descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt IX C 88/23

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 26 stycznia 2026 r.

Sąd Rejonowy w Opolu IX Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Uzasadnienie

Powód M. I. pozwem wniesionym 3 lutego 2023 r. domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w N. kwoty 55.495,72 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 20 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty. Wniósł także o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu pozwu wskazano że 20 grudnia 2017 r. powód zawarł z (...) S.A. umowę kredytu konsumpcyjnego, na podstawie której bank przyznał kredytobiorcy kredyt w wysokości 121.802.68 zł, w tym 14.494,52 zł na pokrycie prowizji oraz 7.308,16 zł na pokrycie składki ubezpieczeniowej. W dalszej kolejności podano, że 5 stycznia 2023 r. M. I. złożył bankowi oświadczenie, w którym wskazał, że wobec naruszenia przez kredytodawcę w umowie obowiązków wskazanych w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim korzysta z sankcji kredytu darmowego, wzywając do zwrotu pobranych przez kredytodawcę kwot oraz uiszczonych przez kredytobiorcę kosztów poprzez zapłatę na wskazany rachunek kwoty w łącznej wysokości 55.104,99 z, na którą składały się pobrana prowizja, składka na ubezpieczenie oraz odsetki. Kredytodawca odmówił uznania oświadczenia kredytobiorcy.

Pozwany (...) S.A. z siedzibą w N. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że nie doszło do skutecznego złożenia pozwanemu oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, gdyż zostało ono złożone niewłaściwemu podmiotowi, a także nastąpiło po upływie przewidzianego terminu. Pozwany kwestionował roszczenie jako nieudowodnione i bezzasadne co do zasady jak i co do wysokości. Niezależnie od tego strona pozwana podała, że nie doszło do naruszeń, na które powołano się w pozwie, a nadto powód w chwili zawarcia umowy nie miał statusu konsumenta, wobec czego uprawnienie z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim mu nie przysługiwało.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

20 grudnia 2017 r. powód M. I. zwrócił się do (...) S.A. z wnioskiem o udzielenie kredytu w kwocie 100.000 zł na okres kredytowania 120 miesięcy. Wnioskował o skredytowanie przez doliczenie do wskazanej kwoty kredytu kosztów jego udzielenia w postaci prowizji za udzielenie kredytu, składki na ubezpieczenie oraz kosztu korzystania z usług dodatkowych świadczonych przez pośrednika kredytowego przy udzieleniu kredytu.

Do wniosku załączono kartę informacyjną kredytobiorcy, w której określono dane osobowe, adresowe i kontaktowe oraz informacje dotyczące ubezpieczenia i warunki kredytu.

dowód:

- wniosek o udzielenie kredytu konsumenckiego nr (...) wraz z załącznikiem, k. 65-68

21 grudnia 2017 r. M. I. zawarł z (...) Bank S.A. umowę kredytu konsumpcyjnego gotówkowego nr (...).

Bank udzielił pożyczkobiorcy kredytu na okres 120 miesięcy w kwocie 121.802,68 zł na sfinansowanie potrzeb konsumpcyjnych, prowizji bankowej za udzielenie kredytu płatnej jednorazowo oraz składki ubezpieczeniowej z tytułu umowy ubezpieczenia (§ 1 ust. 1 umowy). Całkowita kwota kredytu wynosiła 100.000 zł i nie obejmowała kredytowanych kosztów kredytu (§ 1 ust. 2 umowy). W związku z zawarciem umowy kredytobiorca ponosił koszty prowizji bankowej za udzielenie kredytu płatnej jednorazowo w kwocie 14.494,52 zł, składki ubezpieczeniowej w kwocie 7.308,16 zł oraz odsetek od kapitału kredytu w kwocie 45.540,71 zł. Wskazano, że wymienione koszty i składki zostały zawarte w kwocie kredytu tj. 121.802,68 zł (§ 1 ust. 3-5 umowy).

Wskazano, że kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej, która w dniu podpisania umowy wynosiła 6,70 % w stosunku rocznym. Całkowita kwota do zapłaty wyniosła 167.343.39 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania na dzień zawarcia umowy wyniosła 11,9% (§ 2 umowy).

Raty kredytu były równe, płatne w okresach miesięcznych 15 dnia każdego miesiąca. Wysokość raty kredytu wynosiła 1.395,47 zł z zastrzeżeniem, że wysokość pierwszej raty kredytu, która jest ratą wyrównawczą, nie będzie wyższa niż 1.282,46 zł. Pierwsza rata kredytu płatna była do 15 stycznia 2018 r. (§ 3 umowy).

Strony ustaliły prawne zabezpieczenie kredytu w formie wskazania banku jako uprawnionego do otrzymania świadczenia z tytułu zgonu kredytobiorcy do wysokości salda kredytu na dzień wypłaty świadczenia (§ 4 pkt 1 umowy).

Oprocentowanie kredytu ulegało zmianie w przypadku zmiany stopy procentowej rynku międzybankowego WIBOR 3M o co najmniej 0,25 pp. Zmiana oprocentowania kredytu nastąpić miała 6 dni po terminie wymagalności raty w miesiącu, w którym miała miejsce zmiana stopy WIBOR 3M o co najmniej 0,25 pp., czego konsekwencją była zmiana wysokości rat kredytowych wymagalnych po dokonaniu zmiany stopy procentowej. Jeżeli w miesiącu, w którym miała miejsce zmiana stopy WIBOR 3M o co najmniej 0,25 pp, rata nie była wymagalna na skutek karencji w spłacie uzgodnionej przez strony, wówczas zmiana oprocentowania nastąpić miała 6 dnia po dniu, w którym rata byłaby wymagalna, gdyby nie zastosowano karencji w spłacie kredytu. Poziom zmiany stopy procentowej rynku międzybankowego WIBOR 3M w danym miesiącu ustalany był jako różnica stawki bazowej wyznaczanej jako średnia arytmetyczna wysokości stopy WIBOR 3M z ostatnich trzech dni roboczych miesiąca poprzedzającego dany miesiąc oraz stawki wyznaczonej jako średnia arytmetyczna wysokości stopy WIBOR 3M z ostatnich trzech dni roboczych miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym uruchomiony został kredyt lub jeśli oprocentowanie kredytu zostało zmienione stawki wyznaczonej jako średnia arytmetyczna wysokości stopy WIBOR 3M z ostatnich trzech dni roboczych miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano ostatniej zmiany oprocentowania. W przypadku zmiany stopy procentowej rynku międzybankowego, bank dokonywał zmiany oprocentowania kredytu przesyłając kredytobiorcy pisemną informacje. Kredytobiorca, który nie godził się a spłatę kredytu według zmienionej stawki oprocentowania, mógł wypowiedzieć umowę najpóźniej do dnia wymagalności najbliższej raty. W takim przypadku umowa ulegała rozwiązaniu z upływem 1-miesięcznego okresu wypowiedzenia liczonego od daty wymagalności najbliższej raty, a kredytobiorca zobowiązany był do spłaty zadłużenia do dnia rozwiązania umowy. W okresie wypowiedzenia kredytobiorcę obowiązywała dotychczasowa stawka oprocentowania (§ 5 ust. 1-5 umowy).

Zmiana wysokości opłat i/lub prowizji albo zasad ich stosowania i naliczania, wprowadzenie opłat lub prowizji za czynności dotychczas nieujęte w tabeli albo rezygnacja z opłat i/lub prowizji za czynności dotychczas ujęte w tabeli, były możliwe z ważnych przyczyn, za które uznawano: zmianę powszechnie obowiązujących przepisów, wydanie rekomendacji przez organ nadzoru na działalnością Banku, urzędowej lub sądowej interpretacji powszechnie obowiązujących przepisów albo wydanie wyroku sądowego lub decyzji administracyjnej przez uprawniony organ, zmianę cen energii elektrycznej, taryf pocztowych, telekomunikacyjnych lub rozliczeń międzybankowych, zmianę cen towarów i usług konsumpcyjnych o nie mniej niż 0,5% ustaloną na podstawie kwartalnego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, publikowanego przez GUS, zmiana dokonywana była nie częściej niż raz na kwartał kalendarzowy, ze skutkiem od pierwszego dnia drugiego miesiąca kolejnego kwartału kalendarzowego, pod warunkiem publikacji przez GUS za poprzedni kwartał kalendarzowy wskaźnika z którego wynika opisana powyżej zmiana. Jeżeli wystąpienie wskazanych okoliczności, powodowało wzrost kosztów wykonywania czynności przez bank, zmiana polegała na wzroście wysokości opłat i/lub prowizji albo na wprowadzeniu opłat i/lub prowizji za czynności dotychczas ujęte w tabeli zawartej w umowie. Jeżeli natomiast wystąpienie tych okoliczności powodowało spadek kosztów wykonywania czynności przez bank, zmiana polegała na zmniejszeniu wysokości opłat i/lub prowizji albo rezygnację z opłaty i/lub prowizji za niektóre czynności dotychczas ujęte w tabeli zawartej w umowie. W każdym przypadku zmiana miała odpowiadać pod względem wartości zmianie kosztów wykonywania czynności przez bank. W przypadku zmiany wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, zmiana następowała w tym samym kierunku (odpowiednio wzrost lub wprowadzenie opłaty i/lub prowizji albo spadek lub rezygnacja z opłaty i/lub prowizji) w którym nastąpiła zmiana wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych i o wartość odpowiadającą wysokości zmiany wskaźnika (§ 6 ust. 2 umowy).

