descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt II Ka 22/23

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 22 lutego 2023r.

Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

SSO Grażyna Jaszczuk

Uzasadnienie

Formularz UK 2

Sygnatura akt

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 21 września 2022 r. sygn. akt II K 873/21

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

zaskarżonemu wyrokowi zarzucono rażącą łagodność w stosunku do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu oskarżonego, wymierzoną mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności i 1 roku ograniczenia wolności, podczas gdy charakter i okoliczności popełnienia przestępstwa, stopień winy i społecznej szkodliwości czynu oskarżonego uzasadniał orzeczenie wobec niego znacznie surowszej kary pozbawienia wolności;

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Wymierzona oskarżonemu kara w ocenie Sądu Odwoławczego nie spełnia celów, określonych m.in. w art. 53 § 1 kk, a sposób jej ukształtowania nie uwzględnia należycie wszystkich określonych w art. 53 § 2 kk zasad jej wymiaru. Sąd wymierza bowiem karę bacząc, by z jednej strony jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, ale też uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Zdaniem Sądu odwoławczego Sąd meriti nadmiernie skupił się na wychowawczym aspekcie karnoprawnej reakcji na popełnione przestępstwo, nie uwzględniając w dostatecznym stopniu funkcji oddziaływania społecznego oraz funkcji odpłaty.

Pojęcie rażącej niewspółmierności kary wskazane w art. 438 pkt 4 kpk w związku z jego ocennością było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w wielu orzeczeniach. W wyroku z dnia 11 kwietnia 1985r. (V KRN 178/85 , OSNKW z 1995r. Nr 7 – 8, poz. 60) Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzut niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, to nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą. Jednocześnie w innym wyroku tego Sądu z dnia 2 lutego 1995r. (II KRN 198/94 – OSNPP z 1995r., z. 6, poz. 18) wskazano przy rozważaniach odnośnie rażącej niewspółmierności kary, iż nie chodzi o każdą ewentualną różnicę co do jej wymiaru, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa - »rażąco« niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować.

W świetle przedstawionego wyżej stanowiska Sądu Najwyższego oraz mając na względzie występujące w sprawie okoliczności, podniesiony w apelacji Prokuratora Rejonowego w Mińsku Mazowieckim zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego kara 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary 1 roku ograniczenia wolności należy uznać za zasadny. Sąd I instancji mimo dostrzeżenia wysokiego stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu oraz występujących okoliczności obciążających, nie uwzględnił ich w dostatecznym stopniu przy wymierzaniu oskarżonemu kary, przez co orzeczona kara okazała się karą rażąco łagodną. Przede wszystkim należy zauważyć, że oskarżony dopuścił się czynu o wyjątkowo wysokiej społecznej szkodliwości, przestępstwa przeciwko najważniejszym dobrom chronionym prawem czyli przeciwko zdrowiu i mieniu, zagrożonego karą od 2 aż do 12 lat pozbawienia wolności. Poza tym w istotnym stopniu na niekorzyść oskarżonego w kontekście rozstrzygnięcia o karze przemawia agresja w działaniu oskarżonego, który zaatakował samotnie idącą kobietę, wcześniej obserwując ją. Pokrzywdzona w żaden sposób nie przyczyniła się do zaistnienia zdarzenia, a nawet podejmowała kroki, aby napastnik minął ją. Czyn oskarżonego polegający na popełnieniu przestępstwa rozboju na przypadkowo wybranej kobiecie, w miejscu publicznym, w samym centrum miasta M. odznacza się znaczną społeczna szkodliwością i znacznym stopniem winy oskarżonego. Czyn ten wywarł bardzo negatywne konsekwencje w psychice pokrzywdzonej, która zeznając na rozprawie objawiała znaczny strach i niepokój, a jak sama wskazała w czasie zdarzenia była przerażona i sparaliżowana strachem. Podniesione okoliczności łagodzące, które sąd wziął pod uwagę przy wymiarze kary: nieznaczny charakter obrażeń ciała pokrzywdzonej, niekaralność i przyznanie się do popełnienia zarzucanego mu czynu, mogły uzasadniać wymierzenie kary w granicach dolnego ustawowego zagrożenia, ale Sąd I instancji nadał im zbyt duże znaczenie orzekają karę mieszaną na postawie art. 37b kk. Oskarżony czynu dopuścił się w stanie nietrzeźwości, działał w sposób stanowczy powodując u pokrzywdzonej obrażenia ciała powodujące rozstrój zdrowia na okres powyżej 7 dni. Nie można uznać, że toczące się postępowanie wpłynęło wychowawczo na oskarżonego i nie popełni on ponownie tak zuchwałego przestępstwa. To tylko stanowcza postawa pokrzywdzonej, która pomimo przewrócenie jej i szarpania za torebkę nie pozwoliła na odebranie mienia, spowodowała, że zachowanie oskarżonego zakończyło się na usiłowaniu przestępstwa rozboju.

Bez wątpienia Sąd I instancji nie uwzględnił w odpowiednim zakresie przesłanek przemawiających na niekorzyść oskarżonego oraz wysokiego stopnia winy oskarżonego i społecznej szkodliwości jego czynu. W świetle powyższych rozważań karę 2 lat pozbawienia wolności należy uznać za odpowiadającą wszystkim okolicznościom sprawy, za karę sprawiedliwą, która spełni swoje cele w zakresie prewencji indywidualnej wobec oskarżonego oraz cele w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Tego typu zachowania musza spotkać się z adekwatną reakcją wymiaru sprawiedliwości w postaci kary. Tym samym podniesiony w apelacji Prokuratora Rejonowego w Mińsku Mazowieckim zarzut okazał się w zasadny. Jak słusznie wskazał skarżący przy ocenie surowości karny należy mieć na względnie nie tylko jej wysokość, ale również stopień wykorzystania sankcji karnej grożącej za popełnienie przestępstwa. Ukształtowanie wobec oskarżonego kary w oparciu o przepis art. 37b kk było rażąco łagodne i nie uzasadnione ujawnionymi okolicznościami. Z akceptacją Sądu II instancji spotykało się rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku o zasądzeniu zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonej.

Wniosek

o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze i orzeczenie wobec N. T. kary 2 lat pozbawienia wolności

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec zasadności wywiedzionego zarzutu, wniosek apelacyjny zasłużył na uwzględnienie.

4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 21 września 2022r. sygn. akt II K 873/21 zmieniony w zakresie rodzaju kar i wysokości kary pozbawienia wolności – w pozostałej zaskarżonej części został utrzymany w mocy.

Zwięźle o powodach zmiany

zasadność zarzutu prokuratora determinowała konieczność zmiany orzeczenia

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6. Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III., IV

- wysokość wynagrodzenia dla obrońcy oskarżonego została ustalona na podstawie przepisów § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 roku, poz. 18) przy uwzględnieniu, że wydane orzeczenie TK z dnia 20 grudnia 2022 roku, SK 78/21 odnosi się do kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przygotowawczym i przed sądem I instancji,

- na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 624 § 1 kpk oraz art. 17 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jedn. Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.), zwolniono oskarżonego od opłaty i wydatków za postępowanie odwoławcze mając na uwadze, że oskarżony przebywał w areszcie śledczym, wcześniej osiągał niewielkie dochody, a nie posiada w Polsce majątku podlegającego egzekucji.

7. PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

Podmiot wnoszący apelację

oskarżyciel publiczny

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 21 września 2022r. sygn. akt II K 873/21

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana