descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I Ns 617/16

Postanowienie

Dnia 1 marca 2018 r.

Sąd Rejonowy w Brzesku I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

SSR Agata Gawłowska-Sobusiak

wykonania podstopnic w domu na nieruchomości w T. w kwocie 1.670,00 zł,

II. dokonać podziału majątku wspólnego stron w ten sposób, że:

A) wnioskodawczyni B. Ł. otrzymuje na wyłączną własność:

- nieruchomość w T. opisaną w pkt I lit. a),

- ruchomości, a to: kuchenkę gazową, lodówkę, stół drewniany z 8 krzesłami, telewizor, wykaszarkę spalinową, kosiarkę spalinową, urządzenie wielofunkcyjne marki B. opisane w pkt I lit. c),

B) uczestnik A. Ł. otrzymuje na wyłączną własność:

- ruchomość w postaci samochodu osobowego opisanego w pkt I lit. b),

- ruchomości, a to: zestaw narzędzi i przewód do instalacji elektrycznych opisane w pkt I lit. c),

III. zasądzić od wnioskodawczyni B. Ł. na rzecz uczestnika A. Ł. kwotę 100.267,00 zł (sto tysięcy dwieście sześćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem dopłaty oraz rozliczenia nakładów, płatną w sześciu ratach:

- pierwsza rata w kwocie 5.267,00 zł płatna w terminie jednego miesiąca od prawomocności niniejszego postanowienia,

- druga rata w kwocie 19.000,00 zł płatna w terminie jednego roku od prawomocności niniejszego postanowienia,

- trzecia rata w kwocie 19.000,00 zł płatna w terminie dwóch lat od prawomocności niniejszego postanowienia,

- czwarta rata w kwocie 19.000,00 zł płatna w terminie trzech lat od prawomocności niniejszego postanowienia,

- piąta rata w kwocie 19.000,00 zł płatna w terminie czterech lat od prawomocności niniejszego postanowienia,

- szósta rata w kwocie 19.000,00 zł płatna w terminie pięciu lat od prawomocności niniejszego postanowienia

z odsetkami ustawowymi na wypadek opóźnienia w uiszczeniu którejkolwiek z rat,

IV.ustanowić na rzecz uczestnika A. Ł. na nieruchomości w T. opisanej w pkt I lit. a) hipotekę celem zabezpieczenia zapłaty kwoty zasądzonej w pkt III niniejszego postanowienia,

V.nakazać uczestnikowi A. Ł., aby opuścił i opróżnił z rzeczy jego prawa reprezentujących nieruchomość w T. opisaną w pkt I lit. a) w terminie jednego miesiąca od prawomocności niniejszego postanowienia oraz wydał ją wnioskodawczyni,

VI.ustalić wartość przedmiotu postępowania na kwotę 260.050,00 zł (dwieście sześćdziesiąt tysięcy pięćdziesiąt złotych 00/100),

VII.odstąpić od obciążania stron nie uiszczonymi kosztami sądowymi,

VIII.znieść koszty postępowania między stronami.

SR Agata Gawłowska - Sobusiak

Uzasadnienie

postanowienia Sądu Rejonowego w Brzesku z dnia 1 marca 2018 r.

Wnioskodawczyni B. Ł. złożyła wniosek o podział majątku wspólnego jej i uczestnika A. Ł..

W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, że strony zawarły związek małżeński dnia 5 sierpnia 2006 r, umów małżeńskich nie zawierały, zatem pozostawały w ustroju małżeńskiej wspólności ustawowej. Ostatecznie małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód orzeczony wyrokiem Sądu Okręgowego w Tarnowie I Wydział Cywilny dnia 17 września 2015 r sygn. akt I C 422/15, prawomocnym dnia 9 października 2015 r.

Dalej wnioskodawczyni podała, że w skład majątku wspólnego stron wchodzą:

- nieruchomość położona w T. składająca się z dz. ew. (...)o pow. 0, 3140 ha, zabudowana domem mieszkalnym jednorodzinnym, objęta Kw nr (...),

- samochód osobowy marki A. (...) rocz. 1999,

- ruchomości stanowiącej wyposażenie domu w T., tj.: kuchenka gazowa, lodówka, stół drewniany, wykaszarka spalinowa, telewizor.

Skład majątku wspólnego stron został uzupełniony przez uczestnika o dalsze ruchomości, jak: zestaw narzędzi, kosiarka spalinowa, urządzenie wielofunkcyjne marki B., przewód do instalacji elektrycznych o długości 200-300 m.

Wnioskodawczyni wniosła o rozliczenie w przedmiotowej sprawie nakładu z jej majątku osobistego na majątek wspólny stron w postaci spłaty kredytu zaciągniętego przez strony na wykończenie domu w T., zabezpieczonego hipoteką obciążającą tą nieruchomość, w łącznej kwocie 43 617, 74 zł.

Wnioskodawczyni ostatecznie wniosła o dokonanie podziału majątku wspólnego stron w ten sposób, że otrzyma na wyłączną własność tylko nieruchomość w T. z dopłatą na rzecz uczestnika pomniejszoną o kwotę opisanego nakładu. Z uwagi na swoją sytuację osobistą i finansową wnioskodawczyni wniosła o rozłożenie dopłaty na raty na okres 5 lat. Ponieważ wnioskodawczyni musiała opuścić nieruchomość w T., wniosła o to, aby to uczestnikowi nakazać opuszczenie tej nieruchomości niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia wydanego w przedmiotowej sprawie.

Uczestnik A. Ł. poparł wniosek o podział majątku wspólnego, przy czym podał, że w skład majątku wspólnego stron wchodzą dalsze ruchomości – o czym była mowa powyżej – czemu wnioskodawczyni nie zaprzeczyła.

