Treść orzeczenia
Sygn. akt I C 164/24
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 25 marca 2025 roku
Sąd Rejonowy w Tczewie I Wydział Cywilny, w składzie:
Przewodniczący: asesor sądowy Karol Kowalski
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Pietruszewska
po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 roku w T. na rozprawie sprawy z powództwa T. (...) Spółki Akcyjnej w W. przeciwko M. S. o zapłatę
I. umarza postępowanie co do kwoty 190,50 zł (sto dziewięćdziesiąt złotych pięćdziesiąt groszy);
II. zasądza od pozwanego M. S. na rzecz powoda T. (...) Spółki Akcyjnej w W.kwotę 169,97 zł (sto sześćdziesiąt dziewięć złotych dziewięćdziesiąt siedem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty;
III. oddala powództwo w zakresie dalej idących odsetek;
IV. odstępuje od obciążenia pozwanego M. S. kosztami procesu.
Uzasadnienie
wyroku z dnia 25 marca 2025 r.
Powódka T. (...)Spółka Akcyjna w W. wniosła o zasądzenie od pozwanego M. S. kwoty 360,47 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Nadto, wniosła o zasądzenie pozwanego na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazano, że strony łączyła umowa ubezpieczenia z dnia 25 lutego 2022 r. nr (...), której przedmiotem był M. (...) o numerze rejestracyjnym (...). Pozwany nie opłacił składki w terminie. Na dochodzoną kwotę składają się: 332,88 zł tytułem należności głównej (rata nr 4), 27,59 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 27 listopada 2022 roku do dnia 31 lipca 2023 roku.
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości.
Uzasadniając swoje stanowisko pozwany wskazał, że przedłożone przez powoda dowody są niewiarygodne. W polisie rata numer 4 została oznaczona na kwotę 404 zł, zaś powód domaga się innej kwoty.
W piśmie z dnia 27 lutego 2025 roku powódka cofnęła pozew w części, do kwoty 157,06 zł w zakresie należności głównej oraz do kwoty 12,91 zł w zakresie skapitalizowanych odsetek, ze zrzeczeniem się roszczenia (k. 62).
S ąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. S. zawarł z T. (...) Spółką Akcyjną w W. umowę ubezpieczenia z dnia 25 lutego 2022 r. nr (...), której przedmiotem był M. (...) o numerze rejestracyjnym (...). Okres ubezpieczenia rozpoczynał się 27 lutego 2022 roku, zaś kończył 26 lutego 2023 roku. Składkę ustalono na kwotę 1.619 zł. Płatność miała nastąpić w 4 ratach, przy czym pierwsza rata miała wynosić 407 zł, zaś kolejne 404 zł. Raty miały być płatne do dnia 11 marca 2022 r., 26 maja 2023 r., 26 sierpnia 2022 r. oraz 26 listopada 2022 roku.
(dow ód: polisa nr (...) k. 7)
Decyzją z dnia 28 marca 2022 r. S. T. wycofał czasowo, na okres od 29 października 2021 r. do 30 maja 2022 roku, pojazd o numerze rejestracyjnym (...). Następnie decyzją z dnia 1 lipca 2022 r. S. T. wycofał czasowo, na okres od 1 lipca 2022 roku do dnia 1 stycznia 2023 r., pojazd o wyżej wskazanym numerze rejestracyjnym.
(dow ód: decyzja z 23 marca 2022 r. k. 53; decyzja z 1 lipca 2022 r. k. 52)
W dniu 31 grudnia 2022 roku M. S. sprzedał pojazd M. (...) o numerze rejestracyjnym (...) za kwotę 24.600 zł.
(dow ód: faktura k. 51)
M. S. przedstawił ubezpieczycielowi decyzje dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu oraz fakturę dokumentującą sprzedaż samochodu. W odpowiedzi na wezwania do zapłaty domagał się od ubezpieczyciela przedstawienia wyliczenia z czego wynika podawana kwota, jednakże nie uzyskał odpowiedzi. Z tego powodu odmawiał zapłaty na etapie przedprocesowym.
(dow ód: przesłuchanie M. S. k. 45)
S ąd zważył co następuje
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych do akt sprawy przez strony, które nie kwestionowały prawdziwości ani wiarygodności zaprezentowanych źródeł dowodowych. Kwestia ta nie budziła również wątpliwości Sądu. Dały one obraz co do treści stosunku prawnego łączącego strony, faktu czasowego wycofania pojazdu z ruchu oraz sprzedaży pojazdu przez pozwanego.
Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanego M. S. w całości uznając je za spójne z pozostałym materiałem dowodowym. Nie ma podstaw aby uznać, iż jego zeznania nie są szczere.
Przechodząc do oceny prawnej wskazać należy, iż powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.
W pierwszej kolejności trzeba wskazać, iż powódka cofnęła pozew w części, tj. co do kwoty 190,50 zł [360,47 – (157,06 + 27,59)], ze zrzeczeniem się roszczenia. Sformułowanie oświadczenia o cofnięciu pozwu mogło budzić wątpliwości w zakresie zrzeczenia się roszczenia dlatego na rozprawie pozwany wyraził zgodę na cofnięcie.
W myśl art. 203 § 1 k.p.c., pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. Stosownie do art. 203 § 4 k.p.c., sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. Natomiast zgodnie z art. 355 k.p.c., sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została zatwierdzona ugoda zawarta przed mediatorem albo z innych przyczyn wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne.
W ocenie Sądu cofnięcie pozwu w części nie było sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego, ani nie zmierzało do obejścia prawa. Było wynikiem uwzględnienia stanowiska pozwanego. Dlatego też postępowanie w tej części należało umorzyć, o czym orzeczono w punkcie I wyroku.
Strony były zgodne co do tego, iż łączyła je umowa ubezpieczenia. Oś sporu dotyczyła wysokości należnej powodowi składki ubezpieczeniowej. Pozwany bowiem kwestionował wskazywaną przez stronę powodową składkę wskazując, że pojazd objęty umową został czasowo wycofany z ruchu, co powinno skutkować obniżeniem należnej składki.
Zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, U. (...) (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 367; dalej: u.o.), w przypadku czasowego wycofania pojazdu z ruchu w rozumieniu art. 78a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, skutkującego zmniejszeniem prawdopodobieństwa wypadku w okresie ubezpieczenia, zakład ubezpieczeń, na wniosek posiadacza pojazdu mechanicznego, jest obowiązany do proporcjonalnego obniżenia składki ubezpieczeniowej na okres czasowego wycofania pojazdu z ruchu. Z kolei w myśl art. 8 ust. 5 u.o., składka ubezpieczeniowa, w przypadku określonym w ust. 4, po uwzględnieniu przysługujących posiadaczowi pojazdu mechanicznego zniżek składki, ulega obniżeniu nie mniej niż o 95%. Natomiast stosownie do art. 8 ust. 6 u.o., posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany do niezwłocznego powiadomienia zakładu ubezpieczeń o ustaniu czasowego wycofania pojazdu z ruchu, o którym mowa w ust. 4.
Pozwany wykazał, iż pojazd objęty umową był czasowo wycofany z ruchu w okresie od 27.02.2022 r. do 30.05.2022 r. (93 dni), oraz od 1.07.2022 r. do 30.12.2022 r. (183 dni). Natomiast co do okresu od 31.05.2022 r. do 30.06.2022 r. (31 dni) nie wykazano aby pojazd był wycofany. W piśmie z dnia 27.02.2025 r. (k. 62) pełnomocnik powódki przedstawił wyliczenie, z którego ma wynikać należna składka (po cofnięciu pozwu w części). Pozwany nie podniósł co do przedstawionego wyliczenia merytorycznych zarzutów, nie wykazywał aby było ono nieprawidłowe.
Pierwszy okres czasowego wycofania obejmował 93 dni. Za ten czas należne jest 5% umówionej składki. Wobec tego: 1.619 zł (umówiona składka): 365 dni (ilość dni w roku) = 4,44 zł/dzień; 93 dni x 4,44 zł = 412,92 zł (składka za podany okres); 412,92 zł x 0,05 (stawka za wycofanie pojazdu) = 20,65 zł.
Drugi okres obejmuje czas gdy pojazd nie był wycofany. Za ten czas należna jest więc składka w pełnej wysokości. Wobec tego: 31 dni x 4,44 zł (składka za jeden dzień) = 137,64 zł.
Trzeci okres obejmuje czasowe wycofanie pojazdu. Ponownie składka należna winna być obniżona do 5% umówionej składki. Wobec tego: 183 dni x 4,44 zł/dzień = 812,52 zł; 812,52 zł x 0,05 = 40,63 zł.
Z powyższych wyliczeń wynika, że składka należna to 198,92 zł. Powódka z tego tytułu domaga się kwoty 157,06 zł. W tej części żądanie zasługiwało więc na uwzględnienie.
