descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 165/25

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 17 marca 2026 roku

Sąd Rejonowy Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy P. K.

Protokolant: Ada Kubik

Uzasadnienie

Powód (...) z siedzibą we P. wniósł o zasądzenie od pozwanej S. B. (2) kwoty 27 332,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko, powód wskazał, że jego poprzednik prawny zawarł z pozwaną umowę o kredyt gotówkowy. Pozwana zaprzestała spłat kredytu w związku z czym kredytodawca wypowiedział umowę. Swoją legitymację procesową powód wywodził z umowy cesji. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa kwestionując wysokość dochodzonego roszczenia. Wskazywała w tym kontekście, że z tytułu umowy otrzymała kwotę 12 000 zł, a zwrócić ma kwotę ponad dwukrotnie wyższą. Sąd ustalił i zważył, co następuje. Powód wywodził dochodzone roszczenie z umowy pożyczki zawartej pomiędzy pozwaną a pierwotnym wierzycielem (...) (...) z siedzibą w P. w dniu 22 października 2021 roku. Zgodnie z treścią art. 720 § 1 KC przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przenosi kwotę 1 000 zł, powinna być stwierdzona pismem. Pozwana nie zakwestionowała faktu zawarcia powyższej umowy i jej warunków. Powód złożył do akt sprawy dokument umowy (k. 21), na podstawie którego Sąd ustalił, że: - całkowita kwota pożyczki wynosiła 12 504 zł, - - 1 Sygn. akt I C 165/25 - kwota wypłacona pozwanej wynosiła 12 000 zł, - koszt pożyczki wynosił 12 253,31 zł, w tym poza odsetkami: prowizja - 5293,56 zł, opłata przygotowawcza - 40 zł, opłata za (...) - 5293,59 zł, - roczna stopa oprocentowania wynosiła 7,20%, - pożyczka miała być spłacona w 24 miesięcznych ratach po 1031,56 zł każda, - termin płatności pierwszej raty przypadał na 22.11.2022 roku, a każdej każdej kolejnej na 22. dzień miesiąca, - pożyczkodawca mógł wypowiedzieć umowę w przypadku opóźnienia w spłacie kwoty przekraczającej dwukrotność raty. Postanowienia umowy, w szczególności te stanowiące podstawę obciążenia pozwanej opłatami dodatkowymi, Sąd miał obowiązek zbadać pod kątem abuzywności. Zgodnie z art. 3851 KC postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Nie ulega wątpliwości, że: analizowana umowa została zawarta pomiędzy przedsiębiorcą oraz pozwaną, jako konsumentką, w ramach standardowo stosowanych przez tego pierwszego formularzy, a wspomniane postanowienia umowy nie zostały uzgodnione z pozwaną indywidualnie oraz, że opłaty dodatkowe, takie jak prowizja, opłata przygotowawcza oraz opłata za (...) nie stanowią głównego świadczenia stron. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że nie jest wiadomym czym różnią się opłata przygotowawcza i prowizja za udzielenie pożyczki. Wobec tego uzasadnione jest stwierdzenie, że świadczenia te zostały wyodrębnione celowo (sztucznie) jedynie po to by pozornie „zmniejszyć” ich wysokość i w ten sposób doprowadzić do swego rodzaju ukrycia ich abuzywności. Taki sposób działania oczywiście nie zasługuje na aprobatę i świadczenia te należy analizować łącznie. Określona w umowie wysokość tych opłat jest wygórowana, a więc kształtuje obowiązki pozwanej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i narusza jej interesy. Prowizja i opłata przygotowawcza wynoszące łącznie 5333,56 zł stanowią ponad 44% kwoty udostępnionej pożyczki. - - 2 Sygn. akt I C 165/25 Wysokość wymienionych powyżej opłat jest rażąco wygórowana, a zatem kształtuje obowiązki pozwanej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy. Po pierwsze, należy mieć na względzie, że opłaty dodatkowe mają pokrywać koszty działalności pożyczkodawcy. Innymi słowy pożyczkodawca może przerzucić na konsumenta koszty związane z udzieleniem pożyczki, ale opłaty dodatkowe nie mogą być źródłem dochodu pożyczkodawcy, bowiem temu celowi służą odsetki. Naganna jest praktyka, gdy przedsiębiorca zwielokrotnia swój zysk obciążając konsumenta opłatami, które nie mają odzwierciedlenia w kosztach prowadzonej działalności. Dodatkowo, to na przedsiębiorcy, w tym przypadku powodzie, spoczywa ciężar wykazania jakie faktycznie koszty wiązały się z udzieleniem danej pożyczki i jaka była ich wysokość. Temu ciężarowi powód nie sprostał i to pomino, że był reprezentowany w sprawie przez fachowego pełnomocnika, który powinien zdawać sobie sprawę z tego, że Sąd z urzędu będzie badał abuzywność postanowień umowy. Zastrzeżenie tak zawyżonych i niczym nieuzasadnionych opłat dodatkowych za samo udzielenie pożyczki zmierza do obejścia przepisów regulujących wysokość odsetek maksymalnych. Odsetki stanowią wynagrodzenie za czas korzystania z kapitału, natomiast opłaty dodatkowe są jednorazowym wynagrodzeniem za udzielenie pożyczki, a zatem należałyby się niezależnie od czasu spłacenia pożyczki. Takie unormowanie niewątpliwie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Należy przy tym zaznaczyć, że maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu określa ustawa o kredycie konsumenckim w art. 36a. Co prawda opłaty obciążające pozwaną mieszczą się w limicie wynikającym ze wspomnianego przepisu, niemniej omawiane uregulowanie nie uchybia przepisom dotyczącym nieuczciwych praktyk, sprzecznych z ustawą, czy zasadami współżycia społecznego albo mających na celu obejście ustawy. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania wzoru określającego maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, zawartego w tym przepisie. Nie może on bowiem legalizować nieuczciwych praktyk pożyczkodawcy, które polegają przede wszystkim na obejściu przepisów regulujących wysokość odsetek maksymalnych i ukryciu nieokreślonych oraz bezpodstawnych kosztów obciążających konsumenta, których powód nie wykazał. Powód nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na wyliczenie kosztów pożyczki w takiej, a nie innej wysokości. Odnosząc się natomiast do dodatkowego świadczenia z tytułu (...) należy wskazać, że jego wysokość – stanowiąca ok. 42% wartości pożyczki jest rażąco - - 3 Sygn. akt I C 165/25 wygórowana, biorąc pod uwagę „wartość” oferowanego konsumentowi świadczenia, którym jest możliwość przerwania spłaty, umorzenie niespłaconych rat w przypadku zgonu pożyczkobiorcy albo otrzymywanie smsów informacyjnych. Tego rodzaju postanowienie umowne charakteryzuje się brakiem równowagi kontraktowej stron i brakiem ekwiwalentności świadczeń. Nadto wskazać należy, że fakultatywność tego uprawnienia jest jedynie pozorna. W rzeczywistości bowiem postanowienie to zostało zawarte we wzorcu umownym i które nie było z pozwaną indywidualnie ustalone. Ustalenie wysokości prowizji i opłaty z tytułu świadczenia z tytułu (...) na warunkach określonych w narzuconym konsumentowi wzorcu prowadziło do całkowitego przerzucenia na słabszą stronę umowy (konsumenta) ryzyka, ciężaru i kosztów prowadzenia działalności gospodarczej przez powodową spółkę. Obciążanie konsumenta kosztami w wysokości wypłaconej mu kwotę jest działaniem nieuczciwym, nierzetelnym i sprzecznym z dobrymi obyczajami. Pożyczkodawca, będąc podmiotem profesjonalnym, zajmujący się świadczeniem usług finansowych wykazał się brakiem lojalności wobec będącej konsumentką kontrahenta wykorzystując jego pozycję jako słabszej strony umowy. Zgodnie z art. 385 1 § 1 i 2 KC postanowienia niedozwolone nie wiążą konsumenta, a strony są związane umową w pozostałym zakresie. W związku z powyższym należało przyjąć, że kwotę pożyczki stanowiło wyłącznie 12 504 zł wraz z odsetkami umownym w wysokości 7,20% w skali roku. Harmonogram spłaty przedstawiał się następująco. Lp. zadłużenie rata część kapitałowa część odsetkowa 1 12 504,00 560,97 485,95 75,02 2 12 018,05 560,97 488,86 72,11 3 11 529,19 560,97 491,80 69,18 4 11 037,40 560,97 494,75 66,22 5 10 542,65 560,97 497,71 63,26 6 10 044,93 560,97 500,70 60,27 7 9 544,23 560,97 503,71 57,27 8 9 040,53 560,97 506,73 54,24 9 8 533,80 560,97 509,77 51,20 10 8 024,03 560,97 512,83 48,14 - - 4 Sygn. akt I C 165/25 Powód wypowiedział umowę w dniu 12 lipca 2022 roku wobec czego, mając na względzie że termin płatności każdej raty przypadał na 22. kolejnego miesiąca, to w chwili wypowiedzenia pozwana była zobowiązana do zapłacenia ośmiu rat po 560,97 zł każda, czyli łącznie 4487,76 zł. Jak wynika z twierdzeń powoda zawartych w pozwie pozwana dokonała spłaty czterech rat pożyczki. Mając na względzie, że według powoda wysokość raty wynosiła 1031,56 zł należało przyjąć, że pozwana do chwili wypowiedzenia zapłaciła 4126,24 zł. Oznacza to, że w chwili wypowiedzenia jej zadłużenie wynosiło 361,52 zł, a więc było niższe niż wysokość raty. Postanowienia umowy natomiast uzależniały możliwość wypowiedzenia od wystąpienia opóźnienia w spłacie kwoty przekraczającej dwukrotność raty. Tym samym w dniu 12 lipca 2022 roku nie istniały podstawy do wypowiedzenia umowy, a złożone przez pożyczkodawcę oświadczenie (k. 25 akt) było bezskuteczne. Mając to na uwadze należało powództwo oddalić. Co prawda okres obowiązywania umowy już się zakończył, niemniej powód swoje roszczenie oparł na twierdzeniu o skutecznym wypowiedzeniu umowy i taką podstawą faktyczną był związany Sąd. Uwzględnienie powództwa z uwagi na wygaśnięcie umowy wobec upływu czasu, na jaki została zawarta, stanowiłoby w tej sytuacji orzeczenie ponad żądanie. 11 7 511,21 560,97 515,90 45,07 12 6 995,30 560,97 519,00 41,97 13 6 476,30 560,97 522,11 38,86 14 5 954,19 560,97 525,25 35,73 15 5 428,94 560,97 528,40 32,57 16 4 900,55 560,97 531,57 29,40 17 4 368,98 560,97 534,76 26,21 18 3 834,22 560,97 537,97 23,01 19 3 296,26 560,97 541,19 19,78 20 2 755,06 560,97 544,44 16,53 21 2 210,62 560,97 547,71 13,26 22 1 662,92 560,97 550,99 9,98 23 1 111,92 560,97 554,30 6,67 24 557,62 560,97 557,62 3,35 suma: 13 463,30 12 504,00 959,30 - - 5 Sygn. akt I C 165/25 asesor sądowy Wojciech Chojnicki (...)