descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 219/25

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 29 stycznia 2026 roku

Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Wioletta Bąkiewicz – Jakubowska

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Aleksandra Cioch

sędzia

Wioletta Bąkiewicz – Jakubowska

I C 219/25 Uzasadnienie

Powód (...) S. A. z siedzibą w J. wniósł pozew przeciwko pozwanemu Z. T. o zapłatę kwoty 10036,93 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18 lipca 2025 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pełnomocnik powoda wskazał, iż przedmiotowe roszczenie wynika z zawartej pomiędzy stronami umowy pożyczki z której pozwany się nie wywiązał.

Pozwany Z. T. wniósł o oddalenie powództwa. Pełnomocnik pozwanego wskazał, że zawarta umowa zawiera klauzule abuzywne, odsetki naliczono również od kwoty prowizji i nie została prawidłowo wypowiedziana i złożył oświadczenie o kredycie darmowym. (odpowiedź na pozew – k. 32-34 akt).

Pozwany w zeznaniach na rozprawie podniósł natomiast, iż dopiero z odpowiedzi na pozew dowiedział się, że część kwoty pożyczki w wysokości 2000 zł przekazana została przez pożyczkodawcę na rzecz jego rzekomej umowy z firmą (...) Sp z o. o., o czym nie był informowany, nie zawierał takiej umowy i nie dawał takiej dyspozycji takiej wypłaty.

W odpowiedzi na pismo pełnomocnik powoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Podniósł, iż na dzień wniesienia pozwu pozwany wpłacił łącznie na poczet spłat kwotę 2754 zł. Pełnomocnik powoda z ostrożności procesowej, iż w przypadku uznania przez sąd, że nie doszło do wymagalności całości roszczenia powódki wniósł o zasądzenie na podstawie umowy wymagalnych na dzień zamknięcia rozprawy rat spłaty pożyczki. Do pisma załączono również potwierdzenie przelewu na rzecz pozwanego kwoty 4500 zł z tytułu umowy pożyczki i kwoty 2000 zł na poczet realizacji dyspozycji kredytobiorcy z tytułu umowy nr (...) na rzecz (...) Sp. z o. o. (pismo pełnomocnika powoda k. 36-52 akt).

Sąd ustalił i zważył, co następuje

Dnia 6 czerwca 2024 roku (...) S. A. w J. zawarła z pozwanym umowę w formie elektronicznej pożyczki nr (...). W umowie pożyczkodawca udzielił pozwanemu pożyczki na następujących warunkach:

- całkowita kwota pożyczki czyli suma wszystkich środków pieniężnych, nieobejmujących kredytowanych kosztów pożyczki, które pożyczkodawca udostępnia pożyczkodawcy na podstawie umowy : 6500 zł,

- kredytowane koszty pożyczki: 2925 złw tym koszty opłaty przygotowawczej wynosiły 150 zł, prowizji pośrednika finansowego 325 zł, prowizji pożyczkodawcy 2450 zł

- całkowity koszt pożyczki określono na kwotę 6352 zł

- całkowita kwota do zapłaty: 12852 zł.

Okres kredytowania miał wynosić 42 miesiące, a spłata następować zgodnie z harmonogramem spłat.

(umowa pożyczki – k.4-5, harmonogram spłaty – k. 6

Pozwany dokonał częściowej spłaty pożyczki łącznie w kwocie 1407 zł. Dowód: wykaz operacji na koncie rozliczeniowym – k.8.

Wypłata pożyczki w kwocie 4500 zł nastąpiła na wskazany przez pozwanego numer rachunku.

Dowód: potwierdzenie wykonania operacji k. 52 v akt).

Natomiast kwotę 2000 zł pożyczkodawca przekazał na rzecz (...) Sp. z o. o. zgodnie z podanym na przelewie tytułem operacji wypłata ta miała dotyczyć realizacji dyspozycji pożyczkodawcy na poczet umowy nr (...).

Dowód: potwierdzenie wykonania operacji k. 52 akt

Pozwany nie wiedział, ze do umowy zostały dopisane koszty (...) w wysokości 2000 zł. Nie wie czego miałaby dotyczyć taka umowa i nie był zainteresowany zawieraniem innej umowy poza umową pożyczki. Nie otrzymał również takiej umowy ani nie został zapoznany z jakimikolwiek warunkami związanymi z taką umową. Ani on ani żadna firma nie kontaktowała się z nim w sprawie ewentualnej tele-nauki w związku z tą umową, ani nie otrzymał żadnych namiarów aby realizować taką umowę. O tym że w umowie pożyczki była jeszcze inna umowa na poczet której pożyczkodawca przekazał z jego pożyczki na rzecz (...) Sp. z o. o. kwotę 2000 zł dowiedział się dopiero gdy powód dołączył potwierdzenia powyższych operacji przelewów.

