descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 857/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 16 października 2024 roku

Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Radosław Florek

Protokolant: Justyna Biernat

Uzasadnienie

NIEISTNIENIE STOSUNKU PRAWNEGO (punkty I-V wyroku)

I. Umowa kredytu

Stanowiska stron

1. Powód/pozwany B. T. i strona pozwana/strona powodowa (...) Bank Spółka Akcyjna we W. zgodnie wskazali, że 20 września 2007 roku zawarli umowę kredytu hipotecznego numer (...) (k. 8, 110, 152 i 237 akt).

Podstawa prawna

2. Wedle art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, w brzmieniu obowiązującym w chwili zawarcia przedmiotowej umowy (tekst jednolity - Dz.U. z 2002 r. Nr 72 poz. 665), przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu, przy czym umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności:

1) strony umowy,

2) kwotę i walutę kredytu,

3) cel, na który kredyt został udzielony,

4) zasady i termin spłaty kredytu,

5) wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany,

6) sposób zabezpieczenia spłaty kredytu,

7) zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu,

8) terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych,

9) wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje,

10) warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.

Fakty

3. 20 września 2007 roku, strona pozwana/strona powodowa (...) Bank Spółka Akcyjna we W. zawarła z powodem/pozwanym B. T. umowę kredytu hipotecznego numer (...). Na mocy tej umowy powodowi/pozwanemu udzielono kredytu w wysokości 149 938,30 zł, nominowanego do waluty franka szwajcarskiego, według kursu kupna waluty dla franka szwajcarskiego obowiązującego w (...) Bank Spółce Akcyjnej we W. w dniu uruchomienia poszczególnych trzech transz kredytu. Kredyt był przeznaczony na sfinansowanie budowy domu jednorodzinnego w B. i został udzielony na 180 miesięcy. Powód/pozwany B. T. zobowiązał się do spłaty tego kredytu w 167 równych ratach kapitałowo-odsetkowych.

Dowód: odpis umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...) Nr (...) standardowe oprocentowanie - k. 47-49 i 124-128.

Zawarcia umowy kredytu i jej treść

4. Miedzy stronami nie było sporu zarówno co do samego faktu zawarcia przez nie przedmiotowej umowy kredytu, jak i jej treści.

5. W ocenie Sądu, strony zawarły umowę kredytu opisaną w podpunkcie 3.

II. Nieważność umowy kredytu

Stanowiska stron

1. Powód/pozwany B. T. i strona pozwana/strona powodowa (...) Bank Spółka Akcyjna we W. zgodnie wskazali, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 17 maja 2022 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt XII C 835/20, i wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 stycznia 2023 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt I ACa 1970/22, ustalono, że nie istnieje stosunek prawny kredytu mający wynikać z umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...) Nr (...) standardowe oprocentowanie z 20 września 2007 roku (k. 9-11, 110, 153 i 240-241 akt).

Podstawa prawna

2. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

3. Według art. 366 k.p.c., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

4. Przedmiotowe granice mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia należy oceniać według reguł przyjętych w art. 366 k.p.c., czyli w odniesieniu do przedmiotowych granic powagi rzeczy osądzonej. Objęte jest nią tylko to, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, przy czym przedmiot ten należy postrzegać przez pryzmat żądania pozwu i faktów przytoczonych w celu jego uzasadnienia. W tym ujęciu moc wiążąca dotyczy rozstrzygnięcia o żądaniu w połączeniu z jego podstawą faktyczną, nie rozciąga się natomiast ani na kwestie prejudycjalne, które sąd przesądził, dążąc do rozstrzygnięcia o żądaniu, i których rozstrzygnięcie znajduje się poza sentencją jako element jej motywów, ani na ustalenia faktyczne i poglądy interpretacyjne stojące u podstaw prawomocnego orzeczenia. Treść uzasadnienia, podobnie jak w przypadku powagi rzeczy osądzonej, może jednak służyć sprecyzowaniu rozstrzygnięcia zawartego w sentencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 września 2024 roku, I CSK 2773/23, LEX nr 3758834).

Fakty

5. Na mocy wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 17 maja 2022 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt XII C 835/20, ustalono, że nie istnieje stosunek prawny kredytu mający wynikać z umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...) Nr (...) standardowe oprocentowanie. Przyczyną takie rozstrzygnięcia było stwierdzenie występowania w przedmiotowej umowie klauzul abuzywnych i w konsekwencji nieważność tej umowy.

Dowody: wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 17 maja 2022 roku, wydany w sprawie o sygnaturze akt XII C 835/20 - k. 379 akt sprawy Sądu Okręgowego we Wrocławiu o sygnaturze XII C 835/20,

uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 17 maja 2022 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt XII C 835/20 - k. 390-401 akt sprawy Sądu Okręgowego we Wrocławiu o sygnaturze XII C 835/20.

6. Apelacja od tegoż orzeczenia została oddalona na podstawie wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 stycznia 2023 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt I ACa 1970/22.

Dowód: wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 stycznia 2023 roku, wydany w sprawie o sygnaturze akt I ACa 1970/22 - k. 455 akt sprawy Sądu Okręgowego we Wrocławiu o sygnaturze XII C 835/20.

Nieistnienie stosunku prawnego

7. Miedzy stronami nie było sporu co do treści i skutków przedmiotowych wyroków.

8. Na mocy art. 365 § 1 k.p.c., sąd rozpoznający niniejszą sprawę był związany tymi orzeczenia.

9. W rozpoznawanej sprawie należało przyjąć, że nie istnieje stosunek prawny wynikający ze spornej umowy kredytu.

POWÓDZTWO KONSUMENTA

Podstawa merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy

III. Zwrot nienależnego świadczenia (punkty I i II wyroku)

Stanowiska stron

1. Powód B. T. zażądała zasądzenia od strony pozwanej (...) Bank Spółki Akcyjnej we W. na jego rzecz 54 621,36 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia (k. 8 akt), przy czym żądanie to oparł na następujących twierdzeniach:

- w związku z nieistnieniem stosunku prawnego wynikającego ze spornej umowy kredyty, wszystkie uiszczone na jego podstawie kwoty mają charakter świadczeń nienależnych;

- z tytułu wykonania tej umowy pozwana Spółka wypłaciła mu 149 938,30 zł, a on wpłacił łącznie na jej rzecz 294 026,85 zł;

- na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 stycznia 2023 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt I ACa 1970/22, zasądzono od strony pozwanej na jego rzecz 81 476,26 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 10 października 2020 roku i 2764 zł kosztów procesu za pierwszą instancję oraz zasądzono od niego na rzecz strony pozwanej 2919 zł kosztów postępowania apelacyjnego, przy czym rozstrzygnięcie to oparte zostało na ustaleniach, wedle których w okresie objętym żądaniem pozwu on wpłacił 231 414,56 zł, a pozwana Spółka wypłaciła mu 149 938,30 zł oraz uwzględnieniu zarzutu strony pozwanej potrącenia tych świadczeń;

- w wykonaniu tego wyroku strona pozwana wypłaciła mu 81 476,26 zł należności głównej, 16 239,22 zł odsetek ustawowych za opóźnienie i 2764 zł kosztów procesu;

- na skutek opisanych powyżej potrąceń i wpłat strona pozwana zwróciła mu 231 414,56 zł i do zwrotu pozostało 62 612,29 zł;

- w wezwaniu do zapłaty z 29 marca 2023 roku złożył oświadczenie o potraceniu należności w wysokości 62 612,29 zł ze świadczeniem w wysokości 2919 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i wezwał pozwaną Spółkę do zwrotu 59 693,29 zł, przy czym w piśmie z 18 kwietnia 2023 roku pełnomocnik strony pozwanej potwierdził skuteczność tego potrącenia;

- w piśmie z 18 kwietnia 2023 roku, strona pozwana wezwała go do zapłaty 53 540,67 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia uzyskanego od 28 września 2007 roku do 28 lutego 2008 roku na podstawie wykonanej przez nią nieważnej umowy kredytu, które to roszczenie nie przysługiwało pozwanej Spółce;

- w piśmie z 18 maja 2023 roku, strona pozwana złożyła oświadczenie o potrąceniu 53 540,67 zł z przysługującym mu jej zdaniem świadczeniem w wysokości 58 618,73 zł i 19 maja 2023 roku wypłaciła mu 5071,93 zł;

- faktycznie do zapłaty pozostało 54 621,36 zł tytułem zwrotu pozostałej części spełnionego przez niego nienależnego świadczenia.

2. Strona pozwana (...) Bank Spółka Akcyjna we W. wniosła o oddalenie powództwa w tym zakresie (k. 109 akt), a na poparcie swojego stanowiska przyznała, że wypłaciła powodowi 81 476,26 zł tytułem wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 stycznia 2023 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt I ACa 1970/22, i 5071,93 zł w ramach rozliczenia wzajemnych należności (k. 111 akt) oraz podniosła następujące zarzuty:

- łączna suma wpłat dokonanych przez powoda w wykonaniu przedmiotowej umowy kredytu wyniosła 290 488,30 zł, a nie 294 026,85 zł jak twierdzi powód;

- 12 maja 2023 roku złożyła oświadczenie o potrąceniu 53 540,67 zł należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, przy czym wobec wydanego 15 czerwca 2023 roku, w sprawie o sygnaturze akt C-520/21, wyroku TSUE zrewidowała sposób wyliczenia należnego roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia do odzwierciedlającej korzyść uzyskaną przez powoda z korzystania z jej kapitału kwoty 44 341,46 zł, co do której wskazane potrącenie jest skuteczne;

- z wyroku TSUE z 15 czerwca 2023 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt C-520/21, wynika, że przedsiębiorca wskutek nieważności umowy ze względu na stosowanie przez niego nieuczciwych warunków nie może z niej czerpać żadnych korzyści gospodarczych, ale ma roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia odpowiadające wartości korzyści konsumenta osiągniętej kosztem przedsiębiorcy, w tym przypadku z tytułu otrzymania środków pieniężnych i korzystania z nich w okresie wieloletnim, gdyż w ten sposób zapewnione jest przywrócenie równowagi majątkowej między stronami upadłego stosunku prawnego;

- 12 grudnia 2007 roku zwróciła powodowi niewykorzystaną składkę na ubezpieczenie kredytu w wysokości 1074,56 zł, czego powód nie uwzględnił w swoich wyliczeniach.

Podstawa prawna

3. Zgodnie z art. 405 k.c., kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, zobowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. W przypadku nieważnej bądź też z innych przyczyn niewiążącej umowy kredytu ma miejsce szczególna postać bezpodstawnego wzbogacenia, a mianowicie nienależne świadczenie, gdzie do bezpodstawnego wzbogacenia dochodzi w wyniku działania zubożonego, podjętego w celu spełnienia świadczenia. Konsekwencją zrealizowania się przesłanek nienależnego świadczenia jest powstanie obowiązku zwrotu wzbogacenia, same zaś postanowienia niewiążącej umowy nie stanowią podstawy prawnej dokonanych świadczeń ani zobowiązania do ich zwrotu i nie mogą być brane pod uwagę. Jeżeli do świadczenia doszło w wykonaniu nieważnej czynności prawnej zubożony może żądać zwrotu nienależnego świadczenia, choćby świadcząc, wiedział, że nie jest zobowiązany. Wedle bowiem art. 410 § 1 i 2 k.c., przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego, przy czym świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

4. Jeżeli na poczet wykonania umowy kredytu świadczyły obie strony, możliwe jest przyjęcie, że każda z nich pozostaje bezpodstawnie wzbogacona, a zatem każdej przysługuje własne roszczenie względem drugiej strony z tytułu nienależnego świadczenia (tzw. teoria dwóch kondykcji), jak też że bezpodstawnie wzbogacona jest tylko jedna strona, czyli ta, która spełniła łącznie świadczenia niższe od sumy świadczeń spełnionych na jej rzecz przez drugą stronę (tzw. teoria salda). Teoria salda opiera się na tym, że w razie uznania wykonanej umowy za niewiążącą (nieważną) należy zważyć na saldo rozliczeń między stronami i uwzględnić roszczenie tylko tej strony, która pozostaje wzbogacona, po rozliczeniu wszystkich roszczeń stron. Teoria salda zakłada zatem istnienie jednego roszczenia przysługującego tej stronie, której świadczenie (świadczenia) miało wyższą wartość. Co oczywiste, jeżeli świadczenia stron były w obiektywnym ujęciu ekonomicznym ekwiwalentne, żadnej ze stron nie służy roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Ocena ekwiwalentności świadczenia dokonywana jest wedle momentu ich spełnienia. Na drugim biegunie rozwiązania problemu bezpodstawnego wzbogacenia istniejącego po obu stronach niewiążącej (nieważnej) umowy kredytu lokuje się teoria dwóch kondykcji. Zakłada ona, że na rzecz każdej ze stron powstaje roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia, przy czym roszczenia obu stron należy traktować oddzielnie. Roszczenia te są w pełni autonomiczne. Kredytodawca ma roszczenie o zwrot kwoty przekazanego kredytu, a kredytobiorca o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytu. W orzecznictwie opowiedziano się za teorią dwóch kondykcji, gdyż przyjmuje się, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 roku, V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20; uchwałę Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 roku, III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40; uchwałę Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 roku, III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56; postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 roku, III CZP 41/20, LEX nr 3194278; wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 roku, II CSKP 708/22, LEX nr 3342537; wyrok Sądu Najwyższego z 16 maja 2023 roku, II CSKP 1042/22, LEX nr 3569562).

5. Zgodnie z art. 498 § 1 i 2 k.c., gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym, a wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

6. Stosownie do art. 498 § 1 k.c. potrącić można tylko wierzytelność wymagalną, co wymaga w wypadku zobowiązań bezterminowych (a takim jest roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia) wezwania do zapłaty. Zanim więc zostanie złożone oświadczenie o potrąceniu niezbędne jest „postawienie go w stan wymagalności”, co oznacza wezwanie dłużnika do zapłaty (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 28 maja 2024 roku, I ACa 2433/22, LEX nr 3742567).

7. Wedle art. 499 k.c., potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie, przy czym oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

Fakty

8. W wykonaniu spornej umowy kredytu powód wpłacił na rzecz strony pozwanej łącznie 290 488,30 zł, a pozwana Spółka wypłaciła na jego rzecz 149 938,30 zł.

Dowody: wydruk historii spłat kredytu - k. 314-315 akt sprawy Sądu Okręgowego we Wrocławiu o sygnaturze XII C 835/20,

wydruk zestawienia wpłat - k. 56-61,

wydruk zestawienia spłat rat - k. 120-123.

9. 12 grudnia 2007 roku, z wpłat dokonanych przez powoda, strona pozwana zwróciła powodowi 1074,56 zł niewykorzystanej składki na ubezpieczenie kredytu.

Dowody: odpis pisma pełnomocnika strony pozwanej do pełnomocnika powoda z 18 maja 2023 roku - k. 90,

wydruk zestawienia spłat rat - k. 110-112,

wydruk zestawienia spłat rat - k. 186-187.

10. Na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 stycznia 2023 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt I ACa 1970/22, zasądzono od strony pozwanej na rzecz powoda 81 476,26 zł oraz zasądzono od powoda na rzecz strony pozwanej 2919 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Dowód: wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 stycznia 2023 roku, wydany w sprawie o sygnaturze akt I ACa 1970/22 - k. 455 akt sprawy Sądu Okręgowego we Wrocławiu o sygnaturze XII C 835/20.

11. W ramach tego orzeczenia ustalono, że w okresie objętym żądaniem pozwu powód wpłacił 231 414,56 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych, a pozwana Spółka wypłaciła powodowi 149 938,30 zł oraz przyjęto, iż pozwana Spółka złożyła skuteczne oświadczenie o potrąceniu tych kwot, co doprowadziło do tego, że uzasadnione jest żądanie powoda co do 81 476,26 zł.

Dowód: uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 stycznia 2023 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt I ACa 1970/22 - k. 462-471 akt sprawy Sądu Okręgowego we Wrocławiu o sygnaturze XII C 835/20.

12. 3 marca 2023 roku, strona pozwana wypłaciła powodowi 81 476,26 zł tytułem wykonania tego wyroku.

Dowód: wydruk potwierdzenia przelewu z 6 marca 2023 roku - k. 70.

13. W piśmie z 29 marca 2023 roku powód dokonał potrącenia wskazanych powyżej kosztów postępowania apelacyjnego w wysokości 2919 zł z jego wierzytelnością z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia spełnionego w wykonaniu spornej umowy kredytu i z tego ostatniego tytułu wezwał pozwany Bank do zapłaty 59 693,29 zł, w terminie 7 dni.

Dowody: odpis pisma pełnomocnika powoda do pełnomocnika strony pozwanej z 29 marca 2023 roku - k. 73-75,

odpis pełnomocnictwa i upoważnienia dla Banku z 26 stycznia 2023 roku - k. 76,

odpis pełnomocnictwa substytucyjnego z 29 marca 2023 roku - k. 77.

14. Pismo to zostało doręczone 3 kwietnia 2023 roku.

Dowód: wydruk śledzenia przesyłek - k. 80 .

15. W piśmie z 18 maja 2023 roku, pełnomocnik strony pozwanej zaakceptowała to potrącenie.

Dowód: odpis pełnomocnictwa z 11 maja 2022 roku - k. 82,

odpis pisma pełnomocnika strony pozwanej do pełnomocnika powoda z 18 maja 2023 roku - k. 90 .

16. 19 maja 2023 roku, pozwana Spółka zapłaciła na rzecz powoda 5071,93 zł tytułem rozliczenia przedmiotowej umowy kredytu.

Dowód: wydruk potwierdzenia przelewu z 21 maja 2023 roku - k. 92.

Nienależne świadczenia spełnione przez strony

17. Nie było sporu między stronami co do tego, że strona pozwana w wykonaniu przedmiotowej umowy kredytu wypłaciła powodowi 149 938,30 zł.

18. Na podstawie zebranego materiału dowodowego Sąd ustalił, że w wykonaniu tej umowy powód wpłacił na rzecz strony pozwanej 290 488,30 zł. Nie ma bowiem podstaw, aby podzielić stanowisko powoda, że była to kwota 294 026,85 zł. W tym zakresie w uzasadnieniu pozwu powołał się on na zaświadczenie pozwanego Banku z 17 marca 2023 roku (k. 15 akt). Tymczasem z tego zaświadczenia nie wynika taka kwota dokonanych przez powoda wpłat (k. 59 akt), a w dołączonym do niego wydruku zestawienia spłat wskazano, że powód wpłacił 290 488,30 zł (k. 65 akt). Co istotne brak jest innych dowód wskazujących na uiszczenie jakiś innych nie uwzględnionych w tym zestawieniu kwot przez powoda, w szczególności między październikiem 2022 roku a styczniem 2023 roku.

19. Nie budzi przy tym wątpliwości, że 12 grudnia 2007 roku, czyli długo przed podważeniem spornej umowy kredytu, z wpłat dokonanych przez powoda strona pozwana zwróciła mu 1074,56 zł niewykorzystanej składki na ubezpieczenie kredytu.

20. Oznacza to, że w związku z podważeniem przedmiotowej umowy kredytu, stronie pozwanej należał się zwrot 149 938,30 zł, natomiast powodowi 289 413,74 zł (290 488,30 zł – 1074,56 zł).

Wpłaty na poczet zwrotu nienależnego świadczenia spełnionego przez powoda

21. Nie było sporu między stronami, że 3 marca 2023 roku strona pozwana wypłaciła powodowi 81 476,26 zł tytułem zwrotu części wpłaconych przez niego należności.

22. Nie był także sporna okoliczność, że 19 maja 2023 roku pozwana Spółka z tego samego tytułu zapłaciła na rzecz powoda 5071,93 zł.

23. Oznacza to, że strona pozwana na poczet zwrotu wpłaconych przez powoda należność z tytułu wykonania spornej umowy kredytu wypłaciła mu 86 548,19 zł.

Potrącenia wzajemnych należności stron

24. W wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 stycznia 2023 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt I ACa 1970/22, przyjęto, że doszło do skutecznego potrącenia należności w wysokości 149 938,30 zł. W tym zakresie więc należność powoda uległa umorzeniu.

25. Z kolei w piśmie z 29 marca 2023 roku powód dokonał potrącenia 2919 zł kosztów postępowania apelacyjnego, zasądzonych wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 25 stycznia 2023 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt I ACa 1970/22, z jego wierzytelnością z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia spełnionego w wykonaniu spornej umowy kredytu. Przy tym jednocześnie wezwał do zapłaty należności z tytułu zwrotu dokonanych przez niego wpłat powodując, że roszczenie z tego tytułu stało się wymagalne. Zresztą w piśmie z 18 maja 2023 roku, pełnomocnik strony pozwanej zaakceptowała to potrącenie. Tym samym także co do 2919 zł wierzytelność powoda uległa umorzeniu.

26. Pozwanej Spółce nie przysługuje w stosunku do powoda roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia polegającego na korzystaniu z otrzymanych środków pieniężnych w okresie wieloletnim, co zostanie szczegółowo wyjaśnione w punkcie VII. W związku z tym strona pozwana nie mogła skutecznie potrącić wierzytelności z tego tytułu.

27. W związku z opisanymi powyżej oświadczeniami o potrąceniu wierzytelność powoda z tytułu zwrotu wpłaconych przez niego należność w wykonaniu spornej umowy kredytu uległa umorzeniu o 152 857,30 zł.

Pozostałe do zwrotu nienależne świadczenie spełnione przez powoda

28. W związku z nieważnością spornej umowy kredytu powodowi należał się zwrot 289 413,74 zł, przy czym w wyniku opisanych powyżej potraceń i częściowego spełnienia świadczenia otrzymał on łącznie z tego tytułu 239 405,49 zł (86 548,19 zł + 152 857,30 zł).

29. Oznacza to, że powodowi przysługuje z tytułu zwrotu wpłaconych przez niego świadczeń na poczet spornej umowy kredytu dodatkowo należność w wysokości 50 008,25 zł, którą to należność należało zasądzić, oddalając dalej idące powództwo w tym przedmiocie.

IV. Odsetki (punkty I i II wyroku)

Stanowiska stron

1. Powód B. T. zażądał zasądzenia od strony pozwanej (...) Bank Spółki Akcyjnej we W. na jego rzecz 1714,54 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie (k. 8 i 21 akt) oraz zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od 56 335,90 zł od 14 lipca 2023 roku do dnia zapłaty (k. 8 akt), przy czym opisane żądania oparł na następujących twierdzeniach:

- w piśmie z 29 marca 2023 roku, wezwał pozwaną Spółkę do zapłaty 59 693,29 zł z tytułu zwrotu wpłaconych przez niego należności w wykonaniu spornej umowy kredytu;

- 19 maja 2023 roku, strona pozwana wpłaciła z tego tytułu 5071,93 zł;

- w ramach żądania pozwu dochodzi 761,29 zł skapitalizowanych odsetek naliczonych od 59 693,29 zł od 11 kwietnia 2023 roku do 19 maja 2023 roku i 953,25 zł skapitalizowanych odsetek naliczonych od 54 621,36 zł od 20 maja 2023 roku do 13 lipca 2023 roku;

- dochodzi od należności głównej i skapitalizowanych odsetek zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od 14 lipca 2023 roku, czyli dnia złożenia pozwu w niniejszej sprawie.

2. Strona pozwana (...) Bank Spółka Akcyjna we W. wniosła o oddalenie powództwa w tym zakresie (k. 109 akt), a na poparcie swojego stanowiska podniosła następujące zarzuty:

- skapitalizowane odsetki zostały błędnie naliczone, albowiem zostały wyliczone od niewłaściwej kwoty;

- odsetki są niezasadne wobec skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności (k. 111 akt).

Podstawa prawna

3. Wedle art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

4. Odsetki za opóźnienie należą się zarówno bez względu na szkodę poniesioną przez wierzyciela, jak i zawinienie okoliczności opóźnienia przez dłużnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 1994 roku, I CRN 121/94, OSNC 1995, nr 1, poz. 21).

5. W świetle przepisów ustawy dłużnik opóźnia się z wykonaniem zobowiązania, gdy nie spełnia świadczenia w terminie oznaczonym w sposób dostateczny lub wynikający z właściwości zobowiązania. Aby dokładnie wyjaśnić wskazaną kwestię konieczne jest odwołanie się do pojęcia wymagalności. Roszczenie o spełnienie świadczenia jest wymagalne wówczas, gdy wierzyciel jest uprawniony do żądania spełnienia świadczenia. Dopóki roszczenie jest niewymagalne, nie zachodzi także opóźnienie, gdyż dłużnik nie jest zobowiązany do świadczenia. O dacie wymagalności decyduje natomiast treść stosunku obligacyjnego łączącego strony. W przypadku zobowiązań terminowych, jeśli dłużnik nie realizuje w terminie swych obowiązków wynikających z treści zobowiązania, opóźnia się ze spełnieniem świadczenia. W takim przypadku data wymagalności roszczenia stanowi jednocześnie datę, od której dłużnik opóźnia się ze świadczeniem. Z mocy art. 481 k.c. uzasadnia to roszczenie o odsetki. W przypadku z kolei zobowiązań bezterminowych opóźnienie nastąpi dopiero w przypadku niedostosowania się do wezwania wierzyciela żądającego spełnienia świadczenia, chyba że obowiązek jego spełnienia wynika z właściwości zobowiązania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 21 listopada 1995 roku, I ACr 592/95, OSA 1996, nr 10, poz. 48).

6. Wedle art. 481 § 2 zd. 1 k.c., jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych.

7. Przepis art. 455 k.c. stanowi, że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

8. Dług z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia jest długiem bezterminowym, zatem zwrot korzyści uzyskanej z tego tytułu powinien nastąpić przy uwzględnieniu regulacji przewidzianej w art. 455 k.c., czyli niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia. Dłużnik zobowiązany do zwrotu nienależnego świadczenia popada w opóźnienie w jego spełnieniu po upływie terminu, w którym, wezwany do wykonania zobowiązania z tego tytułu w najwcześniej możliwym terminie, powinien był świadczenie spełnić (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 sierpnia 2024 roku, II CSKP 182/23, LEX nr 3742552; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 11 lipca 2024 roku, I ACa 1742/22, LEX nr 3762176).

9. Przepis art. 455 k.c. wymaga niezwłocznego spełnienia świadczenia po wezwaniu dłużnika do jego wykonania, a nie jego natychmiastowego spełnienia. Przez niezwłoczne spełnienie świadczenia należy rozumieć jego realizację bez zbędnej, nieuzasadnionej w normalnym toku sprawy zwłoki. Oznacza to, że trzeba mieć tutaj na uwadze między innymi wysokość kwoty, która ma być uiszczona i możliwość jej zgromadzenia przez dłużnika. Termin „niezwłoczny” należy bowiem interpretować jako „realny”, w którym dłużnik przy uwzględnieniu okoliczności miejsca i czasu oraz regulacji zawartych w art. 354 k.c. i art. 355 k.c. będzie w stanie dokonać zapłaty (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 30 listopada 2021 roku, I ACa 1042/19, LEX nr 3329463; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 21 listopada 2012 roku, I ACa 1163/12, LEX nr 1267476; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 26 września 2012 roku, I ACa 426/12, LEX nr 1223147; wyroku Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2011 roku, III CSK 282/10, LEX nr 898707; wyrok Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2011 roku, II CSK 346/11, LEX nr 1102850; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 kwietnia 2011 roku, VI ACa 1168/10, LEX nr 852459; wyrok Sadu Najwyższego z 13 grudnia 2006 roku, II CSK 293/06, LEX nr 453147).

10. Zgodnie z art. 482 § 1 k.c., od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.

11. Wedle art. 115 k.c., jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.

Fakty

12. W piśmie z 29 marca 2023 roku, powód wezwał pozwany Bank do zapłaty 59 693,29 zł z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia spełnionego w wykonaniu spornej umowy kredytu, w terminie 7 dni.

Dowody: odpis pisma pełnomocnika powoda do pełnomocnika strony pozwanej z 29 marca 2023 roku - k. 73-75,

odpis pełnomocnictwa i upoważnienia dla Banku z 26 stycznia 2023 roku - k. 76,

odpis pełnomocnictwa substytucyjnego z 29 marca 2023 roku - k. 77.

13. Pismo to zostało doręczone 3 kwietnia 2023 roku.

Dowód: wydruk śledzenia przesyłek - k. 80 .

14. 19 maja 2023 roku, pozwana Spółka zapłaciła na rzecz powoda 5071,93 zł tytułem rozliczenia przedmiotowej umowy kredytu.

Dowód: wydruk potwierdzenia przelewu z 21 maja 2023 roku - k. 92.

Wymagalność roszczenia

15. Wezwanie do zapłaty roszczenia powoda w wysokości 59 693,29 zł z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia spełnionego w wykonaniu spornej umowy kredytu zostało doręczone stronie pozwanej 3 kwietnia 2023 roku i wyznaczono w nim siedmiodniowy termin do zapłaty.

16. W ocenie składu orzekającego, w niniejszej sprawie wymóg niezwłocznego spełnienia świadczenia byłby spełniony, gdyby strona pozwany uczyniła zadość temu wezwaniu do zapłaty, w terminie siedmiu dni od jego otrzymania. Sąd wziął w tym przypadku pod uwagę, że termin ten pozwalał pozwanemu Bankowi na zweryfikowanie zasadności roszczenia powoda i jego realizację, a przy tym jego możliwości finansowe nie stały na przeszkodzie spełnieniu świadczenia w tym terminie.

17. Strona pozwana powinna spełnić świadczenie z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia spełnionego w wykonaniu przedmiotowej umowy kredytu do 11 kwietnia 2023 roku, gdyż 10 kwietnia 2023 roku był dniem wolnym od pracy (Wielkanoc). Z tym też dniem roszczenie to stało się wymagalne.

Skapitalizowane odsetki (punkt I i II wyroku)

18. Odsetki ustawowe za opóźnienie z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia o zwrot wpłaconych na poczet spornej umowy kredytu należności należały się od 12 kwietnia 2023 roku.

19. Na ten dzień wskazana należność główna wynosiła 55 080,18 zł (50 008,25 + 5071,93 zł), gdyż uległa ona obniżeniu do zasądzonej w niniejszej sprawie kwoty w wyniku uiszczenia przez pozwaną Spółkę 5071,93 zł, co nastąpiło 19 maja 2023 roku. Od 20 maja 2023 roku wskazana należność wynosiła zasądzoną kwotę 50 008,25 zł.

20. Skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od 55 080,18 zł od 12 kwietnia 2023 roku do 19 maja 2023 roku wynoszą 702,46 zł, a od 50 008,25 zł od 20 maja 2023 roku do 13 lipca 2023 roku wynoszą 923,10 zł.

21. Oznacza to, że powodowi przysługuje z tytułu skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od 12 kwietnia 2023 roku do 13 lipca 2023 roku należność w wysokości 1625,56 zł, którą to należność należało zasądzić, oddalając dalej idące powództwo w tym przedmiocie.

Odsetki na przyszłość (punkt I wyroku)

22. W związku ze skapitalizowaniem odsetek ustawowych za opóźnienie do 13 lipca 2023 roku, powodowi należały się dalsze odsetki tego rodzaju od zasądzonej należności głównej w kwocie 50 008,25 zł od 14 lipca 2024 roku, a tym samym należało w tym zakresie w całości uwzględnić żądanie pozwu.

23. Z kolei odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonych skapitalizowanych odsetek w wysokości 1625,56 zł należały się od dnia wytoczenia powództwa o nie, czyli 14 lipca 2023 roku (k. 93 akt), a w związku z tym należało w tym zakresie w całości uwzględnić żądanie pozwu.

V. Ostateczne rozstrzygnięcie dochodzonych roszczeń (punkty I i II wyroku)

Żądania powoda

1. Powód B. T. z tytułów opisanych w punktach III i IV zażądał zasądzenia od strony pozwanej (...) Bank Spółki Akcyjnej we W. na jego rzecz łącznie 56 335,90 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 14 lipca 2023 roku do dnia zapłaty.

Rozstrzygnięcie

2. W świetle przedstawionych w punktach III i IV rozważań należało zasądzić od strony pozwanej (...) Bank Spółki Akcyjnej we W. na rzecz powoda łącznie 51 633,81 zł (50 008,25 zł + 1625,56 zł) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 14 lipca 2023 roku do dnia zapłaty i oddalić dalej idące powództwo.

Rozstrzygnięcia proceduralne

VI. Koszty procesu (punkt VI wyroku)

Wnioski stron

1. Powód B. T. wystąpił o zasądzenie kosztów postępowania, w tym opłaty sądowej od pozwu, opłaty skarbowej od pełnomocnictw oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powiększonych o stawkę podatku VAT wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (k. 9 akt).

2. Strona pozwana (...) Bank Spółka Akcyjna we W. wniosła o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (k. 110 akt).

Podstawa prawna

3. Wedle art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

4. Przepisy art. 100 k.p.c. stanowią, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone, przy czym sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

5. Zgodnie z art. 98 § 1 1 zd. 1 k.p.c., od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

6. Podatek od towarów i usług (VAT) nie wchodzi w skład niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata z wyboru (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 24 marca 2020 roku, V AGz 80/20, LEX nr 2946462; uchwałę Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2007 roku, III CZP 95/06, OSNC 2007, nr 12, poz. 179).

Poniesione koszty procesu

7. Do kosztów procesu poniesionych przez powoda należało zaliczyć: 2817 zł opłaty stosunkowej od pozwu (k. 23, 98 i 102 akt), 17 zł opłaty skarbowej od odpisu pełnomocnictwa (k. 26 akt), 30 zł opłaty stałej od wniosku o uzasadnienie (k. 99 i 101 akt) i 5400 zł wynagrodzenie reprezentującego go radcy prawnego, co daje łącznie 8264 zł.

Sposób rozliczenia kosztów procesu

8. Powód wygrał sprawę w 91,65% (51 633,81 zł / 56 335,90 zł), a strona pozwana w 8,35%.

9. Powód przegrał w nieznacznej części swego żądania, a tym samym stronę pozwaną należy obciążyć w całości poniesionymi przez niego kosztami procesu.

10. Z tych względów należało zasądzić od strony pozwanej na rzecz powoda 8264 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

POWÓDZTWA BANKU (punkty IV i V wyroku)

Podstawa merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy

VII. Zwrot realnej wartości kapitału (punkt IV wyroku)

Stanowiska stron

1. Strona powodowa (...) Bank Spółka Akcyjna we W. zażądała zasądzenia od pozwanego B. T. na jej rzecz 19 474,82 zł tytułem zapłaty bezpodstawnego wzbogacenia i obowiązku zwrotu realnej wartości świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy kredytu (k. 323 akt), przy czym żądanie to oparła na następujących twierdzeniach:

- w związku z nieistnieniem stosunku prawnego wynikającego ze spornej umowy kredyty, wszystkie uiszczone na jego podstawie kwoty mają charakter świadczeń nienależnych;

- w chwili powstania obowiązku zwrotu świadczenia przez podmiot, który pierwotnie otrzymał środki pieniężne w ramach nieważnej umowy, wysokość zobowiązania pieniężnego nie określa nominalna wysokość otrzymanych przed laty pieniędzy, ale suma odpowiadająca jej realnej wartości w chwili powstania zobowiązania do jej zwrotu;

- w tym przypadku różnica między realną a nominalną wartością środków pieniężnych otrzymanych przez powoda wynosi 19 474,82 zł (k. 326-327 akt).

2. Pozwany B. T. wniósł o oddalenie powództwa w tym zakresie (k. 234 i 336 akt), a na poparcie swojego stanowiska podniósł następujące zarzuty:

- przedawnienia wszelkich potencjalnych roszczeń strony powodowej, albowiem jako związane z działalnością gospodarczą powodowej Spółki podlegają one trzyletniemu terminowi przedawnienia, a minęło już trzy lata od kwestionowania przez niego ważności spornej umowy kredytu;

- rozliczenie nieważnej umowy na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu polega jedynie na zwrocie tego co świadczono, a przepisy prawa europejskiego stoją na przeszkodzie żądaniu przez przedsiębiorcę jakiekolwiek rekompensaty z tego tytułu.

Podstawa prawna

3. W kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną w całości ze względu na to, że nie może ona dalej obowiązywać po usunięciu z niej nieuczciwych warunków, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty (por. wyrok TS z 15 czerwca 2023 roku, C-520/21, A. S. PRZECIWKO BANKOWI (...). SA., LEX nr 3568733). TSUE orzekł, że bank nie ma prawa żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot wypłaconego kapitału oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę. Trybunał uznał, że przyznanie takiego prawa przyczyniłoby się do wyeliminowania efektu odstraszającego wywieranego na przedsiębiorców. Jednocześnie, skuteczność ochrony przyznanej konsumentom przez dyrektywę byłaby zagrożona, gdyby byli oni narażeni, w związku z powoływaniem się na swoje prawa wynikające z dyrektywy, na ryzyko zapłaty takiej rekompensaty. Taka wykładnia groziłaby stworzeniem sytuacji, w których bardziej korzystne dla konsumentów byłoby raczej kontynuowanie wykonania umowy zawierającej nieuczciwy warunek niż skorzystanie z praw, które wywodzą oni ze wspomnianej dyrektywy.

Bezzasadność roszczenia o zwrot realnej wartości kapitału

4. W niniejszej sprawie nie ma podstaw do przyznania, że stronie powodowej należy się wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, czy też przysługuje jej roszczenie o urealnienie wartości kapitału, albowiem sprzeciwia się temu prawo europejskie. W tym wypadku przyznanie takiego roszczenia nie powodowałoby zniechęcenia przedsiębiorców do włączania nieuczciwych warunków do umów zawieranych z konsumentami, ponieważ włączenie takich warunków, pociągających za sobą nieważność umowy, mogłoby prowadzić do skutków finansowych wykraczających poza zwrot kwot zapłaconych przez konsumenta i poza zapłatę, w danym przypadku, odsetek za zwłokę. Nie byłoby więc korzystane dla konsumentów i nie wywierałoby skutku odstraszającego.

5. Mając na uwadze, że stronie powodowej nie przysługuje dochodzone roszczenie, powództwo w tym przedmiocie należało oddalić w całości.

VIII. Waloryzacja świadczenia (punkt V wyroku)

Stanowiska stron

1. Na wypadek oddalenia żądania opisanego w punkcie VII, strona powodowa (...) Bank Spółka Akcyjna we W. zażądała ewentualnie zmiany wysokości świadczenia pieniężnego z tytułu obowiązku zwrotu środków pieniężnych w wysokości 146 399,75 zł poprzez zasądzenie dodatkowo od pozwanego B. T. na jej rzecz 21 239,08 zł (k. 151 i 324 akt), przy czym żądanie to oparła na następujących twierdzeniach:

- od wypłacenia powodowi kwoty kredytu nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza;

- za zmianą wysokości świadczenia podlegającego zwrotowi przemawiają interes stron i zasady współżycia społecznego.

2. Pozwany B. T. wniósł o oddalenie powództwa w tym zakresie (k. 234 i 336 akt), a na poparcie swojego stanowiska podniósł następujące zarzuty:

- przedawnienia wszelkich potencjalnych roszczeń strony powodowej, albowiem jako związane z działalnością gospodarczą powodowej Spółki podlegają one trzyletniemu terminowi przedawnienia, a minęło już trzy lata od kwestionowania przez niego ważności spornej umowy kredytu;

- rozliczenie nieważnej umowy na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu polega jedynie na zwrocie tego świadczono, a przepisy prawa europejskiego stoją na przeszkodzie żądaniu przez przedsiębiorcę jakiekolwiek waloryzacji należnego mu świadczenia.

Podstawa prawna

3. Art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że w kontekście uznania za nieważną w całości umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez instytucję kredytową, a to ze względu na to, że umowa ta zawierała nieuczciwe warunki, bez których nie mogła dalej obowiązywać, przepisy te stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja ta ma prawo żądać od tego konsumenta, poza zwrotem kwot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty, rekompensaty polegającej na sądowej waloryzacji świadczenia wypłaconego kapitału w przypadku istotnej zmiany siły nabywczej danego pieniądza po wypłaceniu tego kapitału rzeczonemu konsumentowi (por. postanowienie TS z 12 stycznia 2024 roku, C-488/23, (...) S.A. PRZECIWKO KŁ I JŁ, LEX nr 3655949; postanowienie TS z 11 grudnia 2023 roku, C-756/22, BANK (...) S.A. PRZECIWKO ES I AS, LEX nr 3644267).

Bezzasadność roszczenia o waloryzację świadczenia

4. W niniejszej sprawie nie ma podstaw do przyznania, że stronie powodowej należy się waloryzacja świadczenia należnego od powoda z tytułu zwrotu kapitału kredytu, albowiem sprzeciwia się temu prawo europejskie. W tym wypadku przyznanie takiego roszczenia nie powodowałoby zniechęcenia przedsiębiorców do włączania nieuczciwych warunków do umów zawieranych z konsumentami, ponieważ włączenie takich warunków, pociągających za sobą nieważność umowy, mogłoby prowadzić do skutków finansowych wykraczających poza zwrot kwot zapłaconych przez konsumenta i poza zapłatę, w danym przypadku, odsetek za zwłokę. Nie byłoby więc korzystane dla konsumentów i nie wywierałoby skutku odstraszającego.

5. Mając na uwadze, że stronie powodowej nie przysługuje dochodzone w ramach żądania ewentualnego roszczenie, powództwo w tym przedmiocie należało oddalić w całości.

Rozstrzygnięcia proceduralne

IX. Częściowe umorzenie postępowania (punkt III wyroku)

Oświadczenie strony powodowej

1. Pierwotnie strona powodowa (...) Bank Spółka Akcyjna we W. zażądała zasądzenia od pozwanego B. T. na jej rzecz 44 341,46 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia (k. 150 akt), jednakże w piśmie z 21 sierpnia 2024 roku oświadczyła, że cofa pozew w tym przedmiocie ze zrzeczeniem się roszczenia co do 24 866,64 zł (k. 324 akt).

Podstawa prawna

2. Wedle art. 203 § 1 k.p.c., pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku.

3. Zgodnie z art. 203 § 4 k.p.c., sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.

4. W świetle art. 355 § 1 k.p.c., sąd umorzy postępowania, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została zatwierdzona ugoda zawarta przez mediatora albo z innych przyczyn wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne.

Skuteczność cofnięcia pozwu

5. Cofnięcie pozwu w podanym zakresie nastąpiło przed rozpoczęciem rozprawy i w związku z tym do skuteczności tego oświadczenia nie była konieczna zgoda pozwanego.

6. W rozpoznawanej sprawie nastąpiło skuteczne cofnięcie pozwu w tej części.

7. W ocenie Sądu, nie ma podstaw do przyjęcia, że cofnięcie pozwu w omawianym zakresie jest niedopuszczalne ze względu na sprzeczność z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia przepisów prawa, gdyż żądanie pozwu w tej części dotyczyło niezasadnego roszczenia.

8. Należało umorzyć postępowanie co do żądania 24 24 866,64 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia.

X. Koszty procesu (punkt VII wyroku)

Wnioski stron

1. Strona powoda (...) Bank Spółka Akcyjna we W. wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 151 akt).

2. Pozwany B. T. wystąpił o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (k. 235 i 333 akt).

Podstawa prawna

3. Wedle art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

4. Przepis art. 98 § 1 k.p.c. stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

5. Wedle art. 98 § 1 1 zd. 1 k.p.c., od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Poniesione koszty procesu

6. Do kosztów procesu poniesionych przez pozwanego należało zaliczyć: 17 zł opłaty skarbowej od odpisu pełnomocnictwa (k. 257 akt) i 3600 zł wynagrodzenia reprezentującego go radcy prawnego, co daje łącznie 3617 zł.

Sposób rozliczenie kosztów procesu

7. Strona powodowa cofnęła skutecznie pozew odnośnie należności głównej w kwocie 24 866,64 zł, co w konsekwencji skutkowała umorzeniem postępowania w tym zakresie.

8. W takiej sytuacji należy uznać, że powodowa Spółka przegrał proces w tej części.

9. W pozostałym zakresie jej powództwo oddalono.

10. W związku z tym strona powodowa, jako strona przegrywająca w całości proces, jest obowiązany zwrócić pozwanemu całość poniesionych przez niego kosztów procesu.

11. Z tych względów należało zasądzić od strony powodowej na rzecz pozwanego 3617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.