Treść orzeczenia
Sygn. akt (...)
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 24 lipca 2025r.
Sąd Rejonowy Toruniu – V Wydział Gospodarczy
w składzie:
przewodniczący: SSR Maciej J. Naworski
protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Frąckiewicz
po rozpoznaniu dnia 17 lipca 2025r., w M. na rozprawie sprawy z powództwa W. U. ( pesel (...) ) przeciwko (...) (...) w M. ( KRS (...) ) o zapłatę
1. oddala powództwo,
2. zasądza od powoda W. U. na rzecz pozwanego (...) (...) w M. kwotę 2.213zł ( dwa tysiące dwieście trzynaście zło-tych ) z odsetkami w wysokości ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania w tym 1.800zł ( tysiąc osiemset złotych ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
W. U. żądał od (...) (...). w M. 9.500zł części wynagrodzenia i 302,33zł rekompensaty za koszty odzyskiwania należności z odsetkami. Przez dwadzieścia lat woził bowiem leki na zlecenie pozwanej za 20.000zł miesięcznie; rozwiązała zaś ona umowę z powodem i nie zapłaciła mu wynagrodzenia za okres wypowiedzenia; klauzula umowna zwalniająca ją tego z obowiązku jest zaś sprzeczna z prawem i zasadami współżycia społecznego ( k. 7 – 12 ).
Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa, ponieważ umowa nie gwarantowała powodowi zleceń, pozwana poinformowała go, że w okresie wypowiedzenia nie będzie zlecać mu przewozów a wypowiedzenie umowy było konsekwencją zaprzestania jej wykonywania przez powoda ( k. 90 – 92 ).
Sąd ustalił co następuje
(...) (...). w M. od 2006r. zlecała W. U. przewóz leków na podstawie zawieranych kolejno umów zlecenia.
Bezsporne ( umowy, k. 51 – 58 ).
Ostatnią umowę (...) sp. z o.o. zawarła z W. U. w kwietniu 2019r. na czas nieoznaczony. Wynikło z niej, że:
a) każda ze stron może rozwiązać ją za dwumiesięcznym okresem wypowiedzenia i ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego,
b) w okresie wypowiedzenia wynagrodzenie przewoźnika jest proporcjonalne do liczby dni, w których przewozy były wykonane, a nie za okres biegu okresu wypowiedzenia, jeżeli przewoźnik został zwolniony z obowiązku świadczenia usług,
c) regulamin świadczenia usług jest częścią umowy,
d) przewoźnik ma obowiązek zapewnić własny pojazd do wykonania zlecenia i informować zleceniodawcę o jego awariach oraz w takim wypadku, podstawić pojazd zastępczy.
Bezsporne ( umowa, § 3 pkt 2, § 6 pkt 4, k. 33, regulamin, § 6 k. 35 ).
Od 2020r. W. U. obsługiwał dla (...) sp. z o.o. stałą trasę w okolicach D. i wykonywał na niej dwa kursy z lekami dziennie. Woził leki osobiście i zatrudniał kierowcę. W. U. mieszkał w okolicy, w której woził leki.
Dowód: zeznania T. R., k. 243 – 243v.
W 2023r. samochód, którego używał W. U. do przewozów dla (...) sp. z o.o. psuł się regularnie.
Dowód: zeznania: T. R., k. 243 – 243v.,
U. P., k. 242 – 243.
W razie awarii samochodu, którego W. U. zwykle używał do wożenia leków dla (...) (...) podstawiał swój starszy pojazd albo wynajmował inny.
Dowód: zeznania: T. R., k. 243 – 243v.,
U. P., k. 242 – 243.
W 2023r. W. U. wyprowadził się pod D. i w związku z tym przestał osobiście wozić leki dla (...) (...).
Dowód: zeznania: T. R., k. 243 – 243v.,
U. P., k. 242 – 243.
Po wyprowadzce W. U. w przypadku awarii pojazdu, którym woził leki dla (...) (...)., nie mógł on podstawić swojego starszego samochodu, ponieważ zabrał go ze sobą. Problemami z naprawą obarczył kierowcę.
