Treść orzeczenia
Sygn. akt IV U 476/18
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 3 grudnia 2018r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
SSO Elżbieta Wojtczuk
st. sekr. sądowy Dorota Malewicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2018r. w S. odwołania A. M. (1) od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 30 kwietnia 2018 r. Nr (...) w sprawie A. M. (1) przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o prawo do emerytury rolniczej zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że ubezpieczonemu A. M. (1) przysługuje prawo do emerytury rolniczej od 02 grudnia 2016r.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 kwietnia 2018r. Nr (...) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art. 19 ust. 2 i 2a oraz art. 28 ust. 4 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników odmówił A. M. (1) prawa do emerytury rolniczej wskazując, że ubezpieczony nie wykazał, że do 31 grudnia 2017r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, gdyż dopiero w dniu 8 lutego 2018 r. umową darowizny wyzbył się gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,63 ha (decyzja z 30 kwietnia 2018r. k.73 akt emerytalnych).
Odwołanie od w/w decyzji złożył ubezpieczony A. M. (1) wnosząc o jej zmianę i ustalenie, że przysługuje mu prawo do emerytury rolniczej. Wskazał, że był współwłaścicielem gruntu rolnego o powierzchni 1,63 ha położonego w gminie (...), jednakże nigdy go nie użytkował. Wyjaśnił, że nieruchomość tę od wielu lat uprawia jego szwagier B. K. (odwołanie k.2 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.3 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje
Ubezpieczony A. M. (1) ur. (...), w dniu 13 grudnia 2016r. wystąpił do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskiem o emeryturę rolniczą (wniosek o emeryturę rolniczą k.1 akt emerytalnych). Do wniosku dołączył umowę dzierżawy z dnia 2 grudnia 2016r. Umową dzierżawy A. M. (1) wydzierżawił synowi K. M. gospodarstwo rolne o powierzchni 8,5994 ha składające się z działek o nr ewid. (...). Umowa dzierżawy została zawarta na okres 10 lat (kopia umowy dzierżawy k. 21 akt emerytalnych). Z dniem oddania gruntów rolnych w dzierżawę tj. z dniem 2 grudnia 2016r. A. M. (1) zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego (zeznania ubezpieczonego k. 8v). A. M. (1) nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z K. M. (oświadczenia k. 24-30 akt emerytalnych).
Decyzją z 19 grudnia 2016r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznał A. M. (1) prawo do emerytury rolniczej od 2 grudnia 2016r. Z powodu nieosiągnięcia pełnego wieku emerytalnego ubezpieczonemu przysługiwało świadczenie w niepełnej wysokość (decyzja z 19 grudnia 2016r. k.39 akt emerytalnych).
Dnia 8 lutego 2018r. umową darowizny A. i A. małż. M. przekazali gospodarstwo rolne synowi K. M.. W akcie notarialnym (...)ubezpieczony oświadczył, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego składającego się z gruntów rolnych składających się z działek położonych w K. gm. (...)o nr ewid. (...) o łącznej powierzchni 8,5994 ha, a także współwłaścicielem działek o nr ewid. (...) o łącznej powierzchni 1.63 ha położonych w miejscowości W. gm. (...)(kopia umowy darowizny z 8 lutego 2018r. k.53-56 akt emerytalnych).
Wnioskiem z 8 marca 2018r. A. M. (1) zwrócił się do organu rentowego o wypłatę świadczenia emerytalnego w pełnej wysokości w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego w całości. Do wniosku tego ubezpieczony dołączył umowę darowizny z 8 lutego 2018r. (wniosek ubezpieczonego k.50 akt emerytalnych).
Rozpoznając powyższy wniosek, organ rentowy postanowieniem z 24 kwietnia 2018r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z 19 grudnia 2016r. (postanowienie z 24 kwietnia 2018r. k.71 akt emerytalnych).
Organ rentowy, mając na uwadze nowe okoliczności nieznane przed przyznaniem ubezpieczonemu prawa do emerytury rolniczej, decyzją z 25 kwietnia 2018r. uchylił poprzednią decyzję z 19 grudnia 2016r. (decyzja z 25 kwietnia 20018 r. k.72 akt emerytalnych).
W konsekwencji, organ rentowy ponownie rozpoznał wniosek A. M. (1) z 13 grudnia 2016r. o emeryturę rolniczą. Zaskarżoną decyzją z 30 kwietnia 2018r. odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury rolniczej wskazując, że do 31 grudnia 2017r. nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej (decyzja k. 73 akt emerytalnych).
A. i A. małż. M. w okresie do 7 lutego 2018r. byli współwłaścicielami gruntu rolnego o powierzchni 1,63 ha położonego w miejscowości W. gm. (...). Od wielu lat nieruchomość tę stanowiła łąka, którą początkowo uprawiał teść ubezpieczonego, następnie jego szwagier B. K., zaś obecnie syn K. M.. Z uwagi, iż nieruchomość ta była oddalona o 20 km od miejsca zamieszkania małż. M. nigdy z niej nie korzystali i nie wchodziła ona w skład ich gospodarstwa rolnego (informacja Urzędu Gminy (...)k.64 akt emerytalnych, zeznania ubezpieczonego k.8v akt sprawy oraz zeznania świadka B. K. k.10v akt sprawy).
Sąd zważył, co następuje
Odwołanie A. M. (1) jest zasadne i podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art.19 ust.2 i ust.2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2017r., poz.2336) emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który do 31 grudnia 2017r. spełnił łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący w przypadku mężczyzn 60 lat,
2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 30 lat,
3) zaprzestał działalności rolniczej.
Powodem dla wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją organu rentowego z 19 grudnia 2016r. przyznającą ubezpieczonemu prawo do emerytury rolniczej była umowa darowizny z 8 lutego 2018r., gdzie oprócz gruntów wymienionych w umowie dzierżawy z 2 grudnia 2016r. położonych w obrębie K. została również ujęta nieruchomość o powierzchni 1,63 ha w miejscowości W. gm. (...). Okoliczność ta stanowiła podstawę do wznowienia postępowania i uznania przez organ rentowy, że A. M. (2) nie spełnił przesłanek z art. 19 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (w brzmieniu obowiązującym do 1 października 2017r., Dz. U. z Dz.U. 2016r. poz. 277). Organ rentowy stanął bowiem na stanowisku, że skoro ubezpieczony dopiero w dniu 8 lutego 2018r. umową darowizny wyzbył się gospodarstwa rolnego razem z nieruchomością o powierzchni 1,63 ha położoną w miejscowości W., to nie można uznać, że zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej przed tą datą.
W ocenie Sądu stanowisko organu rentowego jest błędne. Organ rentowy dokonał bowiem błędnej wykładni przepisu art.28 ust.4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i doszedł do niewłaściwego wniosku, że ubezpieczony nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Wynikało to z przyjęcia przez organ rentowy założenia, że samo posiadanie gruntu rolnego o powierzchni 1,63 ha w miejscowości W. równoznaczne jest z prowadzeniem na niej działalności rolniczej. Podkreślić jednak należy, że powyższy przepis nie reguluje wyczerpująco sytuacji, w których uzasadnione jest przyjęcie, że ubezpieczony zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, ale wskazuje jedno z kryteriów, kiedy należy uznać, że określona osoba nie prowadzi działalności rolniczej. Z przepisu tego nie wynika natomiast, że przez sam fakt, iż ubezpieczony był współwłaścicielem gruntów rolnych to uzasadnione jest przyjęcie, że nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie Sądu o tym, czy dana osoba prowadzi działalność rolniczą decyduje każdorazowo stan faktyczny, a zatem fakt, czy dana osoba rzeczywiście prowadzi działalność rolniczą - pracuje w gospodarstwie rolnym. Na stanowisku takim stoi również Sąd Najwyższy (uchwała SN z 6 maja 2004r., II UZP 5/06, OSNP 2004/22/389). Tymczasem jak wynika z ustaleń Sądu opartych o obiektywne dowody z dokumentów oraz spójne zeznania świadka B. K. i zeznania A. M. (1), ubezpieczony był jedynie współwłaścicielem nieruchomości rolnej w miejscowości W., ale nigdy z niej nie korzystał, nie pracował na tej nieruchomości i nie wchodziła ona w skład jego gospodarstwa rolnego. Podkreślić należy, że grunty te były oddalone o 20 km od miejsca zamieszkania ubezpieczonego. Od lat nieruchomość tę stanowiła łąka, którą początkowo użytkował teść ubezpieczonego, następnie jego szwagier B. K., a obecnie syn K. M.. Od 2 grudnia 2016r., tj. od chwili przekazania synowi nieruchomości rolnych umową dzierżawy, ubezpieczony nie prowadzi działalności rolniczej. Mimo, że ubezpieczony był współwłaścicielem łąki o powierzchni 1,63 ha, to grunty te nigdy nie wchodziły w skład jego gospodarstwa rolnego i ani po 2 grudnia 2016 r., ani przed tą datą nie użytkował rolniczo nieruchomości położnej w miejscowości W.. Zgodnie z zeznaniami świadka B. K. on dzierżawił te grunty na podstawie ustnej umowy (k. 10v) i w związku z tym niniejsze grunty nie zostały ujęte w umowie dzierżawy z dnia 2 grudnia 2016r. zawartej z K. M..
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art.477 14§2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że A. M. (1) przysługuje prawo do emerytury rolniczej od 2 grudnia 2016r., tj. zawarcia umowy dzierżawy z K. M., jako faktycznego dnia zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.