Treść orzeczenia
Sygn. akt IV U 13/23
Postanowienie
Dnia 7 listopada 2023r.
Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
na posiedzeniu niejawnym w składzie:
Przewodniczący: sędzia Dorota Załęska
po rozpoznaniu sprawy z odwołania E. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. z 2.12.2022r., Nr (...), Nr (...) o dodatek pielęgnacyjny i świadczenie uzupełniające w przedmiocie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu postanawia: odmówić ustanowienia pełnomocnika z urzędu dla E. S.. Uzasadnienie postanowienia z 7.11.2023r. Decyzjami z 2.12.2022r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. odmówił E. S. prawa do świadczenia uzupełniającego i dodatku pielęgnacyjnego. Nie podzielając powyższych decyzji odwołująca złożyła odwołanie do protokołu w organie rentowym, wnosząc o przyznanie prawa do świadczeń. Wskazywała, że czuje się pokrzywdzona powyższymi decyzjami, ponieważ nadal nie może się poruszać, ani samodzielnie wykonywać wszystkich czynności życiowych. Leczy się w poradni neurologicznej, chirurgicznej ,psychiatrycznej i ortopedycznej (k. 3/akta sprawy). W odpowiedzi na odwołanie ZUS wnosił o jego oddalenie, powołując się na orzeczenie KL ZUS z 21.10.2022r. (k. 4-5/akta sprawy). W postępowaniu odwoławczym dopuszczono dowód z opinii biegłych – neurologa, psychiatry, psychologa, którzy wydali opinie (k. 7, 19-20, 24, 35-36, 51/akta sprawy). W piśmie procesowym, które wpłynęło w dniu 6.11.2023r., wnioskodawczyni wniosła o wezwanie biegłych na rozprawę. Złożyła także wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, argumentując nieznajomością przepisów prawa i niemożnością pokrycia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Do wniosku załączyła oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania z którego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Nieruchomość przeznaczoną do stałego zamieszkiwania znajduje się w miejscowości B. (...), o pow. ok 1 ha, 80m ( 2) - jest to własność męża. Wartość nieruchomości ok. 200 tys. zł. Współwłasność małżonków stanowi ziemia orna klasy IV o pow. 0.53ha – wartość ok. 15.000zł. Dochody i źródła utrzymania stanowią: emerytura wnioskodawczyni – 1.445,48zł./m-c, świadczenie socjalne męża w wysokości 2.400zł./m-c, mąż wnioskodawczyni otrzymuje miesięczne z ARiMR 510,09zł. Dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego stanowiącego wspólność wynosi 74zł./m-c, a dochód z gospodarstwa rolnego męża wnioskodawczyni wynosi 1.053,80zł./m-c. Stałe zobowiązania i wydatki stanowią: gaz, woda, prąd, odpady komunalne, media – ok. 1500zł./m-c, leki ok. 500zł./m-c, wyżywienie ok. 2.000zł./m-c na dwie osoby, lekarze, dojazdy – ok. 500zł., ogrzewanie (węgiel, drzewo) – ok. 500zł..m-c (okres grzewczy), paliwo ok. 400zł./m-c, rehabilitacja (masaż) – ok. 200zł./m-c. Oszczędności stanowią kwotę 1500zł. Ruchomości stanowią: SM (...) (rok 1988) o wartości ok. 15.000zł., O. (...) (rok 2006) o wartości ok. 4.500zł. Odwołująca podała, że mąż w obecnej chwili oddał ziemię w dzierżawę i otrzymuje pomoc socjalną w wysokości 2.400zł. (k. 62-65/akta sprawy).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 117§2 k.p.c. osoba fizyczna, nie zwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym ustanowienie pełnomocnika z urzędu stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść kosztów pomocy prawnej pełnomocnika z wyboru, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnym zakresie, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Pamiętać przy tym należy, iż zwolnienie osoby fizycznej z obowiązku uiszczenia przez nią opłaty sądowej (ew. przyznania pełnomocnika z urzędu) może prowadzić do sytuacji, w której dochodzenie swych racji na drodze postępowania sądowego - zwłaszcza w razie przegrania sporu przez osobę zwolnioną od kosztów sądowych - następuje na koszt Skarbu Państwa, a więc wszystkich podatników. Dlatego też zwolnienia mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (tak SN w postanowieniu z 19.03.2010r., II PZ 34/09).
Zgodnie z art. 117§5 zd. 1 k.p.c., Sąd uwzględni wniosek o ustanowienia dla strony adwokata lub radcy prawnego, gdy uzna jego udział za potrzebny. Udział adwokata (radcy prawnego) w sprawie jest potrzebny wówczas, gdy strona wnosząca o jego ustanowienie jest nieporadna, ma trudności z samodzielnym podejmowaniem czynności procesowych albo też gdy sprawa jest skomplikowana pod względem faktycznym lub prawnym.
W ocenie Sądu, czynności przedsięwzięte przez wnioskodawczynię nie dają podstaw do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie udział adwokata lub radcy prawnego z urzędu jest niezbędny. Zdaniem Sądu, treść odwołania, jak również złożone w toku procesu przez odwołującą pismo procesowe jednoznacznie wskazują, że wnioskodawczyni nie wykazuje przejawów nieporadności, czy trudności w podejmowaniu czynności procesowych. W ocenie Sądu, wnioskodawczyni może swobodnie i samodzielnie występować w niniejszym postępowaniu, zwłaszcza, że przedmiotowa sprawa nie wykazuje charakteru skomplikowanego, zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym. Sprowadza się bowiem do oceny spełnienia przez stronę przesłanki niezdolności do samodzielnej egzystencji, a rolą Sądu jest ocena tej przesłanki przy pomocy wiadomości specjalnych, uzyskanych poprzez dowód z opinii biegłych sądowych. Oceniając sytuację materialną wnioskodawczyni, zdaniem Sądu nie uzasadnia ona także przyznania pełnomocnika z urzędu. Odwołująca, jak i jej mąż posiadają miesięcznie stałe źródła dochodu zarówno z gospodarstwa rolnego, jak i otrzymywanych świadczeń.
W związku z powyższym, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.