwiek z pozwanych dysponuje dominującym wpływem na funkcjonowanie spółki, gdyż każdy z nich ma równy wpływ. Gdyby przyjąć, że przedsiębiorstwo pozwanej prowadzone w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej było powiązane z przedsiębiorstwem prowadzonym w ramach spółki cywilnej, to w dalszym ciągu brak jest podstaw, do uznania, że powód wykazał, iż należna mu jest kwota zwrotu subwencji w wysokości 114.281,44 zł albo że prawidłowa wysokość subwencji wynosi 65.718,56 zł. Powód nie wykazał w jaki właściwie sposób wyliczył kwotę dochodzonego roszczenia, a pozwani zakwestionowali je co do wysokości. Wydaje się, że powód oparł swoje wyliczenia na rzekomym powiązaniu przedsiębiorstw i na określonej liczbie pracowników powiązanych – jego zdaniem - przedsiębiorstw pozwanych prowadzonych indywidualnie i w ramach spółki cywilnej, ale powód nie przedstawił sposobu wyliczenia. Nie było możliwości, by zweryfikować w jaki sposób właściwie powód wyliczył kwotę subwencji, której zwrotu od pozwanych żądał. Powód nie udowodnił również, że pozwani jako przedsiębiorcy indywidualni także skorzystali z subwencji finansowej udzielonej przez powoda na mocy umowy z 31 lipca 2020 roku. Bez wątpienia to pozwani byli beneficjentami subwencji, bowiem spółka cywilna jako umowa nie mogła osiągnąć korzyści, lecz brak jest dowodu, że z subwencji skorzystały odrębne przedsiębiorstwa pozwanych. Tym samym powód nie wykazał roszczenia nie tylko co do zasady, ale również co do wysokości. Ponadto, na co wskazywali pozwani, powód na żadnym etapie postępowania związanego z subwencją (zawarcia umowy, podjęcia decyzji w sprawie wypłaty subwencji, złożenia oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, podjęcia decyzji w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji) nie kwestionował oświadczenia zawartego w umowie subwencji z 31 lipca 2020 roku. Należy przypomnieć, że w § 2 ust. 7 i 8 umowy subwencji wskazano, że (...) weryfikuje dane przedstawione przez przedsiębiorcę korzystając przy tym z informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów. Zatem powód przed podjęciem decyzji o przyznaniu subwencji finansowej spółce cywilnej powinien ustalić, czy składane przez jego wspólników oświadczenia są prawdziwe. Informacje o tym, że pozwani prowadzą działalność gospodarczą nie są tajne, ani nie było takie w dniu zawierania umowy – były powszechnie dostępne w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Powód nie uzyskał żadnych danych uzasadniających żądanie zwrotu subwencji, których nie mógł posiadać przed wystosowaniem do pozwanych wezwania do zapłaty z dnia 20 listopada 2023 roku. W żadnym stopniu nie są przekonujące argumenty powoda jakoby umowa subwencji w głównej mierze była zawierana na podstawie oświadczeń, a formalności zostały zredukowane do minimum. Twierdzenia te stoją w sprzeczności zarówno z treścią Regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa (...) Funduszu (...) dla małych i średnich firm”, na który powód się powołuje, w szczególności § 12 tegoż Regulaminu, w którym określono zasady rozpatrywania wniosków, jak i treścią samej umowy, w której także nałożono na powoda obowiązki weryfikacji wniosku. Gdyby powód zawierał umowy bez zweryfikowania oświadczeń wnioskodawców, nie dokonywał indywidualnej analizy poszczególnych wniosków o udzielenie subwencji i nie dokonywał weryfikacji prawdziwości złożonych oświadczeń, to zaniechania te obciążają jedynie powoda i brak jest podstaw, by pozwani mieli ponosić konsekwencje nienależytego wykonywania umowy przez powoda. Poza tym powód przyjął za prawdziwe wszystkie twierdzenia pozwanych wskazujących na sposób rozliczania uzyskanej subwencji finansowej na przestrzeni trzech lat poprzedzających wezwanie do zapłaty i zaakceptował składane przez pozwanych dokumenty. Oczekiwanie zwrotu subwencji finansowej w sytuacji, w której nie uległy zmianie żadne okoliczności faktyczne, powód miał możliwość ich zweryfikowania już na etapie zawierania umowy, a nadto powód dokonał rozliczenia umowy subwencji finansowej i częściowo umorzył obowiązek jej zwrotu, godzi w zasadę lojalności kontraktowej (art. 354 k.c.).