Z kolei uczestnik wniósł o rozliczenie w przedmiotowej sprawie nakładu z jego majątku osobistego na majątek wspólny stron w postaci:

- materiału na wykonanie schodów wewnętrznych dębowych o wartości 8 000, 00 zł,

- materiału i robocizny związanej w wykonaniem podstopnic schodów wewnętrznych o wartości wyliczonej przez biegłego.

Uczestnik ostatecznie wniósł o dokonanie podziału majątku wspólnego stron w ten sposób, że zarówno nieruchomość w T. jak i wszystkie ruchomości otrzyma na wyłączną własność wnioskodawczyni ze spłatą na jego rzecz powiększoną o kwotę opisanych nakładów. Uczestnik zgodził się na rozłożenie spłaty na raty, ale tylko na okres 3 lat, a także wniósł o zabezpieczenie spłaty w formie hipoteki obciążającej na nieruchomości w T.. Uczestnik zgodził się także na opuszczenie i wydanie wnioskodawczyni nieruchomości w T., ale w terminie 1 miesiąca od prawomocności postanowienia wydanego w przedmiotowej sprawie, przy czym w tym samym terminie otrzymałby pierwszą ratę spłaty pozwalającą na urządzenie nowego lokum.

Sąd zważył, co następuje

Wnioskodawczyni B. Ł. i uczestnik A. Ł. zawarli związek małżeński dnia 5 sierpnia 2006 r.

Z tego związku strony mają dwoje dzieci: W. urodzoną dnia 31 sierpnia 2008 r oraz B. urodzonego dnia 29 sierpnia 2013 r.

Dowód:

- wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie I Wydział Cywilny z dnia 17 września 2015 r sygn. akt I C 422/15,

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

Po zawarciu związku małżeńskiego strony zamieszkały w domu rodzinnym wnioskodawczyni, przy czym miały plany wzniesienia własnego domu. Rodzice wnioskodawczyni obiecali, że dokonają darowizny w postaci działki pod zabudowę, zaś rodzice uczestnika – darowizny drewna.

Dowód:

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

Zgodnie z ustaleniami, rodzice wnioskodawczyni J. K. i I. K. umową darowizny z dnia 16 sierpnia 2007 r przenieśli na rzecz stron własność dz. ew. (...) położonej w T. o pow.(...).

Dowód:

- umowa darowizny z dnia 16 sierpnia 2007 r – k. 9-10,

- odpis Kw nr (...) – k. 13-14,

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

W dniu 14 maja 2008 r strony rozpoczęły budowę domu, przy czym inwestycja była prowadzona tzw. systemem gospodarczym.

Strony zatrudniały fachowców do wykonania poszczególnych prac, ale wiele prac wykonywały także we własnym zakresie, przy pomocy rodziny, w szczególności ojca i braci wnioskodawczyni. Strony kupowały materiały, ale także „pożyczały”, przede wszystkim od siostry wnioskodawczyni, albo otrzymały je w darowiźnie.

Od siostry wnioskodawczyni A. P. strony „pożyczyły” około 1 000 sztuk pustaków ceramicznych typu M. oraz około tonę drutu. Te „pożyczki” strony uregulowały poprzez zwrot równowartości pustaków i drutu z środków uzyskanych z kredytu – o czym poniżej.

W późniejszym okresie siostra wnioskodawczyni darowała stronom używane meble, które zostały przeznaczone na umeblowanie domu w T.. Siostra wnioskodawczyni, jako matka chrzestna W., darowała jej całościowe wyposażenie pokoju dziecinnego. Z tego względu strony celem doposażenia domu kupiły tylko kilka rzeczy.

Ponieważ strony chciały jak najszybciej przeprowadzić się do własnego domu, a nie miały wystarczających funduszy na prace wykończeniowe, zaciągnęły kredyt. W dniu 26 październiku 2010 r strony zawarły w (...) Banku Spółdzielczym Oddział w B. Filia w J. umowę kredytu na kwotę: należność główna 60 000, 00 zł i odsetki 53 000, 00 zł, zabezpieczony hipoteką umowną na nieruchomości w T., przy miesięcznej racie wynoszącej w latach 2016-2017 około 500, 00 zł. Środki z kredytu strony przeznaczyły na spłatę „pożyczek” zaciągniętych od siostry wnioskodawczyni, a także na zakup płytek podłogowych, materiału na elewację oraz wypłatę zaległych wynagrodzeń dla najętych robotników.

Po wzniesieniu domu, w 2012 r rodzice uczestnika H. Ł. i J. Ł. darowali stronom drzewo dębu. Drzewo po ścięciu zostało przewiezione do tartaku, gdzie wtedy pracował uczestnik, i tam było osuszane. Uczestnik pracował w Tartaku (...) M. T. w I. w okresie od 10 kwietnia do 23 listopada 2012 r. Otrzymane z tego pnia deski zostały przeznaczone na wykonanie schodów wewnętrznych. Obecna wartość drewna dębowego przekazanego na wykonanie schodów wynosi 1 290, 00 zł.

