descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 813/23

Wyrok zaoczny

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 30 sierpnia 2024 r.

Sąd Rejonowy w Tczewie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Karol Kowalski

Uzasadnienie

wyroku zaocznego z dnia 30 sierpnia 2024 r.

Pozwem złożonym w dniu 22 września 2023 r. powód P. (...) z siedzibą we W. wniósł o zasądzenie od pozwanej A. F. kwoty 1.678,69 zł wraz z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonych od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym do dnia zapłaty, oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że w dniu 20 października 2017 r. pozwana zawarła z (...) umowę pożyczki nr (...). Mimo precyzyjnie sformułowanych warunków pozwana nie wykonała przyjętego na siebie zobowiązania. Po bezskutecznym wezwaniu pozwanej do spłaty wymagalnego zadłużenia, pożyczkodawca w dniu 22 lipca 2021 r. zbył przysługujące mu roszczenie na rzecz powoda. W dniu 29 sierpnia 2021 r. strony postępowania zawarły w formie elektronicznej umowę ugody. Pozwana uznała swój dług w wysokości 4.725,82 zł, a wierzyciel rozłożył go na raty określone w treści ugody. Na poczet spłaty długu pozwana wpłaciła łącznie 3.070 zł. Następnie w dniu 21 października 2022 r. strony zawarły drugą umowę ugody, w której pozwana uznała swój dług w kwocie 1.660,18 zł i zobowiązała się do jego spłaty w ustalonych ratach. Ponieważ pozwana zaprzestała spłaty zobowiązania, powód wezwał ją do dobrowolnej spłaty zadłużenia. Wobec bezskuteczności wezwania wytoczenie powództwa stało się konieczne.

Pozwana nie złożyła odpowiedzi na pozew i zajęła merytorycznego stanowiska w sprawie.

S ąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 20 października 2017 r. A. F. zawarła z (...) S.A. w W. umowę pożyczki pieniężnej nr (...). Na podstawie zawartej umowy spółka udzieliła konsumentce pożyczki w kwocie 5.000 zł na okres 60 tygodni. Z kolei pozwana zobowiązała się spłacić zaciągnięte zobowiązanie wraz z prowizją w kwocie 2.111,34 zł, opłatą przygotowawczą w kwocie 40 zł, opłatą za elastyczny plan spłat w kwocie 904,86 zł oraz odsetkami kapitałowymi w wysokości 10% w skali roku – w 60 tygodniowych ratach, z czego 59 pierwszych rat miało wynieść 145,43 zł, a ostatnia 145,30 zł. W umowie nie określono terminu płatności pierwszej ani ostatniej raty zobowiązania.

(dow ód: umowa pożyczki pieniężnej – k. 31-33v)

Na mocy jednej z umów przelewu wierzytelności, zawartej w związku z obowiązującą umową ramową z 18 lipca 2003 r., (...) S.A. zbyła na rzecz (...) wierzytelność wobec A. F., wynikającą z umowy z dnia 20 października 2017 r. nr (...).

(dow ód: oświadczenie cedenta z 20 sierpnia 2021 r. – k. 27-29)

Następnie na mocy umowy sprzedaży wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji z dnia 22 lipca 2021 r. (...) zbył na rzecz P. (...) we W. wyżej wskazaną wierzytelność wobec A. F.

(dow ód: umowa sprzedaży wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji – k. 15-26, 30)

W dniu 29 sierpnia 2021 r. wygenerowano dokument ugody. Umowa miała zostać zawarta między P. (...) a A. F.. Pod umową brak własnoręcznych podpisów stron. Jest wydruk podpisuK. M., jednocześnie wydruk co do złożenia podpisu elektronicznego przez tę osobę w imieniu dłużnika.

W wydruku ugody wskazano, że A. F. uznała, iż zadłużenie wynikające z umowy z dnia 20 października 2017 r. wynosi 4.725,82 zł i zobowiązała się do jego spłaty w 15 ratach: 320 zł do dnia 20 września 2021 r.; kolejne 13 rat w kwotach po 320 zł do 20 dnia każdego następnego miesiąca; 245,82 zł do dnia 20 listopada 2022 r.

(dow ód: dokument ugody – k. 9-9v; dokument pełnomocnictwa – k. 10)

W nieustalonym dniu K. M., działając w imieniu P., podpisał pismo wypowiadające A. F. umowę ugody z dnia 29 sierpnia 2021 r.

(dow ód: dokument wypowiedzenia – k. 14)

W dniu 23 października 2022 r. wygenerowano dokument ugody. Umowa miała zostać zawarta między P. (...) a A. F.. Z treści umowy wynika, że w imieniu konsumentki ugodę miał zawrzeć K. M., a jego podpis miał zostać złożony w formie elektronicznej. Z kolei w imieniu wierzyciela ugodę podpisał również K. M..

Zgodnie z treścią ugody A. F. uznała, że zadłużenie wynikające z ugody z 29 sierpnia 2021 r. wyniosło 1.660,18 zł i zobowiązała się do jego spłaty w 3 ratach: 300 zł do dnia 31 października 2022 r.; 1.300 zł do dnia 22 listopada 2022 r.; 60,18 zł do dnia 22 grudnia 2022 r.

(dow ód: dokument ugody – k. 11-12)

S ąd zważył co następuje

Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych do akt przez stronę powodową. Strona pozwana nie zakwestionowała prawdziwości ani wiarygodności zaprezentowanych środków dowodowych. Kwestia ta nie budziła również wątpliwości Sądu.

Co do wydruków ugód i pełnomocnictw należy wskazać, iż nie zawierają one podpisów wobec czego nie stanowią dokumentów prywatnych. Podlegają jednak swobodnej ocenie Sądu tak jak inne źródła dowodowe. Jednakże brak podpisów, brak innych dokumentów lub okoliczności faktycznych potwierdzających, że doszło do złożenia oświadczeń w nich wyrażonych prowadzi do wniosku, że wydruki te nie mogą stanowić dowodów dokonania danych czynności prawnych.

Przechodząc do oceny prawnej wskazać należy, iż powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że stosownie do treści art. 339 § 1 k.p.c., Sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany w wyznaczonym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew. W tym przypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa (art. 339 § 2 k.p.c.). Z kolei w myśl art. 340 § 1 k.p.c., Sąd wyda wyrok zaoczny, jeżeli mimo niezłożenia odpowiedzi na pozew skierowano sprawę do rozpoznania na rozprawie, a pozwany nie stawił się na tę rozprawę, albo mimo stawienia się nie bierze w niej udziału. Pozwany w niniejszej sprawie nie złożył odpowiedzi na pozew, ani w żaden inny sposób nie zajął stanowiska w sprawie. Wobec tego, w myśl przywołanych powyższej regulacji, Sąd mógł wydać wyrok zaoczny.

Jak wskazano powyżej, wydając wyrok zaoczny przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.

W judykaturze utrwalony jest pogląd, iż przyjęcie za prawdziwe twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie okoliczności faktycznych i nie zwalnia Sądu orzekającego od obowiązku rozważenia, czy oświadczenia te uzasadniają należycie w całości żądania pozwu i czy uwzględnienie tych żądań nie narusza obowiązujących przepisów. Sąd nie jest zatem zwolniony z obowiązku dokonania prawidłowej oceny materialnoprawnej zasadności żądania pozwu opartego na tych twierdzeniach. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia żądania pozwu, Sąd wyrokiem zaocznym oddala powództwo (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1972 r. III CRN 30/72, Legalis nr 16294, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1999 r. I CKU 176/97, Prok. I Pr. 1999 Nr 9, poz. 30, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 1996 r. I CRN 26/96, OSNC 1996 nr 7-8, poz. 108).

W literaturze podkreśla się, że skoro sąd ma dokonywać oceny, czy twierdzenia powoda budzą uzasadnione wątpliwości, to zobowiązany on jest do krytycznego podejścia do tych twierdzeń (tak K. Piasecki, komentarz do art. 339 [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. T. 1, K. Piasecki, A. Marciniak (red.), Warszawa 2014). Ocena zgodności twierdzeń powoda z prawdą następuje na podstawie materiału procesowego znajdującego się w aktach sprawy, w szczególności na tle innych twierdzeń powoda. Takie ujęcie nie oznacza wszakże, że Sąd nie może powziąć wątpliwości co do twierdzeń powoda w świetle faktów powszechnie znanych albo znanych sądowi z urzędu (A. Jakubecki, Komentarz do art. 339 Kodeksu postępowania cywilnego [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1-366, H. Dolecki, T. Wiśniewski (red.), LEX 2013). Należy również podkreślić, że kryterium dokonywanej przez Sąd oceny ma charakter subiektywny. Istotne znaczenie może mieć tu zatem doświadczenie życiowe oraz wiedza sędziego.

