Treść orzeczenia
Sygn. akt IC 866/25
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 27 stycznia 2026 roku
Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Elżbieta Kuryło -Maciejewska
po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 roku w Dzierżoniowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. (...) Sp. komandytowo – akcyjna w M. przeciwko N. C. o zapłatę oddala powództwo.
Uzasadnienie
(ograniczone do wyjaśnienia podstawy prawnej zgodnie z art. 505 8 § 4 k.p.c.)
Pozwem wniesionym do Sądu w dniu 18 lipca 2025 r. (...) Sp. z o.o. (...) Spółka (...) Sp. komandytowo-akcyjna w M. wniosła o zasądzenie od pozwanego N. C. kwoty 1479,23 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od kwoty 1460,36 zł od dnia 14 września 2024 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na uzasadnienie żądania strona powodowa wskazała, że pozwany w dniu 14 sierpnia 2024 r. zawarł na odległość z pierwotnym wierzycielem (...) Sp. z o.o. w Ł. umowę pożyczki nr (...). Pozwany N. C. nie spłacił pożyczki. Strona powodowa swoje roszczenie wywodziła z umowy cesji wierzytelności zawartej w dniu 20 stycznia 2025 r. z (...) Sp. z o.o. w Ł..
Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości, wskazując, że nie zaciągnął wskazanego powyżej zobowiązania.
Ponieważ sprawa rozpoznawana była w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 505 8 § 4 k.p.c. uzasadnienie wyroku ograniczone jest do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
Sąd zważył co następuje
Powództwo podlegało oddaleniu w całości.
Podstawę prawną żądania pozwu stanowił przepis art. 720 § 1 k.c., zgodnie z którym przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Przy czym, wobec faktu, iż (...) Sp. z o.o. (...) Sp. komandytowo-akcyjna w M. jest przedsiębiorcą, który w zakresie swojej działalności gospodarczej udziela pożyczek konsumentom, do umowy tej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1028 z późn. zm.).
W pierwszej kolejności należało zbadać legitymację procesową czynną strony powodowej, albowiem stwierdzenie braku takowej, wiązać musi się z oddaleniem powództwa.
Badanie legitymacji procesowej stron procesu, która stanowi przesłankę materialnoprawną jest obowiązkiem Sądu, który do kwestii tej odnosi się przed merytoryczną oceną sprawy. Istnienie legitymacji procesowej bada zatem Sąd z urzędu, orzekając, co do istoty sprawy. Legitymacja procesowa to uprawnienie wypływające z prawa materialnego ( konkretnego stosunku prawnego) do występowania z roszczeniem przeciwko innemu podmiotowi.
W niniejszej sprawie strona powodowa wywodzi swoją legitymację czynną z umowy cesji wierzytelności z dnia 20 stycznia 2025 r. z (...) Sp. z o.o. w Ł..
Zgodnie z art. 9 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej u.k.k.), kredytodawca przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki jest zobowiązany do dokonania oceny zdolności kredytowej konsumenta. Ocena zdolności kredytowej dokonywana jest na podstawie informacji uzyskanych od konsumenta lub na podstawie informacji pozyskanych z odpowiednich baz danych lub zbiorów danych kredytodawcy. Konsument jest zobowiązany do przedstawienia, na żądanie kredytodawcy, dokumentów i informacji niezbędnych do dokonania oceny zdolności kredytowej.
Bardziej rygorystycznie uregulowane są obowiązki instytucji pożyczkowej, w rozumieniu art. 5 ust.2 a u.k.k. w art. 9a u.k.k. Przepis ten stanowi w ust. 1-3, że instytucja pożyczkowa uzależnia udzielenie kredytu konsumenckiego od pozytywnej oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy. Oceny zdolności kredytowej dokonuje się na podstawie analizy danych udostępnianych przez zaufanych dostawców gromadzących i przetwarzających dane niezbędne do takiej oceny, w szczególności wskazane w tym przepisie podmioty. Jeżeli analiza danych, o których mowa w ust. 2, nie pozwala na dokonanie oceny zdolności kredytowej, a instytucja pożyczkowa nie dysponuje innymi wiarygodnymi danymi pozwalającymi na dokonanie tej oceny, w celu jej dokonania odbiera się od konsumenta oświadczenie o jego dochodach i stałych wydatkach gospodarstwa domowego, wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość dochodów konsumenta. Oświadczenie takie stanowi załącznik do umowy kredytu konsumenckiego. Obowiązek wykazania, że instytucja pożyczkowa dokonała oceny zdolności kredytowej w sposób zgodny z wymogami ust. 2, spoczywa na instytucji pożyczkowej lub jej następcach prawnych.