Powód nie wskazał w toku tego postępowania podstawy prawnej dochodzonego roszczenia. Rozważyć zatem należy jakie podstawy prawne mogłyby mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Sądu w sprawie nie może znaleźć zastosowania inna podstawa prawna do potencjalnego uwzględnienia zgłoszonego przez powoda roszczenia aniżeli podstawa objęta reżimem odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i nast. k.c.). Opisane przez powoda zachowanie pozwanych może być oceniane jedynie jako zdarzenie polegające na nienależytym wykonaniu umowy. Pozwani nie dokonali wobec powoda czynu bezprawnego (art. 415 i nast. k.c.) poza łączącym ich z powodem stosunkiem umownym wynikającym z umowy z dnia 31 lipca 2020 roku. Nie zachodzi także podstawa do odnoszenia się do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. k.c.), skoro potencjalny obowiązek zwrotu subwencji z przyczyn wskazanych przez powoda wynika wprost z postanowień umownych łączących strony (§ 3 ust. 6 umowy subwencji finansowej). W ocenie Sądu powód nie udowodnił natomiast naruszenia przez pozwanych postanowień regulaminu bądź umowy. W ocenie Sądu powód nie wykazał i nie udowodnił występowania stanu powiązania w rozumieniu umowy subwencji zawartej przez strony, a taki ciężar procesowy zgodnie z przepisem art. 6 k.c. spoczywał na powodzie. Powód wykazał jedynie powiązania faktyczne pomiędzy podmiotami wskazanymi przez powoda – spółką cywilną a pozwanymi będącymi jej wspólnikami. Powód nie wykazał także roszczenia co do wysokości, gdyż nie wskazał w jaki sposób i na jakich zasadach wskazywany przez niego stosunek powiązania rzutuje na wysokość dochodzonego roszczenia.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił powództwo, o czym orzekł na podstawie powołanych przepisów oraz postanowień umowy w związku z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c.

Nie sposób jednakże pominąć stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku przez Sąd Okręgowy w Warszawie wydanym w sprawie XX GC 1225/24, podzielonego przez Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku wydanym w sprawie V Ca 575/25 i zacytowanym w piśmie procesowym pozwanych z datowanym na 29 lipca 2025 roku ( karty: 181-188 akt sprawy). Sąd Okręgowy w Warszawie stwierdził bowiem brak legitymacji procesowej czynnej po stronie (...) S.A. wskazując, iż podmiot ten udzielał pomocy publicznej ze środków publicznych, na gruncie prawa unijnego, przy czym nawet na gruncie prawa krajowego nie można uznać, iż powód udzielał pomocy ze środków prywatnych spółki. Ustawa budżetowa przewiduje, iż w 2025 roku w budżecie państwa zostaną zagwarantowane środki na wykup obligacji wyemitowanych przez (...). Powód przy tworzeniu Regulaminu winien kierować się Decyzją KE, a ewentualna jego ingerencja w jej treść mogła zmierzać jedynie do doprecyzowania zapisów, a nie przypisywania sobie całkiem nowych uprawnień, czy obchodzenia przepisów dotyczących pomocy publicznej. Kompetencje powoda winny zostać wyrażone wprost w przepisach (art, 87 i art. 217 Konstytucji). Powód natomiast swoje roszczenie wywodzi w pierwszej kolejności z § 3 ust. 6 Umowy subwencji, a następnie wskazuje na ewentualną odpowiedzialność pozwanego na podstawie przepisów ogólnych kodeksu cywilnego (art. 405 k.c. oraz art. 471 k.c.), zapominając, iż pomoc publiczna podlega odrębnym regulacjom, również na szczeblu unijnym, które zgodnie z zasadą pierwszeństwa mają zastosowanie w sprawach dotyczących windykacji pomocy publicznej, udzielonej niezgodnie z prawem bądź wykorzystanej niezgodnie z jej przeznaczeniem.

