descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt IV Ka 11/26

Uzasadnienie

Maj ą c na uwadze potrzeb ę zapewnienia przejrzysto ś ci i czytelno ś ci dla stron dokumentu, jakim jest uzasadnienie wyroku, a tak ż e wzgl ę dy wskazane w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego (por. postanowienie z dnia 8 kwietnia 2021 roku w sprawie III KK 77/21 ; w yrok z dnia 6 lutego 2024 roku w sprawie I KA 5/23), S ą d odwo ł awczy odst ą pi ł od sporz ą dzenia uzasadnienia wyroku w postaci formularza UK 2.

I. J. F. został oskarżony o to, że w okresie od 24 marca 2021 roku do 17 czerwca 2021 roku w L., woj. (...) wyłudził poświadczenie nieprawdy poprzez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego – Starostę (...), w ten sposób, że w dniu 24 marca 2021 roku w Starostwie Powiatowym w L. złożył wniosek o wymianę (...) dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami o numerze (...) wystawionego na dane J. F., w wyniku czego w dniu 17 czerwca 2021 roku zostało mu wydane polskie prawo jazdy o numerze (...), pomimo że (...) dokument został wydany bez odbycia kursu prawa jazdy i zdania egzaminu niezbędnych do jego uzyskania;

tj. o czyn z art. 272 k.k.

II. P. E. został oskarżony o to, że w okresie od 31 marca 2021 roku do 17 sierpnia 2021 roku w L., woj. (...) wyłudził poświadczenie nieprawdy poprzez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego – Starostę (...), w ten sposób, że w dniu 31 marca 2021 roku w Starostwie Powiatowym w L. złożył wniosek o wymianę (...)dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami o numerze (...) wystawionego na dane P. E., w wyniku czego w dniu 17 sierpnia 2021 roku zostało mu wydane polskie prawo jazdy o numerze (...), pomimo że (...) dokument został wydany bez odbycia kursu prawa jazdy i zdania egzaminu niezbędnych do jego uzyskania;

tj. o czyn z art. 272 k.k.

Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim wyrokiem z dnia 27 października 2025 roku, w sprawie II K 269/25:

1. oskarżonego J. F. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z punktu I wyczerpującego dyspozycję art. 272 k.k. i za to na podstawie art. 272 k.k. wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności,

2. oskarżonego P. E. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z punktu II wyczerpującego dyspozycję art. 272 k.k. i za to na podstawie art. 272 k.k. wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności,

3. zasądził od oskarżonego J. F. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 250 złotych tytułem kosztów sądowych,

4. zasądził od oskarżonego P. E. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 250 złotych tytułem kosztów sądowych.

Powyższy wyrok został zaskarżony apelacją obrońcy obu oskarżonych – adw. M. W.. Apelacja, skarżąc wyrok w całości na korzyść oskarżonych, została wywiedziona z podstawy art. 438 pkt 2, 3 i 4 k.p.k. i zarzuciła mu:

1. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj.:

a) art. 5 § 2 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i uznanie oskarżonych za winnych popełnienia zarzucanego im czynu, podczas gdy dowód z dokumentu w postaci informacji z Ambasady (...) w Rzeczpospolitej Polskiej potwierdza autentyczność (...) prawa jazdy,

b) art. 170 § 1 pkt 3 k.p.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodów z informacji U. Szkoła Samochodowa dot. udziału oskarżonych w szkoleniach kierowców oraz egzaminach, podczas gdy biorąc pod uwagę stawiane oskarżonym zarzuty oraz potwierdzenie autentyczności (...) dokumentu prawa jazdy przez Ambasadę (...) przeprowadzenie tego dowodu jest niezbędne dla ustalenia czy został popełniony czyn zabroniony,

z ostrożności procesowej, na wypadek nie uwzględnienia przez Sąd powyższych zarzutów:

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mających wpływ na jego treść w zakresie wymiaru kary poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec oskarżonych warunkowego zawieszenia orzeczonych kar pozbawienia wolności, podczas gdy okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują, że warunkowe zawieszenie kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonych będzie wystarczające dla osiągnięcia wobec nich celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa, a co za tym idzie kara ta jest rażąco niewspółmierna.

W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonych od zarzucanych im czynów zabronionych, a z ostrożności procesowej, na wypadek nie uwzględnienia przez sąd powyższych wniosków – o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez warunkowe zawieszenie kar pozbawienia wolności orzeczonych wobec oskarżonych.

