descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III RC 101/25

Uzasadnienie

wyroku z 4 grudnia 2025 r.

Pozwem z 29 kwietnia 2025 r. A. M. (1) domagał się ustanowienia z dniem 31 grudnia 2022 r. rozdzielności majątkowej małżeńskiej pomiędzy nim a E. S. oraz zasądzenia od pozwanej kosztów postępowania.

Pozwana E. S. w odpowiedzi na pozew uznała żądanie pozwu co do zasady, przy czym z dniem wniesienia pozwu, tj. od 29 kwietnia 2025 r., domagają się jego oddalenia w pozostałej części.

Sąd ustalił, co następuje

A. M. (1) i E. S. od 3 czerwca 2017 r. pozostają w związku małżeńskim, w którym panuje ustrój wspólności ustawowej małżeńskiej. Małżonkowie nie posiadają dzieci, nie zawierali umów majątkowych małżeńskich. Pomiędzy małżonkami przed Sądem Okręgowym w Katowicach toczy się sprawa o rozwód, sygn. akt XVIII C 1079/22. W dniu 4 kwietnia 2024 r. w sprawie zapadł nieprawomocny wyrok, na mocy którego rozwiązano przez rozwód małżeństwo stron z winy pozwanej. Aktualnie akta znajdują się w Sądzie Apelacyjnym w Katowicach w celu rozpoznania apelacji wniesionej przez pozwaną.

Powód ma 36 lat, w kwietniu 2024 r. został mianowany na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w Zabrzu. Dodatkowo od 2018 r. sprawuje mandat radnego Gminy W.. Powód zajmuje mieszkanie w O. stanowiące jego majątek osobisty. Powód nie leczy się specjalistycznie.

Pozwana E. S. liczy 34 lata, z wykształcenia kosmetolog, na podstawie umowy zlecenia świadczy usługi kosmetyczne w zakładzie kosmetycznym w G., którego właścicielem jest partner siostry pozwanej – K. B.. W latach 2014 -2016 pozwana prowadziła własną działalność gospodarczą – zakład kosmetyczny. Niemniej po zawarciu związku małżeńskiego z powodem, zakończyła działalność i podjęła zatrudnienie za najniższym wynagrodzeniem u A. M. (2) – matki powoda, która przejęła jej zakład kosmetyczny. Powodem zakończenia działalności był fakt, iż pozwana wynajmowała lokal usługowy od Gminy W., a powód miał plany startować w wyborach samorządowych na radnego.

Po zawarciu związku małżeńskiego każda ze stron miała własne konto bankowe, na które wpływały jej dochody ze stosunku pracy. Małżonkowie nie informowali się o wysokości wynagrodzeń, samodzielnie dysponowali własnymi środkami. Jednocześnie małżonkowie po połowie ponosili koszty związane z utrzymaniem nieruchomości – przelewając sobie wzajemnie połowę kwoty rachunków. Zakupiony wspólnie w 2020 r. samochód marki O. (...) od początku małżeństwa użytkowała wyłącznie pozwana. Po rozstaniu z pojazdu również korzysta wyłącznie pozwana, ponosząc samodzielnie koszty jego utrzymania. Jednocześnie powód nie zwracał się do żony o wydanie wspólnego składnika majątku, jak również nie domagał się dokonania podziału wspólnej ruchomości.

Definitywnie strony rozstały się 6 września 2024 r., wówczas pozwana przyjechała do mieszkania powoda zabrać swoje rzeczy osobiste, które wcześniej A. M. (1) spakował do worków foliowych. Jednocześnie powód uniemożliwił żonie wejście do mieszkania i samodzielne spakowanie się. Od czasu, gdy pozwana wyprowadziła się z domu, strony żyją w faktycznej separacji, nie rozmawiają i nie kontaktują się ze sobą. Nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie mają wpływu na własne decyzje życiowe i finansowe, nie informują się wzajemnie i nie uzgadniają ze sobą decyzji finansowych. Pomiędzy stronami ustała więź gospodarcza i finansowa. Powód nie jest informowany o działaniach finansowych pozwanej, pozwana także nie ma wiedzy o wydatkach finansowych powoda. Od tego czasu strony pozostają w silnym konflikcie, nie potrafią dojść do porozumienia w kwestiach finansowych, odmiennie przedstawiając co wchodzi w skład majątku wspólnego, jak również jakie wspólne zobowiązania – spłacone samodzielnie przez każdego małżonka z osobna - podlegają rozliczeniu. Powód twierdzi, iż majątkiem wspólnym jest samochód marki O. (...) rocznik 2007 oraz spłata przezeń pożyczki zaciągniętej wspólnie przez małżonków od matki powoda. Tymczasem pozwana wskazuje, iż w skład majątku wspólnego poza samochodem, wchodzi wyposażenie, meble znajdujące się w mieszkaniu powoda, zakupione przez nią za środki pochodzące z kredytu, ostatnią ratę spłaciła w styczniu 2024 r. Jednocześnie pozwana podnosiła, iż na początku trwania małżeństwa spłaciła ze swojego majątku osobistego zobowiązania ciążące na powodzie. Aktualnie obie strony deklarują brak jakichkolwiek zobowiązań, żadna ze stron nie leczy się psychiatrycznie, nie jest ubezwłasnowolniona, nie ogłaszała upadłości.

Na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z 24 października 2022 r. pozwana zmieniła nazwisko z (...) na „S.’.

Powód przed wytoczeniem powództwa nie zwracał się do żony o ustanowienie rozdzielności majątkowej, strony prowadziły rozmowy wyłącznie w zakresie podziału majątku wspólnego. Niemniej nie doszły w tym przedmiocie do porozumienia.

(dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa, k. 162, decyzja, k. 27-28, kopia wyroku SO w Katowicach z 04.04.24r., sygn. akt XVIII C 1079/22, k., 29-30, dokumentacja postępowania karnego, k. 33-34, 142, zaświadczenie, k. 73-75, zeznania A. M. (1), k. 151-154, 170-171, E. S., k. 167-170).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z powołanych wyżej dokumentów, których prawdziwości i autentyczności żadna ze stron nie kwestionowała jak również na podstawie zeznań stron postępowania. Żadna ze stron nie skorzystała też z prawa wynikającego z treści art. 129 k.p.c., stąd sąd oparł się na odpisach dokumentów, których istnienie nie było przez strony procesu podważone. Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż Sąd oceniając zgromadzony materiał w myśl art. 233 § 1 k.p.c. ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, w tym wyjaśnień informacyjnych stron, oświadczeń, zarzutów przez nie zgłaszanych, jak i ich zachowania się w trakcie procesu (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 marca 1999 roku, I PKN 632/98).

Zeznania stron zostały przez Sąd uznane za wiarygodne w takim zakresie, w jakim pozostają one zgodne z zasadami logiki oraz doświadczenia zawodowego, a także – korelują z pozostałym materiałem dowodowym w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż małżonkowie różnili się przede wszystkim oceną ich pożycia oraz wskazywanymi przyczynami rozpadu małżeństwa, które to okoliczności nie są istotne z punktu widzenia przedmiotu niniejszego postępowania. Niemniej oboje przyznali, iż w separacji faktycznej pozostają od września 2022 roku i od tego czasu wszelkie więzi pomiędzy nimi, w tym gospodarcze wygasły.

Na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. Sąd pominął wnioski dowodowe zgłoszone przez powoda w pkt 2, 3 i 4 pisma procesowego z 23 września 2025 r., albowiem wnioski te były irrelewantne dla przebiegu postępowania oraz zmierzały jedynie do jego przedłużenia.

Sąd zważył co następuje

Zgodnie z treścią art. 31 § 1 kro z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Ustrój ustawowej wspólności majątkowej ma na celu ochronę rodziny, zapewnienia małżonkom równych praw w dziedzinie stosunków majątkowych.

Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej, która powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia – art. 52 kro. W judykaturze Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że ważne powody to sytuacja pociągająca za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny oraz wynikająca z nieporozumień małżeńskich utrata zdolności do wykonywania zarządu majątkiem wspólnym. Zgodnie zaś z ugruntowanym orzecznictwem ważnym powodem do zniesienia przez Sąd wspólności majątkowej małżeńskiej jest separacja faktyczna małżonków, uniemożliwiająca im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym. Obojętne przy tym jest, czy zachodzi zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego, gdyż to nie sfera o charakterze rodzinnoprawnym, lecz aspekt prawno-majątkowy nabiera istotnego znaczenia przy wykładni art. 52 kro (por. wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2000r. sygn. III CKN 585/98). Przesłanką zastosowania dyspozycji powyższego artykułu jest zatem trwałe zerwanie wszelkich stosunków majątkowych oraz brak możliwości podejmowania wspólnych decyzji gospodarczych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.01.2005r. sygn. III CK 112/04).

Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu – art. 52 § 2 kro. Przepisy art. 52 § 1 i § 2 kro odróżniają ważne powody jako przesłankę żądania przez każdego z małżonków ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej od konieczności wystąpienia wyjątkowego wypadku jako warunku tego, aby sąd mógł ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Wskazanie w art. 52 § 2 kro, iż wyjątkowym wypadkiem uzasadniającym możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż wytoczenie powództwa jest okoliczność, że małżonkowie żyli w rozłączeniu, nie oznacza, iż w każdym przypadku życia w rozłączeniu sąd ma obowiązek ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, lecz jedynie możliwość ustanowienia tej rozdzielności w takiej sytuacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 14 lutego 2020 r., V CSK 351/19).

W ocenie Sądu powództwo zasługuje na uwzględnienie, lecz brak jest podstaw do orzeczenia rozdzielności z datą wsteczną, tj. od dnia 31 grudnia 2022 r.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że strony zgadzały się na ustanowienie w ich małżeństwie rozdzielności majątkowej. Powód domagał się jednak jej ustania z dniem 31 grudnia 2022 r., wskazując, iż w tej dacie z pewnością stron nie łączyły już żadne więzi ekonomiczne, gospodarcze; zaś pozwana z dniem wniesienia pozwu, tj. od 29 kwietnia 2025 r.

Trzeba podkreślić, że skoro wspólność majątkowa jest przypisaną małżeństwu jego cechą ustrojową, to orzeczenie jej zniesienia może nastąpić tylko w okolicznościach wyjątkowych, a w żadnym wypadku nie wcześniej niż w dniu, w którym aktualne staje się ustalenie istnienia ważnych powodów w rozumieniu art. 52 § 1 kro. Wykazanie ważnych powodów, dla których Sąd miałby ustanowić rozdzielność majątkową z datą wcześniejsza niż wytoczenie powództwa, spoczywało na stronie powodowej. Z tego obowiązku powód nie wywiązał się należycie, albowiem nie wyjaśnił na czym polega zagrożenie jego interesów majątkowych.

Jako uzasadnienie ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem 31 grudnia 2022 r., powód podał, iż w tej dacie z całą pewnością już nie łączyły stron żadne więzi ekonomiczne. Wskazać jednak należy, iż strony w faktycznej separacji pozostają od 6 września 2022 r. Wówczas pozwana wyprowadziła się ze wspólnie zajmowanego mieszkania, zabierając spakowane przez powoda rzeczy osobiste. Co więcej w toku procesu powód podawał, że zasadniczo to już w lipcu, sierpniu 2022 r. małżonkowie rozstali się, albowiem pozwana opuściła męża, a on nie wiedział dokąd wyjechała i co robiła. Ostatecznie jednak powód stracił zaufanie do żony w październiku 2022 r., kiedy dowiedział się o jej zdradzie. W swoim przesłuchaniu powód zeznał, iż „po dowiedzeniu się o zdradzie żony, życie mu się zawaliło, musiał psychicznie i prawnie wyjść, ale nie chciał rozwodu”. Jako uzasadnienie ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem 31 grudnia 2022 r. podawał ” bo nie widzę powodów, żeby moja krwawica wchodziła do majątku wspólnego”.

W ocenie Sądu powyższe ustalenia nie uzasadniały ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, albowiem powód nie wyjaśnił na czym polega zagrożenie jego interesów majątkowych. Samo zaś faktyczne rozłączenie małżonków nie wystarcza do uwzględnienia żądania o ustanowienie rozdzielności z datą wsteczną. Powód nie wykazał, że rozłączenie małżonków uniemożliwiało im zarząd majątkiem wspólnym, zwłaszcza, że jedynym wspólnym składnikiem majątku stron jest samochód osobowy oraz dochody z wynagrodzenia za pracę. Co więcej, powód nie wykazał, aby sposób postępowania pozwanej zagrażał stabilności finansowej rodziny lub powodowałby niepewność co do jego sytuacji majątkowej, która narażałaby go na ponoszenie negatywnych konsekwencji decyzji finansowych podejmowanych przez pozwaną. Nie można tez zarzucić pozwanej działań świadczących o trwonieniu majątku wspólnego. Zwrócić należy również uwagę, na specyficzne relacje małżonków w czasie wspólnego pożycia i brak jednoznacznych dowodów wskazujących, że przed wytoczeniem powództwa strony nie miały możliwości wspólnego podejmowania decyzji majątkowych, a ten element jest niezbędny do orzeczenia rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą niż moment wytoczenia powództwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2008 r. II CSK 371/08). Małżonków zasadniczo od początku trwania małżeństwa nie łączyła więź gospodarcza, mieli osobne konta bankowe, samodzielnie dysponowali własnymi dochodami, nie informując się wzajemnie o ich wysokościach, po połowie ponosili koszty związane z utrzymaniem nieruchomości. Wspólnych zaś rozliczeń podatkowych dokonywali do 2021 roku. Dla Sądu niejednoznaczne są również okoliczności związane z zobowiązaniami zaciąganymi przez oboje małżonków, w tym na remont i wyposażenie nieruchomości należącej do powoda oraz nieruchomości należących do pozwanej. Powód twierdzi, że nie przypomina sobie, aby pozwana spłacała jakiekolwiek pożyczki związane z remontem i wyposażeniem jego nieruchomości, w której małżonkowie zamieszkiwali po ślubie. Jednocześnie powód twierdzi, iż strony muszą dokonać rozliczeń dotyczących kwestii nakładów, które wspólnie poczynili na nieruchomości należące do pozwanej, za środki pochodzące od jego matki, a które to zobowiązanie spłacił w całości on. W ocenie Sądu wszystkie te okoliczności potwierdzają, jedynie, iż strony mają niewyjaśnione kwestie finansowe, które winny zostać rozliczone w ramach podziału majątku wspólnego a nie w procesie o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Nie jest przy tym obojętne, że poziom dochodów obojga małżonków jest zróżnicowany, powód jest silniejszą stroną ekonomicznie, pozwana zaś zdecydowała się na zamknięcie własnej działalności gospodarczej i zatrudnienie – za najniższym wynagrodzeniem, u matki powoda, by powód mógł startować w wyborach samorządowych. Można zatem zakładać, że zniesienie wspólności w datą wsteczną zagrozi interesom słabszej strony.

Skoro jednak małżonkowie faktycznie nie współdziałają w zarządzie majątkiem wspólnym, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, ustały między nimi więzi gospodarcze i finansowe, brak podstaw do utrzymywania fikcji wspólności ustawowej. Każda ze stron, w ocenie Sądu, uprawniona jest i jednocześnie zobowiązana samodzielnie podejmować decyzje finansowe w swoich sprawach, a także ponosić tego konsekwencje.

Jednocześnie biorąc pod uwagę, iż obecny stan relacji między stronami, rysujący się pomiędzy nimi rozłam i intensyfikujący się konflikt uniemożliwia stronom współdziałanie w kwestiach finansowych, zasadnym było ustanowienie pomiędzy stronami rozdzielności majątkowej chwilą wniesienia pozwu, tj. od 29 kwietnia 2025 r. W pozostałej części powództwo jako bezzasadne podlegało oddaleniu.

O kosztach procesu Sąd orzekł w myśl zasady odpowiedzialności za wynik procesu, stosownie do art. 100 k.p.c. Interesy stron były co do zasady zbieżne. Pozwana uznała powództwo przy pierwszej czynności (tj. w odpowiedzi na pozew), strony różniły się tylko w zakresie daty ustalenia rozdzielności i każda z nich uległa w tym samym zakresie.

Z/:

1. odnotować;

2. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda r.pr. R. W.;

3. kal. 14 dni lub z wpływem.

M., 29 grudnia 2025 r. Sędzia: