descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt II Ka 328/23

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 23 sierpnia 2023r.

Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

SSO Agnieszka Karłowicz

Uzasadnienie

Formularz UK 2

Sygnatura akt

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt II K 53/22

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu oraz obrazę przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż w zakresie kwalifikacji prawnej, a mianowicie art. 244 k.k. w zw. z art. 43 § 2a k.k. poprzez błędne niezastosowanie art. 43 § 2a k.k. i wyrażenie wadliwego poglądu prawnego, że okres na jaki orzeczono nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym biegnie w czasie odbywania przez oskarżonego kary pozbawienia wolności, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego stypizowanego w art. 244 k.k. i uniewinnienia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, podczas gdy zachowanie oskarżonego wyczerpywało znamiona przestępstwa niestosowania się do nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, o którym mowa w art. 244 k.k.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja wniesiona przez oskarżyciela publicznego jest zasadna, a wyrok należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Jak słusznie wskazał prokurator, istnieją poglądy doktryny dotyczące podniesionych kwestii pozwalające na odmienną interpretację niż uczynił to Sąd I instancji:

- okres, na który zostają orzeczone zakazy lub nakazy, biegnie od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego. Okres obowiązywania zakazu lub nakazu nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, choćby orzeczonej za inne przestępstwo. (M. Kulik [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/eł. 2023, art. 43).

-okres, na który orzeczono pozbawienie praw publicznych lub omawiane zakazy i nakaz, nie biegnie verba legis "w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo". (R. A. Stefański [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. V, red. M. Filar, Warszawa 2016, art. 43.).

Jak słusznie wskazał prokurator celem nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa osobom pokrzywdzonym przemocą w rodzinie przez natychmiastowe oddzielenie sprawcy przemocy od ofiar. Ponadto, środek ten ma uświadomić sprawcy, że to on, a nie ofiara, ponosi wszelkie negatywne konsekwencje swego nagannego zachowania, w tym również bytowo-ekonomiczne. Na kanwie powyższych ustaleń, uwypuklić zatem należy, że Sąd I Instancji nie zauważył, że przyjęcie jakoby termin obowiązywania zakazu miał upływać w momencie odbywania przez skazanego kary pozbawienia wolności niweczy funkcje jakie ma za zadanie spełnić orzeczony środek kamy. W sytuacji jaka wystąpiła na gruncie przedmiotowej sprawy przyjęcie poglądu Sądu I Instancji, że okres nakazu upłynął w trakcie odbywania przez oskarżonego S. K. kary pozbawienia wolności czyni środek kamy całkowicie bezużytecznym i nie spełniającym żadnych funkcji.

W cenie Sądu Okręgowego właściwa interpretacja tych zagadnień wymaga odniesienia się do innych przepisów kodeksu karnego dotyczących środków karnych i warunków ich stosowania. Należy podkreślić, że ustawa z 20 lutego 2015 r. wprowadziła nowy przepis – § 3a, uwzględniający postulowaną już wcześniej w doktrynie (por. Sakowicz [w:] System, t. 6, s. 550–551) konieczność jednoczesnego orzeczenia, gdy dotyczy to sprawcy zamieszkującego wspólnie z pokrzywdzonym, zakazu zbliżania się i nakazu opuszczenia lokalu. Orzeczenie tego środka zostało jednak ograniczone wyłącznie do tych sytuacji, gdy sprawca popełnił wobec takiej osoby przestępstwa z rozdziałów wskazanych w tym przepisie, czyli przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz rodzinie i opiece. Nie można tego środka natomiast orzec wówczas, gdy sprawca popełnił przestępstwo umyślne z użyciem przemocy wobec osoby, z którą wspólnie zamieszkuje (najbliższej lub nie), jeżeli nie wypełnia ono jednocześnie typu znamion wynikających z przestępstw z rozdziału XXV lub XXVI. Obowiązek sądu został tu określony jednotorowo: tylko w przypadku orzeczenia nakazu opuszczenia lokalu ma on orzec zakaz zbliżania się na ten sam okres ( M. Mozgawa (red.) Komentarz do kodeku karnego – aktualizowany). Oczywiście takie rozwiązanie ma wzmocnić ochronę pokrzywdzonego. Przyjęte przez Sąd I instancji rozwiązanie powodowałoby różnicowanie okresu obowiązywania środków, które ze swojej istoty mają jednakowy cel, jakim jest ochrona pokrzywdzonego oraz wywołanie dolegliwości u sprawcy i mają biec jednocześnie. Te argumenty zadecydowały, że Sąd Okręgowy nie podzielił przyjętej koncepcji o biegu nakazu opuszczenia lokalu w okresie odbywania przez oskarżonego S. K. kary pozbawienia wolności.

Opisane wyżej uchybienia, jakich dopuścił się Sąd Rejonowy miały niewątpliwie wpływ na treść wyroku i musiały skutkować jego uchyleniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, gdyż zmiana wyroku nie była możliwa.

Wniosek

o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Podniesiony zarzut był zasadny, a więc spowodował uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

OKOLICZNO ŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

Sąd Okręgowy z uwagi na treść przepisu art. 454 § 1 kpk nie mógł skazać oskarżonego, wobec którego w pierwszej wydano wyroku uniewinniający.

☒ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Konfrontacja apelacji prokuratora i uzasadnienia zaskarżonego wyroku, doprowadziła Sąd II instancji do przekonania, iż w realiach tej sprawy zarzuty prokuratorskie są trafne, a rozstrzygnięcie uniewinniające oskarżonego od zarzucanego mu czynu błędne.

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Procedując po raz kolejny, Sąd I instancji przeprowadzi postępowanie w sposób pozbawiony wyżej opisanych uchybień, analizując zebrany materiał dowodowy ponownie, a w szczególności rozważy zaprezentowany pogląd Sądu Okręgowego, bez przesądzenia o końcowym rozstrzygnięciu sprawy.

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

Podmiot wnoszący apelację

oskarżyciel publiczny

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 23 lutego 2023r. sygn. akt II K 53/22

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana