descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 1082/24

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Elblągu, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt IV U 34/24:

I. zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 9 listopada 2023 r., znak: (...) w ten sposób, że ustalił, że ubezpieczona A. B. nie jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego wypłaconego w dniu 2 sierpnia 2021 r. na skutek wniosku z dnia 28 lipca 2021 r. w kwocie 2080,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie,

II. w pozostałym zakresie oddalił odwołanie,

III. wniosek odwołującej o rozłożenie na raty oraz wniosek o umorzenie odsetek za opóźnienie naliczonych od kwot nienależnie pobranych świadczeń wypłaconych na skutek wniosków z dnia 30 czerwca 2020 r., 24 czerwca 2021 r. oraz 26 sierpnia 2021 r. przekazał do rozpoznania organowi rentowemu,

IV. nie obciążył ubezpieczonej A. B. kosztami procesu.

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji:

Ubezpieczona A. B. prowadzi działalność gospodarczą od 1 października 2001 r. Działalność gospodarcza nie była zawieszana. Płatnik składek (...) prowadzi warsztat samochodowy oraz usługi szkoleniowe. Od 2019 r. przeważającą działalnością prowadzoną przez odwołującą było pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane - tj. PKD 85.59.B. i z tego tytułu odwołująca uzyskuje najwyższy przychód. Działalność prowadzonego warsztatu samochodowego jest wygaszana na co wskazują małe przychody.

Z uwagi na pandemię covid-19 ubezpieczona w dniu 28 maja 2020 r. złożyła pierwszorazowy wniosek o świadczenie postojowe (RSP-D). W złożonym z wnioskiem oświadczeniu wskazał wysokość przychodów osiągniętych w dwóch ostatnich miesiącach poprzedzających miesiąc złożenia wniosku tj. za marzec 2020 r. w kwocie 10.925,20 zł (według danych z protokołu kontroli powinno być 20.600 zł) i za kwiecień 2020 r. w kwocie 0 zł. Przychód uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o świadczenie postojowe był co najmniej 15% niższy od przychodu uzyskanego w miesiącu poprzedzającym ten miesiąc. Świadczenie w kwocie 2080 zł zostało wypłacone 29 maja 2020 r.

A. B. w dniu 30 czerwca 2020 r. r. złożyła wniosek o wypłatę świadczenia postojowego za kolejny okres. We wniosku skarżąca oświadczyła, że sytuacja materialna wskazana we wniosku o świadczenie postojowe nie uległa poprawie. Świadczenie zostało wypłacone 2 lipca 2020 r. Odwołująca w maju 2020 r. uzyskała przychód w kwocie 788,62 zł.

Dnia 27 maja 2021 r. odwołująca złożył pierwszorazowy wniosek o świadczenie postojowe dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą w branżach określonych w rozporządzeniu (RSP-DD7) Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. i oświadczyła, że przychód z przeważającej działalności uzyskany w kwietniu 2021 r. był niższy co najmniej o 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego we wrześniu 2020 r. W kwietniu 2021 r. odwołująca uzyskała przychód w kwocie 26,02 zł, zaś z przeważającej działalności tj. usług szkoleniowych przychód wyniósł 0 zł, a we wrześniu 2020 r. przychód wyniósł 39.407,47 zł (w tym za usługi szkoleniowe w kwocie 37.478,21 zł)

Wnioski o ponowne świadczenie postojowe odwołująca złożyła w dniu 24 czerwca 2021 r., 28 lipca 2021 r. oraz 26 sierpnia 2021 r. Odwołująca w oświadczeniach złożonych wraz z wnioskami wskazała, że jej sytuacja materialna wskazana we wniosku o świadczenie postojowe RSP-DD7 nie uległa poprawie. Organ rentowy na podstawie złożonych wniosków wypłacił świadczenia postojowe w dniach 29 czerwca 2021 r. oraz 2 i 31 sierpnia 2021 r. w kwotach po 2080 zł.

Odwołująca w maju 2021 r. osiągnęła przychód z przeważającej działalności w kwocie 10.016,26 (łącznie przychów wyniósł 11.916,26 zł), a w czerwcu 2021 r. przychód wyniósł 162,60 zł, jednak przychód z przeważającej działalności tj. za usługi szkoleniowe w tym miesiącu wyniósł 0 zł. W miesiącu lipcu 2021 r. odwołująca uzyskała z przeważającej działalności przychód w kwocie 4.065,04 zł (łącznie przychód wyniósł 4.105,69 zł)

Świadczenia wypłacone na podstawie w/w wniosków stanowią przedmiot sporu w niniejszej sprawie.

W dniach 2-10 października 2023 r. u płatnika składek (...)przeprowadzono kontrolę dotyczącą m.in. poprawności i rzetelności danych przekazanych do ZUS we wnioskach o świadczenia postojowe ze względu na COVID-19.

Zawiadomieniami z dnia 24 października 2023 r. organ rentowy poinformował A. B. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia postojowego na podstawie wniosków z dnia 30 czerwca 2020 r., 24 czerwca 2021 r., 28 lipca 2021 r. oraz 26 sierpnia 2021 r.

Ponadto odwołująca korzystała z pomocy finansowej, otrzymując w dniu 7 maja 2020 r. pożyczkę warunkowo umorzoną w kwocie 5.000 zł, w dniu 27 maja 2020 r. zaliczkę zwrotną w kwocie 72.000 zł oraz dotacje lub inne bezzwrotne świadczenie w kwocie po 5.000 zł (10 czerwca, 12 lipca i 18 sierpnia 2021 r.)

Decyzjami z dnia 9 listopada 2023 r. znak: (...), (...), (...), (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. zobowiązał odwołującą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń postojowych wypłaconych w dniu 2 lipca 2020 r., 29 czerwca 2021 r., 2 i 31 sierpnia 2021 r. w kwotach po 2.080 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu.

W ocenie Sądu odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, w zakresie świadczenia postojowego jakie zostało wypłacone odwołującej w dniu 2 sierpnia 2021 r. na podstawie wniosku z dnia 28 lipca 2021 r. zaś w pozostałym zakresie odwołanie podlegało oddaleniu.

Podstawą prawną świadczenia postojowego jest art. 15zq ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., dalej: ustawa covidowa).

Prawo do świadczenia postojowego przysługiwało, gdy w następstwie wystąpienia COVID-19 doszło do przestoju w prowadzeniu działalności odpowiednio przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych. W myśl art. 15zq ust. 4 ustawy osobie prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą świadczenie postojowe przysługuje, jeżeli rozpoczęła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i: 1) nie zawiesiła prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz jeżeli przychód z prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o świadczenie postojowe był o co najmniej 15% niższy od przychodu uzyskanego w miesiącu poprzedzającym ten miesiąc; 2) zawiesiła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej po dniu 31 stycznia 2020 r; 3) nie podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu, chyba że podlega ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 15zs ustawy ustalenie prawa do świadczenia postojowego następuje na wniosek osoby, o której mowa w art. 15zq ust. 1, zwanej dalej "osobą uprawnioną", składany do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 1). Odpowiednio ust. 3 pkt 4 wskazuje, że wniosek o świadczenie postojowe zawiera oświadczenie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą potwierdzające: przestój w prowadzeniu działalności, o którym mowa w art. 15zq ust. 3, oraz uzyskanie w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o świadczenie postojowe przychodu o co najmniej 15% niższego od przychodu uzyskanego w miesiącu poprzedzającym ten miesiąc, jeżeli nie zawiesiła prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej;

Zgodnie z ust. 5 art. 15zs ustawy covidowej oświadczenia, o których mowa w ust. 3 pkt 4 i 4a osoba uprawniona, składa pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. W oświadczeniu jest zawarta klauzula następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Na podstawie art. 15zt ust. 1 ustawy covidowej dnia 26 lutego 2021 r. zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii covid-19 (Dz. U. 2021 poz. 371), następnie zmienione z dnia 7 czerwca 2022 r. (Dz. U. 2022 r. poz. 1291). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 w/w rozporządzenia przyznaje się świadczenie postojowe lub ponowne świadczenie postojowe, na zasadach określonych w art. 15zq-15zs i art. 15zu-15zza ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, osobie, o której mowa w art. 15zq ust. 1 pkt 1 tej ustawy, prowadzącej na dzień 31 marca 2021 r. pozarolniczą działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.B, 96.01.Z, 96.04.Z, której przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r.

Na podstawie art. 15zua. ust. 1 – 3 ustawy covidowej świadczenie postojowe może zostać przyznane ponownie, na podstawie oświadczenia osoby uprawnionej, której wypłacono świadczenie postojowe, o którym mowa w art. 15zu ust. 1. Wypłata po raz kolejny świadczenia postojowego może zostać dokonana nie wcześniej niż w miesiącu następującym po miesiącu wypłaty świadczenia postojowego, o którym mowa w art. 15zu ust. 1. Warunkiem przyznania kolejnego świadczenia postojowego jest wykazanie w oświadczeniu, że sytuacja materialna wykazana we wniosku, o którym mowa w art. 15zs albo 15zsa, nie uległa poprawie.

Zgodnie z § 5 pkt 3 rozporządzeniem z dnia 26 lutego 2021 r. świadczenie postojowe przysługuje maksymalnie trzykrotnie – w przypadku o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 3.

Trzeba dalej wskazać, że zgodnie z art. 15zx ust. 1 – 3 ustawy covidowej osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się świadczenie:

1) przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego;

2) wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona;

3) wypłacone w kwocie wyższej niż należna.

Odsetki, o których mowa w ust. 1, są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu.

Do nienależnie pobranego świadczenia postojowego stosuje się odpowiednio art. 84 ust. 8-8e ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 8).

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do ustalenia czy odwołująca powinna zwrócić świadczenie postojowe, które zostało jej wypłacone w dniu 2 lipca 2020 r., 29 czerwca 2021 r., 2 i 31 sierpnia 2021 r. w kwotach po 2.080 zł i ustaleniu czy składając w dniach 30 czerwca 2020 r., 24 czerwca 2021 r., 28 lipca, 26 sierpnia 2021r. wnioski o świadczenia postojowe odwołująca złożyła fałszywe oświadczenia poprzez wskazanie, że jej sytuacja materialna wykazana w we wniosku o świadczenie postojowe nie uległa poprawie.

Sąd na podstawie bezspornego stanu faktycznego ustalonego na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sądowych oraz aktach rentowych, których prawdziwość nie była kwestionowana przez żadną ze stron uznał, że odwołująca składając w dniach 30 czerwca 2020 r., 24 czerwca 2021 r. i 26 sierpnia 2021r. wnioski o świadczenia postojowe złożyła fałszywe oświadczenie wskazując, że jej sytuacja materialna wykazana w we wniosku o świadczenie postojowe nie uległa poprawie. Odwołująca nie złożyła fałszywego oświadczenia we wniosku z dnia 28 lipca 2021 r.

W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku świadczeń postojowych uzyskanych przez odwołującą na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. (wniosek z dnia 24 czerwca 2021 r., 28 lipca 2021 r. oraz 26 sierpnia 2021 r.) należy dokonać porównania sytuacji materialnej poprzez porównanie przychodów uzyskanych z przeważającej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych. W niniejszej sprawie są to przychody uzyskane z tytułu prowadzenia działalności szkoleniowej.

Wskazać należy, że odwołująca w:

1) maju 2020 r. uzyskała przychód w kwocie 788,62 zł, przychód ten jest wyższy od przychodu wskazanego w pierwszorazowym wniosku RSP-D z dnia 28 maja 2020 r. w kwocie 0 zł (za kwiecień 2020 r.), a we wniosku z dnia 30 czerwca 2020 r., odwołująca wskazała, że jej sytuacja materialna wskazana we wniosku nie uległa poprawie,

2) maju 2021 r. uzyskała przychód z przeważającej działalności w kwocie 10.016,26 zł, przychód ten jest wyższy od przychodu z przeważającej działalności wskazanego w pierwszorazowym wniosku RSP-DD7 z dnia 27 maja 2021 r. w kwocie 0 zł (uzyskany w kwietniu 2021 r.) a we wniosku z dnia 24 czerwca 2021 r., odwołująca wskazała, że jej sytuacja materialna wskazana we wniosku nie uległa poprawie,

3) czerwcu 2021 r. uzyskała przychód z przeważającej działalności w kwocie 0 zł, przychód ten jest taki sam jak przychód wskazany w pierwszorazowym wniosku RSP-DD7 z dnia 27 maja 2021 r. z przeważającej działalności w kwocie 0 zł (uzyskany w kwietniu 2021 r.), odwołująca we wniosku z dnia 28 lipca 2021 r. prawidłowo wskazała, że jej sytuacja materialna wskazana we wniosku nie uległa poprawie,

4) lipcu 2021 r. uzyskała przychód z przeważającej działalności w kwocie 4.065,04 zł, przychód ten jest wyższy od przychodu wskazanego w pierwszorazowym wniosku RSP-DD7 z dnia 27 maja 2021 r. z przeważającej działalności w kwocie 0 zł (uzyskany w kwietniu 2021 r.), a we wniosku z dnia 26 sierpnia 2021 r., odwołująca wskazała, że jej sytuacja materialna wskazana we wniosku nie uległa poprawie.

Z powyższego wynika, że złożone przez skarżącą oświadczenia złożone we wnioskach z dnia 30 czerwca 2020 r., 24 czerwca 2021 r. oraz 26 sierpnia 2021 r. wskazujące, że sytuacja materialna wykazana w we wniosku o świadczenie postojowe nie uległa poprawienie nie polegało na prawdzie.

Skarżąca nie może skutecznie powoływać się na okoliczności, że nie wiedziała z jakim miesiącem należy porównać sytuację materialną w przypadku ubiegania się o kolejne świadczenie postojowe, w tym brak poprawy sytuacji materialnej albowiem przesłanki przyznania świadczenia postojowego zostały wymienione we wnioskach, a skarżąca jednoznacznie zaznaczyła, że spełnia warunki niezbędne do przyznania ponownych świadczeń postojowych. Obowiązek zwrotu świadczenia postojowego powstaje także w przypadku braku świadomości po stronie składającego oświadczenie o jego nieprawdziwości.

Podsumowując, w niniejszej sprawie Sąd uznał, że ubezpieczona podając nieprawdziwe informacje we wnioskach o świadczenie postojowe wprowadziła w błąd organ rentowy. Tym samym swoim działaniem zrealizowała przesłanki określone w art. 15zx ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, co uprawniało organ rentowy do wydania zaskarżonych decyzji w zakresie zwrotu nienależnie pobranych na skutek wniosku z dnia 30 czerwca 2020 r., 24 czerwca 2021 r. oraz 26 sierpnia 2021 r. świadczeń postojowych. Sąd uznał także, że odwołująca nie złożyła fałszywego oświadczenia we wniosku z dnia 28 lipca 2021 r. dlatego też w tym zakresie decyzja organu rentowego została zmieniona.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 i 2 KPC orzekł, jak w pkt I i II sentencji wyroku.

Wskazać należy, że wniosek odwołującej o rozłożenie na raty oraz wniosek o umorzenie odsetek za opóźnienie naliczonych od kwot nienależnie pobranych świadczeń wypłaconych na skutek wniosków z dnia

- 30 czerwca 2020 r. (wypłacony 2 lipca 2020 r.),

- 24 czerwca 2021 r. (wypłacony 29 czerwca 2021 r.) oraz

- 26 sierpnia 2021 r. (wypłacony 31 sierpnia 2021 r.)

a zatem dotyczących decyzji w zakresie którym sąd oddalił odwołanie na podstawie art. 477 10 § 2 k.p.c. należało przekazać organowi rentowemu.

Sąd Okręgowy wskazuje, iż sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozpoznawane są w postępowaniu odrębnym przewidującym szczególne uregulowania prawne. Zgodnie z tezą reprezentowaną w orzecznictwie, dochodzenie przed sądem prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które nie było przedmiotem decyzji organu rentowego jest niedopuszczalne, za wyjątkiem przewidzianym w art. 477 9 § 4 k.p.c. (dotyczy niewydania decyzji przez organ rentowy), a treść decyzji, od której wniesiono odwołanie wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu.

W analizowanej sprawie kwestia żądania przez odwołującą rozłożenia na raty i umorzenia odsetek za opóźnienie nie była przedmiotem rozpoznania organu rentowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. nie wydał w tej sprawie stosownej decyzji, dlatego też zasadność (lub brak zasadności) wyprowadzonego roszczenia nie może podlegać weryfikacji w drodze ustaleń poczynionych przez Sąd. Żądanie ubezpieczonej, które nie było przedmiotem decyzji organu rentowego, a zostało zgłoszone w odwołaniu czy w toku postępowania przed sądem ubezpieczeń społecznych, powinno być przekazane do rozpoznania organowi rentowemu na podstawie art. 477 10 § 2 k.p.c.

Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy na mocy art. 477 10 § 2 k.p.c., orzekł jak w punkcie III wyroku.

W pkt IV wyroku Sąd nie obciążył odwołującej kosztami procesu, zgodnie z art. 102 k.p.c.

Z wyrokiem nie zgodziła się A. B., która zaskarżyła wyrok w części zarzucając mu naruszenie:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15zua w zw. z art. 15 zs ustawy z dnia 2 marca 2020 f. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez uznanie, iż w sprawie świadczenie wypłacone na podstawie wniosku z dnia 30 czerwca 2020 zostało nienależnie pobrane;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15zq ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem, i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych [zwana dalej: ustawa o COVID-19] w zw. z art. 15zt ust. 1 ustawy o COVID i§ 4 u st. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 poprzez uznanie, iż w sprawie świadczenie objęte wnioskiem z dnia 24 czerwca 2021 r. oraz wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2021 r. zostało nienależnie pobrane;

3. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 k.p.c. — poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego skutkujące błędnym ustaleniem, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy polegający na uznaniu, iż miesiącem do porównania wskazanym w pierwszorazowym wniosku RSP-D z dnia 28 maja 2020 r. był kwiecień 2020 r. podczas gdy przychód z kwietnia 2020 r. porównywano do marca 2020 r. i następne świadczenia postojowe winny być porównywane właśnie do przychodu z marca 2020 r. co skutkowało niewłaściwym uznaniem, iż Ubezpieczona złożyła nieprawdziwe oświadczenie a swoim zachowaniem wypełniła przesłanki art. 15zx ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19.

4. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 k.p.c. — poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego skutkujące błędnym ustaleniem,

okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy polegających na przyjęciu dla wniosku z dnia 30 czerwca 2020 r. do porównania przychodu z maja 2020 r. do przychodu z kwietnia 2020 r., podczas gdy podstawą przyznania kolejnego świadczenia postojowego jest sytuacja materialna wskazana we wniosku pierwszorazowym tj. wynikająca z miesiąca marca 2020 r., w którym przychód wyniósł 20.600, 00 zł;

5. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 k.p.c. — poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego skutkujące błędnym ustaleniem, mających istotne znaczenie dla sprawy polegający na przyjęciu dla świadczeń objętych wnioskami z dnia 24 czerwca 2021 oraz 26 sierpnia 2021 r. do porównania przychodu miesiąca kwietnia 2021 r. podczas gdy we wniosku pierwszorazowym RSP-DD7 z dnia 27 maja 2021 r. do porównania wskazano miesiąc wrzesień 2020 r., co skutkowało niewłaściwym uznaniem, iż Ubezpieczona złożyła nieprawdziwe oświadczenie a swoim zachowaniem wypełniła przesłanki art. 15zx ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19.

Mając powyższe na względzie skarżąca wnosiła o;

1. zmianę zaskarżonego Wyroku w części, tj. do pkt II i uwzględnienie odwołania Ubezpieczonej we wskazanym zakresie oraz ustalenie, że w niniejszej sprawie nie doszło do nienależytego pobrania świadczeń postojowych.

2. Zasadzenie na rzecz Ubezpieczonej kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwany w odpowiedzi na apelację wnosił o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego.

Sad Apelacyjny zważył, co następuje

Apelacja A. B. jako uzasadniona w części, skutkowała zmianą w części zaskarżonego wyroku.

Apelacja ubezpieczonej podlegała uwzględnieniu w zakresie jej wniosków o świadczenie postojowe z 24 czerwca 2021r., wypłacone w dniu 29 czerwca 2021r. oraz wniosku z dnia 26 sierpnia 2021r. wypłaconego w dniu 31 08 2021r. W tym zakresie rację ma skarżąca, iż sąd okręgowy oceniając te dwa wniosku naruszył prawo procesowe, tj. art. 233 k.p.c. — poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego skutkujące błędnym ustaleniem, mających istotne znaczenie dla sprawy, polegający na przyjęciu dla świadczeń objętych wnioskami z dnia 24 czerwca 2021 oraz 26 sierpnia 2021 r. do porównania przychodu miesiąca kwietnia 2021 r. podczas gdy we wniosku pierwszorazowym RSP-DD7 z dnia 27 maja 2021 r. do porównania wskazano miesiąc wrzesień2020 r., co skutkowało niewłaściwym uznaniem, iż Ubezpieczona złożyła nieprawdziwe oświadczenie, a swoim zachowaniem wypełniła przesłanki art. 15zx ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19. Rację ma skarżąca, że w przedmiotowych sprawach mamy do czynienia z dwoma wnioskami pierwszorazowym z uwagi na wejście w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U z 2022 r. poz. 1291), zgodnie §4 ust. 3 w/w rozporządzenia, w przypadku określonym rozporządzeniem przy ustalaniu prawa do świadczenia lub ponownego świadczenia postojowego nie uwzględnia się warunków wskazanych w art. 15 zq ust.4 pkt 1 i 2 ust. 7 ustawy o Covid-19.

W zakresie wniosku z dnia 24 czerwca 2021r.

W świetle § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 1. Przyznaje się ponowne świadczenie postojowe, na zasadach określonych w art. 15zq-15zs i art. 15zu-15zza ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, osobie, o której mowa w art. 15zq ust. 1 pkt 1 tej ustawy, prowadzącej na dzień 30 listopada 2020 r. pozarolniczą działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z,

2) 49.39.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z,

59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z,

85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1662), lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21 .Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.04.Z, 96.01.Z

- której przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego (i) w miesiącu poprzednim lub (ii)w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub (iii)w lutym 2020 r., lub (iv) we wrześniu 2020r.

Zatem trafnie skarżąca wskazywała porównanie swojej sytuacji materialnej – po zmianie przepisu – do września 2024r., ale we wniosku z 24 czerwca 2021r., a nie jak pisze w apelacji na stronie 7 z 27 maja 2021r., który nie jest objęty zarzutami apelacyjnymi.

Ubezpieczona bowiem wskazała we wniosku z 24 czerwca 2021r., iż wskazuje porównanie do września 2020 r. - zgodnie z treścią ustawy spełnienie chociaż jednego warunku jest wystarczające do uzyskania świadczenia. Nie bez przyczyny ustawodawca użył spójnika ..lub”, w logice prawniczej występuje jako „funktor alternatywy nierozłącznej” - oznacza to, że wystarczy spełnić jedną z przesłanek, aby umożliwić zastosowanie przedmiotowej regulacji w sprawie.

Sąd okręgowy w treści uzasadnienia wskazał, że dokonał porównania wypłaconego świadczenia postojowego do przychodu z kwietnia 2021 roku, jednakże nie wyjaśnił swojego wyboru. Nie ma żadnych ustawowych podstaw do przyjęcia kwietnia 2021 r. podczas gdy Ubezpieczona wyraźnie wskazała, iż porównuje do września 2020 r. Niezrozumiałym jest, aby dokonywać porównań do wniosku z kwietnia 2021 -roku, bowiem nie stanowił on nigdy wniosku pierwszorazowego w przedmiotowej sprawie. Skarżąca zdaniem sądu apelacyjnego ma w tym zakresie rację.

W tym zakresie apelacja A. B., jako uzasadniona skutkowała zmianą wyroku zaskarżonego, jak orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku na mocy art. 386§1 kpc.

Podobnie odnoście wniosku z dnia 26 sierpnia 2021r.

W świetle § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 1. Przyznaje się ponowne świadczenie postojowe, na zasadach określonych w art. 15zq-15zs i art. 15zu-15zza ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, osobie, o której mowa wart. 15zq ust. 1 pkt 1 tej ustawy, prowadzącej na dzień 30 listopada 2020 r. pozarolniczą działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 47.71 .Z, 47.72.Z, 47.81 .Z, 47.82.Z, 47.89.Z,

2) 49.39.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z,

59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z,

85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1662), lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.04.Z, 96.01.Z

- której przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r.

Odwołująca uzyskała w lipcu 2021 r. przychód w kwocie 4.105.69 zł, przychód ten jest niższy niż o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2020 r.. który wyniósł 39.407.47 zł.

W tym także zakresie apelacja A. B., jako uzasadniona skutkowała zmianą wyroku zaskarżonego, jak orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku na mocy art. 386§1 kpc.

W pozostałej części apelacja ubezpieczonej okazała się być nieuzasadniona.

Zdaniem sądu apelacyjnego przy pierwszym wniosku z dnia 30 czerwca 2020r. można zarzucić skarżącej złą wiarę, co do posiadania wiedzy, iż świadczenie Jej nie przysługuje.

Skarżąca twierdzi, że sąd okręgowy naruszył prawa procesowego, tj. art. 233 k.p.c. — poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego skutkujące błędnym ustaleniem, okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy polegających na przyjęciu dla wniosku z dnia 30 czerwca 2020 r. do porównania przychodu z maja 2020 r. do przychodu z kwietnia 2020 r., podczas gdy podstawą przyznania kolejnego świadczenia postojowego jest sytuacja materialna wskazana we wniosku pierwszorazowym tj. wynikająca z miesiąca marca 2020 r., w którym przychód wyniósł 20.600, 00 zł;

Odmiennie od apelującej sąd apelacyjny uznaje, iż trafnie sąd okręgowy przy ocenie wniosku z 30 czerwca 2020r. dokonywał porównania sytuacji w zakresie materialnym ubezpieczonej z miesiąca maja 2020r. do kwietnia 2020r.

Ani Sąd, ani ZUS nie napisał jakoby sytuację materialną objętą wnioskiem należy porównać do sytuacji materialnej wskazanej w pierwszorazowym wniosku, którego rzekomy wpływ nastąpił 26 kwietnia 2020 r. Te twierdzenia nie znajdują oparcia w materiale sprawy.

Zdaniem także sądu apelacyjnego A. B. składając wniosek z dnia 30 czerwca 2020r. złożyła fałszywe oświadczenie wskazując, że jej sytuacja materialna wykazana w we wniosku o świadczenie postojowe nie uległa poprawie.

W przypadku świadczeń postojowych uzyskanych przez odwołującą na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. należy dokonać porównania sytuacji materialnej poprzez porównanie przychodów uzyskanych z przeważającej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych. W niniejszej sprawie są to przychody uzyskane z tytułu prowadzenia działalności szkoleniowej.

Wskazać należy, że odwołująca w maju 2020 r. uzyskała przychód w kwocie 788,62 zł, przychód ten jest wyższy od przychodu wskazanego w pierwszorazowym wniosku RSP-D z dnia 28 maja 2020 r. w kwocie 0 zł (za kwiecień 2020 r.), a we wniosku z dnia 30 czerwca 2020 r., odwołująca wskazała, że jej sytuacja materialna wskazana we wniosku nie uległa poprawie.

Z powyższego wynika, że złożone przez skarżącą oświadczenia złożone we wnioskach z dnia 30 czerwca 2020 r., wskazujące, że sytuacja materialna wykazana w we wniosku o świadczenie postojowe nie uległa poprawienie nie polegało na prawdzie.

Skarżąca nie może skutecznie powoływać się na okoliczności, że nie wiedziała z jakim miesiącem należy porównać sytuację materialną w przypadku ubiegania się o kolejne świadczenie postojowe, w tym brak poprawy sytuacji materialnej albowiem przesłanki przyznania świadczenia postojowego zostały wymienione we wnioskach, a skarżąca jednoznacznie zaznaczyła, że spełnia warunki niezbędne do przyznania ponownych świadczeń postojowych. Obowiązek zwrotu świadczenia postojowego powstaje także w przypadku braku świadomości po stronie składającego oświadczenie o jego nieprawdziwości. Tym samym ubezpieczona podając nieprawdziwe informacje w tym wniosku z dnia 30 czerwca 2020r. o świadczenie postojowe wprowadziła w błąd organ rentowy. Tym samym swoim działaniem zrealizowała przesłanki określone w art. 15zx ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, co uprawniało organ rentowy do wydania zaskarżonej decyzji w zakresie zwrotu nienależnie pobranego tego świadczenia postojowego.

Zdaniem sądu II instancji bez znaczenia dla sprawy pozostaje twierdzenie apelującej, iż odwołująca uzyskała w maju 2020 r. przychód w kwocie 788.62 zł, ale poniosła wydatki w wysokości 11.312.40 zł. zatem miesiąc zakończyła z saldem - 10 523.78 zł, czyli ujemnym saldem . Zawsze bowiem przychód 788,62 będzie wyższy od przychodu 0. Porównujemy bowiem przychody, a nie saldo, po odjęciu kosztów jego uzyskania.

Zatem w tym zakresie apelacja A. B. jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na mocy art. 385 koc, o czym sąd apelacyjny orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 98 § 1, §1 1 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. oraz art. 108 zd. 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 4 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 265 ze zm.), uwzględniając zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z wnioskiem apelującej.

SSA Daria Stanek