descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt II K 11/25

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 14 października 2025 r.

Sąd Rejonowy w Nowym Sączu - II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Marcin Chmielowski

Protokolant: Ewa Rosiek

ur. (...) w R.

oskarżonego o to, że:

w okresie od 7 kwietnia 2024 r. do dnia 7 lipca 2024 r. w N., a zatem w terminie 3 miesięcy od dnia wyborów do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich i rad dzielnic Miasta S. W. oraz wyborów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast zarządzonych na dzień 7 kwietnia 2024 r., jako pełnomocnik finansowy (...) (...) nie dopełnił obowiązku sporządzenia i przedłożenia (...) w N. II, któremu komitet złożył zawiadomienie o utworzeniu komitetu, sprawozdania finansowego o źródłach pozyskania funduszy oraz poniesionych wydatków na cele wyborcze

tj. o przestępstwo z art. 509 § 1 w zw. z art. 142 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks Wyborczy

I. na mocy art. 17 § 1 pkt. 3 kpk w zw. z 414 § 1 kpk umarza postępowanie karne przeciwko oskarżonemu W. B. o czyn zabroniony zarzucony mu w akcie oskarżenia – z powodu znikomej społecznej szkodliwości tego czynu;

II. na mocy art. 632 pkt. 2 kpk kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

wyroku z dnia 14 października 2025 r.

Formularz UK 1

Sygnatura akt

Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza.

USTALENIE FAKTÓW

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

W. B.

W okresie od 7 kwietnia 2024 r. do dnia 7 lipca 2024 r. w N., a zatem w terminie 3 miesięcy od dnia wyborów do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich i rad dzielnic Miasta S. W. oraz wyborów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast zarządzonych na dzień 7 kwietnia 2024 r., jako pełnomocnik finansowy (...) (...) nie dopełnił obowiązku sporządzenia i przedłożenia (...) w N. II, któremu komitet złożył zawiadomienie o utworzeniu komitetu, sprawozdania finansowego o źródłach pozyskania funduszy oraz poniesionych wydatków na cele wyborcze

- co stanowi czyn zabroniony z art. 509 § 1 w zw. z art. 142 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks Wyborczy.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

Oskarżony W. B. urodził się w (...) r. Mieszka w R.. Jest emerytem o podstawowym wykształceniu, żonaty, w przeszłości prowadził działalność gospodarczą (wynajem pokoi). Miał jedno dziecko, córkę B., która zmarła 30 lipca 2024 r. Nie był karany za przestępstwa. Jest osobą schorowaną, po zwale serca, przeszedł dwie operacje stawu biodrowego, ma nadciśnienie, niewydolność serca, migotanie przedsionków, niedomykalność zastawek, przewlekłą chorobę nerek, miażdżycę.

W niedzielę 7 kwietnia 2024 r. na terenie (...) odbywały się wybory samorządowe do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic miasta stołecznego W. oraz wybory wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

W związku z tymi wyborami w gminie R. został powołany (...) Z. i Z. R.. Członkiem i zarazem pełnomocnikiem, w tym pełnomocnikiem finansowym, tego komitetu został, za swoją dobrowolną zgodą, W. B.. Stało się tak na prośbę H. R., sąsiadki oskarżonego, która była zarazem jedyną kandydatką tego komitetu w wyborach. Zgodnie z jej ustaleniami z oskarżonym, W. B. miał być pełnomocnikiem komitetu wyborczego jedynie formalnie, faktycznie natomiast zajmować się jego wszystkimi sprawami miała H. R..

Z tytułu przyjęcia i pełnienia funkcji pełnomocnika komitetu, oskarżony nie odniósł żadnych korzyści majątkowych, w tym finansowych.

W terminie 3 miesięcy od dnia wyborów tj. do dnia 7 lipca 2024 r. W. B. jako pełnomocnik finansowy komitetu wyborczego Z. i Z. R. był zobowiązany przedłożyć organowi wyborczemu sprawozdanie finansowe o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych tego komitetu, w tym o uzyskanych kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania. Oskarżony dokonał takiego zgłoszenia w dniu 11 lipca 2024 r. czyli czwartego dnia po upływie terminu.

W okresie powyborczym uwagę oskarżonego i jego żony absorbowała ciężka choroba ich jedynej córki B., która zmarła 30 lipca 2024 r.

