Treść orzeczenia
Sygn. akt III Ca 2712/22
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 listopada 2022 roku w sprawie z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. przeciwko syndykowi masy upadłości J. R. osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej – E. I. o bezpodstawne wzbogacenie, Sąd Rejonowy w Brzezinach zasądził od syndyka masy upadłości J. R. osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej - E. I. na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 25.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 27 lipca 2020r. do dnia zapłaty oraz kwotę 4.867zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Apelację od opisanego wyroku wniosła strona pozwana, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu pozwany zarzucił:
-
naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe - poprzez przyjęcie, że postępowanie sądowe w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości, o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi, nawet gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność nie zostanie zgłoszona do syndyka, a tym samym nie zostanie wyczerpany tryb określony ustawą i wierzytelność nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności,
-
naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c. poprzez przyjęcie, że sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności ogłoszenia upadłości strony lub wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka, z pominięciem przez sąd wyjątku określonego w art. 145 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe.
W konsekwencji podniesionych zarzutów strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych; ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia, powyższego żądania, pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Postanowieniem z dnia 16 maja 2024 roku, w związku z treścią postanowienia o ogłoszeniu upadłości oraz treścią zarzutów apelacji pozwanego, Sąd Okręgowy zwrócił się do syndyka masy upadłości upadłego J. R., to jest E. I. o udzielenie w terminie 10 dni informacji, czy postępowanie upadłościowe prowadzone jest w trybie art. 491 1 ust. 1 czy w trybie art. 491 1 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe oraz wskazanie, czy wierzytelność pozwanego dochodzona pozwem została zgłoszona do masy upadłości, nadto jaki jest aktualny stan postępowania upadłościowego
W odpowiedzi na zobowiązanie pełnomocnik pozwanego wskazał, że postępowanie upadłościowe prowadzone jest w trybie art. 491 1 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, wierzytelność pozwanego dochodzona pozwem nie została zgłoszona do masy upadłości, a co do aktualnego stanu postępowania wskazano, że nie toczy się już z udziałem syndyka oraz do wykonania został projekt planu spłaty.
Sąd Okręgowy zważył co następuje
Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Wstępnie należy odnotować, że Sąd II instancji podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz ocenę dowodów wyrażoną w pisemnych motywach rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne, co skutkuje równocześnie ograniczeniem uzasadnienia do rozpoznania przedstawionych w apelacji zarzutów dotyczących prawa procesowego i materialnego (art. 387 § 2 1 pkt 1 k.p.c.).
Zarzuty naruszenia art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe oraz art. 180 § 1 pkt 5 lit. b k.p.c. nie zasługują na uwzględnienie.
Z pisma procesowego pełnomocnika pozwanego z dnia 18 czerwca 2024 roku wynika, że postępowanie upadłościowe wobec dłużnika J. R. jest prowadzone w trybie określonym w art. 491 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 794). Przepis art. 491 2 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że w postępowaniu prowadzonym w takim trybie nie stosuje się m.in. przepisów o sporządzeniu listy wierzytelności, a w konsekwencji także o zaskarżeniu, zatwierdzeniu, prostowaniu i uzupełnieniu tej listy (art. 244, art. 245 oraz art. 253-264), zatem w toku tego postępowania nie powstaje lista wierzytelności, z której wyciąg – w myśl art. 264 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe – stanowi tytuł egzekucyjny służący wierzycielowi jako podstawa egzekwowania swoich należności od upadłego. W takiej sytuacji nie ma racji bytu zawieszenie postępowania sądowego wszczętego przeciwko dłużnikowi przed ogłoszeniem upadłości, które zmierzało do uzyskania takiego tytułu. Z tej przyczyny art. 491 2 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe stwierdza, że w postępowaniu upadłościowym toczącym się w trybie art. 491 1 ust. 1 tej ustawy nie stosuje się również przywołanego w apelacji art. 145 ust. 1, stwierdzającego, że postępowanie sądowe w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. W efekcie – wobec niestosowania w postępowaniu upadłościowym art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 794) – nie zachodzi wymieniony w art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c. wyjątek od reguły ogólnej przewidzianej w tym przepisie, a Sąd zobowiązany jest podjąć zawieszone postępowanie. Art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu, a z uwagi na obecną treść art. 174 § 3 k.p.c., obowiązującą od dnia 1 stycznia 2016 r., syndyk masy upadłości nie jest uprawniony do odmowy wstąpienia do postępowania, więc dalsze postępowanie sądowe musiało zostać podjęte z udziałem syndyka w miejsce pozwanego upadłego.
Ocena stanu prawnego mogłaby wypaść odmiennie jedynie wówczas, gdyby wniosek o ogłoszenie upadłości J. R. wpłynął przed dniem 24 marca 2020 r., gdyż z mocy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1802 ze zm.) w takich sprawach stosuje się przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej tą ustawą, które nie wyłączały stosowania w postępowaniu upadłościowym wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.) dotyczących listy wierzytelności, ani art. 145 ust. 1 tej ustawy.
Jednakże z informacji uzyskanych od syndyka masy upadłości J. R. wynika wprost, że postępowanie upadłościowe w stosunku do osoby J. R. prowadzone było w trybie art. 491 1 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe. Sądowi nie jest wiadome również, by w toku postępowania upadłościowego zostało wydane na podstawie art. 491 5 § 2 ustawy Prawo upadłościowe postanowienie o dalszym prowadzeniu tego postępowania w trybie przewidzianym w art. 491 1 ust. 2 tej ustawy.
Nie sposób zatem uznać, by Sąd Rejonowy w jakikolwiek sposób naruszył powoływane przez apelującego przepisy art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe oraz art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c., skoro w niniejszej sprawie, wobec prowadzenia postępowania upadłościowego w stosunku do upadłego w trybie art. 491 1 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, przepisy te nie miały zastosowania. Wobec upadłego nie sporządzano listy wierzytelności, zatem powód nie był zobligowany do zgłaszania dochodzonej w niniejszej sprawie wierzytelności syndykowi. Z tej też przyczyny nie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania, a wszczęte postępowanie mogło zostać podjęte na podstawie art. 180 § 1 pkt 5 lit. b) k.p.c., przy czym dalsze postępowanie zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe mogło toczyć się wyłącznie przeciwko syndykowi, co też miało miejsce w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd odwoławczy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.