W przypadku opóźnienia w terminowym regulowaniu przez klienta zobowiązań pieniężnych wynikających z umowy, bank pobierał od kwoty niespłaconych w terminie zobowiązań podwyższone odsetki, w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie określonych w art. 481 § 2 1 k.c. Odsetki podwyższone pobierane są począwszy od dnia następującego po wynikającym z umowy i wskazanym w harmonogramie spłat terminie wymagalności danego zobowiązania pieniężnego, aż do dnia spłaty tego zobowiązania (§ 7 umowy).

Bank był uprawniony do rozwiązania umowy z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia w razie opóźnienia kredytobiorcy z zapłatą pełnej raty wynikającej z harmonogramu spłat, za co najmniej jeden okres płatności pod warunkiem wezwania kredytobiorcy przez bank do zapłaty zaległości w terminie nie krótszym niż 14 dni roboczych i braku spłaty zaległości w odpowiedzi na to wezwanie we wskazanym przez bank terminie, niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu, wprowadzenie banku w błąd co do tożsamości kredytobiorcy poprzez podanie nieprawdziwych danych osobowych, wprowadzenie banku w błąd przez złożenie dokumentów lub przedstawienie informacji, które okazały się niezgodne ze stanem rzeczywistym, niewykonania przez kredytobiorcę żądania ustanowienia zabezpieczenia kredytu w postaci poręczenia cywilnego osób trzecich lub wskazania banku jako uprawnionego do otrzymania świadczenia z tytułu zgonu oraz utraty zdolności kredytowej przez kredytobiorcę. Po upływie okresu wypowiedzenia umowy kredytobiorca był zobowiązany do niezwłocznego zwrotu wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami i kosztami należnymi bankowi za okres korzystania z kredytu (§ 9 umowy).

Kredytobiorca miał prawo bez podania przyczyny odstąpić od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Odstąpienia od umowy dokonywano przez złożenie bankowi lub pośrednikowi kredytowemu (o ile umowa została zawarta za jego pośrednictwem) pisemnego oświadczenia na adres wskazany we wręczanym kredytobiorcy wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Dla zachowania powyższego terminu, wystarczające było wysłanie oświadczenia przez upływem tego terminu. Kredytodawca nie ponosił kosztów związanych z odstąpieniem od umowy, w tym w szczególności nie uiszczał odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia jego spłaty. Kredytobiorca zwracał niezwłocznie bankowi kwotę wypłaconego kredytu nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Dniem spłaty był dzień przekazania środków pieniężnych bankowi przez kredytobiorcę. Bankowi nie przysługiwały żadne inne opłaty, z wyjątkiem bezzwrotnych kosztów poniesionych przez bank na rzecz organów administracji publicznej oraz opłat notarialnych (o ile wystąpiły). Jeżeli kredytobiorca nie dokonał wpłaty środków w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, zobowiązanie do zwrotu tych środków bank traktował jako zobowiązanie przeterminowane, od którego od 31 dnia naliczał odsetki (§ 10 umowy).

Po ustanowieniu prawnych zabezpieczeń kredytu, bank stawiał do dyspozycji kredytobiorcy kwotę kredytu, której wypłata następowała na podstawie dyspozycji uruchomienia kredytu składanej przez kredytobiorcę. Kredytobiorca wnioskował o wypłatę według wskazania: kwoty 100.000 zł przeznaczonej na sfinansowanie potrzeb konsumpcyjnych kredytobiorcy w formie przelewu na jego rachunek, kwoty 14.494,52 zł przelewem tytułem sfinansowania prowizji bankowej, kwoty 7.308,16 zł przelewem na rachunek banku działającego jako agent ubezpieczyciela, tytułem składki ubezpieczeniowej za ubezpieczenie. Bank uruchamiał kredyt zgodnie ze złożoną przez kredytobiorcę dyspozycją uruchomienia, najpóźniej w terminie 5 dni roboczych licząc od dnia następnego po dniu zawarcia umowy pod warunkiem uprzedniego ustanowienia prawnych zabezpieczeń spłaty kredytu (§ 17 ust. 1-2 umowy).

dowód:

- umowa kredytu konsumpcyjnego gotówkowego z 20 grudnia 2017 r. wraz z załącznikami, k. 20-27

Powód działając za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika 29 grudnia 2022 r. skierował do (...) S.A. oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Wskazał, że zwraca kredyt w wysokości nominalnej, tj. bez odsetek i innych kosztów w terminach i w sposób określony w umowie kredytowej nr (...) z dnia 20 grudnia 2017 r. Ponadto wskazał, że skutkiem oświadczenia jest utrata przez bank uprawnienia do pobierania od konsumenta odsetek i innych kosztów kredytu, a obowiązkiem banku jest zaliczenie całości dokonywanych w kolejnych terminach przez konsumenta wpłat w wysokości miesięcznej raty w kwocie 1.395,47 zł na poczet spłaty kapitału. Jednocześnie wezwał bank do zwrotu kwoty 55.104,99 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wymagalności do dnia zapłaty tytułem zwrotu dotychczas pobranych odsetek i innych kosztów kredytu w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania.

dowód:

- oświadczenie, k. 28

- potwierdzenie nadania i odbioru przesyłki, k. 30-31

W odpowiedzi na oświadczenie pozwany pismem z 10 stycznia 2023 r. wskazał, że nie może udzielić odpowiedzi na pismo, ponieważ nie dołączono do niego prawidłowego pełnomocnictwa.

dowód:

- odpowiedź na reklamację, k. 32

Środki z kredytu zostały wypłacone M. I. na rachunek bankowy prowadzonej przez niego spółki komandytowej, z uwagi na to, że jego prywatny rachunek bankowy był zajęty przez komornika w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Następnie środki te zostały przekazane na rachunek bankowy żony M. I.. Środki z kredytu zostały przeznaczone przez M. I. m.in. na remont jego domu jednorodzinnego w 2018 roku, wyjazdy zagraniczne, a także w części zostały ulokowane na walutowym rachunku bankowym.

dowód:

- przesłuchanie powoda, e-protokół rozprawy z 13 stycznia 2026 r., k. 279

Sąd zważył, co następuje

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie dowodu z dokumentów, w szczególności wniosku o udzielenie kredytu, umowy kredytu konsumpcyjnego gotówkowego, oświadczenia powoda o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego oraz odpowiedzi pozwanego na to oświadczenie. Przedłożone dokumenty nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności, wiarygodności oraz treści. Sąd dopuścił także dowód z przesłuchania powoda, który należało ocenić jako wiarygodny w zakresie, w jakim był on zgodny z pozostałym materiałem dowodowym.

W niniejszej sprawie poza sporem było, że strony zawarły umowę kredytu konsumpcyjnego gotówkowego z 20 grudnia 2017 r. Ustalenia wymagało, czy powód złożył skuteczne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Strona powodowa wywodziła swoje roszczenie z umowy kredytu konsumenckiego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Zastosowanie do przedmiotowej umowy ma również art. 720 § 1 k.c., który stanowi, że przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W świetle art. 60 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Na zasadzie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta umowa zawarta na odległość oznacza umowę zawartą z konsumentem w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie.

M. I. powoływał się na to, że złożył kredytodawcy oświadczenie na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu, w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1 lipca 2019 r., sygn. akt V ACa 118/18, wykładnia językowa art. 45 ust. 1 u.k.k. wskazuje, że skutki związane z sankcją kredytu darmowego powstają - verba legis – „po złożeniu” oświadczenia. Oświadczenie konsumenta uznaje się za złożone z chwilą, gdy doszło do kredytodawcy w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 1 k.c.). Oświadczenie konsumenta powinno być złożone w formie pisemnej ad probationem (art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 73 § 1 k.c.). Nie ma przy tym przeszkód, aby takie oświadczenie zostało złożone dopiero w trakcie procesu sądowego wytoczonego przez bank przeciwko konsumentowi o zwrot kredytu konsumenckiego w całości lub w części.

Pozwany w pierwszej kolejności zarzucał powodowi, iż ten nie złożył oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego pozwanemu, lecz jego poprzednikowi prawnemu, tj. (...) S.A. Zarzut ten nie podlegał uwzględnieniu.

W niniejszej sprawie powód skierował 29 grudnia 2022 r. do (...) Bank S.A. oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W odpowiedzi na pozew zwrócono uwagę, że na mocy decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 29 września 2022 r. (nr (...)) wszczęto przymusową restrukturyzację wobec (...) S.A. i z dniem 3 października 2022 r. do instytucji pomostowej Bank (...) S.A. utworzonej przez (...) zgodnie z art. 181 ust. 1 oraz art. 185 ust. 1, 2 i 5 ustawy o (...) zostało przeniesione ze skutkiem określonym w art. 191 ust. 1 ustawy o (...) przedsiębiorstwo (...) i jego zobowiązania, z włączeniami wskazanymi w Decyzji. Z dniem 13 października 2022 r. zmianie uległa nazwa banku z Bank (...) S.A. na (...) S.A. Co ważne, zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji, z dniem określonym w decyzji, o której mowa w art. 188 ust. 1 pkt 2 i 3, instytucja pomostowa wstępuje w miejsce podmiotu w restrukturyzacji w zakresie przejętych praw majątkowych i zobowiązań, w tym do postępowań sądowych. Strona pozwana wskazała, że z dniem 3 października 2022 r. (...) S.A. utracił legitymacje bierną w zakresie przedmiotowego roszczenia. Powód działający przez profesjonalnego pełnomocnika jako adresata oświadczenia wskazał (...) S.A. przesyłając jednocześnie oświadczenie na adres siedziby (...) S.A. Sąd zauważa, że pismo zostało odebrane przez pełnomocnika (...) S.A. (k. 30-31). Ponadto pozwany bank zapoznał się z treścią oświadczenia złożonego przez powoda, do którego ustosunkował się niemerytorycznie w piśmie z 10 stycznia 2023 r., w którym zwrócił uwagę na brak prawidłowego pełnomocnictwa po stronie powoda. W związku z przedstawionymi okolicznościami w ocenie Sądu oświadczenie zostało skierowane do prawidłowego podmiotu między innymi z uwagi na fakt, że (...) S.A. odebrał pismo i się do niego ustosunkował.

W dalszej kolejności pozwany zarzucał powodowi złożenie oświadczenia po upływie ustawowego terminu. Zarzut ten również nie podlegał uwzględnieniu.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim uprawnienie do złożenia przedmiotowego oświadczenia wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Kluczowe dla oceny zasadności tego zarzutu było ustalenie w którym momencie dochodzi do wykonania umowy. W orzecznictwie sądowym i literaturze zdecydowanie dominuje pogląd, że sankcja kredytu darmowego znajduje zastosowanie po wykonaniu uprawnienia prawokształtującego przez konsumenta. Przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego. Chodzi o obowiązki dotyczące świadczenia głównego i świadczeń ubocznych, po stronie konsumenta oraz kredytodawcy, wykonane dobrowolnie lub przymusowo. Przez wykonanie umowy należy rozumieć stan, w którym obie strony wykonały wszystkie obowiązki ciążące na nich na mocy umowy o kredyt konsumencki, co najczęściej będzie równoznaczne z całkowitą spłatą kredytu przez konsumenta (zob. wyr. SA w N. z 1.7.2019 r., V ACa 118/18, P.; wyr. SA w Gdańsku z 8.10.2021 r., I ACa 59/21, P.; wyr. SO Warszawa-Praga w Warszawie z 27.1.2023 r., IV Ca 274/22, Legalis; wyr. SO w Kielcach z 14.3.2023 r., II Ca 98/23, Legalis; wyr. SA w Poznaniu z 27.4.2023 r., I ACa 368/22, Legalis; wyr. SO w Warszawie z 20.12.2023 r., V Ca 3184/23, Legalis; G. Kott, [w:] M. (...), M. Kłoda, J. C., G. Kott, T. Ostrowski, M. Szakun, Ustawa o kredycie konsumenckim, art. 45, Nb 19; A. Łukaszewski, [w:] Ustawa o kredycie konsumenckim (red. M. Stanisławska), s. 122; T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. IV, P./el. 2025, art. 45; A. Wiewiórowska-Domagalska, M. Bujalski [w:] P. Machnikowski (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz [w:] Zobowiązania. Tom V. Przepisy pozakodeksowe. Komentarz, wyd. 1, 2025, P., art. 45).

Umowa kredytu została zawarta 20 grudnia 2017 r. na okres 120 miesięcy. W niniejszej sprawie brak jest dowodów na okoliczność, by umowa została wykonana przez strony przed ustalonym w umowie okresem. Wobec tego w ocenie Sądu poprzez skierowanie przez powoda do pozwanego oświadczenia 29 grudnia 2022 r. termin przewidziany w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim został zachowany.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut pozwanego dotyczący nieposiadania przez powoda statusu konsumenta w momencie zawierania umowy kredytu. Sam fakt prowadzenia przez powoda prywatnej praktyki lekarskiej w dacie zawarcia umowy kredytu nie przesądza o utracie przez niego statusu konsumenta. W rozumieniu art. 22 1 k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Kluczowe znaczenie ma bowiem cel, w jakim dana czynność prawna została dokonana. W realiach niniejszej sprawy pozwany nie wykazał, aby umowa kredytu została zawarta w związku z prowadzoną przez powoda działalnością gospodarczą. Przeciwnie, z treści umowy kredytu nie wynika, aby środki z kredytu miały być przeznaczone na finansowanie działalności zawodowej lub gospodarczej powoda, w szczególności na prowadzenie prywatnej praktyki lekarskiej. Umowa nie zawierała jakichkolwiek postanowień wskazujących na gospodarczy charakter zobowiązania. Wskazano w niej jedynie, że jest udzielona na sfinansowanie potrzeb konsumpcyjnych. Nadto podkreślić należy, że obowiązek prawidłowej weryfikacji statusu klienta na etapie zawierania umowy spoczywał na pozwanej instytucji bankowej jako profesjonalnym podmiocie rynku finansowego. Bank dysponował wszelkimi narzędziami umożliwiającymi ustalenie, czy kredytobiorca występuję jako konsument, czy też jak wskazywał pozwany – jako przedsiębiorca. Powód wnioskował o udzielenie kredytu konsumenckiego („Wniosek o udzielenie kredytu konsumenckiego”, k. 65-66) i taki kredyt został mu udzielony. Skoro bank zawarł z powodem umowę kredytu konsumenckiego, nie kwestionując wówczas statusu powoda jako konsumenta, nie można skutecznie podnosić powyższego zarzutu na etapie postępowania sądowego. Również podczas przesłuchania powód potwierdził, że zawarł umowę kredytu jako osoba fizyczna, a nie jako przedsiębiorca oraz że środki z kredytu zostały przeznaczone na jego cele prywatne, tj. na remont, wyjazdy zagraniczne, a częściowo zostały one zdeponowane na jego walutowym rachunku bankowym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać, że pozwany w zakresie wykazania braku konsumenckiego charakteru umowy kredytu nie sprostał ciężarowi udowodnienia tego faktu zgodnie z art. 6 k.c. Jednocześnie wskazać należy, że wobec omawianej treści dokumentów oraz przesłuchania powoda, które wskazywały na konsumencki charakter umowy kredytu, zbędne było zobowiązanie powoda do przedłożenia żądanej przez pozwanego historii rachunku bakowego.

W dalszej kolejności pozwany wskazywał, że umowa kredytu spełniała wszelkie wymogi formalne przewidziane w art. 29 ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, co wynika wprost z jej treści. Powód natomiast argumentował złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego między innymi tym, że w umowie brak jest wskazania całkowitej kwoty kredytu, rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty, gdyż bank nie jest uprawniony do naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu (prowizji i składki ubezpieczeniowej). Zarzuty te mają swoje źródło w art. 30 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o kredycie konsumenckim. Przede wszystkim przypomnieć trzeba, że w art. 25 ustawy o kredycie konsumenckim ustawodawca wskazał jakie czynniki należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. W realiach niniejszej sprawy okoliczności te zostały uwzględnione w § 2 umowy z 20 grudnia 2017 r. Co ważne, kredytodawca nie pominął okoliczności związanych z kredytowaniem prowizji. Nie jest zatem jasne na czym tak naprawdę miałoby polegać wprowadzenie w błąd powoda. Powód bowiem zarzucił, że jeśli prowizja jest kredytowana, to nie można od niej pobierać odsetek. Trzeba jednak przypomnieć, że jeśli pozaodsetkowe koszty są kredytowane, to nie są one brane pod uwagę przy ustalaniu całkowitej kwoty kredytu. Zgodnie bowiem z art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim przez całkowitą kwotę kredytu należy rozumieć maksymalną kwotę wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. Istotą tej regulacji jest to, że kredytodawca – wyliczając wysokość należnej mu prowizji – nie może brać pod uwagę kwot, które faktycznie nie są udostępnianie klientowi. Ale skoro prowizja (i inne pozaodsetkowe koszty) są kredytowane – co nie jest zabronione przez ustawę o kredycie konsumenckim – to nie można wykluczyć, że zostaną od nich pobrane odsetki. Klient może opłacić prowizję z innych środków (pozyskanych z innych źródeł) i wówczas kwota kredytu w ramach umowy o kredyt konsumencki będzie niższa. A skoro pożyczkodawca kredytuje te koszty, to jest uprawniony do pobrania z tego tytułu odsetek. Nie bez znaczenia jest również fakt, że w art. 5 pkt 10 i 11 ustawy o kredycie konsumenckim posłużono się pojęciami „stopa oprocentowania kredytu” i „stała stopa oprocentowania kredytu”, a nie „całkowita kwoty kredytu”. Co również ważne, w definicji stopy oprocentowania posłużono się pojęciem „wypłaconej kwoty”, a nie „udostępnionej konsumentowi”, jak w przypadku definicji całkowitej kwoty kredytu. Oznacza to, że ustawodawca dopuszcza pobieranie przez kredytodawcę odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów. Zatem zarzuty dotyczące błędnego wskazania całkowitego kosztu kredytu są niezasadne.

Jako kolejny w pozwie pojawia się zarzut naruszenia przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim, poprzez nieujawnienie adresu elektronicznego do doręczeń kredytodawcy. Zarzut ten w ocenie Sądu był niezasadny. W świetle ww. przepisu umowa o kredyt konsumencki powinna określać: imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) oraz adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych kredytodawcy i pośrednika kredytowego. Przepis ten został wprowadzony między innymi po to, aby umożliwić konsumentom kontakt z kredytodawcą lub pośrednikiem kredytowym w razie pytań lub wątpliwości powstałych po zawarciu umowy. Umowa zawarta 20 grudnia 2017 r. nie zawierała adresu elektronicznego do doręczeń dla kredytodawcy. Należy jednak przyjąć za prawidłowe stanowisko pozwanego, który wskazywał, że w chwili zawarcia umowy nie obowiązywał jeszcze wymóg podawania tego adresu. Co oznacza, że brak tego elementu nie wpływał na ważność umowy. Omawiany wymóg został dodany do art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim wraz z wejściem w życie ustawy o doręczeniach elektronicznych z dnia 18 listopada 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2320) i obowiązywał od 5 października 2021 r., a więc po dacie zawarcia umowy przez powoda z poprzednikiem prawnym pozwanego.

