descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt IV U 855/13

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 02 października 2013 roku

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Tadeusz Piesowicz

Protokolant: Daniel Drożdż

Uzasadnienie

wyroku z dnia 02 października 2013 roku

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2013 roku, znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. przyznał B. K. emeryturę od (...), tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego na podstawie przepisów art. 24 ust 1 i 1 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2009, Nr 153, poz. 1227 ze zm.) .

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. K., wnosząc o ustalenie jej wcześniejszej emerytury według, tzw. „ starych zasad”. Odwołującą się podniosła, że organ rentowy bezpodstawnie przyznał jej świadczenie według „nowych zasadach”, w sytuacji gdy w jej przypadku istniała możliwość ustalenia wcześniejszej emerytury w myśl zasad dotychczasowych. Odwołująca się podniosła, że już w marcu 2012 roku była w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w swojej sprawie i dowiedziała się, że będzie miała naliczoną emeryturę według starych zasad, kiedy w 2013 roku złoży wniosek, wskazując, że korzystny dla niej okres zatrudnienia ukończyła w 2012 roku. Ponadto podała, że następnie w 2013 roku po raz kolejny udała się ona do organu rentowego, gdzie dowiedziała się, że wniosek o wcześniejszą emeryturą winna złożyć najpóźniej 9 marca 2013 roku, co też uczyniła 11 marca 2013 roku, gdyż 9 marca 2013 roku była sobota. W ocenie odwołującej organ rentowy nie udzielił jej należytej informacji w przedmiocie ustalania emerytury.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów odwołującej organ rentowy podniósł, że zgodnie z art. 116 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznych z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe ( Dz. U. Nr 237, poz.1412 ) precyzuje, że za wniosek uważa się zgłoszone na piśmie lub do protokołu żądanie przyznania świadczenia. W przedmiotowej sprawie odwołująca się wniosek o emeryturę zgłosiła w dniu 18 marca 2013 roku, a nie jak podnosi 11 marca 2013 roku. Organ rentowy oceniał zatem nabycie prawa do emerytury według stanu prawnego w dacie złożenia wniosku. W ocenie ZUS brak podstaw do rozpatrywania tego czy odwołująca spełnia warunki do przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym , gdyż zgodnie z art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tylko ubezpieczeni, którzy nie osiągnął wieku emerytalnego mogą przejść na to świadczenie. Tym samym wniosek odwołującej o naliczenie emerytury według innych zasad jest bezpodstawny.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

B. K., ur. (...) powszechny wiek emerytalny 60 lat, 1 miesiąca ukończyła (...). Wniosek o emeryturę B. K. złożyła do organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. w dniu 18 marca 2013 roku, tj. po ukończeniu 60 lat, 1 miesiąca. Nie składała ona dotychczas do ZUS żadnego innego wniosku o emeryturę wcześniejszą przed wnioskiem z dnia 18 marca 2013 roku. Decyzją z dnia 4 czerwca 2004 roku organ rentowy ustalił jej kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 roku.

W rozpoznaniu wniosku z dnia 18 marca 2013 roku organ rentowy decyzją z dnia 11 kwietnia 2013 roku przyznał B. K. emeryturę od (...), tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego na podstawie przepisów art. 24 ust 1 i 1 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2009, Nr 153, poz. 1227 ze zm.) .

( dowód: wniosek, k. 1 akt rentowych, decyzja ZUS, k,. 32 akt rentowych dot. kapitału, decyzja ZUS, k. 67 akt rentowych )

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach organu rentowego, której wiarygodności i mocy dowodowej żadna ze stron nie kwestionowała w toku postępowania.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie B. K. nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania była przede wszystkim weryfikacja tego, czy istnieją przesłanki do ustalenia odwołującej się wcześniejszej emerytury, według , tzw. „ starych zasad”.

W ocenie Sądu żądanie odwołującej się jest bezpodstawne, przede wszystkim dlatego, że nie składała ona przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego , wynoszącego dla kobiet urodzonych w okresie od dnia 1 stycznia 1953 r. do dnia 31 marca 1953 r. co najmniej 60 lat i 1 miesiąc - odpowiedniego wniosku o takie świadczenie.

W myśl regulacji art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2009, Nr 153, poz. 1227 ) prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.

Wskazać jednak należy, że przepisy emerytalne bardzo rygorystycznie odnoszą się do warunku składania wniosku o świadczenie. Zgodnie bowiem z art. 129 ust 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2.

Generalną zasadą prawa emerytalno-rentowego jest, że świadczenia wypłaca się na wniosek zainteresowanego, poczynając od dnia powstania prawa do emerytury (w tym emerytury pomostowej - art. 26 ust. 1 ustawy o e.p.) lub renty (tj. spełnienia ustawowych warunków), lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie. Reguła powyższa wyklucza możliwość wstecznego wypłacania świadczeń, tj. za okres po nabyciu prawa, a przed złożeniem wniosku, co w literaturze przedmiotu uzasadnia się zapobieganiem powstawaniu zjawiska kapitalizacji świadczeń (zob. I. Jędrasik-Jankowska, Prawo..., s. 185; T. Zieliński, Ubezpieczenia..., s. 212)

Można więc powiedzieć, że - jakkolwiek same świadczenia z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych nie ulegają przedawnieniu (z wnioskiem można wystąpić w każdym czasie) - przedawnieniu ulega roszczenie o wypłatę tych świadczeń w sytuacji niezgłoszenia wniosku o emeryturę lub rentę po nabyciu prawa do nich ( vide: wyroki – Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1994 r.: II URN 9/94 (OSNAPiUS 1994, nr 3, poz. 48) i II URN 10/94 (OSNAPiUS 1994, nr 3, poz. 49); z dnia 20 listopada 2001 r., II UKN 607/00 (OSNPUSiSP 2003, nr 16, poz. 188) oraz wyroki Sądu Apelacyjnego: w Białymstoku z dnia 14 listopada 2001 r., III AUa 568/01 (OSA 2002, z. 12, poz. 43) i w Warszawie z dnia 17 czerwca 1998 r., III AUa 473/98 (Lex nr 34836).

Dopiero złożenie wniosku o świadczenie powoduje obowiązek jego wypłaty, a ustawodawca nie przewidział możliwości wyrównania świadczenia osobom, które wystąpiły z wnioskiem o nie później, niż nabyły do niego prawo, jeżeli zwłoka spowodowana została brakiem staranności w prowadzeniu własnych spraw ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2013 r. III AUa 782/12, LEX nr 1246770).

W wyroku z dnia 10 lutego 2012 r., II UK 146/11, LEX nr 1166987, M.P.Pr. 2012/6/319-320 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż mimo, że nie budzi wątpliwości stanowisko, że prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego powstaje z urzędu, a decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny, samo spełnienie się przesłanek warunkujących prawo do świadczenia in abstracto nie stanowi postawy do wypłaty świadczenia. Podstawę taką stanowi wniosek o przyznanie, a następnie wypłacenie świadczenia, tak więc niewątpliwie ustawodawca przypisał decydującą rolę woli uprawnionego, który nawet jeżeli spełnia przesłanki nabycia prawa do świadczenia nie musi z niego korzystać. Konsekwencją tego jest to, że dopiero złożenie wniosku o świadczenie powoduje obowiązek jego wypłaty, a ustawodawca nie przewidział możliwości wyrównywania świadczenia osobom, które wystąpiły z wnioskiem o nie później niż nabyły do niego prawo, jeżeli zwłoka spowodowana została brakiem staranności w prowadzeniu własnych spraw.

Stosownie do § 3 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe ( Dz.U.2011 Nr 237, poz. 1412 ) postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że przepisy ustawy przewidują wszczęcie tego postępowania z urzędu. Wniosek ten stanowi zgłoszone na piśmie lub ustnie do protokołu w organie rentowym żądanie przyznania świadczenia.

Oznacza to, że prawo do świadczenia może być weryfikowane i realizowane dopiero po zgłoszeniu do właściwego organu rentowego wniosku o przyznanie świadczenia. Inicjatywa taka należy zawsze do ubezpieczonego.

W przedmiotowej sprawie B. K., ur. (...) powszechny wiek emerytalny 60 lat, 1 miesiąca ukończyła (...) i dopiero po ukończeniu 60 lat w dniu 18 marca 2013 roku złożyła do organu rentowego wniosek o emeryturę. W tej sytuacji w ocenie Sądu organ rentowy nie mógł w jej przypadku weryfikować żadnego innego świadczenia, niż z wieku powszechnego. ZUS nie był zobligowany do oceny możliwości przyznania odwołującej się ewentualnych świadczeń z wieku obniżonego.

Zgodnie z art. 24 ustawy emerytalnej ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184. Wiek emerytalny dla kobiet urodzonych w okresie od dnia 1 stycznia 1953 r. do dnia 31 marca 1953 r. wynosi co najmniej 60 lat i 1 miesiąc.

W niniejszej sprawie organ rentowy zasadnie w rozpoznaniu wniosku z dnia 18 marca 2013 roku decyzją z dnia 11 kwietnia 2013 roku przyznał B. K. emeryturę, tzw. powszechną od (...), tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego na podstawie przepisów art. 24 ust 1 i 1 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2009, Nr 153, poz. 1227 ze zm.) . Organ rentowy prawidłowo oceniał jej przypadek według przepisów odnoszących się do kryteriów świadczenia w dacie złożonego przez nią wniosku, a nie w wieku obniżonym przed ukończeniem przez odwołującą się 60 roku życia.

W ocenie Sądu podnoszone przez odwołującą się kwestie związane z niewłaściwym pouczeniem jej przez organ rentowy nie mają znaczenie dla oceny niniejszej sprawy. Jeżeli odwołująca uważa, że był to błąd ZUS i poniosła z tego tytułu szkodę, to może ona dochodzić od organu rentowego odszkodowania ale w innym procesie na drodze cywilnej. Podnoszone przez B. K. argumenty nie mogą odnieść żądanego przez nią skutku w przedmiocie decyzji organu rentowego o przyznaniu świadczenia.

Sąd zwrócił uwagę też na to, że wiek, uprawniający do emerytury wcześniejszej 55 lat odwołująca skończyła już w 2007 roku, zatem 5 lat temu. W sytuacji gdy uważała, że spełnia przesłanki do przyznania emerytury w wieku wcześniejszym , na starych zasadach winna on do ZUS złożyć wniosek o takie świadczenie.

Należy zatem stwierdzić, że odwołująca się, już po osiągnięciu wieku 60 lat obecnie nie spełnia warunków do weryfikacji emerytury wcześniejszej. Stanowisko organu rentowego w tym przedmiocie w ocenie Sądu jest prawidłowe.

W tym stanie rzeczy, Sąd na zasadzie art. 477 14 § 1 kpc. oraz powołanych powyżej przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 153 poz. 1227) oddalił odwołanie.