Sąd Rejonowy w pełni podziela powyższe stanowisko i tym samym wskazuje jako kolejna podstawę oddalenia powództwa – właśnie brak legitymacji procesowej czynnej.

Sąd obciążył powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanych kosztów procesu – zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu (zgodnie z którą strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić swojemu przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu) oraz zasadą kosztów celowych (niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw i celowej obrony). Kosztów wymienionych w art. 98 nie można uznać za zbędne. Pod pojęciem kosztów postępowania cywilnego należy rozumieć więc wszelkie koszty ponoszone przez podmioty postępowania w związku z jego tokiem. Koszty postępowania cywilnego obejmują zatem: koszty sądowe, na które składają się opłaty sądowe (opłata i opłata kancelaryjna), podlegające zwrotowi wydatki sądowe, koszty mediacji, koszty związane z udziałem strony występującej osobiście lub reprezentowanej przez pełnomocnika niewykwalifikowanego, na które składają się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, koszty zastępstwa procesowego strony przez pełnomocnika wykwalifikowanego, na które składają się jego wynagrodzenie i poniesione wydatki, w tym opłata skarbowa od pełnomocnictwa ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 roku, w sprawie III CZP 2/03).

Zasady ponoszenia kosztów procesu w sprawach, w których po stronie wygrywającej proces zachodzi współuczestnictwo procesowe (art. 72 i nast. k.p.c.) nie są obecnie uregulowane i istnieją w tej kwestii w judykaturze dwa przeciwne poglądy, zwłaszcza odnośnie współuczestnictwa materialnego. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2007 roku, podjętej w sprawie III CZP 130/06: „wygrywającym proces współuczestnikom, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c., reprezentowanym przez tego samego radcę prawnego, sąd przyznaje zwrot kosztów w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu jednego pełnomocnika”. Podkreślenia wymaga fakt, iż w przedmiotowej sprawie na nakład pracy pełnomocnika pozwanych nie miała żadnego wpływu liczba udzielonych pełnomocnictw. Stan faktyczny i prawny był tożsamy w odniesieniu do obojga pozwanych.

Mając na uwadze powyższe za koszty spełniające wskazane warunki, a poniesione przez pozwanych, którzy spór wygrali Sąd uznał: opłatę za czynności radcy prawnego ustaloną na podstawie § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz. 1965) – 3.600 zł i opłaty od pełnomocnictw w kwocie łącznej 34 zł (2 x 17 zł). Opłatę za czynności radcy prawnego Sąd ustalił na poziomie stawek minimalnych. Sąd podziela bowiem stanowisko orzecznictwa i doktryny prawniczej, że ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych wynagrodzenia profesjonalnych pełnomocników za poszczególne czynności lub za udział w postępowaniach rozważył i uwzględnił wszelkie okoliczności charakterystyczne dla danego typu spraw. Tym samym w stawkach minimalnych odzwierciedlona została swoista wycena koniecznego nakładu pracy pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił sądom orzekającym możliwość uwzględnienia nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. Brak jest przesłanek zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych w przedmiotowej sprawie, gdyż okoliczności wskazane w § 15 ust. 3 cytowanego rozporządzenia nie wystąpiły, a skala aktywności pełnomocnika pozwanych pozostawała na przeciętnym poziomie. Wobec powyższego Sąd orzekł na podstawie powołanych przepisów jak w pkt II wyroku.