descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt II C 1264/25 upr

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 6 lutego 2026 roku

Sąd Rejonowy w Białymstoku, II Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Karol Olszewski

Protokolant: sekretarz sądowy Wioleta Gołębiewska

Uzasadnienie

Powód (...) Spółka Akcyjna w I. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego K. R. kwoty 558,35 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 27 stycznia 2025 r. do dnia zapłaty i zasądzenie kosztów procesu. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że dochodzone pozwem roszczenie wynika z wiążącej strony umowy ubezpieczenia nr (...). Twierdził, że zgodnie z polisą powód udzielił ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pojazdu marki D. (...) o nr rej. (...) a pozwany miał zawrzeć umowę ubezpieczenia na okres 27.05.2023-26.05.2024 roku i jej nie wypowiedzieć, zatem polisa ta uległa automatycznemu przedłużeniu na okres wynoszący jeden rok, przez co pozwany zobowiązany był do opłacenia rocznej składki w wysokości 519 zł, do której powód doliczył skapitalizowane odsetki w wysokości 39,35 zł za okres od dnia wymagalności do dnia poprzedzającego dzień wniesienia pozwu w Elektronicznym Postępowaniu Upominawczym.

W odpowiedzi na pozew pozwany wnosił o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu wskazał, iż nigdy nie był właścicielem samochodu marki D. (...) o nr rej. (...) i nie zawierał w związku z tym umów ubezpieczenia OC kierowców pojazdów mechanicznych. Zaznaczył, iż wielokrotnie korespondował z powodem w tej sprawie, jednakże nie przyniosło to rezultatu.

Powód pismem z dnia 22 grudnia 2025 roku dokonał cofnięcia pozwu w części, to jest w zakresie kwoty 183,23 zł, podtrzymując powództwo w zakresie kwoty 375,12 zł, na którą składały się: 348,88 zł tytułem należności głównej oraz 26,24 zł tytułem skapitalizowanych odsetek za okres od dnia 26.05.2024 r. do 26.01.2025 r.

Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku:

Zgodnie z art. 505 8 § 4 k.p.c. w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza czterech tysięcy złotych, uzasadnienie wyroku ogranicza się do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Od uznania sądu, opartego na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, zależy rozszerzenie tego uzasadnienia o pozostałą treść określoną w art. 327 1 § 1 k.p.c.

W niniejszej sprawie pozwany kwestionował swoje zobowiązanie wobec strony powodowej co do zasady. Zaprzeczał, aby był zobowiązany do zapłaty składki ubezpieczenia. Twierdził, że nie jest właścicielem pojazdu marki D. (...) o nr rej. (...) i nie zawierał z powodem umowy ubezpieczenia.

W świetle przepisu art. 28 ust. 1 ustawy dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych została zawarta, nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu, uważa się, że została zawarta następna umowa na kolejne 12 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie natomiast z ust. 2 pkt 1 tego artykułu, zawarcie następnej umowy nie następuje, jeżeli 1) nie została opłacona w całości określona w umowie składka za mijający okres 12 miesięcy lub w przypadku cofnięcia zakładowi ubezpieczeń zezwolenia na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych albo 2) w przypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, ogłoszenia lub zarządzenia likwidacji zakładu ubezpieczeń albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzenia postępowania upadłościowego, w przypadku, o którym mowa w art. 98 ust. 2.

W myśl art. 29 ust. 1 ustawy dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych: 1) najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego, z wyjątkiem pojazdów historycznych i pojazdów do jazd testowych, ale nie później niż z chwilą wprowadzenia pojazdu do ruchu; 1a) najpóźniej w dniu wypełnienia przez podmiot uprawniony, o którym mowa w art. 80s ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, blankietu profesjonalnego dowodu rejestracyjnego, ale nie później niż z chwilą wprowadzenia pojazdu do ruchu, w odniesieniu do pojazdów do jazd testowych, które nie były uprzednio zarejestrowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie przepisów art. 73 i art. 74 tej ustawy; 2) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. b, oraz pojazdów historycznych; 3) przed przekroczeniem granicy, w przypadku gdy posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym zarejestrowanym za granicą w państwie innym niż określone na podstawie art. 25 ust. 2 nie posiada ważnej Zielonej Karty lub ubezpieczenia granicznego; 4) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. a, które nie zostały zarejestrowane; 5) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. b, oraz pojazdów historycznych, które nie zostały dopuszczone do ruchu; 6) (uchylony); 7) najpóźniej w dniu ustania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku określonym w art. 28 ust. 3; 8) najpóźniej w dniu rozwiązania się dotychczasowej umowy w przypadkach określonych w art. 27 ust. 6 oraz w art. 31 ust. 1 i 4; 9) najpóźniej w dniu rozwiązania dotychczasowej umowy w związku z jej wypowiedzeniem w przypadku określonym w art. 28 ust. 1; 10) najpóźniej w dniu odstąpienia przez ubezpieczającego od umowy w trybie określonym w art. 40 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 287, z 2021 r. poz. 2105, z 2022 r. poz. 2337 i 2581 oraz z 2023 r. poz. 1285); 11) najpóźniej w dniu rozwiązania umowy ubezpieczenia krótkoterminowego, o której mowa w art. 27 ust. 7, ale nie później niż z chwilą wydania pojazdu nabywcy przez podmiot uprawniony, o którym mowa w art. 80s ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

W toku postępowania pozwany konsekwentnie zaprzeczał, iż jest właścicielem pojazdu oraz, że zawierał z powodem umowę ubezpieczenia. W tej sytuacji rzeczą powoda było przedstawienie dowodów na to, iż doszło do zawarcia pomiędzy pozwanym a powodem umowy ubezpieczenia, której warunki ubezpieczyciel ujął w polisie ubezpieczeniowej OC, która to miałaby być przedłużona z uwagi na brak wypowiedzenia.

Podkreślić należy, iż do zawarcia każdej umowy dochodzi poprzez złożenie przez jej strony zgodnych oświadczeń woli. Oświadczenia te, zgodnie z art. 60 k.c. mogą być co do zasady złożone w dowolnej formie, jednakże takiej, która ujawnia wolę osoby, która je składa, a ponadto – stosownie do art. 61 k.c., by doszło do zawarcia umowy, oświadczenie jednej ze stron musi być złożone drugiej w taki sposób, by ta mogła zapoznać się z jego treścią.

W przedmiotowej sprawie powód nie zaoferował żadnego dowodu pozwalającego na ustalenie, że doszło pomiędzy pozwanym a powodem do wymiany zgodnych oświadczeń woli w przedmiocie zawarcia umowy ubezpieczenia. Nie zostało nawet wyjaśnione jakie czynności miały doprowadzić do jej zawarcia, w tym czy umowa miała być zawarta za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, czy też w inny (i jaki) sposób. O ile powód jako ubezpieczyciel sporządził polisę nr (...) (k. 15), to brak jest dowodu na to, by dokument ten kiedykolwiek doręczono pozwanemu w sposób, który umożliwiał mu zapoznanie się z jego treścią, a ponadto, nie ma żadnego dowodu na to, że pozwany wyraził wolę związania się z tym ubezpieczycielem umową o opisanej w owej polisie treści. Wskazać należy, iż polisa ma charakter wtórny względem samej umowy ubezpieczenia – jak wynika wprost z art. 809 § 1 k.c. stanowi ona potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia, ale jej nie zastępuje. Powód nie udowodnił również, by inna osoba przedmiotową umowę ubezpieczenia w imieniu pozwanego skutecznie zawarła np. na podstawie udzielonego pełnomocnictwa.

Skoro brak było dowodów na to, by pozwany zawarł ww. umowę, nie mogła ona także ulec przedłużeniu na podstawie art. 28 ust. 1 przywoływanej wyżej ustawy, czego odzwierciedleniem miałaby być polisa (...) (k. 14).

Należy zatem raz jeszcze wskazać, że obowiązek wykazania istnienia zobowiązania spoczywał na stronie powodowej, bowiem to ona domagała się zapłaty kwoty dochodzonej pozwem. Jednak dowody przedstawione przez stronę powodową w żaden sposób nie potwierdziły istnienia dochodzonego przez nią roszczenia. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że dokument, który nie został podpisany (lub w inny sposób zaakceptowany) przez ubezpieczającego (stronę pozwaną), nie mógł dowodzić istnienia wierzytelności i kreować stosunku obligacyjnego pomiędzy stroną powodową i stroną pozwaną. Z samego faktu sporządzenia przez jedną ze stron stosunku zobowiązaniowego dokumentu, który nie został zaakceptowany przez drugą stronę, nie można było zatem wywodzić istnienia zobowiązania wobec strony pozwanej (zwłaszcza jeśli ta ostatnia temu zaprzeczyła).

Przedłożone przez stronę powodową dokumenty, które miały udowodnić istnienie jej wierzytelności, należały do kategorii dokumentów prywatnych. Zgodnie z art. 245 k.p.c. dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Podkreślić przy tym należy, że z takim dokumentem nie wiąże się domniemanie prawne, iż jego treść przedstawia rzeczywisty stan rzeczy (tak również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 października 2000 roku, I CKN 804/98, LEX nr 50890). Powszechnie przyjmuje się zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, że dokument prywatny nie korzysta z domniemania prawdziwości zawartych w nim oświadczeń, a każda osoba mająca w tym interes prawny może twierdzić i dowodzić, że treść złożonych oświadczeń nie odpowiada stanowi rzeczywistemu (tak na przykład Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 1982 roku, III CRN 65/82, LEX nr 8414). Dokumenty prywatne mogłyby być uznane za wiążące jedynie w przypadku ich niekwestionowania przez stronę przeciwną. Sąd może bowiem wyrokować także w oparciu o treść takich dokumentów (prywatnych), ale jedynie w sytuacji, gdy ich treść nie została zaprzeczona w sporze przez stronę przeciwną lub gdy została potwierdzona innymi środkami dowodowymi (co w niniejszej sprawie nie nastąpiło). Nie ulega przy tym wątpliwości (o czym była już mowa wyżej), że strona pozwana w całości zakwestionowała istnienie wierzytelności strony powodowej.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 809 k.c. ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia, a w razie wątpliwości umowę uważa się za zawartą z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia.

Nie ulega przy tym jednak wątpliwości, że samo wystawienie polisy nie może zastąpić zawarcia umowy ubezpieczenia (złożenia zgodnych oświadczeń woli w dowolnej formie).

Najczęściej umowa ubezpieczenia jest zawierana w trybie ofertowym w drodze złożenia przez ubezpieczającego ubezpieczycielowi oferty, w której określa on w ubezpieczeniach majątkowych interes majątkowy, a w ubezpieczeniach osobowych dobro osobiste, które chce ubezpieczyć, stanowiące przedmiot ochrony ubezpieczeniowej świadczonej przez ubezpieczyciela. W praktyce oferta pisemna składana jest ubezpieczycielowi w postaci formularza wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia, co wynika z wykładni art. 815 k.c. Jeżeli ubezpieczyciel nie stosuje formularzy wniosku, to wówczas do oferty pisemnej mają zastosowanie reguły ogólne zawarte w art. 66 k.c.

Niezależnie jednak od formy oferty strona powodowa w żaden sposób nie wykazała w niniejszym postępowaniu (a to na niej spoczywał w tym zakresie ciężar dowodu), aby strona pozwana w ogóle złożyła wniosek o zawarcie umowy ubezpieczenia, który zostałby zaakceptowany (choćby milcząco – zgodnie z art. 5a ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych).

Trzeba w tym miejscu jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 808 § 2 k.c. roszczenie o zapłatę składki przysługuje ubezpieczycielowi wyłącznie przeciwko ubezpieczającemu. Strona powodowa nie wykazała jednak w żaden sposób, aby w niniejszej sprawie ubezpieczającym była strona pozwana (która temu wyraźnie zaprzeczyła).

Zaznaczyć należy dodatkowo, iż Sąd na wniosek pozwanego zwrócił się do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej: (...)) o udzielenie informacji dotyczących danych właściciela pojazdu marki D. (...) o nr rejestracyjnym (...). Z odpowiedzi udzielonej przez (...) wynika, iż od 27.05.2022 roku właścicielem przedmiotowego pojazdu jest osoba o danych osobowych T. R.. Sąd ustalił zatem, iż pozwany nie był właścicielem pojazdu w chwili sporządzania zarówno polisy (...), jak i (...)-(...). Wiadomym jest, iż umowę ubezpieczenia OC pojazdu mechanicznego może zawrzeć inna osoba niż właściciel samochodu, jednakże w niniejszej sprawie wydaje się dalece nieprawdopodobne, w szczególności w świetle wyjaśnień pozwanego i braku dokumentów dotyczących zawarcia umowy, aby pozwany zawierał taką umowę na rzecz osoby, która już przez okres dwóch lat była właścicielem przedmiotowego pojazdu.

Z powyższych względów w ocenie Sądu strona pozwana nie zawarła ze stroną powodową umowy ubezpieczenia, a strona powodowa nie udowodniła, aby zaistniała jakakolwiek inna okoliczność, która uzasadniałaby zasadność roszczenia dochodzonego pozwem. Tym samym strona pozwana nie mogła odpowiadać za zobowiązania wynikające z wystawionej przez stronę powodową polisy (w szczególności za zapłatę składki).

Strona powodowa nie wykazała także w żaden sposób, aby obowiązek zapłaty składki (kwoty dochodzonej pozwem) był skutkiem braku wypowiedzenia poprzednio obowiązującej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej na podstawie art. 28 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. 2018, poz. 473 ze zm.).

Biorąc zatem wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, należało oddalić powództwo jako nieudowodnione.

Mając na uwadze treść pisma powoda z dnia 22 grudnia 2025 roku cofającego pozew w części dotyczącej 183,23 zł, Sąd na mocy art. 355 k.p.c. umorzył postępowanie w tym zakresie, o czym orzekł w pkt I wyroku.

Sąd w pkt II wyroku oddalił powództwo w pozostałym zakresie.