descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I Ns 177/20

Postanowienie

Dnia 17 maja 2022 r.

Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Hanna Woźniak

Protokolant: sekretarz J. K.

Sędzia Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE

Sędzia: H. Woźniak

Uzasadnienie

K. L. wniosła o stwierdzenie, że nabyła przez zasiedzenie własność udziału (...) części w zabudowanej nieruchomości rolnej o pow.(...) ha położonej w M., dla której Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie prowadzi księgę wieczystą nr (...). W uzasadnieniu podała, że od (...) roku wraz z mężem F. L. posiadała w sposób samoistny całą nieruchomość wyżej opisaną. Wskazała 1985 rok jako datę upływu terminu zasiedzenia.

Uczestniczka S. K. była przeciwna wnioskowi.

Sąd ustalił, co następuje

Pierwotnym właścicielem gospodarstwa rolnego opisanego we wniosku była teściowa wnioskodawczyni – M. L. (1), która zmarła wiosną (...) w trakcie budowy na tej nieruchomości budynku mieszkalnego. Osobistą pracę przy budowie, a po podjęciu pracy – pomoc osobistą i finansową świadczyła córka właścicielki – S.. Jesienią 1963r. do niewykończonego jeszcze domu wprowadził się wdowiec B. L. (1) i jego dwoje dzieci: S. i F., opuszczając dzierżawioną wcześniej nieruchomość rolną. S. pomagała ojcu i niepełnoletniemu bratu w prowadzeniu domu oraz finansowo. Wiosną 1965r. S. wyszła za mąż i wyprowadziła się z przedmiotowej nieruchomości. Wkrótce wyprowadził się także do córki B. L. (1). K. L. zamieszkała w gospodarstwie w M. po wyjściu za mąż za F. L. w grudniu (...). Do śmierci męża w (...). oboje gospodarowali na całym gospodarstwie rolnym samodzielnie, nie pytając nikogo o zgodę na podejmowane czynności w zakresie prowadzenia gospodarstwa, jak i remontów domu mieszkalnego, które miały bardzo szeroki zakres i były kosztowne. Wybudowali również garaż i oborę, nie uzgadniając tego z uczestniczką. Sami opłacali podatek rolny. Przez innych mieszkańców wsi od dawna postrzegani byli jako jedyni właściciele całej nieruchomości (dowód: zeznania świadków: K. P., M. K., K. K. (1), M. L. (2), J. L. (1), E. D., R. M. – nagranie rozprawy z 11 maja 2001r. od 00:02:19 do 01:27:32, G. L., T. K., R. G., E. S. i M. P. – nagranie rozprawy z 01 czerwca 2021r. od 00:11:09 do 00:35:04 oraz od 00:44:57 do 01:22:07, B. W., I. P., W. M., R. K. – nagranie rozprawy z 27 lipca 2021r. od 00:06:37 do 00:42:03, K. K. (2), B. M. – nagranie rozprawy z 07 września 2021r. od 00:02:50 do 00:50:07, zeznania uczestniczki i częściowo zeznania wnioskodawczyni – nagranie rozprawy z 10 maja 2022r. od 00:03:02 do 00:43:01, poświadczenie zameldowania – k.11).

Początkowo S. K. odwiedzała brata i bratową na gospodarstwie i w miarę potrzeby oraz swoich możliwości pomagała im przy żniwach i przy wykopkach. Z biegiem czasu stosunki między rodzeństwem ochłodziły się i ograniczyły do spotkań na niektórych uroczystościach rodzinnych i rzadkich spotkań przy innych okazjach. F. L. zapewniał wtedy siostrę, że jej nie skrzywdzi, że wie, iż ona ma prawo do części gospodarstwa. W domu L. mówiło się, że sprawy urzędowe nie są uregulowane, tak jak powinny być. S. K. do innych osób wypowiadała się, że ufa bratu co do rozliczenia się z nią z gospodarstwa (dowód: zeznania świadków: M. K., M. L. (2), J. L. (1), E. D. – nagranie rozprawy z 11 maja 2001r. od 00:02:19 do 01:27:32, I. P., M. L. (3) – nagranie rozprawy z 27 lipca 2021r. od 00:16:47 do 00:28:02 i od 00:42:27 do 01:08:37, B. M. i B. L. (2) – nagranie rozprawy z 07 września 2021r. od 00:20:59 do 01:04:31, zeznania uczestniczki – nagranie rozprawy z 10 maja 2022r. od 00:22:28 do 00:43:01).

Około (...) F. L. przyjechał do siostry S. K. z ewentualnym kupcem na część ziemi, ale do umowy sprzedaży nie doszło. Informował również siostrę około 2000 r. o zamiarze wydzierżawienia przez siebie gospodarstwa, na co uczestniczka udzieliła zgody także na wydzierżawienie swojego udziału (dowód: zeznania świadka B. M. – nagranie rozprawy z 07 września 2021r. od 00:20:59 do 00:50:07, zeznania uczestniczki – nagranie rozprawy z 10 maja 2022r. od 00:22:28 do 00:43:01).

Kilka dni po pogrzebie F. L. jego dzieci przyjechały do cioci S., aby rozliczyć się z nią z gospodarstwa. S. K. powiedziała, że z budynku mieszkalnego chce spłatę (partycypowała bowiem w kosztach jego budowy), a ziemię chciałaby otrzymać w naturze. Po tej rozmowie uczestniczka przez swoją córkę skontaktowała się z wnukiem, aby uzyskać od niego jako fachowca w tej dziedzinie informacje o procedurze wyceny nieruchomości. Jednak do ponownego spotkania i uregulowania tej kwestii nigdy nie doszło, choć S. K. podjęła próbę spotkania się z bratową po około roku, gdy otrzymała do wypełnienia dokumenty podatkowe (dowód: zeznania świadków: K. K. (1), M. L. (2), J. L. (1), E. D. – nagranie rozprawy z 11 maja 2001r. od 00:02:19 do 01:27:32, M. L. (3) – nagranie rozprawy z 27 lipca 2021r. od 00:42:27 do 01:08:37, B. M. i B. L. (2) – nagranie rozprawy z 07 września 2021r. od 00:20:59 do 01:04:31, P. L. – nagranie rozprawy z 17 maja 2022r. od 00:04:07 do 00:25:08, zeznania uczestniczki – nagranie rozprawy z 10 maja 2022r. od 00:22:28 do 00:43:01).

Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po M. L. (1) miało miejsce w (...), a po B. L. (1) w (...). Również w (...). S. K. wystąpiła do sądu o wpisanie swego prawa do księgi wieczystej (dowód: odpisy postanowień i odpis wniosku – k.35-37 i 42).

Sąd zważył, co następuje

Sąd dał wiarę zeznaniom uczestniczki i wszystkich świadków słuchanych w sprawie albowiem są one logiczne i spójne, wzajemnie się pokrywają i uzupełniają, pozostając w zgodzie z zasadami logiki i wskazaniami płynącymi z doświadczenia życiowego.

Sąd również dał wiarę części zeznań wnioskodawczyni w zakresie, w jakim znajdują one potwierdzenie w zeznaniach świadków i uczestniczki. Sąd nie dał natomiast wiary wnioskodawczyni, jakoby S. K. nigdy nie pomagała w pracach na przedmiotowym gospodarstwie oraz aby nic nie wiedziała o wizycie swoich dzieci u S. K., po śmierci swego męża, w celu ostatecznego załatwienia sprawy własności gospodarstwa. W tej części zeznania wnioskodawczyni są sprzeczne nie tylko z zeznaniami świadków i uczestniczki, ale także z wiedzą płynącą z doświadczenia życiowego. Teoretycznie (aczkolwiek jest to mało prawdopodobne) K. L. mogła nie wiedzieć o wizytach swego męża u siostry w związku z zamiarem sprzedaży części ziemi oraz później wydzierżawienia gospodarstwa, niemniej w tym zakresie Sąd również nie dał jej wiary wobec zgodnych zeznań świadków i uczestniczki o wizytach F. L. u siostry, a niemożliwym jest, by F. L. nie informował żony o tak ważnych kwestiach dotyczących gospodarstwa.

Nieprzydatne dla ustalenia stanu faktycznego były zeznania świadków: J. L. (2) i R. S..

Dla ewentualnego nabycia nieruchomości lub jej części bądź udziału we własności przez zasiedzenie nie mają żadnego znaczenia osobiste relacje panujące pomiędzy współwłaścicielami, a tym bardziej – jeśli relacje te są złe lub uległy całkowitemu zerwaniu – przyczyny tego stanu rzeczy, dlatego Sąd nie oceniał i nie ustalał, która z wersji podanych przez strony jest prawdziwa: czy ta o braku pomocy bratu ze strony siostry w opiece nad chorą matką, czy ta o częstych konfliktach i kłótniach F. i K. L. w obecności S. K..

Przesłankami nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest posiadanie samoistne (a więc władanie rzeczą jak właściciel) przez określony czas oraz dobra lub zła wiara posiadacza w momencie objęcia władztwa nad rzeczą, która przesądza o okresie samoistnego posiadania wymaganym do stwierdzenia zasiedzenia. Posiadacz samoistny powinien wykonywać wszystkie czynności względem rzeczy jakby był właścicielem. Może więc – zgodnie z art. 140 kc – z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Czynnościami faktycznymi świadczącymi o władztwie nad nieruchomością jak właściciel ( corpus), które wnioskodawczyni udowodniła w niniejszym postępowaniu, są: płacenie podatków, bezpośrednie korzystanie z nieruchomości, pobieranie pożytków naturalnych, rozporządzanie dochodami przynoszonymi przez nieruchomość bez uzgadniania tego ze współwłaścicielką, dbanie o utrzymanie nieruchomości w należytym stanie, podejmowanie decyzji związanych z remontami, naprawami, przeprowadzanie remontów, sprawowanie nadzoru nad ich wykonywaniem, zawieranie umów związanych z nieruchomością, np. umów ubezpieczenia, umów z dostawcami mediów.

Wnioskodawczyni nie udowodniła natomiast ani momentu objęcia udziału uczestniczki w posiadanie samoistne ani faktu wyraźnego zamanifestowania uczestniczce przez jej nieżyjącego męża lub przez nią samą faktu objęcia udziału uczestniczki w posiadanie samoistne. Jak wynika bowiem z ustalonego stanu faktycznego nigdy za swego życia F. L. nie poinformował siostry o objęciu jej udziału w samoistne posiadanie, a wprost przeciwnie – ok. (...). rozmawiał z nią o ewentualnej sprzedaży części gospodarstwa, wiedząc, że siostra jest jego współwłaścicielką, ok. (...) informował o zamiarze oddania w dzierżawę swego udziału i pytał, co z udziałem uczestniczki, nigdy za swego życia nie wystąpił o zasiedzenie udziału w nieruchomości, a po jego śmierci nadal jego dzieci uważały, że S. K. wciąż przysługuje prawo własności części gospodarstwa i należy jej się spłata. Wskazane zatem wyżej wykonywane przez wnioskodawczynię czynności faktyczne należy rozważać w kontekście art.206 kc, a nie w kontekście przesłanek do zasiedzenia. Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym zwłaszcza postanowienie z 05 listopada 2014r. sygn. III CSK 280/13 LEX nr 1621344, przesądza że wyłączone jest domniemanie samoistnego posiadania w sprawie o zasiedzenie udziału we współwłasności, a to przede wszystkim dlatego, że współwłaściciel z samej istoty współwłasności jest uprawniony do posiadania całej rzeczy, co przy zastosowaniu rzeczonego domniemania prowadziłoby wielokrotnie do nieuprawnionej utraty własności przez współwłaściciela nie posiadającego rzeczy wspólnej.

Z tych wszystkich względów postanowiono jak w sentencji na podstawie art.172 kc a contrario.

Sędzia Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE

1. (...)

2. (...)

sędzia