Dowód: zeznania: T. R., k. 243 – 243v.,
U. P., k. 242 – 243.
Po wyprowadzce W. U. wszystkie przewozy dla (...) (...). wykonywał jego kierowca, który z uwagi na przeciążenie pracą i kolejne awarie samochodu rozwiązał z nim umowę i ostatni raz pojechał dla niego w piątek 5 stycznia 2024r.; potem oddał mu samochód.
Dowód: zeznania: T. R., k. 243 – 243v.,
U. P., k. 242 – 243.
W niedzielę 7 stycznia 2024r. wieczorem W. U. powiadomił pracownika (...) (...)., że z powodu awarii samochodu nie będzie mógł wozić leków następnego dnia i poprosił o zastępstwo. Pracownik ten oświadczył, że nie jest już koordynatorem transportu, że informacja powinna być przekazana koordynatorem transportu i podał numer telefonu osoby, która dysponowała innym samochodem. Numer nie odpowiadał.
Dowód: wiadomości, k. 103 – 104, 139,
zeznania U. P., k. 242 – 243.
Od 7 stycznia 2024r. W. U. nie wykonywał przewozów dla (...) (...)
Dowód: zeznania U. P., k. 242 – 243.
19 stycznia 2024r. (...) sp. z o.o. złożyła W. U. oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z zachowaniem dwumiesięcznego okresu wypowiedzenia. Oświadczyła mu, że od dnia doręczenia wypowiedzenia nie będzie mu zlecać usług.
Bezsporne ( wypowiedzenie, k. 31, oświadczenie, k. 100 ).
19 stycznia 2024r. W. U. oddał (...) (...). lodówkę i pozostałe otrzymane od niej wyposażenie.
Bezsporne ( protokół odbioru, k. 32 ).
Sąd zważył co następuje
I
Stan faktyczny w znacznej części był bezsporny wobec czego Sąd ustalił go w oparciu o zgodne oświadczenia stron i art. 230 k.p.c.
Dokumenty nie budziły wątpliwości i nie były kwestionowane przez strony.
Sąd dał wiarę T. R.. Zeznawał bowiem spójnie i logicznie a nie było przesłanek do twierdzenia, że kłamał. Jego słowa znalazły przy tym potwierdzenie w dokumentach, w tym wiadomościach sms wysłanych pozwanej przez powoda. Podobnie było ze słowami U. P., której wypowiedzi korespondowały z zeznaniami T. R..
Prawdzie odpowiadały też zeznania C. H.. Ze względu na ogólnikowość, nic jednak nie wnosiły.
Tylko w części prawdziwe były słowa C. U.; w tym zakresie były zresztą nie-
przydatne, ponieważ odnosiły się do jej własnych stosunków z pozwaną oraz minionych zdarzeń. W istotnym zakresie obejmowały zaś głównie oceny, które nie podlegają analizie z punktu widzenia ustaleń faktycznych. Zwraca jednak uwagę nieprawdziwość opinii, że powód nigdy nie odmówił pozwanej przewozu skoro nawet on nie twierdził, że po 5 stycznia 2024r. wykonywał umowę oraz, że nie musiał tego robić, ponieważ nie dało się dogadać z dyspozytorem pozwanej w sprawie zastępczego samochodu. Nie pozwana miała przecież auto organizować.
Dla porządku Sąd stwierdza, że nie zezwolił świadkom na zeznanie na piśmie ani nie przesłuchał ich w drodze pomocy prawnej, ponieważ w dalszym ciągu obowiązuje zasada bezpośredniości ( art. 235 § 1 k.p.c. ), do zeznań na piśmie należy podchodzić z dużą ostrożnością z uwagi na składanie ich pod nieobecność Sądu a niedogodności i koszty związane z podróżą dwóch świadków do M. nie były tak znaczne, aby zlecać ich przesłuchanie innemu Sądowi, zwłaszcza, że pozwana jest z M. a strony zawarły umowę o właściwość tutejszego Sądu.
Ostatecznie Sąd nie przesłuchał U. D. i C. C., ponieważ powód cofnął wniosek w tym zakresie ( k. 244 ).
Sąd oddalił wniosek o przesłuchanie stron, ponieważ dowód tego typu ma komplementarny charakter ( art. 299 k.p.c. ) i, z istoty, znikomy walor przekonywania; trudno przecież oczekiwać aby zeznanie strony odbiegało od jej stanowiska procesowego.
Sąd nie poddawał ocenie pisemnych oświadczeń świadków, które miały zastąpić zeznanie; kodeks postepowania cywilnego nie zna bowiem takiego środka dowodowego.
II
Przed przystąpieniem do zasadniczych rozważań należy poczynić następujące uwagi ogólne.
Po pierwsze, proces cywilny jest de lege lata kontradyktoryjny i obowiązuje w nim zasada prawdy formalnej.
Po drugie, ciężar dowodu określonego faktu spoczywa na stronie, która wywodzi z niego skutki prawne ( art. 6 k.c. – ei incumbit probatio, qui dicit ).
Po trzecie, przez umowę o świadczenie usług przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do odpłatnego wykonania określonej czynności dla zleceniodawcy ( art. 734 § 1 w związku z art. 750 i art. 735 § 1 i 2 k.c. ).
Po czwarte, dający zlecenie ma prawo wypowiedzieć umowę zlecenia w każdym czasie ( art. 746 § 1 zd. 1 k.c. ).
Po piąte, jeżeli zlecenie jest odpłatne, zleceniodawca w razie wypowiedzenia umowy powinien zapłacić zleceniobiorcy wynagrodzenie za dokonane czynności i, jeżeli wypowiedział umowę bez ważnego powodu, naprawić szkodę ( art. 746 § 1 zd. 2 k.c. ).
Po szóste, dłużnik jest zobowiązany do naprawienia szkody wynikającej z nienależytego wykonania zobowiązania; do przesłanek odpowiedzialności kontraktowej należy zaś naruszenie obowiązku umownego, poniesienie szkody przez wierzyciela i wystąpienie zwykłego związku przyczynowego pomiędzy tymi zdarzeniami ( art. 471 k.c. ).
Po siódme wreszcie, szkoda polega albo na poniesieniu przez poszkodowanego straty albo pozbawieniu go spodziewanej korzyści ( art. 361 § 2 k.c. ).
III
Na wstępie wypada podkreślić, że w ustroju gospodarki wolnorynkowej, w którym obowiązuje zasada swobody działalności gospodarczej, decyzja o jej rozpoczęciu należy wyłącznie do zainteresowanego. W rezultacie osoby utrzymujące się z pracy mogą uzyskać zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, jednak mają też prawo być przedsiębiorcami i zarabiać prowadząc przedsiębiorstwo, nawet jeżeli wykonują czynności podobne do pracowniczych. Oba rozwiązania są legalne, chociaż różnią się zasadniczo na wszystkich płaszczyznach prawnych i ekonomicznych.
Z punktu widzenia sprawy kluczowe jest to, że pracownik korzysta z ochrony trwałości i treści stosunku pracy, której nie ma przedsiębiorca; jest też uprzywilejowany w procesach, które prowadzi z pracodawcą; status stron w sprawie gospodarczej jest zaś identyczny.
Powód rezygnując z pracowniczej formy zatrudnienia musiał więc liczyć się ze wszystkimi konsekwencjami tego wyboru zyskując w jednej sferze a tracąc w innej.
Sugestię, że powód przez prawie 20 lat świadczył usługi pod przymusem, należy przy tym pozostawić bez komentarza.
Zresztą, gdyby strony łączyła umowa o pracę, powództwo należało oddalić a limine; przecież powód wywodzi roszczenia z umowy zlecenia i twierdził, że działał jako przedsiębiorca.
IV
1. Powództwo podlegało oddaleniu.
Strony ustaliły, że w okresie wypowiedzenia umowy przewoźnikowi należy się wynagrodzenie tylko za faktycznie wykonane przewozy, jeżeli zostanie zwolniony z obowiązku świadczenia usług. Powód z pewnością zaś w okresie wypowiedzenia nie woził leków dla pozwanej.
Powód utrzymywał jednak, że pozwana nie złożyła mu oświadczenia o zwolnieniu z obowiązku świadczenia usług, lecz inne. Trudno jednak zgodzić się z powodem, skoro pozwana napisała, że nie będzie usług mu zlecać. Jego umowny obowiązek dotyczył przecież usług zlecanych przez pozwaną.
Ponadto, strona powodowa podnosiła, że postanowienie umowy wyłączające obowiązek zapłaty wynagrodzenia za przewozy niezrealizowane w okresie wypowiedzenia jest sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego.