- wykaz komitetów, które nie złożyły sprawozdania w ustawowym terminie (k. 2)

- zeznanie M. Z. (k. 5-6)

- postanowienie komisarza wyborczego (k. 14)

- zawiadomienie o utworzeniu komitetu wyborczego (k. 15-16)

- oświadczenie o utworzeniu komitetu (k. 17-18)

- oświadczenie oskarżonego o przyjęciu obowiązków pełnomocnika (k. 19)

- informacja z K. (k. 51, k. 115)

- wyjaśnienia oskarżonego (k. 78-79)

- pismo oskarżonego zawierające informację o śmierci jego córki B. (k. 96)

- pismo do prezesa (...) w N. S. zawierające informację o śmierci B. B. (2) (k. 102-103)

- zaświadczenie lekarskie i karta informacyjna z leczenia szpitalnego (k. 108-112)

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

OCena DOWOdów

1.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił w oparciu o wyżej przywołane dowody osobowe i z dokumentów. Wiarygodność i rzetelność tych dowodów nie nasuwała żadnych zastrzeżeń, mogły one stanowić miarodajną podstawę zgodnych z prawdą ustaleń faktycznych. Nie zawierały one treści budzących wątpliwości z punktu widzenia kryteriów wskazanych w art. 7 kpk.

1.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☐

1.3. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐

1.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐

1.4. Warunkowe umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

☒

1.5. Umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

Ustalony stan faktyczny sprawy uzasadniał wniosek o dopuszczeniu się przez oskarżonego czynu zabronionego opisanego w art. 509 § 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy. Karom przewidzianym w tym przepisie podlega m. in. pełnomocnik finansowy komitetu wyborczego, który w związku z wyborami nie dopełnia obowiązku sporządzenia i przedłożenia w terminie komisarzowi wyborczemu sprawozdania finansowego o źródłach pozyskania funduszy oraz poniesionych wydatkach na cele wyborcze. Oskarżony nie dopełnił tego obowiązku w ustawowym terminie, zrealizował go dopiero 11 lipca 2024 r. czyli czwartego dnia po tym terminie. Odpowiedzialności oskarżonego nie wyłącza fakt, iż zgodnie z jego ustaleniami z H. R., miał on pełnić funkcję pełnomocnika komitetu jedynie formalnie, a sprawami komitetu w rzeczywistości miała zajmować się H. R.. Było to ich wewnętrzne, prywatne ustalenie, jednak nie modyfikowało zobowiązania oskarżonego wobec komisarza wyborczego, które wynikało z powszechnie obowiązujących przepisów prawa i to rangi ustawy – a przepisy te (art. 142 § 1 Kodeksu wyborczego) wiązały realizację tego obowiązku z pełnieniem funkcji pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego, którą wszak dobrowolnie i świadomie przyjął na siebie właśnie oskarżony, a nie H. R.. Czyn oskarżonego był nie tylko bezprawny (wyczerpywał ustawowe znamiona typu czynu zabronionego) lecz także zawiniony i umyślny. Żadne zobiektywizowane okoliczności nie uniemożliwiały oskarżonemu wywiązania się z obowiązku przewidzianego w art. 142 § 1 Kodeksu wyborczego i złożenia prostego sprawozdania finansowego, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia i okoliczności rodzinne (choroba córki) było to utrudnione – wystarczyło zresztą w tym celu poprosić o pomoc H. R., skoro tak uzgodniła to z oskarżonym. Zarazem w ocenie Sądu oskarżony dopuścił się czynu zabronionego stanowiącego przedmiot postępowania umyślnie w zamiarze tzw. ewentualnym w rozumieniu art. 9 § 1 kk. Oskarżony zgodził się zostać pełnomocnikiem komitetu wyborczego, zarazem cedując swoje obowiązki na inną osobę i nie interesując się w ogóle, czy są one realizowane (z jego wyjaśnień wynika, że z H. R. skontaktował się dopiero wówczas, gdy dowiedział się o dochodzeniu), co uprawnia do wniosku, że przewidywał i godził się na to, że nie zostaną spełnione wymogi, jakie przepisy prawa nakładają na pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego.