Dom w T. jest wykończony w 75%. Wartość nieruchomości w T. obecnie wynosi 244 700, 00 zł, przy czym jest to wartość według stanu na dzień ustania wspólności małżeńskiej majątkowej tj. na dzień 9 października 2015 r ( czyli bez wartości podstopnic z kamienia (...) )

Dowód:

- dziennik budowy z dnia 21 kwietnia 2008 r – k. 4,

- zawiadomienie o zamierzonym rozpoczęciu robót budowlanych z dnia 28 kwietnia 2008 r – k. 12,

- odpis Kw nr (...) – k. 13-14,

- harmonogram spłat – k. 15-16,

- dowody wpłat – k. 17-18, 83, 89, 91-92, 95,

- świadectwo pracy uczestnika z dnia 23 listopada 2012 r - k. 41,

- faktura z 4 listopada 2010 r – k. 87,

- wydruk operacji na rachunku bankowym – k. 109,

- wydruk historii spłaty kredytu - k. 164-165,

- wydruk operacji na rachunku bankowym – k. 186-231,

- pismo (...) z dnia 19 czerwca 2017 r – k. 238,

- opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości mgr inż. U. C. z dnia 27 kwietnia 2017 r, 13 lipca 2017 r, 7 sierpnia 2017 r – k. 120-157, k. 244-245, k. 257-263,

- zeznania świadka H. Ł. – k. 75,

- zeznania świadka M. P. – k. 172-173,

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

Po rozwodzie uczestnik zakupił materiał i wykonał podstopnice z kamienia (...) wewnątrz domu. Obecna wartość tego nakładu wynosi 1 670, 00 zł.

Dowód:

- opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości mgr inż. U. C. z dnia 27 kwietnia 2017 r, 13 lipca 2017 r, 7 sierpnia 2017 r – k. 120-157, k. 244-245, k. 257-263,

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

Wnioskodawczyni systematycznie dokonywała spłat rat kredytu. Po rozwodzie wnioskodawczyni dokonywała wpłat bezpośrednio w kasie Banku, albo wpłaty były potrącane z konta uczestnika, a następnie wnioskodawczyni zasilała to konto brakującymi środkami.

W okresie od 15 października 2015 r do 6 kwietnia 2017 r wnioskodawczyni spłaciła z własnych środków kwotę 42 056, 00 zł ( łączne wpłaty wyniosły 43 617, 74 zł – 3 raty uiszczone przez uczestnika w październiku 2015 r, w listopadzie 2015 r i styczniu 2016 r tj. 1 561, 59 zł, zatem: 43 617, 74 zł - 1 561, 59 zł = 42 056, 15 zł ≈ 42 056, 00 zł ).

Wnioskodawczyni w dniu 4 kwietnia 2017 r mogła spłacić całość kredytu z 2010 r ( należność główna 34 299, 00 zł i odsetki 118, 46 zł), albowiem zaciągnęła nowy kredyt. Ten nowy kredyt opiewa na kwotę 50 000, 00 zł, która będzie spłacana w okresie od kwietnia 2017r do marca 2025r, z miesięczną ratą malejącą wynoszącą obecnie około 800, 00 zł.

Dowód:

- dowody wpłat – k. 17-18, 83, 89, 91-92, 95,

- wydruk operacji na rachunku bankowym – k. 109,

- wydruk historii spłaty kredytu - k. 164-165,

- wydruk operacji na rachunku bankowym – k. 186-231,

- pismo (...) z dnia 19 czerwca 2017 r – k. 238,

- umowa kredytu konsumpcyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r wraz z harmonogramem spłat – k. 160-163,

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

W trakcie małżeństwa strony nabyły samochód osobowy marki A. (...) rocznik 1999 nr rej. (...). Wymieniony samochód został zakupiony zagranicą, przywieziony do Polski, z założeniem, że będzie służył wnioskodawczyni.

Obecnie wnioskodawczyni nie korzysta z tego samochodu, jej miejsca zamieszkania i pracy znajdują w niedalekiej odległości. Stąd samochód jest wykorzystywany przez uczestnika.

Strony zgodnie określiły obecną wartość tego samochodu na kwotę 9 500, 00 zł.

Dowód:

- dowód rejestracyjny – k. 25,

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

W trakcie małżeństwa strony nabyły także ruchomości stanowiące wyposażenie domu w T., a to:

- kuchenkę gazową o wartości określonej na kwotę 300, 00 zł,

- lodówkę o wartości określonej na kwotę 400, 00 zł,

- stół drewniany i krzesła o wartości określonej na kwotę 800, 00 zł,

- telewizor o wartości określonej na kwotę 1 200, 00 zł,

- wykaszarkę spalinową o wartości określonej na kwotę 1 000, 00 zł,

- urządzenie wielofunkcyjne o wartości marki B. o wartości określonej na kwotę 250, 00 zł,

- zestaw narzędzi o wartości określonej na kwotę 600, 00 zł,

- kosiarkę spalinową o wartości określonej na kwotę 1 000, 00 zł,

- przewód do instalacji elektrycznych o wartości określonej na kwotę 300, 00 zł.

Dowód:

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

W maju 2015 r wnioskodawczyni złożyła pozew o rozwód bez orzekania o winie uczestnika. Sąd Okręgowy w Tarnowie wyrokiem z dnia 17 września 2015 r rozwiązał małżeństwo stron bez orzekania o winie, wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi powierzył wnioskodawczyni i zasądził od uczestnika na rzecz dzieci alimenty w łącznej kwocie 1 000, 00 zł. Wyrok rozwodowy uprawomocnił się dnia 9 października 2015 r

Dowód:

- wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie I Wydział Cywilny z dnia 17 września 2015 r sygn. akt I C 422/15,

- akta Sądu Okręgowego w Tarnowie I Wydział Cywilny sygn. I C 422/15, a w szczególności zalegające w nich: pozew i wyrok.

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

Jeszcze w lutym 2011 r wnioskodawczyni złożyła zawiadomienie o popełnieniu przez uczestnika przestępstwa znęcania się.

Uczestnik przyznał się do zarzucanych mu czynów i dobrowolnie poddał karze. Tut. Sąd wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r sygn. akt II K 203/11 uznał uczestnika za winnego tego, że w okresie od listopada 2008 r do 14 lutego 2011 r znęcał się psychicznie i fizycznie nad wnioskodawczynią i córką W. w ten sposób, że wielokrotnie wszczynał awantury domowe, podczas których znieważał wnioskodawczynię słowami wulgarnymi i obelżywymi, groził pobiciem i pozbawieniem życia, utrudniał korzystania z pomieszczeń mieszkalnych i telefonów komórkowych, nadto poprzez uderzanie rękami, szarpanie i popychani naruszał nietykalność cielesną wnioskodawczyni i córki, a także swoim zachowaniem zmuszał je do opuszczenia miejsca zamieszkania. Sąd wymierzył uczestnikowi karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata.

W okresie próby rodzina stron była pod nadzorem kuratora sądowego. W tym okresie uczestnik nie wszczynał kłótni, nie było interwencji policji. Wnioskodawczyni w rozmowie z kuratorem podkreślała, że uczestnik zmienił swoje zachowanie wobec członków rodziny. Ostatni wywiad został przeprowadzony dnia 13 maja 2014 r.

Dowód:

- akta Sądu Rejonowego w Brzesku sygn. II K 203/11, a w szczególności zalegający w nich wyrok z dnia 5 maja 2011 r oraz akta dozoru,

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

W dniu 17 kwietnia 2017 r po interwencji Policji w domu w T., została wszczęta procedura niebieskiej karty wobec wnioskodawczyni jako dotkniętej przemocą w rodzinie, jak również wnioskodawczyni złożyła zawiadomienie o popełnieniu przez uczestnika przestępstwa znęcania się nad nią i dziećmi.

Tut. Sąd wyrokiem z dnia 10 października 2017 r sygn. akt II K 389/17 uznał uczestnika za winnego tego, że w okresie od połowy stycznia 2017 r do dnia 17 kwietnia 2017 r znęcał się psychicznie nad wnioskodawczynią oraz małoletnimi dziećmi W. i B. w ten sposób, że będąc trzeźwym jak również pod działaniem alkoholu o różnych porach dnia i nocy w obecności małoletnich wszczynał awantury w miejscu zamieszkania, podczas których ubliżał wnioskodawczyni słowami wulgarnymi i obelżywymi, poniżał ją słownie, bezzasadnie krytykował, a nadto złośliwie niepokoił ją telefonicznie, utrudniał korzystanie z kuchni, żądał wyprowadzenia się z domu oraz swoim zachowaniem zmuszał pokrzywdzonych do opuszczenia budynku mieszkalnego oraz znęcał się nad wnioskodawczynią fizycznie w ten sposób, że umyślnie popychał po mieszkaniu, kopał po nogach, uderzał rękoma i ręcznikiem, czym naruszał jej nietykalność cielesną. Sąd wymierzył uczestnikowi karę 5 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata. Nadto Sąd wymierzył uczestnikowi grzywnę łącznie w kwocie 100, 00 zł oraz zobowiązał do powstrzymywania się w okresie próby od nadużywania alkoholu.

Dowód:

- akta Sądu Rejonowego w Brzesku sygn. II K 389/17, a w szczególności zalegający w nich wyrok z dnia 10 października 2017 r.

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

Wnioskodawczyni pracuje w Miejskim Ośrodku (...) w C. na stanowisku instruktora, obecnie została zatrudniona na czas nieokreślony na pełny etat przy wynagrodzeniu około 2 100, 00 zł brutto. Nadto wnioskodawczyni podejmuje dodatkowe zatrudnienie, w weekendy pracuje jako kelnerka przy organizacji wesel.

Po drugiej sprawie o znęcenie, wnioskodawczyni wraz z dziećmi przeniosła się tymczasowo do domu swojego brata. Także wcześniej wnioskodawczyni kilkakrotnie wyprowadza się z domu w T. do domu rodzinnego.

Dowód:

- zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 7 lipca 2016 r – k. 19,

- zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 20 lutego 2017 r – k. 88,

- zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 28 kwietnia 2015 r – k. 102,

- przesłuchanie wnioskodawczyni – k. 278-281, 314-316.

Uczestnik od czerwca 2015 r pracuje w firmie (...) Z. M. w G. na stanowisku kamieniarza. Także zarabia około 2 100, 00 zł brutto.

Uczestnik sam zajmuje dom w T., ale rozważa wyprowadzkę i wynajęcie innego lokum.

Dowód:

- zaświadczenie o dochodach z dnia 7 listopada 2016 r – k. 64,

- przesłuchanie uczestnika – k. 281-284, 316.

Tut. Sąd postanowieniem wstępnym z dnia 6 października 2017 r sygn. akt I Ns 617/16 oddalił wniosek wnioskodawczyni o ustalenie nierównych udziałów stron w majątku wspólnym.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wymienionych dokumentów, opinii biegłego, a także zeznań świadków i przesłuchania stron.

W przedmiotowej sprawie postanowieniem wstępnym Sąd rozstrzygnął w przedmiocie ustalenia nierównych udziałów stron w majątku wspólnym. Zatem na obecnym etapie postępowanie dowodowe miało na celu ustalenie ostatecznego składu majątku wspólnego stron, jego wartości oraz sposobu podziału, a także ustalenie nakładów stron z ich majątku osobistego na majątek wspólny i ich rozliczenie.

Strony były zgodne, że w skład ich majątku wspólnego wchodzi przede wszystkim nieruchomość w T., a jej wartość została oszacowana przez biegłego z zakresu szacowania nieruchomości i budownictwa mgr inż. U. W.. Obie strony zgłaszały zarzuty do wyceny, wnioskodawczyni – że ustalana wartość jest za wysoka, zaś uczestnik – że ustalona wartość jest za niska. Biegła odniosła się do tych zarzutów, podtrzymując opinię w całości. W ocenie Sądu opinia została sporządzona w sposób fachowy, rzetelny i dlatego stanowiła podstawę ustaleń.

Strony ostatecznie zgodziły się co do składu majątku ruch omowego, tj. samochodu i urządzeń wyposażenia domu, oraz wspólnie ustaliły wartość każdej z ruchomości.

Spór między stronami dotyczył poniesionych nakładów, ich wysokości oraz ich rozliczenia – o czym w rozważaniach prawnych.

Wnioskodawczyni wniosła o rozliczenie nakładu z jej majątku osobistego na majątek wspólny stron w postaci spłaty kredytu zaciągniętego przez strony na wykończenie domu w T., zabezpieczonego hipoteką obciążającą tą nieruchomość, w łącznej kwocie 43 617, 74 zł. Wnioskodawczyni przyznała, iż po rozwodzie spłacała raty kredytu w ten sposób, że uiszczała je bezpośrednio w kasie Banku, albo raty były potrącane z środków na koncie uczestnika, a następnie wnioskodawczyni uzupełniała stan tego konta poprzez wpłaty. Tylko 3 raty uiszczone bezgotówkowo z konta końcem 2015 r i na początku 2016 r, nie zostały przez wnioskodawczynię wyrównane. Także uczestnik - po analizie wyciągu z konta – przyznał, że 3 raty kredytu zostały uiszczone przez niego. Zatem w okresie od 15 października 2015 r do 6 kwietnia 2017 r wnioskodawczyni spłaciła z własnych środków kwotę 42 056, 00 zł ( łączne wpłaty wyniosły 43 617, 74 zł – 3 raty uiszczone przez uczestnika w październiku 2015 r, w listopadzie 2015 r i styczniu 2016 r tj. 1 561, 59 zł, zatem 43 617, 74 zł – 1 561, 59 zł = 42 056, 15 zł ≈ 42 056, 00 zł ).

Z kolei uczestnik wniósł o rozliczenie w przedmiotowej sprawie nakładu z jego majątku osobistego na majątek wspólny stron w postaci materiału na wykonanie schodów wewnętrznych dębowych oraz materiału i robocizny związanej w wykonaniem podstopnic schodów wewnętrznych z kamienia strzegomskiego.

Strony były zgodne, że po rozwodzie uczestnik wykonał z zakupionych przez siebie materiałów wspomniane podstopnice, a wartość tego nakładu została wyliczone przez biegłego sądowego z zakresu szacowanie nieruchomości i budownictwa mgr inż. U. C. na kwotę 1 670, 00 zł.

Wnioskodawczyni podniosła jednak, że drewno dębowe na schody zostało darowane stron przez rodziców uczestnika w trakcie małżeństwa. Co prawda świadek H. Ł. – matka uczestnika – zeznała, że „ za kawalera darowali (z mężem) dęba”, ale jednocześnie potwierdziła, że dąb została przewieziony do tartaktu, w którym pracował uczestni, i pocięty na deski. Oczywisty jest, że drzewo zaraz po ścięciu powinno być przewiezione do suszarni. Skoro uczestnik pracował w Tartaku (...) M. T. w I. w okresie od 10 kwietnia do 23 listopada 2012 r., to darowizna drzewa miała miejsce w okresie małżeństwa stron. Należy przypomnieć, że rodzice uczestnika jeszcze przez ślubem obiecali, że darują stronom drzewo na budowę. Przesądzające były jednak zeznania świadka M. P. – siostra uczestnika – która zeznała, że „ rodzice darowali stronom drzewo ze swojego lasu, a konkretnie dąb na schody (…) na pewno to drzewo strony dostały, gdy były małżeństwem”. Wartość drewna dębowego przekazanego na wykonanie schodów została wyliczona przez biegłego na kwotę 1 290, 00 zł.

Moc dowodowa dalszych dowodów wymienionych w uzasadnieniu, w szczególności dokumentów, nie była kwestionowana przez strony. Zaś pozostały materiał dowodowy Sąd pominął jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył co następuje

W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni B. Ł. złożyła wniosek o dokonanie podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika A. Ł., podnosząc, że małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód orzeczony wyrokiem Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt I C 422/15, a strony pozostawały w ustroju małżeńskiej wspólności ustawowej. Uczestnik co do zasady poparł wniosek.

I

Ustanie małżeństwa wobec orzeczenia rozwodu, skutkuje ustaniem małżeńskiej wspólności ustawowej. Od tej chwili do majątku objętego wspólnością stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych i każdemu z byłych małżonków przysługuje prawo żądania podziału tego majątku, o czym stanowi art. art. 210 kc w zw. z art. 1035 kc i art. 46 kro.

W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o podział majątku wspólnego wystąpiła wnioskodawczyni.

II

Udziały byłych małżonków w majątku wspólnym co do zasady są równe, czyli każdy z nich ma udział wynoszący ½ części, o czym mówi art. 43 § 1 kro. Zasada równości udziałów stanowi przejaw równego traktowania małżonków oraz ich równouprawnienia w zakresie stosunków majątkowych, także po ustaniu małżeńskiej wspólności ustawowej. W pewnych jednak sytuacjach równość udziałów byłych małżonków może być postrzegana jako skrajnie niesprawiedliwa. Dlatego też z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustalenia odmiennej wielkości udziałów, a nawet pozbawienia współmałżonka udziału w majątku wspólnym, o czym stanowi art. 43 § 2 kro.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wniosła o ustalenie nierównych udziałów stron w majątku wspólnym, ale wniosek ten został oddalony prawomocnym postanowieniem wstępnym tut. Sądu z dnia 6 października 2017 r sygn. akt I Ns 617/16 wydanym w przedmiotowej sprawie. Zatem należało przyjąć, że udziały stron w majątku wspólnym wynoszą: wnioskodawczyni 1/2 oraz uczestnika także 1/2.

III

Majątkiem wspólnym objęte są przedmioty nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, o czym stanowi art. 31 kro.