Apelację o takiej samej treści wniosła również dotychczasowa obrońca oskarżonych – radca pr. Ł. W..

SĄD OKRĘGOWY ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE

Wniesione apelacje, jako tożsame w swej treści, zostaną omówione łącznie. Apelacje okazały się zasadne, jeśli chodzi o wymiar orzeczonych wobec oskarżonych kar.

Przede wszystkim należy jednak stwierdzić, że zarzuty apelacji, sprowadzające się do kwestionowania dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, nie są zasadne. Wbrew twierdzeniom skarżących Sąd meriti, oceniając zebrane w sprawie dowody, nie dopuścił się również obrazy przepisów postępowania. W szczególności stwierdzić należy, iż Sąd I instancji, przy wydaniu zaskarżonego wyroku, miał na względzie całokształt ujawnionego w sprawie materiału dowodowego oraz wnikliwie rozważył wszystkie zebrane w sprawie dowody, przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonych. Także i ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, a dotyczące sprawstwa oskarżonych w zakresie przypisanych im czynów są prawidłowe, gdyż stanowią wynik, nie budzącej żadnych zastrzeżeń i zgodnej z art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k., oceny zebranych w sprawie dowodów.

Apelacje nie wykazały w skuteczny sposób, aby rozumowanie Sądu, przy ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów było wadliwe, bądź nielogiczne. W szczególności nie można zgodzić się z twierdzeniami obrony, że wyjaśnienia oskarżonych, także i w zakresie uzupełnionym na etapie postępowania odwoławczego, są całkowicie wiarygodne i w rzeczywistości odbyli oni kurs prawa jazdy oraz zdali wymagane egzaminy w (...). Przeczy bowiem temu szereg okoliczności, które nie pozwalają uwierzyć w zapewnienia oskarżonych o legalnym wejściu w posiadanie (...) praw jazdy.

W trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia oskarżonych ewoluowały. Oskarżony J. F. w pierwszych wyjaśnieniach stwierdził, że kurs prawa jazdy na (...) trwał 2 tygodnie, a egzamin był za kolejne 2 tygodnie. Łącznie był na (...) 4 razy (w 2017 i 2020 roku) – k. 45. Jak jednak ustalono, oskarżony J. F. w 2017 roku nie przebywał na zwolnieniach lekarskich oraz innych długotrwałych absencjach od pracy. Jedynie w dniach 2, 17 – 19 stycznia oraz 6 – 10 marca 2017 roku przebywał na urlopach wypoczynkowych. Także i w okresie od 1 stycznia 2020 roku do 2 września 2020 roku nie przebywał na zwolnieniach lekarskich oraz innych długotrwałych absencjach od pracy. Na urlopie wypoczynkowym przebywał w dniach 14 – 18 września 2020 roku. W pozostałych dniach był obecny w pracy. Ponieważ wyjaśnienia oskarżonego pozostawały w sprzeczności z jego nieobecnościami w pracy, a wersja, że na potrzeby wyjazdu na (...) odbierał sobie nadgodziny, okazała się sprzeczna z informacją od pracodawcy oskarżonego (wszystkie nadgodziny rozliczone zostały w formie pieniężnej – k.87-94), na rozprawie głównej J. F. już utrzymywał, że na (...) był tylko tydzień czasu od 1 do 5 sierpnia 2020 roku, ,,przez 5 dni wszystko było załatwione” (k. 167 – 167v).

Z kolei oskarżony P. E. wyjaśnił, że w związku z wyrobieniem prawa jazdy, na (...) był 4 razy (k. 168), by ostatecznie stwierdzić, że razem z J. F. byli na (...) 5 – 6 dni, w czasie których odbyli kurs i zdali egzaminy, a następnie pojechali na (...) tylko na 1 dzień, by odebrać prawo jazdy (k. 248 – 249). Wersji tej przeczy już choćby fakt, że oskarżeni uzyskali (...) dokumenty prawa jazdy w różnych datach (oskarżony J. F. – w dniu 2 września 2020 roku, a oskarżony P. E. w dniu 7 sierpnia 2020 roku).

Postępowanie dowodowe wykazało ponadto, że ani oskarżony J. F., ani oskarżony P. E., nie figurują jako osoby przekraczające granice Polski z (...) w okresie 21 listopada 2014 roku do 21 listopada 2024 roku (informacja Straży Granicznej – k. 9, 176).

Przede wszystkim obaj oskarżeni, w okresie objętym zarzutem, nie posiadali paszportów, koniecznych do przekroczenia granicy Polski z (...). Jako zupełnie nieprzekonywujące są ich twierdzenia, że kilkukrotnego przekroczenia granicy z (...) udało im się dokonać tylko po okazaniu dowodów osobistych. Zauważyć należy, że nawet w ramach tzw. małego ruchu granicznego, do przekroczenia granicy Polski i (...) koniecznym jest posiadanie ważnego dokumentu podróży, uprawniającego do przekraczania granicy państwowej. Takie uproszczone przekraczanie granicy dotyczy zresztą tylko mieszkańców strefy przygranicznej, którzy otrzymują specjalne zezwolenie, a organy ochrony granicy kontrolują osoby przekraczające granicę zgodnie ze swoimi przepisami wewnętrznymi, bez stemplowania zezwoleń oraz dokumentów podróży przy wjeździe i wyjeździe (umowa pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej i Gabinetem Ministrów (...) z dnia 28 marca 2008 roku).

Nie jest trafnym zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisu art. 170 § 1 pkt 3 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodów z informacji U. Szkoła Samochodowa dotyczących udziału oskarżonych w szkoleniach kierowców oraz egzaminach. Na etapie postępowania odwoławczego okazało się bowiem, że obaj oskarżeni dysponują oryginalnymi świadectwami ukończenia kursów i zdania egzaminów w (...) Szkole (...) Sp. z o.o. we wsi B.. Dokumenty te okazali na rozprawie apelacyjnej wraz z tłumaczeniami (k. 285 – 295).

Wbrew jednak oczekiwaniom obrony, nie są to dowody przemawiające za uniewinnieniem oskarżonych. Wręcz zaprzeczają one wersji oskarżonych, że przebywali oni na (...) przez okres 5 – 6 dni, w trakcie których odbyli szkolenie i zdali wymagane egzaminy. Z zaświadczenia dotyczącego oskarżonego J. F. wynika bowiem, że odbywał kurs przygotowawczy na prawo jazdy w U. Szkole Samochodowej w okresie 2.07.2020 – 31.08.2020 (k. 286 - 287). Natomiast oskarżony P. E., według złożonych zaświadczeń, miał przebywać na wspominanym kursie w okresie 5.06.2020 – 5.08.2020 roku (k. 289 – 290). Są to zatem czasokresy wielokrotnie dłuższe od deklarowanych przez obu oskarżonych. Nie może być też przekonywującym argumentem okoliczność, że przedłożone dokumenty o ukończeniu kursu i zdaniu egzaminu noszą cechy dokumentów oryginalnych (zapewne na ich podstawie właściwy organ (...) wydał oskarżonym dokumenty prawa jazdy, których autentyczności Ambasada (...) nie podważyła). Faktem powszechnie znanym jest bowiem, że (...) jest krajem wciąż mało skutecznie zwalczającym korupcję, której poziom jest nadal bardzo wysoki, o czym świadczy publikowany corocznie przez (...), Indeks Percepcji Korupcji ((...)).

Jakby na potwierdzenie powyższego, z przedłożonego przez obronę wydruku ogłoszenia o organizowanym kursie nauki jazdy na (...), wynika, iż ogłaszający zachęca potencjalnych klientów: ,,nie musisz przyjeżdżać na egzamin, zdaje go za ciebie nasz zaufany człowiek” (k. 215).

Sądowi meriti nie można też skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. Pamiętać należy, że regulacje art. 7 k.p.k. i art. 5 § 2 k.p.k. mają charakter rozłączny. Problem wiarygodności danego dowodu musi być stanowczo rozstrzygnięty na płaszczyźnie art. 7 k.p.k., zaś stosowanie reguły in dubio pro reo (art. 5 § 2 k.p.k.) powinno odnosić się tylko do nie dających się usunąć wątpliwości w sferze faktów. Należy zwrócić uwagę, że niedające się usunąć wątpliwości, to nie istnienie w dowodach kilku wersji zdarzenia, ale brak możliwości rozstrzygnięcia między nimi przy użyciu zasad oceny dowodów. Dopiero, gdy sprzeczności nie da się rozstrzygnąć, to jest wątpliwości usunąć, wtedy wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Ponadto, jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, skuteczne posłużenie się zarzutem obrazy art. 5 § 2 k.p.k. może przynieść skutek jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że orzekający w sprawie sąd rzeczywiście miał wątpliwości o takim charakterze i rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego. Dla zasadności tego zarzutu nie wystarczy zaś zaprezentowanie przez stronę własnych wątpliwości, co do stanu i oceny dowodów. Przepis art. 5 § 2 k.p.k. wprost odnosi się do istnienia wątpliwości przy ustalaniu stanu faktycznego, ale po stronie orzekającego sądu. O naruszeniu tego przepisu można więc mówić wówczas, gdy sąd (i tylko sąd, jako organ orzekający) ustalając, że zachodzą nie dające się usunąć wątpliwości, nie rozstrzygnie ich na korzyść skazanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia z 6 stycznia 2004 roku - V KK 60/03; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2017 roku – II KK 129/17; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.04.2004 roku – V KK 332/03; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2003 roku - II AKa 360/02).

