Treść orzeczenia
Sygn. akt III Ca 973/14
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 13 listopada 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędzia SO Gabriela Sobczyk
Sędzia SR (del.) Roman Troll
Protokolant Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa G. H. przeciwko M. S. (1) o uchylenie obowiązku alimentacyjnego na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu - Zdroju z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt III RC 454/13 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuję sprawę Sądowi Rejonowemu w Jastrzębiu-Zdroju do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
SSR (del.) Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk
Uzasadnienie
Powódka G. S. ostatecznie żądała ustalenia,
że ciążący na niej obowiązek alimentacyjny względem pozwanego M. S. (1) wygasł z dniem 1 08 2013r. oraz zasądzenia na jej rzecz od pozwanego kosztów procesu. Uzasadniając żądanie twierdziła, że Sądu Rejonowego
w J. w wyroku z dnia 2 03 2011r. w sprawie o sygn. akt III RC 335/11 zasądził od niej na rzecz pozwanego alimenty w wysokości po 600 zł miesięcznie. Obecnie pozwany ma 27 lat, jest osobą niepełnosprawną i z tego tytułu otrzymuje świadczenia socjalne, których jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby. Powódka obecnie nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu męża i nie jest w stanie płacić zasądzonych alimentów.
Pozwany M. S. (1) wniósł o oddalenie powództwa oraz zasą-dzenie na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu.
Podnosił, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 26 04 2012r.
w sprawie sygn. akt III Ca 1543/11 zmieniono wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 2 03 2011r., sygn. akt III RC 335/11 w ten sposób, że w miejsce kwoty 600 zł zasądzono na jego rzecz alimenty w kwocie po 300 zł miesięcznie. Egzekucja alimentów od powódki jest bezskuteczna. Rozpoznano u niego schizofrenię i w orzeczeniu lekarza ZUS został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do 28 02 2014r. Ze względu na stan zdrowia zamieszkuje on u swojego ojca M. S. (2) i obaj ponoszą koszty utrzymania mieszkania. Powódka nie przedstawiła żadnych dowodów, że nie posiada środków pozwalających jej na realizowanie obowiązku alimentacyjnego.
Sąd Rejonowy w Jastrzębiu - Zdroju w wyroku z dnia 6 12 2013r. oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach procesu.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał regulacje: art.138 k.r.o. oraz art. 133 § 1 k.r.o art. 135 § 1 i 2 k.r.o. Stwierdził, że od czasu ustalenia ostatnich alimentów upłynął okres 1,5 roku, w którym pozwany pomimo osiągnięcia pełnoletniości nadal wymaga pomocy obojga rodziców. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS okres jego całkowitej niezdolności do pracy został przedłużony do 28 02 2014r. Obecnie utrzymuje się on z renty socjalnej w kwocie 698,17 zł, z zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł oraz wynagrodzenia za pracę w kwocie 633,01 zł. Z materiału dowodowego wynika, że nadal choruje, zażywa leki i wymaga stałej opieki. Odnosząc się do aktualnej sytuacji osobistej i majątkowej powódki G. S. stwierdził, że nie jest mu ona znana, gdyż pomimo prawidło-wego wezwana powódka nie stawiła się ona na rozprawę i nie usprawiedliwiła swojego niestawiennictwa, a w toku postępowania nie przedłożyła żadnych dokumentów dotyczących jej sytuacji osobistej i majątkowej. Wskazał, że w na-stępstwie tego nie mógł porównać obecnej sytuacji powódki z warunkami
i okolicznościami poprzednio istniejącymi, aby ustalić czy zaszły okoliczności uzasadniające wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego wobec pozwanego.
Następnie wziął pod uwagę, że powódka od 2010r. nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, nie uczestniczy w życiu pozwanego, nie daruje mu żadnych prezentów, nie zaprasza do siebie na wakacje czy ferie zimowe i z tych powodów oddalił powództwo. O kosztach procesu orzekł na podstawie regulacji art. 98 k.p.c.
Orzeczenie zaskarżyła powódka G. S. , która wnosiła o jego zmianę poprzez ustalenie, że jej obowiązek alimentacyjny w stosunku do pozwanego wygasł oraz zasądzenie od pozwanego na jej rzecz zwrotu kosztów procesu.
Zarzucała, że popełniono błąd w ustaleniach faktycznych, ustalając, że pozwanemu brakuje środków finansowych dla zaspokojenia jego uzasadnionych potrzeb
w sytuacji, kiedy potrzeby te oszacowane zostały na kwotę 1.300 zł miesięcznie,
a pozwany osiąga z tytułu pracy oraz należnych mu świadczeń kwotę 1.484,18 zł.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenia powódki przyjmując, że mają ono źródło w regulacjach prawnych przytoczonych
w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, lecz wadliwie rozpoznał sprawę.
Gromadząc materiał dowodowy na posiedzeniu rozprawy w dniu 6 12 2013r. dopuścił dowody: z przesłuchania świadka – którego nie oznaczył – na okoliczność kosztów związanych z utrzymaniem pozwanego” oraz z prze-słuchania stron „na okoliczność możliwości zarobkowych i majątkowych powódki...”, który jednak wadliwie przeprowadził.
Z protokołu tego posiedzenia wynika bowiem, że dowód z zeznań M. S. (2), ojca pozwanego, a więc osoby nie posiadającej statusu strony, przeprowadził „w trybie art. 304 k.p.c.” a dowód z przesłuchania stron przeprowadził tylko z przesłuchania pozwanego, nie przeprowadzając go
z przesłuchania powódki ani też stosownie do regulacji art. 302 § 1 k.p.c.
nie ograniczając go formalnie do przesłuchania pozwanego, do czego zresztą nie był uprawniony (Przy rozpoznaniu sprawy umknęło bowiem jego uwadze,
iż powódka mieszka obecnie w Holandii tj. poza granicami Polski, co z uwagi
na znaczne oddalenia jej miejsca zamieszkani obligowało go do przeprowadzenia dowodu z jej przesłuchania w charakterze strony w drodze pomocy prawnej, czego zaniechano. Więcej wzywając powódkę na posiedzenie rozprawy wyznaczone na dzień 6 12 2013r., nie oznaczył w wezwaniu celu jej stawien-nictwa oraz skutków jego zaniechania przez co naruszył regulacje art. 150 k.p.c.
i § 73 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 02 2007r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych, k - 37 akt).
W następstwie tego w materiale sprawy brak jest wiarygodnych informacji pozwalających poczynić ustalenia faktyczne dotyczące - zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy - okoliczności aktualnej sytuacji majątkowej i rodzin-nej powódki.
Doprowadziło to w konsekwencji do nierozpoznania we wskazanym zakresie istoty sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku
i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Reasumując zaskarżony wyrok jest wadliwy i dlatego apelację powódki jako uzasadnioną uwzględniono, orzekając jak w sentencji na mocy art. 386 § 4 k.p.c.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy weźmie pod uwagę zawartą powyżej ocenę prawną i w sposób prawidłowy przeprowadzi dowód
z przesłuchania powódki G. S. oraz świadka M. S. (2).
W toku postępowania zaktualizuje również informacje dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej pozwanego, a orzekając ponownie w sprawie weźmie
pod uwagę, iż obowiązek alimentacyjny istnieje tyko wtedy, gdy znajduje to uzasadnienie w sytuacji materialnej i rodzinnej osoby zobowiązanej do alimentacji
i tylko w zakresie jej możliwości majątkowych.
SSR (del.) Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk