descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 519/24

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 19 marca 2024r., wydanym w sprawie VII U 2995/22 Sąd Okręgowy w Gdańsku:

I. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu J. R. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nadal do dnia 08 czerwca 2026r.

II. stwierdził ,że pozwany nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji .

Sąd I instancji ustalił, co poniżej:

J. R., ur. (...), w dniu 14.02.2022 złożył w organie rentowym wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Ukończył technikum chemiczne o kierunku celulozowo – papierniczym, w przeszłości był zatrudniony jako magazynier oraz prowadził działalność gospodarczą w branży wynajmu mieszkań.

Ubezpieczony miał przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 26.05.2021 r., tj. od dnia zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego do 31.03.2022 r. (zgodnie z decyzją organu rentowego z dnia 02.06.2021 r.). Na podstawie przepisów art.15 zc ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (organ rentowy przedłużył wypłatę renty ubezpieczonemu do dnia 30.06.2022 r.

W związku ze złożonym wnioskiem o rentę stan zdrowia ubezpieczonego został poddany ocenie lekarza orzecznika ZUS, który rozpoznał u niego guza mózgu, nadciśnienie tętnicze, kamicę dróg moczowych, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, kolana prawego i paluchów, boreliozę, stan po COVID -19, niedosłuch o szumy uszne ucha prawego, zmiany zwyrodnieniowe siatkówki obu oczu bez istotnego upośledzenia widzenia, stan po polipektomii jelita grubego, stan po urazie głowy w dzieciństwie. W ocenie lekarza orzecznika w wyniku leczenia doszło do znaczącej poprawy stanu funkcjonalnego, a istniejące schorzenia nie powodują obecnie naruszenia sprawności organizmu w stopniu uzasadniającym orzeczenie długotrwałej niezdolności do pracy.

Na skutek sprzeciwu wniesionego przez ubezpieczonego stan jego zdrowia został poddany ocenie komisji lekarskiej ZUS. Orzeczeniem z dnia 31.03. 2022 r. komisja lekarska ZUS podtrzymała orzeczenie lekarza orzecznika pierwszej instancji ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy, podtrzymując wskazane rozpoznania chorobowe u ubezpieczonego.

Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z 23.06.2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił ubezpieczonemu J. R. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ komisja lekarska ZUS w orzeczeniu z 31.03.2022 r. orzekła, że nie jest on niezdolny do pracy

Z opinii biegłego kardiologa wynika, iż u ubezpieczonego występuje chwiejne nadciśnienie tętnicze, otyłość brzuszna i dyslipidemia mieszana. Ma prawidłowy profil wydolności hemodynamicznej krążenia systemowa, nie ma cech nadciśnieniowej przebudowy miokardium. Przy prezentowanej wydolności układu sercowo – naczyniowego może wykonywać pracę na różnych stanowiskach umysłowych i fizycznych w takich zawodach jak pracownik biurowy, zaopatrzeniowiec, magazynier, akwizytor, dyspozytor, pracownik recepcji, pracownik ochrony, sprzedawca na stacji paliw, itp. Z powodów kardiologicznych nie jest niezdolny do pracy.

Z opinii biegłego ortopedy wynika, iż stan układu ruchu nie powoduje całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy powoda. Jego chód jest sprawny, nie ma zaburzeń sprawności manualnej, zwłaszcza chwytu. Zmiany chorobowe nie łączą się z istotnym upośledzeniem sprawności ruchowej.

Z opinii biegłego okulisty wynika, iż ubezpieczony leczony z powodu guza mózgu o cechach oponiaka naczyniaka zatoki jamistej lewej i siodła tureckiego z niedowidzeniem połowicznym jednoimiennym i koncentrycznym zwężeniem pozostałego pola widzenia, jest niezdolny częściowo do pracy. W opinii wskazał, iż datą powstania niezdolności do pracy jest data wydania opinii, tj. 23.01.2023 r. W opinii uzupełniającej wyjaśnił, iż analiza akt wskazuje na brak poprawy stanu narządu wzroku pomiędzy 30.06.2022 a styczniem 2023 r. Ubezpieczony był operowany w 2019 r. z powodu guza mózgu, co spowodowało zaburzenia pola widzenia. Stwierdzone zmiany w styczniu 2023 r. były niewątpliwie już w czerwcu 2022 r. Wobec powyższych ustaleń biegły okulista wskazał, iż częściowa niezdolność do pracy trwa nadal po 30.06.2022 r. na okres 5 lat.

Z opinii biegłego neurochirurga wynika, iż ze strony neurochirurgicznej nie ma podstaw do uznania długotrwałej niezdolności do pracy. U ubezpieczonego rozpoznano łagodny guz środczaszkowy – oponiak, wyleczony w 2019 r., obecnie bez cech wznowy ani aktywności. Biegły neurochirurg wskazał, iż kluczowa jest opinia biegłego okulisty ze względu na rozpoznane schorzenia u ubezpieczonego.

Sąd I instancji zważył, co następuje

Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach rentowych pozwanego oraz dokumentacji lekarskiej ZUS, których prawdziwości i rzetelności nie kwestionowała żadna ze stron postępowania. Sąd również nie znalazł podstaw, by odmówić im wiarygodności.

W toku niniejszego postępowania Sąd Okręgowy, celem ustalenia, czy stan zdrowia ubezpieczonego wskazuje, że nadal po dniu 30.06.2022 r. jest on całkowicie lub częściowo niezdolny do pracy zarobkowej, dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego neurochirurga, okulisty, kardiologa i ortopedy.

W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że opinie wydane w sprawie przez biegłych sądowych zostały sporządzone w sposób rzeczowy i konkretny, zawierają jasne, logiczne i przekonujące wnioski. Przede wszystkim zostały one uzasadnione w sposób wyczerpujący i zgodny z wiedzą medyczną posiadaną przez biegłych.

Sąd oparł się przede wszystkim na opinii i opinii uzupełniającej biegłego okulisty, który wskazał, że ubezpieczony jest nadal częściowo niezdolny do pracy po dniu 30.06.2022 r. Biegły szczegółowo przeanalizował dokumentację medyczną, a także przeprowadził osobiste badanie ubezpieczonego i na tej podstawie przedstawił wnioski, w związku z czym jest ona w pełni miarodajna i dokładna. Biegły jest specjalistą z zakresu adekwatnego do schorzeń odwołującego się, uznał się właściwym do oceny jego stanu zdrowia, jego opinia jest jasna, logiczna, przekonująca. Zdaniem sądu, biegły dokonał prawidłowej oceny zdrowia odwołującego się, mając na uwadze wpływ zaburzeń, do jakich u niego doszło, na możliwość podjęcia pracy zarobkowej. Ocena tej opinii i opinii uzupełniającej dokonana w oparciu o właściwe dla niej kryteria: zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, przy uwzględnieniu poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych zaprezentowanych stanowisk, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych wniosków, przekonuje, że są one miarodajne dla poczynienia ustaleń w przedmiocie niezdolności skarżącego do pracy.

Niestwierdzenie niezdolności do pracy przez biegłego ortopedę, kardiologa i neurochirurga nie podważa wniosków opinii biegłego okulisty, zwłaszcza, że biegły neurochirurg wskazał, iż opinia okulisty w niniejszym przypadku powinna być kluczowa.

Oceniając opinie biegłych sąd miał na uwadze, iż warunkiem uznania opinii za podstawę ustaleń faktycznych jest ustalenie, że jest ona zupełna (kompletna i dokładna) oraz komunikatywna (zrozumiała, jasna). Dowód z opinii biegłych musi zatem oceniony być z zachowaniem następujących wskazań, tj. czy:

1) biegły dysponuje wiadomościami specjalnymi do stwierdzenia okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (argument z art. 278 § 1 k.p.c.);

2) opinia biegłego jest logiczna, zgodna z doświadczeniem życiowym i wskazaniami wiedzy (argument z art. 233 § 1 k.p.c.);

3) opinia ta jest wyczerpująca i jasna (argument z art. 285 § 3 k.p.c. i art. 286 k.p.c.).

Opinie dotyczące stanu zdrowia ubezpieczonego i jego wpływu na zdolność do wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami i dotychczas zajmowanym stanowiskiem zostały wydane przez biegłych sądowych z wieloletnim doświadczeniem, których kwalifikacje nie budziły najmniejszych wątpliwościci.

