Treść orzeczenia
Sygn. akt III Nsm 873/25
Postanowienie
Dnia 28 listopada 2025 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu Wydział III Rodzinny i Nieletnich w składzie następującym
Przewodniczący Sędzia Dariusz Cieślik
Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Sosnowska
po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025r. w Ł. na rozprawie sprawy z wniosku M. R. (1) z udziałem P. M. o zmianę kontaktów z małoletnim M. R. (2) postanawia
1. oddalić wniosek,
2. przyznać ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Toruniu adw. G. G. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększona o podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu,
3. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.
Uzasadnienie
Wnioskodawca M. R. (1) w dniu 16 czerwca 2025 r. wniósł o zmianę kontaktów ustalonych z małoletnim M. R. (2) w ten sposób, iż:
1. będzie miał on możliwość telefonicznego kontaktu z małoletnim codziennie w godz. 14.00-18.00;
2. raz w tygodniu połączenia przez wideokonferencje.
3. widzenia z małoletnim raz w miesiącu przez 120 min. w Zakładzie Karnym w O. w obecności babci G. R. .
W uzasadnieniu wskazał, iż matka dziecka P. M. utrudnia obecnie kontakt z dzieckiem zarówno wnioskodawcy jak i babci małoletniego, G. R.. Matka odrzuca połączenia ojca lub wyłącza telefon, a kiedy ojcu uda się nawiązać połączenie, syn nie chce z nim rozmawiać. Zdaniem ojca dziecko jest zmanipulowane przez matkę. Ostatni raz wnioskodawca widział syna 3 lata temu, a ostatnią rozmowę odbył telefonicznie 3 miesiące temu. Wskazuje również, że matka dziecka, odkąd ma nowego partnera, utrudnia również kontakt babci z wnukiem.
Jednocześnie wniósł o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uzasadniając swój wniosek pobytem w zakładzie karnym i brakiem oszczędności, które mógłby przeznaczyć na pomoc prawną. Nadto wskazał, że posiada liczne zajęcia komornicze.
Sąd ustalił co następuje
Małoletni M. R. (2) jest dzieckiem pochodzącym z nieformalnego związku (...) z M. R. (1).
Dziecko zamieszkuje z matką. Małoletni uczęszcza do przedszkola. Przejawia niepełnosprawność intelektualną, ma zaburzenia (...) oraz zaburzenia (...). Uczęszcza wobec tego na zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju w Poradni (...) w Ł.. Jest dzieckiem nadpobudliwym ruchowo z trudnościami w koncentracji uwagi. Zdiagnozowano u niego (...). Dziecko jest opóźnione rozwojowo. Z uwagi na sytuację rodzinną zalecana jest u niego terapia psychiatryczna i opieka psychoterapeutyczna. Nie jest wskazane korzystanie przez chłopca z urządzeń elektronicznych z uwagi na jego zaburzenia.
Aktualne kontakty małoletniego z ojcem ustalone są na mocy ugody zawartej w sprawie o sygn. akt III Nsm 1132/24 Sądu Rejonowego w Toruniu. Zgodnie z ugodą ojciec ma prawo do kontaktu telefonicznego w drugą i czwartą sobotę miesiąca od godz. 14.00 do 14.30, przy czym inicjowanie kontaktu leży po stronie ojca. Matka została zobowiązana do odpowiedniego przygotowania małoletniego do kontaktu z ojcem, dbanie o sprawność urządzenia za pośrednictwem którego małoletni będzie utrzymywał kontakt z ojcem oraz do nieprzeszkadzania w kontaktach.
Dowód: wywiad środowiskowy kuratora k. 42-44, opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka k.48-51, karta informacyjna k.52, zeznania uczestniczki k. 54-55
M. R. (1) jest pozbawiony władzy rodzicielskiej. Prowadzono w stosunku do niego procedurę (...). Aktualnie odbywa karę pozbawienia wolności do lipca 2026 r. za znęcanie się nad P. M.. W zakładzie karnym w O. posiada dostęp do telefonu oraz dwa razy w miesiącu dostęp do komputera.