W dalszej kolejności analizie należało poddać powołane przez powoda naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy polegające na braku oznaczenia terminów i sposobu wypłaty kredytu. Zarzut ten również nie podlegał uwzględnieniu. W świetle art. 30 ust. 1 pkt 5 wskazanej ustawy umowa o kredyt konsumencki powinna określać terminy i sposób wypłaty kredytu. W ocenie Sądu przedmiotowa umowa kredytu w sposób zupełny i jednoznaczny określała terminy oraz sposób wypłaty kredytu. Zgodnie z § 17 umowy wypłata kredytu następowała na podstawie dyspozycji uruchomienia kredytu składanej przez kredytobiorcę, a termin jej realizacji został określony na najpóźniej 5 dni roboczych od dnia zawarcia umowy. Postawienie kwoty kredytu do dyspozycji kredytobiorcy zostało warunkowane ustanowieniem prawnych zabezpieczeń spłaty kredytu. Rzeczone postanowienie jest jasne, przejrzyste i czytelne dla kredytobiorcy, nie budzi żadnych wątpliwości co do obowiązków stron ani terminów wypłaty środków.

Dalej powód podniósł zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 i 14 ustawy, dotyczący niezawarcia przez kredytodawcę w umowie informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową oraz niezawarcia sposobów zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty. W świetle art 30 ust. 1 pkt 10 i 14 ustawy umowa o kredyt konsumencki powinna określać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje, płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie i sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje. Analiza treści umowy wykazuje, że pozwany w sposób pełny i przejrzysty wskazał warunki, na jakich mogą ulec zmianie koszty kredytu oraz jego zabezpieczenia. Zgodnie z § 6 umowy, wszelkie opłaty kredytowe zostały uregulowane w sposób precyzyjny i jednoznaczny, a użyte w umowie pojęcia nie wymagają dodatkowej interpretacji i nie powodują powstania wątpliwości co do zasad ich stosowania. Sąd podkreśla , że ustawa nie przewiduje sankcji za treść warunków zmiany kosztów, która nie odpowiada oczekiwaniom konsumenta, lecz jedynie za brak informacji o zasadach takich zmian. W zawartej umowie warunki zmiany kosztów zostały określone w sposób prawidłowy, co wyklucza zarzut ich dowolności czy nieprecyzyjności. Ponadto w § 4 w związku z § 8 umowy ustanowienie zabezpieczenia w postaci wskazania banku jako uprawnionego do świadczenia z ubezpieczenia jest uregulowane w sposób jednoznaczny, a jednocześnie przewidziano możliwość zmiany rodzaju ubezpieczenia.

Jako kolejne powód wskazywał naruszenie art. 30 ust. 1 11 ustawy poprzez nieprawidłowe wskazanie w umowie rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunków jej zmiany oraz ewentualnych innych opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu. Zarzut ten nie podlegał uwzględnieniu. W świetle art 30 ust. 1 pkt 11 ustawy umowa o kredyt konsumencki powinna określać roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu. Wskazać należy, iż umowa w § 7 zawiera wskazanie, że bank będzie pobierał od kwoty niespłaconych w terminie zobowiązań podwyższone odsetki w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie określonych w art. 481 § 2 1 k.c. Odsetki podwyższone pobierane miały być począwszy od dnia następującego po wynikającym z umowy lub harmonogramu terminie wymagalności danego zobowiązania pieniężnego aż do jego spały. Zgodnie ze wskazany art. 481 § 2 1 k.c. maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie mogła w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). W ocenie Sądu przedstawione postanowienia są w pełni zrozumiałe dla konsumenta, a kredytodawca wypełnił swój obowiązek w tym zakresie.

Ostatnim z zarzutów stawianych przez powoda w zakresie umowy kredytu jest naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy poprzez niewskazanie terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy. Również ten zarzut nie został uwzględniony. W świetle art 30 ust. 1 pkt 15 ustawy umowa o kredyt konsumencki powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. W § 10 umowy została zawarta informacja o prawie odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, bez podania przyczyny, poprzez złożenie pisemnego oświadczenia w tym przedmiocie. Kredytobiorca nie ponosił kosztów związanych z odstąpieniem od umowy w tym w szczególności nie uiszczał odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia jego spłaty. Kredytobiorca zwracał niezwłocznie bankowi kwotę wypłaconego kredytu nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy Jeżeli kredytobiorca nie dokonał wpłaty środków w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy zobowiązanie do zwrotu tych środków bank traktował jako zobowiązanie przeterminowane od którego od 31 dnia naliczał odsetki. W związku z powyższym nie ma podstaw do przyjęcia zaniechania wynikającego z nieuwzględnienia art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy.

W tym miejscu warto zauważyć, że część powyższych uwag powoda względem umowy kredytu dotyczyła formularza informacyjnego i zawartych w nim treści. Powód zapoznał się tym dokumentem i znał jego treść, o czym świadczy załączenie tego dokumentu do pozwu. Co ważne, na żadnym etapie postępowania nie kwestionowano tej okoliczności. Niezależnie jednak od powyższego przypomnieć trzeba, że w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE.L.2008.133.66), której implementację stanowi ustawa o kredycie konsumenckim, nie wprowadzono instytucji odpowiadającej sankcji kredytu darmowego, ale w punkcie 47 preambuły do tego aktu wskazano, że państwa członkowskie powinny ustanowić przepisy dotyczące sankcji stosowanych w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i zapewnić ich wdrożenie. Wybór sankcji pozostaje w gestii państw członkowskich, lecz przewidziane sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Poza tym w myśl art. 23, państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W ocenie sądu z punktu widzenia niniejszego sporu kluczowe znaczenie ma kwestia proporcjonalności. Konieczność ochrony konsumenta jest oczywista, zwłaszcza na gruncie regulacji unijnych, w tym przywołanej powyżej Dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE. Istotne jest jednak to, że ochrona ta dotyczy nieuczciwych działań przedsiębiorców, nakierowanych na wykorzystanie słabszej pozycji konsumenta i jego mniejszych zasobów informacyjnych. Zasada proporcjonalności sprzeciwia się natomiast budowaniu uprzywilejowanej pozycji konsumenta w sytuacji, gdy brak jest podstaw do przyjęcia, że jego kontrahent działa nieuczciwe. Podobne zapatrywanie wyrażone zostało w literaturze. Jak wskazała M. Bednarek [w:] Sankcja kredytu darmowego” jako środek ochrony konsumenta (EPS 2009, nr 3, s. 13-21, dostępne w portalu Lex): „nie sposób sądzić, że sankcja ta, zgodnie z jej przeważającym rozumieniem, spełnia kryterium proporcjonalności. Nadmiernie bowiem uprzywilejowuje konsumenta kosztem kredytodawcy. Ową swoistą dyskryminację pozytywną powoduje usilne dążenie interpretatorów do zapewnienia konsumentowi „pełnej” ochrony w każdym przypadku naruszenia przepisów art. 4-7 u.k.k., bez względu na rodzaj i wagę tego naruszenia oraz jego znaczenie dla możności podjęcia przez kredytobiorcę - konsumenta racjonalnej i świadomej decyzji w sprawie zaciągnięcia kredytu. Tego rodzaju „totalna” ochrona jest nazbyt jednostronnie korzystna dla „słabszego” uczestnika obrotu, a w dodatku zachęca go do postaw nieuczciwych wobec przedsiębiorcy”. W dalszej części tej publikacji autorka podała natomiast, że „wbrew dominującemu zapatrywaniu w tej mierze - sankcja kredytu darmowego nie powinna mieć zastosowania do wszystkich przypadków „naruszeń” art. 4-7 u.k.k. Sankcją tą nie powinny być bowiem objęte takie sytuacje, w których nie pojawia się element nieuczciwego (nierzetelnego) postępowania wobec konsumenta. W szczególności sankcja kredytu gratisowego nie powinna mieć zastosowania do takich przypadków, w których doszło tylko do pozornego, ściśle formalnego naruszenia przepisów art. 4-7 u.k.k., a więc do wszelkiego rodzaju pomyłek "technicznych", czyli np. tzw. literówek, które mogły zniekształcić nazwę czy adres kredytodawcy, jak również do oczywistych pomyłek o charakterze czysto rachunkowym, a nawet do błędów w obliczeniach kosztów kredytu powstałych nieintencjonalnie, lecz np. wskutek niesprawności urządzenia liczącego”. Co prawda powyższe zapatrywanie zostało wyrażone na gruncie ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, ale nie ma przeszkód do tego, aby przenieść je na grunt obecnie obowiązującego aktu prawnego.

W świetle powyższego należy wskazać, że kredytodawca nie dopuścił się naruszeń na które powołano się w pozwie, a tym samym oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie wywołało zamierzonego przez powoda skutku. Poza tym w ocenie sądu charakter części zarzutów podniesionych przez powoda M. I. pozostaje w sprzeczności z zasadą proporcjonalności. Treść zawartej umowy oraz załączników do niej nie pozwala na postawienie tezy, że kredytodawca działał nieuczciwie w stosunku do konsumenta.

Mając na uwadze powyższe powództwo podlegało oddaleniu.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów znajduje uzasadnienie w treści art. 98 k.p.c. Wobec oddalenia powództwa powód zobowiązany jest zwrócić stronie pozwanej poniesione przez nią koszty postępowania w kwocie 5417 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika (5400 zł), ustalone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).