Czyn oskarżonego nie stanowił jednak przestępstwa, ponieważ nie spełniał warunku przestępności czynu zabronionego jakim jest jego karygodność. Zgodnie z art. 1 § 2 kk nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma – a w przekonaniu Sądu taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Za taką konkluzją przemawia całościowa, kompleksowa ocena jej indywidualnych okoliczności przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 115 § 2 kk. W tym kontekście należy uwypuklić poniższe uwarunkowania:

a) dobro prawne w postaci prawidłowego, rzetelnego przebiegu całego procesu wyborczego, co ma chronić także zespół przepisów poświęconych jego transparentności finansowej, jest istotną wartością z punktu widzenia państwa demokratycznego, w którym trzon władzy pochodzi z woli społeczeństwa wyrażanej w akcie wyborczym, trzeba jednak dostrzec również, że przestępczość przeciwko wyborom i referendum jest w Polsce niewielka, wręcz marginalna, w odróżnieniu choćby od przestępczości przeciwko mieniu stanowiącej ponad 50 % rejestrowanej przestępczości;

b) czyn oskarżonego ze swojej istoty nie spowodował szkody, a nawet nie groził jej zaistnieniem;

c) odnośnie przesłanki sposobu i okoliczności popełnienia czynu należy wyeksponować dwa elementy: - opóźnienie w realizacji ustawowego obowiązku wyniosło zaledwie kilka dni;; nawet złożenie sprawozdania w ostatnim dniu terminu tj. 7 lipca 2024 r. wykluczałoby możliwość pociągnięcia oskarżonego do odpowiedzialności karnej, gdyż zmieściłby się on w ustawowym terminie;

- do czynu doszło w okresie, gdy oskarżony znajdował się w trudnej sytuacji życiowej z uwagi na ciężką chorobę jedynej córki zakończonej jej śmiercią końcem lipca 2024 r.; nie wyłącza to winy oskarżonego w rozumieniu art. 1 § 3 kk, jednak wpływa na stopień społecznej szkodliwości czynu;

d) jakkolwiek oskarżony naruszył istotny obowiązek związany z byciem pełnomocnikiem finansowym komitetu wyborczego, to z drugiej strony finalnie został on zrealizowany, a jak wskazano wyżej – z niewielkim opóźnieniem, rzędu kilku dni;

e) oskarżony działał w zamiarze tzw. ewentualnym, co należy ocenić łagodniej niż zamiar tzw. bezpośredni popełnienia czynu zabronionego;

f) zaniechaniu oskarżonego nie towarzyszyła negatywna, naganna motywacja, nie miał on żadnego interesu w zaniechaniu złożenia sprawozdania, nie odniósł z tego tytułu żadnej korzyści ani nie dążył do jej osiągnięcia, oskarżony zlekceważył przyjęty na siebie obowiązek, nie uczynił tego jednak wiedziony jakimś partykularnym, egoistycznym interesem swoim lub innych osób, materiał dowodowy nie zawiera żadnych przesłanek pozwalających postawić oskarżonemu taki zarzut.

Kierując się powyższymi przesłankami Sąd ocenił, że społeczna szkodliwość czynu zabronionego, jakiego dopuścił się oskarżony była znikoma i nie sięgnęła minimalnego poziomu karygodności pozwalającego uznać ten czyn za przestępstwo – a w konsekwencji na mocy przepisów przywołanych w pkt. I wyroku umorzył postępowanie. Jak wskazuje się w orzecznictwie cyt. „stopień społecznej szkodliwości czynu jest tą immanentną cechą czynu, która pozwala na odróżnienie czynów błahych od poważnych i uznanie za przestępstwo tylko takich, które faktycznie i realnie szkodzą określonym dobrom jednostki, bądź dobru społecznemu. Ta zmienna cecha czynu, który formalnie wyczerpuje wszystkie znamiona danego typu czynu zabronionego, podlega indywidualnemu stopniowaniu i w zależności od konkretnych okoliczności podmiotowych, jak i przedmiotowych może być bądź to znikoma, bądź nieznaczna, bądź w końcu wysoka lub nawet szczególnie wysoka” (tak Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 13 stycznia 2005 r. sygn. II AKa 455/04, publ. Lex nr 147203). Sąd w oparciu o ocenę zaprezentowanych przesłanek uznał, że czyn oskarżonego – choć wyczerpujący ustawowe znamiona typu czynu zabronionego - mieścił się w kategorii czynów błahych, o subminimalnej społecznej szkodliwości, nie uzasadniającej uznania go za przestępstwo i pociągania W. B. do odpowiedzialności karnej.

☐

1.6. Uniewinnienie

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia

z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się

do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

1Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia

z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

6. inne zagadnienia

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,

a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

7. KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Pkt. II

Mając na uwadze wynik procesu, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 632 pkt. 2 kpk kosztami procesu obciążono Skarb Państwa.

1Podpis