Dowód: zeznania wnioskodawcy k. 53-53v, zeznania uczestniczki k. 53v-54v, wyrok sygn.. akt VIII K 697/22 k.45, informacja dot. „(...)” k. 47
Dotychczas M. R. (1) wielokrotnie podejmował próby kontaktu poza terminami wynikającymi z zawartej przez strony ugody. Matka umożliwiała kontakt telefoniczny syna z ojcem w sytuacjach, gdy podejmowany był w terminach wynikających z ugody stron. Raz kontakt nie odbył się z uwagi na niedopełnienie zobowiązania ciążącego na matce i nieprzygotowaniu urządzenia do odbycia kontaktu.
Dowód: zeznania P. M. k. 54,
Babcia tacierzysta nie utrzymuje kontaktu z wnukiem od ok. 3 lat. Pierwszą próbę kontaktu telefonicznego po tym okresie podjęła latem 2025 roku. Matka chłopca nie jest pozytywnie nastawiona do nagłego, bliskiego kontaktu babci z wnukiem, ponieważ dziecko nie zna G. R.. Nadto chłopiec jest zaburzony i wszelkie odstępstwa od schematów oraz znanych mu sytuacji stanowią dla niego czynniki stresogenne.
Dowód: zeznania D. M. k.54v-55, zeznania M. R. k. 53v
Sąd zważył co następuje
Powyższe stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Sąd uwzględnił wywiad środowiskowy kuratora, gdyż jest sporządzony przez profesjonalny organ, posiadający odpowiednie kompetencje, doświadczenie i wiedzę do sporządzania tego rodzaju dokumentów. Jest rzetelny i kompletny, w pełni ukazuje sytuację rodzinną stron. Nadto kurator załączył odpis wyroku skazującego M. R. (1) za znęcanie się nad P. M..
Sąd nadał walor wiarygodności również pozostałym dokumentom załączonym przez kuratora tj. informacji(...), z której wynika, iż wobec M. R. (1) prowadzono procedurę (...), a także opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka dot. małoletniego syna stron i wyników diagnostyki oraz karty informacyjnej pacjenta M. R. (2) z (...) im. (...) (...) (...) w Ł.. Dokumenty zostały sporządzone przez organy do tego uprawione, które posiadają odpowiednią wiedzę i praktykę, a nadto stanowią państwowe instytucje zaufania publicznego.
Również zeznania składane przez strony były spójne, nie budziły zastrzeżeń ani wątpliwości Sądu, wobec tego zasługiwały w pełni na uwzględnienie. Należy również zauważyć, że przedstawiany przez nie stan faktyczny nie odbiegał od siebie w znacznym stopniu.
Stosownie do treści art. 113 5 kro Sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w przedmiocie kontaktów, jeśli wymaga tego dobro dziecka.
Na mocy art. 113 § 1 kro niezależnie od władzy rodzicielskiej, rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów ze sobą, a zgodnie z art. 113 § 2 kro kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się na odległość za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Zgodnie z treścią art. 113 1 § 1 kro, jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich, rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia, a w braku porozumienia rozstrzyga Sąd.
Należy w tym miejscu podkreślić, iż pierwszoplanową przesłanką w postępowaniu w sprawach o ustalenie kontaktów, jest dobro małoletniego dziecka, co stanowi jednocześnie główną wartość rozstrzygnięcia, a nie interes rodziców.
Rozstrzygając na kanwie niniejszej sprawy Sąd miał na uwadze przede wszystkim dobro małoletniego, który jest dzieckiem wymagającym szczególnego podejścia i działań. Małoletni jest chłopcem, który przejawia opóźnienia rozwojowe. Zdiagnozowano u niego (...), co wskazuje, iż chłopiec ma szczególne problemu z koncentracją i skupieniem. Jest dzieckiem pobudzonym ruchowo. Nadto zmaga się z problemami (...), które wpływają na jego mowę. Powoduje to, że kontakt z dzieckiem jest utrudniony i zaburzony. Zalecane jest również ograniczanie chłopcu dostępu do elektroniki, która może wpływać na niego w sposób pobudzający.
Dotychczas ojciec wielokrotnie nie stosował się do postanowień ugody. Podejmował próby kontaktu z synem poza ustalonymi terminami.