W przedmiotowej sprawie strony ostatecznie zgodnie podały, że w skład ich majątku wspólnego wchodzą:

- nieruchomość położona w T. składająca się z dz. ew. (...) o pow. 0, 3140 ha, zabudowana domem mieszkalnym jednorodzinnym, objęta Kw nr (...),

- samochód osobowy marki A. (...) rocz. 1999, nr rej. (...),

- ruchomości stanowiącej wyposażenie domu w T., tj.: kuchenka gazowa, lodówka, stół drewniany i 8 krzeseł, wykaszarka spalinowa, telewizor, zestaw narzędzi, kosiarka spalinowa, urządzenie wielofunkcyjne marki B., przewód do instalacji elektrycznych 200-300 m.

Jak widać, najistotniejszym składnikiem majątku wspólnego stron jest nieruchomość położona w T., składająca się z dz. ew. (...), zabudowana domem mieszkalnym. Wartość tej nieruchomości, według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej stron 9 października 2015 r ( czyli bez nakładów dokonanych po rozwodzie), ale według cen obecnych, została oszacowana przez biegłego na kwotę 244 700, 00 zł.

Wartość pozostałych składników majątku wspólnego – ruchomości, strony zgodnie ustaliły, a to:

- samochód osobowy marki A. (...) rocz. 1999 o obecnej wartości 9 500, 00 zł,

- kuchenka gazowa – 300, 00 zł,

- lodówka – 400, 00 zł,

- stół drewniany i 8 krzeseł – 800, 00 zł,

- wykaszarka spalinowa – 1 000, 00 zł,

- telewizor – 1 200, 00 zł,

- zestaw narzędzi – 600, 00 zł,

- kosiarka spalinowa – 1 000, 00 zł,

- urządzenie wielofunkcyjne marki B. – 250, 00 zł,

- przewód do instalacji elektrycznych 200-300 m – 300, 00 zł.

Zatem łączna wartość majątku wspólnego stron wynosiła 260 050, 00 zł, a zatem wnioskodawczyni i uczestnik winni otrzymać majątek bądź spłatę odpowiadającą wartości 130 025, 00 zł ( 1/2 z kwoty 260 050, 00 zł).

IV

Byli małżonkowie mogą wyjść ze wspólności poprzez: fizyczny podział składników majątku wspólnego; przyznanie całego majątku jednemu z nich ze spłatą na rzecz drugiego lub też poprzez sprzedaż majątku i podział uzyskanych w ten sposób pieniędzy. Jeżeli strony złożą wniosek o zgodny podział majątku, to sąd winien ten wniosek uwzględnić. W braku zgodnego wniosku Sąd dokonuje podziału uwzględniając propozycje stron.

W przedmiotowej sprawie, strony doszły ostatecznie do porozumienia, że nieruchomość położona w T. zostanie przyznana na wyłączną własność wnioskodawczyni, oczywiście za spłatą na rzecz uczestnika ( wartość 244 700, 00 zł).

Natomiast żadna ze stron nie chciała przyznania na jej rzecz ruchomości. W ocenie Sądu ruchomości stanowiące niezbędne wyposażenie gospodarstwa domowego w T. winny przypaść wnioskodawczyni, tak jak i cała nieruchomość, a to: kuchenka gazowa, lodówka, stół drewniany i 8 krzeseł, wykaszarka spalinowa, telewizor, kosiarka spalinowa, urządzenie wielofunkcyjne marki B. ( wartość 4 950, 00 zł). Skoro uczestnik będzie obowiązany do opuszczenia domu w T. i wynajęcia mieszkania, to wymienionych rzeczy nie będzie miał gdzie ulokować, będą mu po prostu zbędne.

Niemniej jednak uczestnikowi przyda się samochód, aby mógł dojeżdżać do pracy ( wartość 9 500, 00 zł), a także skompletowany przez niego zestaw narzędzi oraz przewód do instalacji elektrycznych ( wartość 900, 00 zł). Dlatego w ocenie Sądu wymienione ruchomości winny przypaść uczestnikowi, tym bardziej że wnioskodawczyni nie korzysta z narzędzi czy przewodu elektrycznego.

Zatem majątek przyznany wnioskodawczyni ma łączną wartość 249 650, 00 zł (244 700, 00 zł + 4 950, 00 zł), zaś majątek przyznany uczestnikowi – 10 400, 00 zł (9 500, 00 zł + 900, 00 zł). Skoro każda ze stron winna otrzymać majątek o wartości 130 025, 00 zł, to uczestnikowi należy się dopłata w kwocie 119 625, 00 zł (130 025, 00 zł – 10 400, 00 zł), o czym stanowi art. 212 § 1 kc w zw. z art. 1035 kc i art. 46 kro.

V

W postępowaniu o podział majątku wspólnego, zgodnie z art. 45 kro każdy z małżonków może także żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swego majątku osobistego na majątek wspólny, ale w tym zakresie musi złożyć odpowiedni wniosek.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wniosła o rozliczenie nakładu z jej majątku osobistego na majątek wspólny stron w postaci spłaty kredytu zabezpieczonego hipoteką obciążającą nieruchomość w T. w łącznej kwocie 43 617, 74 zł.

Z kolei uczestnik wniósł o rozliczenie nakładu z jego majątku osobistego na majątek wspólny stron w postaci materiału na wykonanie schodów wewnętrznych dębowych oraz materiału i robocizny związanej w wykonaniem podstopnic schodów wewnętrznych z kamienia strzegomskiego.

Jak wynika z ustaleń przeprowadzonego postępowania dowodowego, wartość materiału na wykonanie schodów wewnętrznych dębowych według wyliczeń biegłego wynosiła 1 290, 00 zł. Materiał ten nie stanowił jednak nakładu z majątku osobistego uczestnika na majątek wspólny, ale darowiznę poczynioną przez rodziców uczestnika na rzecz obojga stron jeszcze w czasie trwania ich małżeństwa. Zatem wartość tego materiału nie podlegała rozliczeniu w przedmiotowej sprawie.