Dowód: zeznania pozwanego nagranie z dnia 21.01.26 r. 00:05:51-00:09:34 k. 62 v akt).

Pozwany zaprzestał spłacania pożyczki. Powód w dniu 20.05.25 r wezwał go do zapłaty kwoty 612 zł w terminie 7 dni od wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy,

Dowód: wezwanie k. 47 -48 akt.

Pismem z dnia 18.06.25 r. umowa została wypowiedziana. Po uwzględnieniu dokonanych wpłat w kwocie 2754 zł, powód domagał się od pozwanego zapłaty kwoty 10036,93 zł wraz z odsetkami umownymi za każdy dzień zwłoki w kwocie 39,88 zł.

Dowód: wypowiedzenie umowy pożyczki i potwierdzenie nadania przesyłki –k. 49-50).

Zgodnie z art. 720 Kc przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Pozwany w umowie jest konsumentem, zaś powód pożyczkodawcą - przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych i przy zawieraniu umów posługuje się wzorcami umownymi. Zatem w niniejszej sprawie mają także zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1497 z późn. zm.). Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki - art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zgodnie z treścią art. 385 1 § 1 Kc postanowienia umowy zawartej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta - art. 385 1 § 3 Kc. Niedozwolonymi postanowieniami (klauzulami) umownymi są takie zapisy, które w sposób nieuczciwy kształtują prawa i obowiązki stron umowy, prowadzą do naruszenia stanu równowagi kontraktowej pomiędzy stronami. W wyroku z 14 marca 2013 r. (C-415/11, N. przeciwko E. d'D. de E.) Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że o sprzeczności z zasadami dobrej wiary, które na gruncie prawa europejskiego stanowią odpowiednik „dobrych obyczajów”, można mówić wtedy, gdy postanowienia umowne kształtują rozkład praw i obowiązków w sposób, który nie zostałby zaakceptowany przez strony w toku uczciwie prowadzonych negocjacji.

W postępowaniu sądowym sąd zobowiązany jest do badania czy postanowienia umowy zawartej przez konsumenta z przedsiębiorcą - profesjonalistą w danej dziedzinie kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a przy stwierdzeniu takiego przypadku uwzględnienia z urzędu sankcji bezskuteczności, bez konieczności podniesienia takiego zarzutu przez konsumenta. Przyjęcie za prawdziwe twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie okoliczności faktycznych i nie zwalnia sądu orzekającego od obowiązku rozważenia, czy oświadczenia te uzasadniają należycie i w całości żądania pozwu i czy uwzględnienie tych żądań nie narusza obowiązujących przepisów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 15 marca 1996 r., I (...) 26/96, OSNC 1996, nr 7 -8, poz. 108).

Zgodnie z art. 36 a ustawy o kredycie konsumenckim w brzmieniu obowiązującym w chwili zawarcia umowy pożyczki maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu ((...)) oblicza się według wzoru: (...) ≤ (K x 25 %) + (K x n/R x 30 %), gdzie K oznacza całkowitą kwotę kredytu, n – okres spłaty wyrażony w dniach, zaś R – liczbę dni w roku. Jednocześnie zgodnie z tym przepisem pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. Na gruncie przedmiotowej sprawy naliczona przez poprzednika prawnego powoda prowizja za udzielenie pożyczki mieści się w granicach zakreślonych przez treść art. 36 a ustawy. Podkreślenia jednak wymaga okoliczność, że wskazana przez ustawodawcę wysokość kosztów to wysokość maksymalna. Nie są to koszty, które automatycznie należą się każdemu pożyczkodawcy. Nie mogą być też naliczane w sposób dowolny, oderwany od konkretnej sytuacji. Ustalenie w umowie maksymalnej (albo zbliżonej do maksymalnej) wysokości pozaodsetkowych kosztów pożyczki musi mieć obiektywne uzasadnienie. Aby je naliczyć w tej wysokości pożyczkodawca musi wskazać przyczyny takiego rozwiązania, w szczególności, że faktycznie je poniósł.

