descriptionTreść orzeczenia

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 19 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu III Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Tomasz Borowczak

Ławnicy: Jacek Simon, Robert Zwierzchowski

Protokolant: sekretarz sądowy Roksana Śmieszek

Tomasz Borowczak

Jacek Simon Robert Zwierzchowski

Uzasadnienie

Oskarżony W. B. zamieszkuje w miejscowości R. (wieś w powiecie (...), gmina O.). Oskarżony zamieszkuje samotnie w starym domu, nieruchomość ta jest zaniedbana i wymaga kapitalnego remontu. Nieopodal niego zamieszkuje jego siostrzeniec A. D., z którym oskarżony utrzymuje sporadyczny kontakt.

W. B. od kilkunastu już lat utrzymuje się z prac podejmowanych w ogrodnictwie – uzyskując (według jego oświadczenia) w ten sposób wynagrodzenie (płatne gotówką) w kwocie około 1.000 zł za tydzień. Poczynając od sierpnia 2025r. oskarżony nie pracował – według jego oświadczenia z powodu „przemęczonej ręki”. W związku z brakiem środków finansowych oskarżonemu zaczął doskwierać głód – w środę 3 września 2025r. zjadł jedynie kromkę chleba, w czwartek (4 września 2025r.) nie jadł już w ogóle, dodatkowo otrzymał wówczas rachunek za prąd.

W piątek – 5 września 2025r. oskarżony wyszedł z domu zabierając ze sobą nóż celem wykorzystania go do wycięcia cukinii na polu. Nie udał się jednak na pole, lecz pojechał rowerem do oddalonego o 8 km sklepu (...) w O. przy ul. (...). W tym czasie w sklepie tym pracowała M. Ś.. W. B. zakupił bułkę za kwotę 0,99 zł płacąc gotówką (paragon k.27), a następnie wyciągnął spod rozpinanej bluzy nóż, skierował go w stronę M. Ś. grożąc, że „zrobi jej krzywdę” zażądał natychmiastowego wydania mu banknotów znajdujących się w kasie sklepu. M. Ś. odpowiedział oskarżonemu, iż w kasie nie ma takich pieniędzy (okłamała go, gdyż banknoty znajdowały się wówczas w kasie). W tym czasie do sklepu weszła klientka - M. G.. M. Ś. zwróciła się do niej, by ta zadzwoniła na Policję, gdyż oskarżony grozi jej nożem. M. G. wskazała wówczas, iż idzie po telefon (który zostawiła w aucie). Wówczas W. B. odwrócił się i oznajmiając, że „idzie na grzyby” wyszedł ze sklepu, a następnie odjechał rowerem.

W wyniku zdarzenia właściciel sklepu (...) nie poniósł żadnej szkody majątkowej.

Po uzyskaniu zgłoszenia o zdarzeniu funkcjonariusze Policji dokonali penetracji terenu i zatrzymali W. B., który jechał rowerem w kierunku swego domu. W trakcie czynności zbadano stan trzeźwości W. B. analizatorem wydechu z wynikiem 0,00 mg/1 w wydychanym powietrzu.

Nie zdołano odnaleźć i zabezpieczyć noża, którym posługiwał się oskarżony.

W niniejszej sprawie W. B. zatrzymał zatrzymany w 5 września 2025r. o godz.8:10, a następnie tymczasowo aresztowany – izolacyjny środek zapobiegawczy uchylono postanowieniem wydanym po ogłoszeniu wyroku w niniejszej sprawie.

Oskarżony W. B. jest synem F. i H. z domu R., urodził się (...) w miejscowości B.. Legitymuje się wykształceniem podstawowym – z zawodu jest ślusarzem. Na wolności oskarżony nie był oficjalnie zatrudniony, nie był też zarejestrowany jako bezrobotny (w przeszłości pozostawał zarejestrowany tj. od 24 września 2012r. do 1 grudnia 2013r., ale został wykreślony z ewidencji z powodu niestawiennictwa w PUP w wyznaczonym terminie), nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy (k.77). W. B. jest bezdzietnym kawalerem, nie ma nikogo na swoim utrzymaniu, nie ma też żadnego majątku. Oskarżony nie był dotychczas karany za przestępstwa. W. B. korzystał z pomocy opieki społecznej – w dniu 2 czerwca 2025r. pobrał zasiłek celowy na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego (pożaru w miejscu zamieszkania – w związku z tym zdarzeniem odnotowano interwencję Policji w jego miejscu zamieszkania) w kwocie 2.460 zł, zaś w dniu 25 lipca 2025r. w kwocie 300 zł na zakup żywności.

Powyższą część stanu faktycznego ustalono na podstawie następujących dowodów:

- częściowo w yjaśnień oskarżonego (k.152-153),

- zeznań świadków: M. Ś. (k.154-155 w zw. z k.2-3, 24-26), M. B. (k.155 w zw. z k.84-85), M. G. (k.155-156 w zw. z k.47-48),

- dokumentów w postaci: protokołów przeszukania oskarżonego oraz miejsca jego zamieszkania (k.8-9, 10-13), protokołu badania stanu trzeźwości oskarżonego (k.14), protokołu oględzin osoby oskarżonego (k.17-23), paragonu zakupu bułki (k.27), protokołu zatrzymania oskarżonego (k.30-31), protokołu odtworzenia utrwalonego zapisu nagrania z monitoringu z dokumentacją fotograficzną (k.54-67, płyta k.68), informacji z Powiatowego Urzędu Pracy w N. (k.71-72), informacji z Ośrodka Pomocy (...) w O. (k.73), wywiadu środowiskowego (k.74), informacji z ZUS-u (k.77-78), notatki urzędowej dotyczącej interwencji w miejscu zamieszkania oskarżonego (k.79).

Oskarżony W. B. przyznał się do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, a na rozprawie przeprosił pokrzywdzonych. Opisał zdarzenie i okoliczności, które go do doprowadziły do jego popełnienia oświadczając, że nie wie „co go opętało”, „nie wie co go napadło, że taką głupotę zrobił”. Potwierdził, że pokazał kasjerce nóż i chciał od niej pieniędzy z kasy. Deklarował też, że „zwątpił” i wyszedł ze sklepu, ale nie z powodu klientki, która weszła do sklepu. Zarzekał się też, że nie chciał nikomu zrobić krzywdy i nie chciał „uderzyć tym nożem”. Potwierdził jednak, że w jego ocenie pokrzywdzona „na pewno się wystraszyła tą sytuacją”. W odniesieniu do swego siostrzeńca A. D. (który zamieszkuje nieopodal niego) wskazywał, że nie jest z nim pokłócony - w cenie oskarżonego A. D. by mu „na pewno” pomógł, gdyby o to poprosił, ale „głupio było prosić”. W. B. deklarował też, że sytuacja taka jak w niniejszym postępowaniu nigdy się już nie powtórzy, a on sam dostrzegając zalety pracy na podstawie umowy „postara się ją znaleźć”, gdyż w miejscu, w którym zamieszkuje pracę „na umowę o pracę też można znaleźć”.

Sąd co do zasady dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego za wyjątkiem fragmentu, w którym sugerował on, że on sam jakoby niezależnie od sytuacji odstąpił od dokonania rozboju. Po pierwsze wskazać należy, iż z samych wyjaśnień oskarżonego wynikało, że miałby on „zwątpić” i opuścić sklep dopiero po tym, jak spotkał się z kategoryczną odmową M. Ś. wydania mu banknotów zgromadzonych w kasie. Po drugie – z zeznań zarówno M. Ś., jak i M. G. niezbicie wynikało, że oskarżony zaprzestał grożenia nożem i opuścił sklep dopiero po tym, jak stawiająca opór w wydaniu pieniędzy M. Ś. zwróciła się do klientki sklepu z prośbą o wezwanie policji, a z racji miejsca, w którym stał wówczas oskarżony, musiał on słyszeć słowa wypowiadane przez M. Ś.. W konsekwencji nie sposób mówić o tym, aby W. B. sam z własnej woli zreflektował się i zaniechał dokonania rozboju – decydujące znaczenie miały tutaj czynniki zewnętrzne tj. zachowanie pracownicy sklepu oraz klientki.

Za wiarygodne Sąd uznał natomiast wyjaśnienia oskarżonego w części dotyczącej opisu okoliczności poprzedzających samo usiłowanie rozboju, jak też posłużenie się nożem i żądanie pieniędzy od pokrzywdzonej.

Za w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznania pokrzywdzonej M. Ś. (eskpedientki sklepu (...)) oraz M. G. (klientki sklepu), które w sposób logiczny i spójny opisały przebieg zdarzeń w sklepie (...) rankiem 5 września 2025r., w tym w szczególności zachowanie oskarżonego. M. Ś. oraz M. G. były osobami całkowicie obcymi dla oskarżonego, nie postawały z nim w żadnym konflikcie, a ich zeznania w pełni korelowały ze sobą, jak i z zabezpieczonym nagraniem z monitoringu. Zeznania M. Ś. były przydatne w szczególności dla ustalenia, iż odmawiając oskarżonemu wydania banknotów pokrzywdzona okłamała go co do faktu, że banknotów tych wówczas w kasie miałoby nie być (ich rzeczywisty brak zmuszałby do rozważenia, czy w sprawie nie miało miejsce usiłowanie nieudolne z art.13§2 k.k.).

Sąd dał wiarę zeznaniom M. B. – ajenta sklepu (...), w którym miało miejsce zdarzenie, przy czym zeznania te były przydatne jedynie dla ustalenia, że na skutek czynu oskarżonego nie doszło do żadnej szkody majątkowej.

Sąd uznał za całkowicie wiarygodne i przydatne dla celów postępowania ujawnione w sprawie dokumenty. Zostały one sporządzone przez uprawnione organy, w ramach ich kompetencji. Ich autentyczność nie była kwestionowana przez strony postępowania, Sąd nie znalazł także podstaw, by czynić to z urzędu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

W świetle zgromadzonego i omówionego powyżej materiału dowodowego w ocenie Sądu nie budziła żadnych wątpliwości zasadność zarzutu stawianego oskarżonemu.

Zachowanie się sprawcy przestępstwa rozboju polega na zaborze cudzej rzeczy w celu przywłaszczenia dokonanym przy użyciu taksatywnie wymienionych w art.280§1 k.k. szczególnych sposobów, tj. używając przemocy wobec osoby, grożąc natychmiastowym użyciem takiej przemocy albo doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności. W art.280§2 k.k. ustawodawca wprowadził typ kwalifikowany – zbrodnię rozboju, z którą mamy do czynienia wówczas, gdy sprawca rozboju posługuje się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym albo działa w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu lub wspólnie z inną osobą, która posługuje się taką bronią, przedmiotem, środkiem lub sposobem.

W niniejszej sprawie nie budziło żadnych wątpliwości Sądu, iż oskarżony zrealizował swoim zachowaniem znamiona usiłowania rozboju z art.280§2 k.k.. Na podstawie wyżej wskazanych dowodów Sąd ustalił bowiem, iż oskarżony trzymając w ręku nóż zagroził M. Ś. jego natychmiastowym użyciem i zażądał od ekspedientki sklepu niezwłocznego wydania mu środków pieniężnych (banknotów) znajdujących się w kasie sklepu pod groźbą „zrobienia jej krzywdy”. W ten sposób W. B. zmierzał bezpośrednio do dokonania zaboru środków pieniężnych z kasy sklepu w celu ich przywłaszczenia, lecz zamierzonego celu nie osiągnął – pieniądze nie zostały mu wydane z uwagi na opór M. Ś. oraz jej zachowanie polegające na zwróceniu się do klientki sklepu (...) z prośbą o wezwanie policji. Działanie oskarżonego zatrzymało się zatem na etapie usiłowania (art.13§1 k.k.) zbrodni rozboju.

Oczywistym jest też, że oskarżony podejmując opisane wyżej zachowanie działał z zamiarem bezpośrednim – chciał dokonać zaboru pieniędzy zgromadzonych w kasie sklepu, przy czym celu tego W. B. nie ukrywał w swych wyjaśnieniach.

Oczywiście ustalenie umyślności jako znamienia strony podmiotowej czynu przypisanego oskarżonemu nie przesądzało jeszcze o jego winie, a dopiero ją warunkowało (zob. J. Zientek, „Karygodność i wina jako przesłanki odpowiedzialności, Prokuratura i Prawo 1998/6). W niniejszej jednak sprawie została spełniona także druga z pozytywnych przesłanek przypisania winy oskarżonemu tj. ukończenie przez nie odpowiedniego wieku, a nie zachodziła żadna z negatywnych przesłanek przypisania mu winy (okoliczności wyłączających winę). Podkreślić też należy, iż brak było w niniejszej sprawie podstaw do kwestionowania poczytalności oskarżonego – nie kwestionując trudnej sytuacji finansowej, w której znajdował się wówczas W. B. podkreślić należy, iż oskarżony nigdy nie cierpiał na żadne choroby psychiczne, nie jest upośledzony umysłowo ani nie cierpiał na żadne zakłócenia czynności psychicznych – z pełną świadomością możliwości uzyskania pomocy zamieszkującego w pobliżu siostrzeńca (o którą oskarżony krępował się zwrócić) zdecydował się pojechać 8 km do sklepu (...) i tam posługując się nożem zagrozić ekspiedientce po to, by uzyskać pieniądze.

Rozważając przez pryzmat dyrektyw z art.53§1 i §2 k.k. oraz art.115§2 k.k. kwestię WYMIARU KARY oskarżonemu za przypisane mu przestępstwo Sąd nie dopatrzył się okoliczności obciążających, natomiast dostrzegł liczne okoliczności łagodzące, a mianowicie:

⚫

dotychczasową niekaralność oskarżonego za przestępstwa (co wymaga podkreślenia zwłaszcza w kontekście wieku W. B., którego nie sposób przecież określić jako młodego człowieka),

⚫

fakt przeproszenia pokrzywdzonych i wyrażenia żalu z powodu przestępczego zachowania,

⚫

fakt, że przestępstwo W. B. osiągnęło „tylko” formę stadialną usiłowania,

⚫

okoliczności prowadzące oskarżonego do decyzji o dokonaniu rozboju (czyli jego sytuację osobistą i finansową opisane wyżej).

Przy orzekaniu kary Sąd wziął pod uwagę każdą z dyrektyw opisanych w art.53 k.k., a mianowicie dyrektywy społecznej szkodliwości czynu i stopnia winy, a także dyrektywy prewencji generalnej (kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa) i prewencji indywidualnej pojmowanej jako cele zapobiegawcze i wychowawcze kary w stosunku do danego oskarżonego.

Wobec stwierdzonych wyżej okoliczności łagodzących (i braku okoliczności obciążających) Sąd uznał, iż nawet wnioskowana przez Prokuratora kara 3 lat pozbawienia wolności (a więc w dolnej granicy ustawowego zagrożenia) w realiach niniejszej sprawy byłaby karą rażąco surową – nieadekwatną do stopnia społecznej szkodliwości przestępstwa oraz winy oskarżonego.

W konsekwencji Sąd zdecydował o zastosowaniu instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary wymierzając oskarżonemu karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, a dodatkowo orzekł zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej M. Ś. na odległość mniejszą niż 20 metrów na okres 3 lat.

Orzeczenie tego zakazu miało na celu uwzględnienie interesu pokrzywdzonej M. Ś., która ma prawo do tego, by czuć się bezpiecznie i nie być narażoną np. na dyskomfort obsłużenia w kasie sklepu, w którym pozostaje zatrudniona, oskarżonego, który w przeszłości przy użyciu noża próbował dokonać na niej rozboju.

W ocenie Sądu wymierzona oskarżonemu kara pozbawienia wolności jest adekwatna do stopnia społecznej szkodliwości przestępstwa oraz stopnia zawinienia W. B. i jest minimalną, jaka mogła zostać orzeczona w niniejszej sprawie, by mogła zostać uznana za karę sprawiedliwą. W szczególności wniosek obrońcy oskarżonego o wymierzenie kary pozbawienia wolności niższej (w wymiarze 1 roku i dodatkowo warunkowe zawieszenie jej wykonania) w ocenie Sądu był wnioskiem niemożliwym do zaakceptowania – bagatelizował on bowiem fakt, że W. B. jest sprawcą zbrodni usiłowania rozboju, a w odczuciu społecznym wymierzenie kary wnioskowanej przez obrońcę byłoby odebrane jako pobłażliwe potraktowanie sprawcy, a wręcz jego bezkarność. Sprzeciwiał się temu również wzgląd na prewencję indywidualną – wprawdzie W. B. deklarował, że pobyt w areszcie śledczym od dnia 5 września 2025r. „dał mu do myślenia”, niemniej w ocenie Sądu nie oznacza to, że w niniejszej sprawie kara wnioskowana przez obrońcę spełniłaby cele zapobiegawcze i wychowawcze w stosunku do osoby oskarżonego. Podkreślić jednak należy, że jeśli W. B. poważnie potraktuje zapadły wobec niego wyrok i rzeczywiście wyciągnie należyte wnioski z zaistniałej sytuacji, to po uchyleniu tymczasowego aresztowania podjął zatrudnienie (legalne – skutkujące wprawdzie koniecznością uiszczania należności publicznoprawnych, ale również dające mu określone uprawnienia w przypadku np. choroby) i może podjąć działania celem uzyskania zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w warunkach dozoru elektronicznego.

Stosownie do treści art.63§1 k.k. na poczet kary pozbawienia wolności Sąd zaliczył oskarżonemu okres jego rzeczywistego pozbawienia wolności w niniejszej sprawie tj. od dnia 5 września 2025r. godz. 8:10.

O wynagrodzeniu obrońcy z urzędu Sąd orzekł na postawie przepisów powołanych w pkt. 4. części rozstrzygającej wyroku.

Z uwagi na sytuację finansową oskarżonego Sąd zwolnił go od obowiązku zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.

Sędzia Tomasz Borowczak

Zarządzenie / proszę:

1. odnotować w kontrolce uzasadnień

2. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć obrońcy oskarżonego z urzędu – adw. T. G.

3. przedłożyć za 14 dni od doręczenia lub po wpłynięciu apelacji.

P., dnia 30 grudnia 2025r.

Sędzia Tomasz Borowczak