Nawiązanie do art. 58 k.c. nie było jednak uzasadnione.
Wystarczy odnotować, że dający zlecenie ma w świetle z art. 746 § 1 k.c. prawo wypowiedzieć umowę w każdym czasie i musi jedynie zwrócić zleceniobiorcy wydatki, które ten poczynił, uiścić mu część wynagrodzenia za dotychczasowe czynności, a jeżeli wypowiedzenie umowy nastąpiło bez ważnego powodu, naprawić szkodę. Umowa powielała więc treść art. 746 § 1 in medio k.c. i już tylko z tej racji nie mogła być sprzeczna z prawem ani z zasadami współżycia społecznego.
Powód ma przy tym status przedsiębiorcy a zatem treść umowy stron należało oceniać przez pryzmat reguł obowiązujących w profesjonalnego obrocie. W tej sferze pierwszorzędna jest zaś zasada, że volenti non fit iniuria, a ochrona, której strony mogą oczekiwać z analizowanego punktu widzenia, jest niewielka.
Kwestionowany przez powoda zapis umowny nie był zaś in concreto nieuczciwy, nie naruszał natury umowy zlecenia ani zasad współżycia społecznego.
Zresztą frustra legis auxilium quaerit, qui in legem committit. Powód nie składając pozwanej oświadczenia o wypowiedzeniu umowy z dnia na dzień przestał świadczyć jej przewozy; sam zachował się więc nielojalnie. Przypomnieć zaś trzeba, że to on zobowiązał się zapewniać na swój koszt pojazd zdatny do ich wykonywania.
Skoro więc pozwana zwolniła powoda z obowiązku świadczenia usług w okresie wypowiedzenia, a powód faktycznie ich nie wykonywał, to nie należało mu się wynagrodzenie.
2. Ponadto, pozwana miała ważny powód do wypowiedzenia powodowi umowy, wobec czego odszkodowanie także mu się nie służy.
To bowiem powód umowę zerwał.
Otóż, nawet gdyby przyjąć per inconcessum, że 5 stycznia 2024r. popsuł mu się samochód, nie uzasadniało to zaprzestania transportu. Jak była już mowa, zobowiązał się bo-
wiem samodzielnie zapewnić sobie inne auto; powinien je więc w ostateczności wynająć, jeżeli nie miał drugiego. Po 5 stycznia 2024r. powód nie podjął jednak próby wykonywania umowy; usiłował natomiast przerzucić problem zorganizowania mu samochodu na stronę pozwaną. W tej sytuacji wypowiedzenie powodowi umowy należy uznać za usprawiedliwione okolicznościami.
Samochód się przy tym powodowi nie popsuł. Zatrudniony przez niego kierowca odmówił natomiast wykonywania pracy dla niego, ponieważ powód wyprowadził się pod D. i jak należy przyjąć, zbyt mało płacił kierowcy, aby ten wykonywał za niego wszystkie przejazdy.
Odszkodowanie za wypowiedzenie umowy zlecenia, na co już zwrócono uwagę, należy się zleceniobiorcy tylko, jeżeli nastąpiło bez ważnego powodu. Postępowanie powoda stanowiło zaś ważna podstawę do wypowiedzenia mu umowy.
Trzeba też odnotować, że powód nie poniósł szkody. Jego wynagrodzenie nie było bowiem ryczałtowe lecz uzależnione od wykonywanych przewozów a z umowy nie wynikało, że pozwana ma obowiązek zlecać mu określoną ich określną pulę. Brak takiego obowiązku wyklucza z kolei wniosek o naruszeniu przez nią obowiązku. Odszkodowanie służy zaś tylko w przypadku niewykonania zobowiązania ( art. 471 k.c. ).
3. Dla porządku Sąd stwierdza, że umowa stron zawarta w 2019r. miała charakter umowy o świadczenie usług, o której mowa w art. 750 k.c. a nie umowy przewozu. Miała bowiem ramowy charakter i ogólnie regulowała prawa i obowiązki stron w związku z poszczególnymi umowami przewozu, które były wykonywane na jej podstawie.
IV
W konsekwencji Sąd oddalił powództwo na koszt strony powodowej uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika, podatek od pełnomocnictwa i wydatek na koszt stawiennictwa świadka.