W przedmiotowej sprawie, nie zachodziła natomiast żadna tego typu sytuacja. Jeszcze raz podkreślić należy, iż rozumowanie przytoczone przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku spełniało wymogi art. 7 k.p.k. z uwagi na fakt, iż ocena wartości zebranych dowodów została dokonana przez Sąd I instancji wszechstronnie, we wzajemnym ich kontekście, zgodnie z wiedzą i doświadczeniem życiowym. Sąd Rejonowy nie tylko właściwie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, ale także wyciągnął z niego prawidłowe wnioski, co do wypełnienia przez oskarżonych znamion zarzucanych im przestępstw. W świetle tej oceny i wniosków, kwestia sprawstwa i zawinienia oskarżonych jawiła się w sposób jednoznaczny i nie ma mowy, aby zachodził tu stan nie dających się usunąć wątpliwości.

Zasadnym okazał się natomiast zarzut rażącej niewspółmierności wymierzonej wobec oskarżonych kary. W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze całokształt jej okoliczności, nie było potrzeby, z punktu widzenia osiągnięcia celów kary, sięgać po karę najsurowszego rodzaju, czyli karę bezwzględnego pozbawienia wolności. Orzeczenie kary pozbawienia wolności w rozmiarze nie wyższym niż 1 rok, nakazywało rozważyć również możliwość zastosowania wobec oskarżonych środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. Decydującym dla zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary, jest pozytywna prognoza, co do dalszego postępowania oskarżonego, przy uwzględnieniu jego postawy, właściwości i warunków osobistych, dotychczasowego sposobu życia oraz zachowania się po popełnieniu przestępstwa (art. 69 § 2 k.k.). Taka pozytywna prognoza wobec obu oskarżonych istnieje. Mieć tu trzeba na uwadze, że oskarżeni byli wcześniej niekarani, pracują zarobkowo, nie są osobami zdemoralizowanymi. Całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności przemawia zatem za uznaniem, iż orzeczenie wobec nich bezwzględnej kary pozbawienia wolności (bez warunkowego zawieszenia jej wykonania) byłoby zbyt surową reakcją karną, wykraczającą poza stopień wymaganej represji. Natomiast wskazane okoliczności doprowadziły Sąd odwoławczy do wniosku, że wszystkie cele kary zostaną wobec oskarżonych osiągnięte, bez uciekania się do osadzania w zakładzie karnym. Orzeczona kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania wraz z orzeczonym obowiązkiem probacyjnym (zobowiązanie oskarżonych J. F. i P. E., na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k., do pisemnego informowania Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim o przebiegu okresu próby w odstępach 6 miesięcznych) oraz wymierzoną akcesoryjną karą grzywny, uwzględnia zarówno stopień winy oskarżonych, jak i stopień społecznej szkodliwości popełnionych czynów. Taka kara spełni w sposób właściwy, cel wychowawczy, zapobiegawczy, jak również cele w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Ponadto Sąd Okręgowy na podstawie art. 71 § 2 k.k. wymierzył oskarżonym kary grzywny, będącą dla sprawców, wobec których zawieszono wykonanie kary pozbawienia wolności, realną i ,,odczuwalną” dolegliwością. Przy określeniu wysokości tejże kary uwzględniono także sytuację życiową i materialną oskarżonych.

Z powyższych względów, należało zmienić zaskarżony wyrok, w zakresie opisanym wyżej. Natomiast poza omówionymi wyżej zmianami, w pozostałej części, zaskarżony wyrok – jako słuszny i odpowiadający prawu – utrzymano w mocy.

O kosztach postępowania odwoławczego przypadających na rzecz Skarbu Państwa, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 634 k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k., ustalając wysokość opłaty za obie instancje w oparciu o treść art. 10 ust.1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity: Dz.U. z 1983 r. Nr 49, poz.223 z późn. zm.).