Treść orzeczenia
Sygn. akt I ACz 1257/16
Postanowienie
Dnia 21 lipca 2016 roku
Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie:
Przewodniczący : SSA Andrzej Struzik (spr.)
Sędziowie: SA Józef Wąsik
SA Marek Boniecki po rozpoznaniu 21 lipca 2016 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa J. G. przeciwko J. C. o rozwód na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie zawarte w pkt II sentencji wyroku z dnia 1 kwietnia 2016 roku, sygn. akt XI C 251/14 postanawia: oddalić zażalenie.
SSA Józef Wąsik SSA Andrzej Struzik SSA Marek Boniecki
Uzasadnienie
Postanowieniem zawartym w pkt II sentencji wyroku z dnia 1 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy zarządził ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od powódki tytułem wydatków za sporządzoną w sprawie opinię Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego w T. kwotę 1.853 zł i kwotę 150 zł za sporządzone w sprawie wywiady środowiskowe kuratora - łącznie 2.003 zł, natomiast odstąpił od obciążania powódki kosztami opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego w K..
W uzasadnieniu podał, że powódka przegrała proces, gdyż jej żądanie orzeczenia rozwodu zostało oddalone. W sprawie natomiast zostały poniesione następujące koszty sądowe: ryczałty kuratora za dwa wywiady środowiskowe – 150 zł, koszty sporządzenia opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego w K. – 1.230 zł (ośrodek w K.) i 1.852,29 zł (ośrodek w T.). Sąd na zasadzie art. 108 k.p.c. w zw. z art. 98 k.p.c. obciążył powódkę jako stronę przegrywającą powyższymi kosztami, z wyjątkiem kosztów sporządzenia opinii przez (...) R.O.D.K., którymi nie obciążył powódki z powołaniem się na art. 102 k.p.c.
Powódka zaskarżyła powyższe postanowienie w części, w której została obciążona kosztami sądowymi w kwocie 2.003 zł i wniosła o jego uchylenie.
Podniosła, że przez cały okres trwania procesu stanowisko obu stron było zgodne co do orzeczenia rozwodu bez orzekania o winie, co oznacza, że obie strony są przegrywającymi proces. Dlatego za niesprawiedliwe uznała obciążanie tylko jej ww. kosztami. Podniosła też, że Sąd I instancji zlecił z urzędu przeprowadzenie badania w Ośrodku Diagnostyczno-Konsultacyjnym w T., o co powódka nie wniosła, a uprzednie poinformowanie jej o konieczności poniesienia kosztów sporządzenia opinii mogło wpłynąć na nie wyrażenie przez nią zgody na te badania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa została zainicjowana pozwem wniesionym przez powódkę, w którym domagała się orzeczenia rozwodu stron bez orzekania o winie w rozkładzie pożycia. Pozwany konsekwentnie, począwszy od odpowiedzi na pozew, przez cały proces wyrażał zgodę na rozwód (k. 26, 129, 150, 267/2). Taka postawa pozwanego, zdaniem powódki, jest wystarczająca dla przyjęcia, że oddalenie powództwa oznacza przegraną obu stron. W związku z tak sformułowanym zarzutem należy wyjaśnić, że postępowanie o rozwód jest o tyle specyficzne, że może zawierać żądania obydwu stron. W niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Prawo pozwanego do żądania orzeczenia rozwodu wyraźnie wynika z przepisu art. 439 § 3 k.p.c., zgodnie z którym żądającym rozwodu może być nie tylko powód, lecz również pozwany. Rozróżnienie stron na powoda i pozwanego ma wówczas jedynie znaczenie zewnętrzne, a okoliczność, że pozew został wniesiony przez jednego z małżonków, zanim wniósł go drugi, nie umniejsza uprawnień małżonka pozwanego. Gdy pozwany żąda również orzeczenia rozwodu mamy do czynienia z tożsamością procesu rozwodowego i powództwo wytoczone przeciwko niemu jest w rzeczywistości także jego własnym powództwem. Pozwany nie zgłosił jednak żądania orzeczenia rozwodu, a – jak wskazano wyżej – wyrażał tylko zgodę na jego orzeczenie, czyli zgodę na żądanie zgłoszone przez powódkę. Zatem Sąd Okręgowy nie miał do rozstrzygnięcia dwóch żądań, ale jedno żądanie (powódki). Za prawidłowe w związku z tym należało uznać rozstrzygniecie Sądu I instancji nakazujące ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od powódki koszty sądowe (część wydatków) - w oparciu o art. 108 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c., skoro powódka nie była od nich zwolniona i proces przegrała. Zarzut powódki co do samej zasady obciążenia kosztami sądowymi w niniejszej sprawie był zatem bezzasadny, a poza zakresem zaskarżenia pozostała sama wysokość kosztów, którymi została obciążona. Za pozbawiony podstaw Sąd Apelacyjny uznał także zarzut powódki, że skoro Sąd Okręgowy dopuścił z urzędu dowód z opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego w T., to powódka nie powinna być obciążona tymi kosztami. Sąd w procesie o rozwód obowiązany jest ustalić – jak uczynił to Sąd Okręgowy zlecając opinię ww. Ośrodkowi - jaka jest sytuacja opiekuńczo-wychowawcza małoletnich dzieci stron, związków emocjonalnych z każdym z rodziców, czy rozwód nie będzie sprzeczny z ich dobrem, wskazanie rodzica, któremu ze względu na dobro dziecka należy powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej nad nim, czy rozdzielenie rodzeństwa nie będzie sprzeczne z dobrem dzieci, wskazanie sposobu ustalenia kontaktów z drugim z rodziców, czy dobro dzieci jest zagrożone i czy wymaga wydania określonych zarządzeń. Zgodnie bowiem z art. 58 k.r.o. obligatoryjne jest wyrzeczenie w wyroku rozwodowym o władzy rodzicielskiej, kontaktach rodziców z dzieckiem, a zatem przeprowadzenie tego dowodu (do czego wymagane są wiadomości specjalne) było zasadne. Fakt, że ostatecznie doszło do oddalenia powództwa nie ma znaczenia, gdyż opinia ta (co wynika wyraźnie z uzasadnienia wyroku) była miarodajna dla rozstrzygnięcia. Brak natomiast podstaw, by w tym zakresie odstąpić od obciążania powódki tymi kosztami w oparciu o zasady słuszności, gdyż, nie zachodzi w tym zakresie przypadek szczególny (art. 102 k.p.c.), który by za tym przemawiał (charakter sprawy w powiązaniu z trudną sytuacją materialną powódki).
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie oparciu o art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.
SSA Józef Wąsik SSA Andrzej Struzik SSA Marek Boniecki