Sąd miał na uwadze również fakt, że ojciec aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym. O ile w sytuacji, gdy dziecko zna ojca oraz opiekuna, który sprawuje nad nim opiekę w trakcie widzeń ojca z synem w jednostce penitencjarnej, nie jest wyjątkową sytuacją wymagającą indywidualnego rozpoznania, o tyle w niniejszej sprawie widzenia ojca z synem w zakładzie karnym nie są wskazane. Sąd kierował się w tej sytuacji przede wszystkim dobrem małoletniego. Wnioskodawca zaproponował widzenia, w trakcie których dziecko miałoby przebywać pod opieką babci tacierzystej. Podkreślenia wymaga fakt, iż 4 letnie dziecko nie widywało babci przez ostatnie 3 lata. Babcia dotychczas nie miała również kontaktu telefonicznego z wnukiem. Wobec powyższego jest dla chłopca zupełnie obcą, nieznaną mu osobą. Małoletni M. nie zna również ojca biologicznego. Nie widywał go wcześniej, odbywał z nim jedynie krótkie kontakty telefoniczne. Chłopiec może czuć się niekomfortowo w takiej sytuacji. Może czuć strach i brak poczucia bezpieczeństwa. Przy zaburzeniach rozwojowych, które towarzyszą dziecku wydarzenie to może mieć traumatyzujący wpływ i skutki na psychikę i rozwój emocjonalny dziecka.
Również z uwagi na zaburzenia rozwojowe M., zdaniem Sądu w aktualnym stanie faktycznym nie jest wskazane rozszerzanie kontaktu. W opinii Sądu zasadnym będzie rozszerzanie kontaktu dopiero po zapewnieniu odpowiednich warunków dla dziecka. Ojciec powinien zakończyć odbywanie kary w zakładzie karnym, a dopiero wówczas starać się o osobiste widzenia z synem. Chłopiec w obecności matki na pewno będzie czuł się bezpieczny.
Przede wszystkim należało uwzględnić dobro małoletniego oraz jego warunki osobiste. Nie jest uzasadnionym wymaganie od dziecka nadpobudliwego ruchowo skupienia uwagi dłużej niż 10 minut w sytuacji, gdy skupienia takiego trudno wymagać nawet od 4latka nieobciążonego żadnymi zaburzeniami. Małoletni wymaga szczególnego podejścia i warunków do nawiązania głębszej i bliższej relacji z ojcem.
Sąd zauważa również, że jeżeli wnioskodawca podnosi, iż jego kontakt z dzieckiem jest utrudniany przez matkę albo że jego realizacja nie jest możliwa przez działania po stronie matki, to w pierwszej kolejności powinien wnosić o egzekucję kontaktów, które są już ustalone zawartą przez strony ugodą.
Zgodnie z art. 582 1 § 3 w razie uzasadnionej obawy naruszenia obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, lub osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem albo osobę, której tego kontaktu zakazano, sąd opiekuńczy może zagrozić nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, stosownie do zasad określonych w art. 598 15 (…)osobie, pod której pieczą dziecko pozostaje - na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem.
Ponadto Sąd podkreśla, iż nie jest rolą Sądu wytworzenie więzi między ojcem, a synem, a wydaje się, iż tego oczekuje wnioskodawca. Wieloletnie zaniedbywanie kontaktu z synem doprowadziło do sytuacji, w której chłopiec nie wie jak wygląda jego ojciec biologiczny. Postanowienie o zmianie częstotliwości czy sposobu odbywania kontaktu nie wpłynie nagle na zacieśnienie relacji pomiędzy wnioskodawcą, a małoletnim M.. O takie relacje wnioskodawca powinien najpierw zabiegać samodzielnie, w środowisku przyjaznym dla M., poza zakładem karnym.
Mając na uwadze powyższe zdaniem Sądu wniosek złożony przez wnioskodawcę był niezasadny i nie zasługiwał na uwzględnienie, dlatego Sąd postanowił jak w petitum orzeczenia.
W pkt 2 postanowienia Sąd przyznał wynagrodzenie dla pełnomocnika w kwocie 240 zł na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).
Z uwagi na fakt, iż wnioskodawca został zwolniony przez Sąd z ponoszenia wszelkich kosztów postępowania w niniejszej sprawie, a nadto Sąd przyznał mu pełnomocnika z urzędu, kosztami postępowania Sąd obciążył Skarb Państwa.