Przyjęcie, że przedsiębiorca w stosunkach z konsumentem może w każdej sytuacji naliczyć, niezależnie od własnych kosztów, maksymalną (albo zbliżoną do maksymalnej) wysokość pozaodsetkowych kosztów pożyczki jest niczym innym jak akceptacją możliwości jednostronnego narzucenia warunków umowy przez podmiot gospodarczy w sposób, który nie zostałby zaakceptowany przez strony w toku uczciwie prowadzonych negocjacji. Byłoby to sprzeczne z dobrymi obyczajami obowiązującymi i rażąco naruszałoby interesy konsumenta - pozwanego tej sprawie. Powód podniósł zarzut naliczenia odsetek umownych również od kredytowanych kosztów kredytu, a w konsekwencji nieprawidłowe wyliczenie całkowitych kosztów kredytu stanowiącej podstawę wyliczenia. Zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 5 pkt 10 u.k.k. stopa oprocentowania kredytu wyrażona jest jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Zgodnie z dominującym w literaturze poglądem, dopuszczalnym jest finansowanie kosztów kredytu udzielonego przez bank oraz naliczanie odsetek od kwoty przeznaczonej na ten cel. Brak jest podstaw do przyjęcia w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim odmiennych zasad pobierania odsetek od wykorzystanego kredytu, zależnych w szczególności od tego, czy celem kredytowania są koszty udzielanego kredytu. Wykładnia językowa omawianego przepisu nie wymaga aby wypłata nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłata może być bowiem również dokonana w celu pokrycia zobowiązań konsumenta (w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem). Wniosek ten potwierdza również wykładania systemowa – na tle przepisów o kredycie bankowym przyjmuje się, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie od sposobu jego wypłacenia.

W ocenie sądu roszczenie powoda w okolicznościach sprawy budziło natomiast wątpliwości z uwagi na nieudokumentowanie wysokości dochodzonego roszczenia. Należało zbadać, czy powód w należyty sposób wykazał, iż jest uprawiony do dochodzenia od pozwanego kwoty dochodzonej pozwem. Z potwierdzenia przelewu pożyczki wynika, iż jej część w kwocie 2000 zł przekazana została zgodnie z dyspozycją pożyczkobiorcy na poczet innej umowy zawartej ze spółką (...). Tymczasem w umowie pożyczki nie zawarto żadnego odniesienia, że taka umowa została zawarta i co więcej nie przedstawiono jej treści ani też dyspozycji pozwanego co do przekazania części kwoty pożyczki na ten cel. Z tego względu nie było możliwości oceny treści tej umowy przez sąd.

Zgodnie z art. 6 kc ciężar dowodu określonej okoliczności, ciąży na stronie, która wywodzi z niej pozytywne skutki prawne. Na powodzie ciąży więc dowód faktów prawotwórczych, z którymi wiąże się jego żądanie, a które w niniejszej sprawie stanowi zawarcie umowy przez pozwanego dodatkowej umowy z P. (...) i zlecenia pozwanego przekazania części kwoty uzyskanej pożyczki na jej poczet.

W myśl art. 227 kpc przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Co do zasady na pozwanym spoczywa zaś ciężar udowodnienia okoliczności niweczących lub tamujących roszczenie powoda. Obowiązek natomiast wykazania samego istnienia jak i wysokości roszczenia dochodzonego w pozwie spoczywa stosownie do treści art. 6 kc i art. 232 kpc na powodzie. Zgodnie z ich treścią strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Powód więc ma obowiązek wykazać dowodami zaktualizowanie się wszystkich podstaw odpowiedzialności pozwanego co do samej zasady jak i wysokości i tym samym zasadności swoich roszczeń. Powód winien więc udowodnić, iż przysługuje mu roszczenie i to w określonej wysokości.

Wracając na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że pozwany nie otrzymał oddzielnej umowy z (...) sp. z o. o. , na której rzecz przekazana została przez kredytodawcę kwota 2000 zł. Nie miał nawet świadomości, że taką umowę zawarł, ani też na jakich warunkach i jakie z tego tytułu ma uprawnienia. Ponadto w umowie kredytowej brak jakichkolwiek zapisów dotyczących tej umowy. Z tego względu sąd uznał że powód nie przedstawił dowodów i nie udowodnił faktu istnienia dochodzonego roszczenia co do wysokości zarówno w zakresie kwoty głównej, jak również odsetek.

Brak zapisów w umowie kredytowej dotyczących przekazania kwoty 2000 zł na rzecz innej, bliżej nieokreślonej umowy jest sprzeczna z dobrymi obyczajami obowiązującymi w stosunkach między konsumentem a przedsiębiorcą i rażąco narusza interesy pozwanego, stanowiąc jednocześnie dodatkowy, niczym nieuzasadniony dochód powoda.

Przekazania części kwoty pożyczki, bez wykazania na jaki konkretnie cel następuje to przekazanie i brak udokumentowania tego faktu konkretnym zleceniem pozwanego, sprzeczne jest z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta - pozwanego tej sprawie. Z tych też względów powód nie wykazał też czy pozwany pozostawał w zwłoce i czy przedmiotowa umowa pożyczki została skutecznie wypowiedziana. Powód powinien bowiem udowodnić, iż przysługuje mu roszczenie i to w określonej wysokości.

Z powyższych względów powództwo należało oddalić w całości.

Rozstrzygając o kosztach procesu sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i po zastosowaniu art. 98 § 1 i 3 Kpc zasądzając od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

sędzia

Wioletta Bąkiewicz-Jakubowska