Powódka domagała się również kwoty 12,91 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia 27.11.2022 r. do dnia 31.07.2023 r. Po weryfikacji stwierdzić należy, iż za ten okres powódka może domagać się skapitalizowanych odsetek w podanej wysokości. Ponadto trzeba podkreślić, że fakt wycofania pojazdu i braku przedstawienia pozwanemu wyliczenia nowej składki nie wpływa na datę wymagalności roszczenia. Strony umówiły się, że zapłata ostatniej raty nastąpi w dniu 26 listopada 2022 r. W tej dacie w obrocie prawnym funkcjonowała już druga decyzja o wycofaniu pojazdu (do 1.01.2023 r.). Pozwany odmawiał zapłaty albowiem nie przedstawiono mu prawidłowego wyliczenia składki. Niemniej nie jest tak, że brak przedstawienia tych wyliczeń wpływał na datę wymagalności roszczenia. Data jest wyznaczona umową, a to że powód początkowo nie potrafił uzasadnić jak obliczył składkę nie powodowało, że pozwany nie musiał zapłacić należności i nie pozostawał w opóźnieniu. Ponadto, pozwany nie wykazał kiedy zawiadomił powódkę o czasowym wycofaniu pojazdu. Ustalony stan faktyczny nie daje podstaw do przyjęcia innej daty wymagalności. W tej części również żądanie zasługiwało na uwzględnienie.
O odsetkach za opóźnienie orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c., w myśl którego jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Powódka domaga się odsetek od dnia wniesienia pozwu. Pozew wniesiono w dniu 24.01.2024 r. (k. 13). W tej dacie pozwany pozostawał w opóźnieniu, dlatego żądanie w tym zakresie uznano za zasadne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie II wyroku.
W punkcie III orzeczono o częściowym oddaleniu powództwa, albowiem powódka cofnęła pozew w części – co do należności głównej, natomiast nie cofnęła w zakresie odsetek od kwoty pierwotnie dochodzonej. W tej części żądanie nie zasługiwało na uwzględnienie wobec czego podlegało oddaleniu.
W punkcie IV orzeczono o kosztach procesu na podstawie art. 102 k.p.c., w myśl którego w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Przepis nie konkretyzuje pojęcia „wypadki szczególnie uzasadnione”, toteż ich kwalifikacja należy do sądu. Ocena sądu jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy (por. postanowienie SN z 27.01.2010 r., II CZ 87/09, LEX nr 1347858; postanowienie SN z 2.06.2010 r., I PZ 2/10, OSNP 2011/23–24, poz. 297; postanowienie SN z 26.01.2012 r., III CZ 10/12, OSNC 2012/7–8, poz. 98, z glosą M. Rzewuskiego, „Glosa” 2013/1, s. 77, i postanowienie SN z 15.02.2012 r., I CZ 165/11, I C 2013/3, s. 50). Do kręgu okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek z art. 102 należą zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i będące „na zewnątrz” procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (por. orzeczenie SN z 16.08.1958 r., I CZ 103/58, RPEiS 1959/1, s. 336).
Pozwany przegrał proces w części i nie poniósł kosztów procesu, a więc stosując zasadę stosunkowego rozdzielenia powinien zwrócić stronie powodowej część kosztów. Niemniej pozwany od początku wskazywał, że strona powodowa domaga się zapłaty składki w różnych wysokościach, a jednocześnie nie uzasadnia jak zostały wyliczone. Brak zapłaty miał wynikać właśnie z braku uzasadnienia żądania, gdyż z jego wyliczeń wynika, że składka winna być niższa. Podczas rozprawy, po złożeniu przez stronę pozwaną pisma dot. cofnięcia pozwu, pozwany wskazał że byłby wstanie zaakceptować to wyliczenie. W ocenie Sądu jest to więc szczególny przypadek, który uzasadnia nieobciążanie pozwanego kosztami. Gdyby strona powodowa postąpiła tak jak należy wymagać od przedsiębiorcy o istotnej pozycji na rynku, to niniejszej postępowanie nie byłoby konieczne. Trzeba zauważyć, że pewna refleksja u strony powodowej została wzbudzona dopiero na skutek przedstawienia przez pozwanego na rozprawie swojego stanowiska oraz zobowiązania strony powodowej do złożenia pisma procesowego. Zdaniem Sądu, w tych okolicznościach, nie jest słuszne aby obciążać pozwanego kosztami procesu.