Z kolei wartość materiału i robocizny związanej w wykonaniem podstopnic schodów wewnętrznych z kamienia strzegomskiego według wyliczeń biegłego wynosiła 1 670, 00 zł. Strony były zgodne, że uczestnik wykonał podstopnice po rozwodzie z materiału przez siebie zakupionego i własnymi siłami.

„Założeniem art. 45 kro jest doprowadzenie do przyznania małżonkowi, który poczynił nakłady na majątek wspólny ze swojego majątku, dopłatę o wartości równej aktywom, stanowiącym nakłady” (por.: wyrok SN z dnia 15 lutego 2012 r sygn. akt I CNP 25/11 LEX), a nie tylko tej części, która odpowiada jego udziałowi w majątku wspólnym. Powyższe w przedmiotowej sprawie wynika z tego, że wartość majątku wspólnego została oszacowana według cen obecnych, ale według stanu na dzień ustania małżeńskiej wspólności ustawowej, czyli bez opisanych nakładów – podstopnic. Nadto nieruchomość w T. została przyznania wnioskodawczyni, a nie uczestnikowi. Zatem zasadnym jest, aby uczestnik otrzymał wartość nakładu w pełnej wysokości, czyli kwotę 1 670, 00 zł.

Inaczej sprawa przedstawia się z nakładem wnioskodawczyni w postaci spłaty kredytu zabezpieczonego hipoteką obciążającą nieruchomość w T. w łącznej kwocie 43 617, 74 zł.

Bezspornym w sprawie było, że wymieniony kredyt strony zaciągnęły w trakcie małżeństwa na pokrycie kosztów związanych z wykończeniem domu w T., zatem strony były obowiązane solidarnie do jego spłaty. Nadto kredyt został zabezpieczony hipoteką obciążającą nieruchomość w T..

Jak ustalono w przedmiotowej sprawie, przy akceptacji stron, po rozwodzie wnioskodawczyni spłaciła z własnych środków kwotę kredytu poza 3 wskazanymi ratami, czyli łącznie kwotę 42 056, 00 zł.

W sprawie o podział majątku wspólnego sąd dokonuje podziału składników majątkowych – aktywów, natomiast nie rozstrzyga o zaciągniętych przez oboje małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej i niespłaconych jeszcze długach oraz nie dokonuje „podziału” zobowiązań byłych małżonków, w tym także przez potrącenie przyszłych zobowiązań. Jeżeli oboje małżonkowie są stroną umowy kredytowej, co oznacza, iż ich zobowiązanie ma charakter solidarny, a podział majątku nie wpływa na obowiązek dłużników osobistych spłaty tego kredytu zgodnie z umową. Spłata rat kredytu przez oboje małżonków lub przez jednego z nich po dokonaniu podziału majątku wspólnego, może być podstawą regresu między nimi jako dłużnikami solidarnymi na podstawie art. 376 kc oraz w razie sporu - podstawą dochodzenia rozliczeń z tego tytułu w postępowaniu sądowym (por.: wyrok SN z dnia 26 stycznia 2017 r sygn. I CSK 54/16 LEX).

Natomiast dług zaciągnięty przez oboje małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej zużyty na majątek wspólny, ale spłacony przez jednego z małżonków w okresie pomiędzy ustaniem wspólności a podziałem majątku wspólnego, przestaje był długiem i przekształca się w roszczenie o zwrot nakładów na rzecz tego małżonka, który dokonał zapłaty (por.: wyrok SN z dnia 26 stycznia 2017 r sygn. I CSK 54/16 LEX). Roszczenie takie podlega rozliczeniu na podstawie art. 45 kro, mając na uwadze art. 567 § 1 kpc i art. 46 kro.

Jeżeli jednak uznamy, że mamy do czynienia ze spłaconym długiem a nie nakładem – a taki pogląd przeważa w najnowszej linii orzeczniczej – to podstawą roszczenia będzie odpowiednio stosowany art. 207 kc w zw. z art. 1035 kc i art. 46 kro. Do rozstrzygania w postępowaniu o podział majątku wspólnego o długach związanych z majątkiem wspólnym i ciążących na obojgu małżonkach, które spłacił jedne z małżonków z własnych środków po ustaniu wspólności ustawowej, a przed podziałem, stosuje się bowiem art. 686 kpc w zw. z art. 567 § 3 kpc. Ze względu na treść art. 618 § 3 kpc w zw. z art. 567 § 3 kpc i art. 688 kpc małżonek ten nie może dochodzić roszczeń z tego tytułu po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o podziale majątku wspólnego (por.: wyrok SN z dnia 2 kwietnia 2009 r sygn. akt IV CSK 566/08 LEX).

Przy dokonywaniu rozliczenia długu, nie można pominąć solidarnej odpowiedzialności byłych małżonków.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, podkreślenia wymaga okoliczność, że nieruchomość w T. została przyznania wnioskodawczyni, a kredyt zaciągnięty w trakcie małżeństwa stron i zabezpieczony hipoteką na tej nieruchomości, został spłacony. Zatem hipoteka obciążającą tą nieruchomość – mimo wpisu w księdze wieczystej – wygasła, a jej wysokość nie wpływała na wartość nieruchomości. Nadto wnioskodawczyni obowiązana jest do uiszczenia dopłaty na rzecz uczestnika odpowiadającej ½ wartość tej nieruchomości.

W okresie od ustanie wspólności majątkowej od wszczęcia przedmiotowej sprawy, wnioskodawczyni z własnych środków dokonała spłaty kredytu na łączną kwotę 42 056, 00 zł. Ponieważ strony były obowiązany do spłaty kredytu solidarnie, wnioskodawczyni na podstawie art. 376 kc w zw. z art. 207 kc może żądać zwrotu ½ tej kwoty od uczestnika, czyli kwoty 21 028, 00 zł.

