descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I Ca 413/25

Uzasadnienie

(...) S.A. w Z. domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanej O. D. kwoty 15.943,82 zł z odsetkami umownymi w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 15 października 2022 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu według norm przepisanych, w tym kosztami zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że pozwana poprzez podpisanie w dniu 9 marca 2022 r. weksla zobowiązała się do zapłaty w dniu 14 października 2022 r. kwoty 15.943,82 zł. W dniu 14 września 2022 r. powód wezwał pozwaną do wykupu weksla. Pomimo wezwania pozwana nie uregulowała należności. Powód wyjaśnił, że roszczenie dochodzone pozwem powstało w związku z umową pożyczki nr (...) udzieloną przez powoda w dniu 9 marca 2022 r.

W dniu 28 lutego 2023 r. w sprawie sygn. I Nc(...) wydano nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, od którego pozwana O. D. wniosła sprzeciw, domagając się oddalenia powództwa w całości i zasądzenia kosztów procesu.

Pozwana wniosła jednocześnie o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie nieważności umowy pożyczki z dnia 4 marca 2022 r. Pozwana wyjaśniła, że od 2004 r. lat choruje na schizofrenie paranoidalną i podejmuje leczenie w (...) w P.. Z tego powodu była wielokrotnie hospitalizowana. W okresie od 2021-2022 zawierała umowy pożyczki na kwoty przekraczające jej możliwości finansowe. Zważywszy na chorobę pozwanej i jej zachowanie wniesiono pozew o ustalenie, że zawarta pomiędzy stronami umowa pożyczki z dnia 4 marca 2022 r. jest nieważna. Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2023 r. dodała, że nie pamięta okoliczności zawarcia umowy i podpisania weksla. Zaciągała zobowiązania, by móc spłacić pozostałe zadłużenia.

W piśmie z dnia 7 sierpnia 2023 r. powód podtrzymał żądanie sformułowane w pozwie. Następnie pismem z dnia 15 stycznia 2025 r. (k.94) dokonał modyfikacji roszczenia, ograniczając je do kwoty 5.754 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 15 października 2022 r. do dnia zapłaty.

Wyrokiem z dnia 21 maja 2025 r. Sąd Rejonowy w Elblągu w sprawie pod sygn. akt I C (...)powództwo oddalił.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych, które zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, tamże przedstawiając również ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie.

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi powód zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 409 k.c. w zw. z art. 6 k.c. oraz art. 720 § 1 k.c. oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 233 § 2 k.p.c.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty powód wniósł o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie żądania pozwu co do kwoty 5.754 zł wraz z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od dnia 15.10.2022 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pozwana nie wniosła odpowiedzi na apelację.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Sąd Okręgowy rozpoznał apelację powoda w postępowaniu uproszczonym. W postępowaniu tym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący.

W postępowaniu uproszczonym w myśl art. 505 13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy takowego postępowania dowodowego nie przeprowadził, stąd w dalszych motywach wyjaśniona zostanie jedynie podstawa prawna wydanego wyroku. Tym samym w ramach niniejszego uzasadnienia poprzestać należy jedynie na odniesieniu się do zarzutów apelacji, bez dokonywania analizy zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem w pozostałym zakresie – co wynika z art. 505 9 § 1 1 i 2 k.p.c. (zob. uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07).

W ramach wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku już na wstępie wskazać należało, że Sąd Okręgowy przyjął za własną prawidłową ocenę Sądu Rejonowego, a dalszą część uzasadnienia ograniczono do oceny poszczególnych zarzutów apelacyjnych.

Apelacja powoda jest bezzasadna.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej, w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego bez przekroczenia granic określonych treścią art. 233 § 1 k.p.c.,(mylnie zarzuconą przez powoda jako art. 233 § 2 k.p.c.) dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych. Ustalenia te Sąd Okręgowy w pełni podziela.

W myśl orzecznictwa Sądu Najwyższego, dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest również wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając. Skarżący musi wykazać, że oceniając materiał dowodowy, sąd popełnił uchybienia polegające na braku logiki w wiązaniu faktów z materiałem dowodowym albo że wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej lub wreszcie że sąd wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględnił związków przyczynowo-skutkowego zachodzących pomiędzy pewnymi zdarzeniami. Innymi słowy, rolą skarżącego jest obalenie wersji sądu, nie zaś zbudowanie własnej (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00).

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, został oceniony przez Sąd Rejonowy w granicach swobodnej oceny dowodów, zgodnie z logicznym rozumowaniem i doświadczeniem życiowym. Sąd ten dokonał również trafnej interpretacji przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy ustalenia te i oceny podziela, przyjmując za podstawę własnego orzeczenia, z koniecznością powielania tych ustaleń jedynie w zakresie niezbędnym z punktu widzenia weryfikacji zarzutów wniesionej przez pozwanego w apelacji.

Przede wszystkim wskazać należy, iż to skarżący dokonuje wybiórczej oceny materiału dowodowego, pomijając jego istotną część – tj. iż Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie ustalił, że umowa pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 04 marca 2022 r. zawarta pomiędzy stronami jest nieważna. Nadmienić należy, iż podstawą unieważnienia przedmiotowej umowy był fakt, iż pozwana znajdowała się wówczas w stanie wyłączającym swobodę powzięcia decyzji i wyrażenia woli. Jest to bardzo istotna okoliczność w sprawie, która rzutuje na treść żądania powoda. Sąd Rejonowy dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w sprawie i ocenił go w granicach mieszczących się w dyspozycji art. 233 § 1 k.p.c. Nadto to powód w wywiedzionym środku zaskarżenia wywodzi okoliczności, które nie tylko nie wynikają z materiału dowodowego, leczy o których Sąd Rejonowy w ogóle nie traktował i nie ustalał, o czym poniżej.

W uwagi na powyższe nie mógł odnieść skutku również postawiony zarzut naruszenia art. 720 § 1 k.c. Skoro w sprawie bezspornie ustalono, iż umowa pożyczki, z której roszczenia wywodzi powód została uznana za nieważną, nie sposób czynić Sądowi Rejonowemu zarzutów, iż w sprawie nie zastosował norm prawa odnoszących się do tego rodzaju umowy.

Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w toku postępowania, mimo wyroku z dnia 19 września 2024 r., powód nie zmienił podstawy żądania, zaś Sąd w myśl art. 321 § 1 k.p.c. był związany żądaniem pozwu – tj. żądaniem powoda wywodzonym z zawarcia przez strony umowy pożyczki gotówkowej nr (...). Skoro powód będący dysponentem procesu wywodził swoje roszczenie z kontraktu Sąd nie może dowolnie modyfikować podstawy faktycznej żądania powoda, zwłaszcza, iż w sprawie mamy do czynienia ze sporem przedsiębiorcy z konsumentem.

W świetle treści uzasadnienia Sądu Rejonowego niezrozumiały jest stawiany przez skarżącego zarzut naruszenia art. 409 k.c. w zw. z art. 6 k.c. Sąd Rejonowy w ogóle nie wypowiadał się na temat tego, aby pozwana nie musiała się liczyć z obowiązkiem zwrotu świadczenia – w sprawie nie zastosowano art. 409 k.c., tym samym są również niezasadne wywody skarżącego w zakresie stawianego zarzutu naruszenia art. 233 § 2 k.p.c. Tym bardziej, że Sąd Rejonowy podkreślił, iż będąc związanym żądaniem pozwu nie mógł dowolnie modyfikować roszczeń powoda, w tym także odejść od zgłoszonego roszczenia z kontraktu i przejść na roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, co zdaje się aktualnie nieudolnie czynić powód. Całkowicie słuszna jest konstatacja Sądu Rejonowego, że skoro umowa pożyczki, z której powód wywodzi swoje roszczenie została uznana ze nieważną, brak jest podstaw do zasądzenia jakichkolwiek roszczeń z niej wywodzonych, zaś zmiana podstawy faktycznej roszczenia na etapie postępowania apelacyjnego jest niedopuszczalna.

Bacząc na powyższe, Sąd Okręgowy uznał apelację powoda za bezzasadną i w oparciu o art. 385 k.p.c. ją oddalił.