W ocenie sądu opinie zostały sporządzone w sposób rzeczowy i konkretny, zawierały jasne, logiczne i przekonujące wnioski. Ponadto zostały uzasadnione w sposób wyczerpujący i zgodny z wiedzą medyczną posiadaną przez biegłych.

Sąd miał na względzie zarzuty ubezpieczonego zgłoszone do opinii biegłych, jednak nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia, bowiem stanowiły one jedynie opis sytuacji osobistej ubezpieczonego i jego subiektywne przekonania co do swojego stanu zdrowia, nie zawierały natomiast żadnej merytorycznej treści.

Organ rentowy nie wniósł zastrzeżeń do opinii biegłego neurochirurga, ortopedy i kardiologa. W zakresie opinii biegłego okulisty wskazał, biegły ustalił niezdolność do pracy ubezpieczonego od 23.01.2023 r., co nie stoi w sprzeczności z orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia 31.03.2022 i pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji z dnia 23.06. 2023 r.

Wobec powyższego Sąd postanowił dopuścić dowód z opinii uzupełniającej biegłego okulisty celem udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy ubezpieczony z powodu chorób narządu wzroku był niezdolny do pracy i w jakim stopniu pomiędzy 30.06.2022 a styczniem 2023.

Ubezpieczony nie kwestionował opinii uzupełniającej biegłego okulisty.

Organ rentowy złożył zastrzeżenia do opinii uzupełniającej biegłego okulisty. Wskazano, iż w ocenie Przewodniczącej Komisji Lekarskich ZUS opinia pierwotna biegłego okulisty nosiła znamiona wadliwości, natomiast opinia uzupełniająca została zmieniona bez wzglądu w jakąkolwiek nową dokumentację.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia powyższych zarzutów pozwanego w świetle jednoznacznej opinii biegłego okulisty i jego opinii uzupełniającej, który odniósł się do tezy dowodowej w sposób precyzyjny i wyczerpujący, opierając się na wynikach badań i dokumentacji lekarskiej, a także na badaniu bezpośrednim ubezpieczonego i jednoznacznie wskazując z jakiego powodu istnieją podstawy do ustalenia częściowej niezdolność do pracy. Zdaniem Sądu, kwestionowanie ww. opinii nastąpiło w sposób nieskuteczny, niepodważający rzetelności i miarodajności ustaleń biegłego. Podnieść w tym miejscu należy, że w utrwalonej praktyce orzeczniczej sądów przyjęto, iż strona, która zamierza skutecznie podważyć wartość dowodową opinii biegłego sądowego winna przytoczyć rzeczowe argumenty, uzasadniające jej twierdzenia. W ocenie Sądu zarzuty te są niezasadne, nie odnoszą się do stanu zdrowia ubezpieczonego, a właściwie stanowią głównie polemikę odnośnie prawidłowych ustaleń biegłego. Podkreślić należy, iż biegły w opinii uzupełniającej wyczerpująco odniósł się do tezy dowodowej Sądu, wskazując na datę początkową niezdolności do pracy. Biegły nie dostrzegł konieczności ponownego badania czy ubezpieczonego czy dostarczenia nowej dokumentacji, a jedynie ponownie przeanalizował dokumentację medyczną pod kątem wskazanym w tezie dowodowej. W ocenie Sądu było to działanie wystarczające do rzetelnej odpowiedzi na pytanie Sądu i w sposób właściwy uzupełniało pierwotną opinię, w oparciu o ocenę zdarzenia z przeszłości ubezpieczonego (operacja w 2019 roku).

Sąd nie dostrzegł konieczności dalszego uzupełnienia opinii biegłego, albowiem opinie wydane przez biegłego okulistę wyjaśniają w sposób dostateczny okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Sąd w pełni podzielił wydane w toku postępowania opinie wszystkich biegłych, rozstrzygnięcie opierając a opinii biegłego okulisty, która była kluczowa z uwagi na dominujące schorzenie, które jest podstawą niezdolności do pracy ubezpieczonego. Należy podkreślić, że opinie te zostały wydane przez biegłych posiadających wieloletnie doświadczenie w leczeniu schorzeń w zakresie ich specjalności medycznej oraz dorobek naukowy. Wnioski wydanych przez tych biegłych opinii są stanowcze, jednoznaczne, szczegółowe, logiczne i przekonująco uzasadnione.

Wobec powyższego odwołanie ubezpieczonego Sąd Okręgowy uznał za zasadne i zasługujące na uwzględnienie.

W myśl art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53 j.t. ze zm.), dalej: ustawa, renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:

1. jest niezdolny do pracy,

2. ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

3. niezdolność do pracy powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub nie później niż 18 miesięcy od ich ustania,

4. nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy).

W myśl art. 59 ust. 1 ustawy, osobie, która spełniła warunki określone w art. 57, przysługuje: 1) renta stała - jeżeli niezdolność do pracy jest trwała; 2) renta okresowa - jeżeli niezdolność do pracy jest okresowa. Renta okresowa przysługuje przez okres wskazany w decyzji organu rentowego (ust. 2).

Zgodnie zaś z treścią art. 12 ustawy, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, natomiast częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej

z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Natomiast zgodnie z jej art. 13 przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, oraz możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było wyłącznie to, czy ubezpieczony jest niezdolny do pracy z ogólnego stanu zdrowia - niesporne i niekwestionowane przez pozwanego były pozostałe wymogi formalne do przyznania prawa do świadczenia rentowego. Natomiast nie budziło wątpliwości sądu, że ubezpieczony cierpi na określone schorzenia. Jednakże to nie fakt występowania schorzeń, a jedynie stopień ich zaawansowania, może powodować niezdolność do pracy.

Sąd uznał zatem, stosownie do opinii powołanych w sprawie biegłych, w szczególności opinii i opinii uzupełniającej biegłego okulisty, iż ubezpieczony był nadal częściowo niezdolny do pracy na dzień wydawania decyzji z dnia 23.06.2023 r., z uwagi na problemy okulistyczne powstałe wskutek operacji wykonanej w 2019 r.

Ustalając okresy przyznania świadczenia rentowego, sąd uwzględnił ww. ocenę biegłych sądowych, a nadto dyspozycję art. 129 ustawy oraz art. 24 a ustawy, który stanowi w ust. 1, iż emeryturę, o której mowa w art. 24, przyznaje się z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do tej emerytury oraz podlegała ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a w ust. 2, iż emeryturę przyznaje się od dnia osiągnięcia przez rencistę wieku uprawniającego do emerytury, a w przypadku gdy wypłata renty z tytułu niezdolności do pracy była wstrzymana - od dnia, od którego podjęto jej wypłatę. Zgodnie z art. 24 ustawy, wiek emerytalny dla mężczyzn wynosi 65 lat.

Wobec powyższego sąd przyznał ubezpieczonemu prawo do wnioskowanego świadczenia z tytułu częściowej niezdolności do pracy nadal do dnia 08.06.2026 r., tj. daty, od której będzie mu przysługiwało świadczenie emerytalne.

Mając powyższe na uwadze, w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. oraz cytowanych powyżej przepisów, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję pozwanego organu rentowego.

W punkcie II sentencji wyroku stosownie do treści art. 118 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS Sąd zawarł orzeczenie w przedmiocie odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W ocenie sądu, w niniejszym wypadku organ rentowy nie ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej niezbędnej okoliczności do wydania decyzji. Stan zdrowia ubezpieczonego został bowiem ustalony dopiero w toku postępowania sądowego przez biegłych sądowych lekarzy o specjalnościach adekwatnych do schorzeń wnioskodawcy.

W ocenie sądu, w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do zastosowania dyspozycji art. 148 1 §1 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

W przedmiotowej sprawie strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy. Okoliczności faktyczne sprawy były w całości bezsporne, a nadto wynikają z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania i nie były kwestionowane przez stron. W tych warunkach nie było konieczności rozpoznania sprawy na rozprawie. Żadna ze stron nie złożyła wniosków dowodowych w zakresie osobowych źródeł dowodowych. Okoliczności faktyczne sprawy, w zakresie wskazanym w art. 227 k.p.c. w kontekście zarzutów odwołania oraz art. 232 k.p.c., wynikały – jak wskazano – z dokumentów zgromadzonych w sprawie. Podkreślenia wymaga, że charakter sprawy, tj. rodzaj żądania poddanego rozstrzygnięciu, nie sprzeciwiał się zastosowaniu art.148 1 §1 k.p.c.

Powyższy wyrok zaskarżył pozwany organ rentowy, zarzucając w apelacji wyrokowi naruszenie:

art. 57 w związku z art. 12 i 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2023 r., poz. 1251) poprzez przyjęcie, iż Ubezpieczony spełnił wszystkie warunki do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy;

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie jednostronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z jego treścią, wyciągnięcie wadliwych i nielogicznych wniosków dotyczących niezdolności do pracy ubezpieczonego z wadliwych opinii biegłego sądowego okulisty, który w pierwotnej opinii ustalił u ubezpieczonego częściową niezdolność do pracy od 23 styczeń 2023 r. na okres 4 lat, a następnie w opinii uzupełniającej zmienia datę powstania niezdolności do pracy na nadal po 30 czerwca 2022 r. na okres lat, jednakże nie wykazał, aby na dzień wydania zaskarżonej decyzji schorzenia stwierdzone u ubezpieczonego czyniły go częściowo niezdolnym do pracy zgodnej z poziomem kwalifikacji;

art. 233 §1 k.p.c. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opiniach biegłego sądowego okulisty, które to opinie nie mają charakteru wyczerpującego, z uwagi na fakt, iż nie wyjaśniają niezbędnych okoliczności, które stanowiły przedmiot postanowienia o przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych sadowych z dnia 21 września 2022 r. w postaci stopnia naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwości wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowości przekwalifikowania zawodowego biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychiczne; jak też poprzez zaniechanie przez Sąd przeprowadzenia dowodu z kolejnej uzupełniającej opinii tego biegłego sądowego, w sytuacji kwestionowania przez organ rentowy opinii biegłego i wskazania wadliwości tej opinii oraz braku wyjaśnienia powodów zmiany opinii poprzez przesunięcie daty powstania niezdolności do pracy.

Wskazując na powyższe, pozwany wnosił o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I i oddalenie odwołania, ewentualnie

2. uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie I i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje

Apelacja organu rentowego podlegała oddaleniu jako bezzasadna.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami było, czy ubezpieczony J. R. spełnia warunki do nabycia prawa do renty, a konkretnie – czy jest niezdolny do pracy całkowicie lub częściowo, kiedy powstała Jego niezdolność do pracy.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy w powyższym zakresie w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów, wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił też błędów w rozumowaniu, zarówno w zakresie ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które uzasadniałyby zmianę bądź uchylenie rozstrzygnięcia. Całość podjętych ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, przedstawiona w pisemnym uzasadnieniu wyroku, zasługuje na akceptację. Ustalenia te, jako prawidłowe, a nadto niewymagające zmiany ani uzupełnienia, Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne (art. 387 § 2 1 punkt 1 k.p.c.). Sąd Odwoławczy w pełni podziela także ocenę prawną, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji, uznając ją za wyczerpującą. Przyjmując za własne dokonane w tym zakresie oceny Sądu pierwszej instancji, Sąd Odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania w całości trafnego wywodu prawnego (art. 387 § 2 1 punkt 2 k.p.c.).

Stwierdzić należy, że apelacja wywiedziona przez organ rentowy sprowadza się do niczym nieuzasadnionej polemiki z wyrokiem Sądu pierwszej instancji, albowiem nie przedstawiono w niej żadnej nowej argumentacji, przytaczając jedynie po raz kolejny odmienną ocenę co do kwestii niezdolności wnioskodawcy do pracy oraz warunków stażowych.

Przypomnieć należy, iż, zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c., sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a ponadto powinna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy, jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i – ważąc ich moc oraz wiarygodność – odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, OSNP 2000/17/655, LEX nr 41437). W razie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 233 § 1 k.p.c., wadliwa jest przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów, a także, będące jej konsekwencją, ustalenie stanu faktycznego i jego subsumowanie pod określony przepis prawa. Nadto, jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, w którym brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 15 grudnia 2005 roku, I ACa 513/05, LEX nr 186115). W związku z powyższym, Sąd Apelacyjny dokonał ponownej oceny materiału dowodowego przez pryzmat zarzutu apelacyjnego, polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, i doszedł do wniosku, że Sąd Okręgowy zarówno wyjaśnił okoliczności niezbędne dla rozstrzygnięcia, jak i dokonał prawidłowej oceny stanu zdrowia ubezpieczonego, w kontekście jego kwalifikacji zawodowych.

Podkreślić trzeba, że ustalenie, czy, od kiedy oraz w jakim stopniu wnioskodawca jest niezdolny do zatrudnienia, wymagało wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 278 § 1 k.p.c. W judykaturze akcentuje się konieczność zasięgania w sporach o rentę z tytułu niezdolności do pracy opinii biegłych lekarzy właściwych specjalności do oceny stanu zdrowia ubezpieczonych, z punktu widzenia możliwości wykonywania zatrudnienia (por. wyroki Sądu Najwyższego z: 11 kwietnia 2007 r., I UK 304/06, LEX nr 898844; 8 maja 2008 r., I UK 356/07, OSNP 2009 nr 17 - 18, poz. 234; 5 czerwca 2008 r., III UK 9/08, LEX nr 494139; 3 września 2009 r., III UK 30/09, LEX nr 537018; 15 września 2009 r., II UK 1/09, LEX nr 574538; 13 października 2009 r., II UK 106/09, LEX nr 558589; 12 stycznia 2010 r., I UK 204/09, LEX nr 577813). Wynikające z powołanego przepisu ograniczenie samodzielności sądu w zakresie dokonywania ustaleń wymagających wiadomości specjalnych obejmuje w sprawie o rentę ocenę etiologii, momentu powstania, aktualnego stopnia nasilenia diagnozowanych u wnioskodawcy schorzeń, ich wzajemnych powiązań i wpływu na możliwość świadczenia pracy zarobkowej.

Wobec ustalenia, że wnioskodawczyni cierpi z powodu problemów kardiologicznych, okulistycznych oraz neurologiczno - ortopedycznych, Sąd pierwszej instancji zasadnie dopuścił i przeprowadził dowód z opinii biegłych sądowych: kardiologa, neurotraumatologia, oraz okulisty oraz trafnie przyjął za podstawę czynionych w sprawie ustaleń opinię biegłego okulisty, uznając ją za kompleksową, szczegółową, odpowiadającą na wszystkie zawarte w tezie dowodowej pytania, a tym samym miarodajną dla oceny roszczenia ubezpieczonej w kontekście obowiązujących w analizowanej materii przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Biegły lekarz, po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz obszerną dokumentacją orzeczniczo-lekarską ubezpieczonego, stwierdził, iż ubezpieczony, ze względu na stan narządu wzroku nadal po 30 czerwca 2022r. jest częściowo niezdolny do pracy jako magazynier i technik.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, wbrew stanowisku organu rentowego, Sąd Okręgowy przeprowadził prawidłowe, wnikliwe i szczegółowe postępowanie dowodowe z udziałem biegłych sądowych. O stanie zdrowia ubezpieczonej wypowiedzieli się biegli, posiadający fachową wiedzę medyczną, na podstawie dostępnej dokumentacji medycznej oraz badania przedmiotowego, stąd omawiane opinie posiadają walor dowodowy. Z uwagi na okoliczność, iż biegły wydaje opinię lekarską, która wymaga wiadomości specjalistycznych, Sąd nie może postąpić z opinią biegłego w ten sposób, aby zastąpić pewne wnioski z tej opinii swoimi ustaleniami, opartymi nie na konkretnych faktach, lecz na rozumowaniu, które w oderwaniu od wiadomości fachowych może z łatwością przekształcić się w dowolność. Dlatego też opinia biegłych może być analizowana i oceniana jedynie w zakresie jej fachowości, rzetelności i poprawności wnioskowania, a nie z pozycji wartościowania poglądów. Sąd Okręgowy uwzględnił powyższe wymagania. Biegli ocenili charakter i przebieg schorzeń ubezpieczonego oraz ich wpływ na możliwość wykonywania przez niego zatrudnienia technika, magazyniera. Powyższe opinie odpowiadały również wymogom stawianym przez art. 285 § 1 k.p.c., albowiem zostały uzasadnione w sposób przystępny i były zrozumiałe dla osób niedysponujących wiedzą medyczną, wnioski swoje biegli sformułowali jasno i czytelnie. Ocena przedmiotowych opinii, dokonana w oparciu o właściwe dla jej przedmiotu kryteria zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, przy uwzględnieniu poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych zaprezentowanego stanowiska, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych wniosków, przekonuje zatem, iż jest ona miarodajna dla poczynienia ustaleń w przedmiocie niezdolności ubezpieczonej do pracy.