VI

Zasądzenie dopłaty winno był połączone z zasądzeniem bądź potrąceniem kwot z tytułu wzajemnych rozliczeń między małżonkami.

Skoro wnioskodawczyni obowiązana jest do zapłaty na rzecz uczestnika dopłaty w kwocie 119 625, 00 zł i zwrotu nakładu w kwocie 1 670, 00 zł, a jednocześnie uczestnik obowiązany jest do zwrotu ½ z tytułu uiszczonego kredytu w kwocie 21 028, 00 zł, to ostatecznie wnioskodawczyni została zobowiązana do zapłaty na rzecz uczestnika kwoty 100 267, 00 zł (119 625, 00 zł + 1 670, 00 zł- 21 028, 00 zł).

VII

Ustalając wysokość i termin uiszczenia wymienionej kwoty, Sąd winien wziąć pod uwagę sytuację osobistą zobowiązanego do spłaty i uprawnionego do jej otrzymania. Należy podkreślić, że ustalanie zbyt odległego terminu spłaty stanowi naruszenie uprawnień współwłaściciela, któremu rzecz nie została przyznana, a więc który został „wyzuty z własności”.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, Sąd rozłożył płatność kwoty 100 267, 00 zł na 6 rat, na okres łącznie 5 lat.

Wnioskodawczyni deklaruje spłatę w ciągu 5 lat, licząc na pracę dodatkową i pomoc rodziny. Strony mają podobne możliwości finansowe, ale wnioskodawczyni może w przyszłości wydzielić z nieruchomości w T. działki i je sprzedać.

Uczestnik chciałby otrzymać spłatę w ciągu 3 lat, a po prawomocności postanowienia co najmniej kwotę pozwalającą na wynajmem nowego lokum. Wnioskodawczyni posiada obecnie oszczędności w kwocie 6000, 00 zł, z czego w ocenie Sądu może wypłacić uczestnikowi kwotę 5 267, 00 zł. Taka kwota bez problemu pozwoli uczestnikowi na wynajęcie mieszkania na terenie B. i zapłatę czynszu pół roku „z góry”, a także na zakup podstawowego wyposażenia nowego lokum. W kolejnych pięciu latach uczestnik będzie otrzymywał po 19 000, 00 zł rocznie.

VIII

Jeżeli została ustalona spłata i obowiązek zapłaty innego rodzaju należności, Sąd oznacza w razie potrzeby także sposób zabezpieczenia. W przypadku nieruchomości regułą jest zabezpieczenie w formie hipoteki przymusowej.

Uczestnik wniósł o zabezpieczenie spłaty w postaci hipoteki przymusowej. Wnioskodawczyni nie sprzeciwiała się takiemu zabezpieczeniu. Hipoteka będzie chronić w wystarczający sposób interesy uczestnika.

IX

Z chwilą uprawomocnia się postanowienia działowego, nieruchomość przechodzi na własność tego z byłych małżonków, któremu została przyznana. Jeżeli małżonek te nie włada tą nieruchomością, Sąd orzeka co do je wydania i opróżnienia, określając także termin, o czym mówi art. 624 kpc w zw. z art. 567 § 3 kpc w zw. art. 688 kpc

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, nie można pominąć faktu, że uczestnik był już dwukrotnie skazywany za znęcanie się nad wnioskodawczynią i dziećmi. Sąd karny w szczególności w ostatnim wyroku nie orzekł środka karnego przewidzianego w art. 72 § 1 pkt 7b kk, czyli nie zobowiązał uczestnika do opuszczenia lokalu zajmowanego z rodziną. Obecnie zaś wnioskodawczyni wraz z dziećmi musiała opuścić dom w T. i tymczasowo zamieszkała z rodziną swojego brata.

Art. 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie stanowi nawet, „jeżeli członek rodziny wspólnie zajmujący mieszkanie, swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwania, osoba dotknięta przemocą może żądać, aby sąd zobowiązał go do opuszczenia mieszkania”. Taki wniosek rozpoznawany jest przez sąd cywilny w postępowaniu nieprocesowym w terminie jednego miesiąca od złożenia, a orzeczenie jest natychmiast wykonalne.

W tej sytuacji w pełni uzasadnionym było nakazanie uczestnikowi opuszczenia domu w T. i wydania go wnioskodawczyni w terminie jednego miesiąca od prawomocności postanowienia działowego. Powyższy termin koresponduje z rozwiązaniem przyjętym w art. 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Nie może być tak, że wnioskodawczyni wraz z dziećmi jako ofiara przestępstwa znęcania znajdują się w gorszej sytuacji niż uczestnik jako sprawca, że musi opuścić dotychczas zajmowany dom i szukać innego schronienia. Zadaniem Państwa jest przede wszystkim ochrona ofiar przemocy w rodzinie, a nie sprawców.

X

W tym stanie rzeczy na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 520 § 1 kpc. Na koszty postępowania złożyły się:

- koszty poniesione przez wnioskodawczynię: opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17, 00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru ( wnioskodawczyni zwolniona od kosztów sądowych w całości);

- koszty poniesione przez uczestnika opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17, 00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru ( uczestnik także został zwolniony od kosztów sądowych w całości);

- wynagrodzenie biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości mgr inż. U. C. w kwocie 1 791, 00 zł i w kwocie 204, 00 zł,

- zwrot kosztów stawiennictwa świadka A. P. w kwocie 30, 09 zł.

Sąd ostatecznie odstąpił od obciążania stron nieuiszczonymi kosztami sądowymi, zaś koszty między samymi stronami zniósł.

SSR Agata Gawłowska-Sobusiak