Uzasadnione wątpliwości powstaną w przypadku, kiedy twierdzenia powoda zawarte w pozwie odnośnie stanu faktycznego sprawy są ze sobą sprzeczne, nie zawierają pełnego stanu faktycznego pozwalającego na rozstrzygnięcie sprawy, albo wskazują na brak legitymacji procesowej powoda lub pozwanego. Uzasadnione wątpliwości muszą również powstać, gdy podane w pozwie okoliczności stają w sprzeczności z faktami powszechnie znanymi lub faktami znanymi sądowi z urzędu (A. Zieliński, komentarz do art. 339 [w:] Kodeks postępowania cywilnego, A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska (red.), Warszawa 2014).

W niniejszej sprawie uzasadnione wątpliwości ujawniły się w kontekście daty wymagalności roszczeń dochodzonych przez powoda i możliwego przedawnienia, co determinuje potrzebę oceny materiału dowodowego.

Zgodnie z treścią art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis ten określa reguły dowodzenia, tj. przedmiot dowodu oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W ocenie Sądu przedstawione przez powoda dokumenty potwierdzają fakt zawarcia przez strony wyżej wymienionej umowy pożyczki i umów przelewu wierzytelności, a z ich treści wynika zobowiązanie pozwanego do zapłaty na rzecz wierzyciela wskazanej kwoty w ustalonych terminach. Nie zmienia to jednak faktu, że powód zgłosił swoje roszczenie do Sądu zbyt późno i w świetle prawa uległo ono przedawnieniu, przekształcając się w zobowiązanie naturalne.

Stosownie do treści art. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Z kolei w myśl 120 § 1 zdanie 1 k.c., bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Natomiast art. 117 § 21 k.c. stanowi, iż po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Zauważyć należy, iż przepis ten został dodany ustawą z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1104), która weszła w życie w dniu 9 lipca 2018 r. Artykuł 5 ust. 1 tejże ustawy stanowi, iż do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Nie budzi wątpliwości, iż pozwany zawierał umowę jako konsument. Nie ujawniły się żadne okoliczności, które świadczyłyby o tym, iż pozwany, generalnie, prowadzi działalność gospodarczą. Nadto, także umowa pożyczki nie wskazuje, aby pozwany miał zawierać ją jako przedsiębiorca. Nie wskazuje na to ani oznaczenie pożyczkobiorcy, ani treść umowy – brak jest takich postanowień, które świadczyłyby o tym, że umowa zawierana jest w związku z prowadzoną przez pożyczkobiorcę działalnością gospodarczą. W tych okolicznościach przyjąć należy, iż przedmiotowa umowa została zawarta pomiędzy przedsiębiorcą – pożyczkodawcą i konsumentem – pożyczkobiorcą. Status pożyczkodawcy jako przedsiębiorcy jest także oczywisty, albowiem jest to spółka prawa handlowego, której przedmiot działalności obejmuje zawieranie tego rodzaju umów. Jest to również fakt znany Sądowi z urzędu, z uwagi na wielość spraw, na gruncie których ten podmiot występuje jako pożyczkodawca.

Jak ustalono umowa pożyczki, stanowiąca podstawę dochodzonego roszczenia, została zawarta w dniu 20 października 2017 r. Zgodnie z postanowieniami umowy zadłużenie miało zostać spłacone w 60 tygodniowych ratach. Tym samym termin spłaty ostatniej raty przypadał na dzień 14 grudnia 2018 r. Oznacza to, że termin przedawnienia dla ostatniej raty dochodzonego roszczenia upłynął wraz z dniem 31 grudnia 2021 r. Tymczasem powód wniósł pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym w dniu 9 stycznia 2023 r., a zatem niewątpliwie już po upływie terminu przedawnienia roszczenia.

W świetle art. 117 § 21 k.c. oraz art. 5 ust 1 ustawy nowelizującej, zarzut przedawnienia Sąd był zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.

Powód przedstawił wydruki ugód i pełnomocnictw. W tym kontekście trzeba wskazać, że nie zostały one sporządzone w formie elektronicznej. Przedłożone wydruki nie odpowiadają wymogom z art. 781 § 1 k.c., w myśl którego do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Pod ugodami brak podpisu pozwanej. Nie wykazano, aby udzielała w tym zakresie pełnomocnictwa. Przedłożone wydruki nie stanowią więc dowodu, iż zawarto ugody. W konsekwencji brak dowodów, że pozwana uznała dług i doszło do przerwania biegu przedawnienia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 11 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. Ponieważ powód przegrał niniejszy spór w całości, niezasadny okazał się jego wniosek o obciążenie strony pozwanej kosztami procesu.