Apelujący nie wykazał żadnych argumentów, mogących podważyć wiarygodność sporządzonych opinii.

Pojęcie „niezdolność do wykonywania pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” należy rozumieć jako rzeczywistą utratę zdolności do pracy lub znaczne jej ograniczenie, przy wzięciu pod uwagę możliwości i sprawności niezbędnych do dalszego zaangażowania w procesie pracy. Innymi słowy chodzi o zdolność, a więc możliwość wykonywania zatrudnienia, przy uwzględnieniu stopnia naruszenia sprawności organizmu, możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji oraz celowości przekwalifikowania zawodowego ze względu na rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Wnioskodawca wywodzi swoje roszczenia rentowe z przepisu art. 57 ust. 1 ustawy emerytalnej, który wśród przesłanek nabycia prawa do tego świadczenia wymienia stwierdzenie niezdolności do pracy. Samo pojęcie niezdolności do pracy i jej rodzaje (wraz z przesłankami orzekania o niej) zdefiniowane zostały w art. 12 oraz art. 13 tego aktu. W myśl pierwszego z powołanych przepisów, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu, przy czym niezdolność jest całkowita, gdy oznacza utratę możności wykonywania jakiejkolwiek pracy, tj. w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowisku pracy odpowiednio przystosowanym do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00, OSNAPiUS 2002 nr 15, poz. 359) i częściowa, gdy ogranicza się do utraty w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Ustawodawca odróżnia zatem dwa aspekty niezdolności do pracy, tj. ekonomiczny (obiektywne pozbawienie danej osoby możliwości zarobkowania w drodze wykonywania jakiejkolwiek pracy lub pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji) oraz biologiczny (stan organizmu dotkniętego schorzeniem naruszającym jego sprawność). Dopiero koniunkcja tych dwóch elementów pozwala na uznanie danej osoby za niezdolną do pracy. W konsekwencji nie oznacza niezdolności do pracy niemożność wykonywania zatrudnienia spowodowana innymi przyczynami niż naruszenie sprawności organizmu i odwrotnie - nie jest ową niezdolnością biologiczny stan kalectwa lub choroby nieimplikujący wskazanych wyłączeń lub ograniczeń w świadczeniu pracy (tak m.in. w wyrokach Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2004 r., II UK 167/03,OSNP 2004 nr 18, poz. 320, 14 czerwca 2005 r., I UK 278/04, LEX nr 375618; 18 maja 2006 r., II UK 156/05, LEX nr 1001299; 3 grudnia 2008 r., I UK 54/08, LEX nr 1001284; 8 czerwca 2010 r., II UK 399/09, LEX nr 611421 i 24 sierpnia 2010 r., I UK 64/10, LEX nr 653663).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej, przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: (1) stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji; (2) możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Słuszne okazały się zatem istotne ustalenia Sądu pierwszej instancji oraz rozważania prawne w zakresie, w jakim Sąd ten uznał, że J. R. nadal po 30 czerwca 2022r. do osiągniecia 65 roku życia jest częściowo niezdolny do pracy. Ubezpieczony spełnił wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie Mu prawa do wnioskowanego świadczenia z art. 57 w zw. z art. 12 i 13 oraz art. 107 ustawy z 17 grudnia o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Biorąc pod uwagę poczynione wyżej ustalenia i rozważania, w ocenie Sądu Apelacyjnego, apelacja organu rentowego była nieuzasadniona, wobec czego, na podstawie art. 385 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekł jak sentencji wyroku.

SSA Daria Stanek