Nie ulega wątpliwości, że pożyczkodawca (...) Sp. z o.o. w Ł. to instytucja pożyczkowa, zobowiązana do stosowania się do powołanych przepisów.
Sankcję za brak należytego zbadania zdolności kredytowej pożyczkobiorcy przewiduje art. 9a ust. 5-7 u.k.k. Jeżeli instytucja pożyczkowa udzieliła konsumentowi kredytu konsumenckiego z naruszeniem przepisów art. 9a ust. 1 i 2 lub gdy z treści oświadczenia konsumenta i uzyskanych przez instytucję pożyczkową informacji wynikało, że na dzień zawarcia umowy kredytu konsumenckiego konsument miał zaległości w spłacie innego zobowiązania pieniężnego wynoszące powyżej 6 miesięcy a kredyt konsumencki nie był przeznaczony na spłatę tej zaległości, to zbycie wierzytelności z tej umowy w drodze przelewu lub w inny sposób jest nieważne.
Przepisy powyższe weszły w życie 18.05.2023 r. , a pozwany zawarł umowę w czasie gdy już obowiązywały.
Obowiązek badania czy przez kredytodawcę został spełniony obowiązek wynikający z art. 9 i 9a u.k.k. potwierdza także orzecznictwo. W wyroku z dnia 5 marca 2020 r. Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-679/18 wyraźnie wskazał, iż skuteczna ochrona konsumentów nie mogłaby zostać osiągnięta, gdyby sąd krajowy nie był zobowiązany, niezwłocznie po ustaleniu niezbędnych w tym zakresie okoliczności prawnych i faktycznych, do zbadania z urzędu czy kredytodawca dopełnił obowiązku wynikającego z art. 8 tej dyrektywy (pkt 23). Gdy sąd krajowy stwierdzi z urzędu naruszenie tego obowiązku, jest on zobowiązany, nie czekając na to, iż konsument zgłosi zmierzający ku temu wniosek, wyciągnąć wszelkie konsekwencje wynikające zgodnie z prawem krajowym z takiego naruszenia, z zastrzeżeniem poszanowania zasady kontradyktoryjności oraz tego, by ustanowione przez prawo krajowe sankcje odpowiadały wymogom art. 23 dyrektywy WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 roku. Natomiast w wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie C-449/13 wskazano, iż ciężar dowodu zbadania zdolności kredytowej spoczywa na powodzie.
Strona powodowa, choć spoczywał na niej ciężar dowodu w zakresie wykazania, że zbadana została zdolność kredytowa pozwanego w pozwie przedstawiła jedynie załącznik nr 3 do umowy pożyczki, który zawiera oświadczenie o miesięcznych dochodach i stałych wydatkach pozwanego (k. 25). Natomiast brak jest raportu z oceny zdolności kredytowej i wyniku tej oceny oraz brak jest w zgromadzonym materiale dowodowym dokumentów potwierdzających fakt pozyskania i analizy danych udostępnianych przez zaufanych dostawców gromadzących i przetwarzających dane niezbędne do takiej oceny. Należy także wskazać, że w pierwszej kolejności badanie zdolności kredytowej odbywa się na podstawie danych pozyskanych od zaufanych dostawców gromadzących i przetwarzających takie dane, a dopiero w przypadku braku możliwości oceny zdolności kredytowej na podstawie w/w danych pożyczkodawca może ocenić zdolność kredytową pożyczkobiorcy w oparciu o jego oświadczenie. Strona powodowa nie wykazała jednak, by przed udzieleniem pożyczki pozwanemu pożyczkodawca w jakikolwiek sposób, w szczególności taki jak określa art. 9a u.k.k., zbadał zdolność kredytową pozwanego. Zatem skoro strona powodowa nie wykazała, że pierwotny wierzyciel (...) Sp. z o.o. w Ł. dokonał oceny zdolności kredytowej pozwanego, to zbycie wierzytelności z tej umowy w drodze przelewu wierzytelności jest nieważne. Zatem strona powodowa nie ma legitymacji czynnej z uwagi na treść art. 9a ust. 5 pkt 1 u.k.k. Mimo, że sama umowa pożyczki nie jest z tego powodu nieważna, to strona powodowa jako nabywca wierzytelności, nie może jej dochodzić.
Z tego względu powództwo oddalono. Wobec powyższego rozstrzygnięcia zbędnym jest odnoszenie się do zarzutów wskazywanych przez pozwanego.